Cần đưa chữ ký số - chứng thực số vào cuộc sống

"Người dân cần thấy rõ khả năng triển khai, ứng dụng và những lợi ích của chữ ký số và chứng thực chữ ký số để tin tưởng lựa chọn. Nếu đưa ra thông tin hướng dẫn thi hành Luật không khéo thì không ai sử dụng khi mà xã hội lâu này đã quen dùng các phương tiện chứng thực truyền thống", TS Nguyễn Quang A phát biểu.

Đây là lần thứ 3 Bộ BC-VT tổ chức hội thảo về chữ ký số và chứng thực chữ ký số. Ảnh: B.D

Đó là một trong các ý kiến đóng góp tại buổi Hội thảo Mô hình tổ chức và chính sách phát triển hệ thống chứng thực chữ ký số quốc gia do Bộ BC-VT tổ chức sáng nay (25/5) tại Hà Nội.

Rất nhiều ý kiến khác được nêu ra sôi nổi sau khi Ban soạn thảo Nghị định hướng dẫn Luật Giao dịch điện tử về chữ ký số và dịch vụ chứng thực chữ ký số trình bày ba báo cáo: Mô hình tổ chức hệ thống chứng thực chữ ký số quốc gia, Quản lý chữ ký số có giá trị như con dấu, điều kiện, quy trình, thủ tục quản lý đơn vị cung cấp dịch vụ chứng thực (CA).

Bà Lê Thị Ngọc Mơ, Tổ trưởng Tổ Biên tập Nghị định, cho biết, những buổi thảo luận cùng về vấn đề này đã được đưa ra trước đó, liên quan đến Luật Giao dịch điện tử (đã được ban hành). Lần này, bà Mơ đặt ra một số vấn đề đang có sự tranh luận nhiều: Việt Nam nên xây dựng hệ thống chứng thực quốc gia theo mô hình bridge CA (CA cầu nối) hay root CA (CA gốc)?, chính sách phát triển và quản lý, các thức tổ chức thế nào để thúc đẩy dịch vụ phát triển?, xây dựng hệ thống CA của Chính phủ, công cộng, thúc đẩy cạnh tranh hay tập trung vào một số CA lớn?...

Cùng với đó, bà Mơ nêu ra các vấn đề về quản lý chữ ký số. Theo đó, chữ ký số được tạo ra trên cơ sở kết hợp khóa riêng và nội dung văn bản (khóa riêng do một tổ chức được tin cậy cấp). Người ký đã được chứng thực là có thật. Nếu người ký là người có thẩm quyền và CA đáng tin cậy (như cơ quan công an) thì văn bản có chữ ký số tương đương với văn bản đã có chữ ký và chữ ký đó được đóng dấu.

Trong môi trường mạng, hiện nay chữ ký số chủ yếu được ứng dụng ở lĩnh vực chính phủ điện tử. Quy định về con dấu là hết sức quan trọng để thúc đẩy ứng dụng chữ ký số và dịch vụ chứng thực điện tử.

Về cơ bản, hầu hết ý kiến thống nhất việc lựa chọn xây dựng hệ thống quốc gia theo mô hình root CA. Bởi, cần có sự tập trung về quản lý nên mô hình root CA đảm bảo sự nhất quán, là cơ sở hạ tầng cho sự triển khai chứng thực. Không thể có 64 tỉnh thì mỗi tỉnh một CA như mỗi tỉnh một đài truyền hình, sẽ dẫn đến tình trạng "loạn 64 sứ quân".

Vấn đề chữ ký số và con dấu được tranh luận nhiều nhất, với nhiều cách hiểu khác nhau. Bà Đỗ Thị Hương Nhu, giảng viên của Học viện Tư pháp, cho rằng: "Khái niệm con dấu hoàn toàn không tồn tại trong Luật Giao dịch điện tử" (?)

Tuy nhiên, như Ban soạn thảo cho biết: chữ ký số được coi như con dấu. Thông điệp dữ liệu bằng văn bản được coi là đóng dấu khi đó được cơ quan, tổ chức ký bằng chữ ký điện tử, chữ ký này an toàn và được chứng thực. Vai trò của con dấu là chứng thực chữ ký (trong văn bản) đúng là của người có thẩm quyền, thuộc một cơ quan, tổ chức. Đây là môt cách nói để dễ hình dung.

"Hiện tại trang thiết bị cho phần cứng, phần mềm cho các dịch vụ hành chính - xã hội đã tốn kém nhưng không là gì so với việc xây dựng dịch vụ cung cấp chứng thực số (CA)", bà Mơ cho biết. "Có nước như Trung Quốc đầu tư 4 triệu USD cho mỗi CA được công nhận, hay Hàn Quốc là 8 triệu USD".

Tựu trung, các ý kiến đều thống nhất rằng, phải lường trước được các yếu tố khi xây dựng Nghị định để sao cho khi dùng thấy đơn giản, an toàn. Ông Nguyễn Quang A phát biểu: "Tôi cho rằng 4 năm nữa cũng chỉ có khoảng 20% người dân dùng giao dịch điện tử với chữ ký số bên cạnh giao dịch theo cách truyền thống. Vậy làm sao để khi chuyển từ cách thức truyền thống sang cách thức hiện đại một cách nhanh chóng, thân thiện hơn. Nếu quá khó, đắt quá thì dự án chỉ nằm trên bàn giấy, khó tạo ra giá trị gì cho xã hội".

• B.D