vietbao

Âm thanh vòm và thời gian

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Am thanh vom va thoi gian
SoundMax Hero 5.1: Một trong những sản phẩm đạt chất lượng về âm thanh lẫn thiết kế.
Bắt đầu từ khi âm thanh Stereo trở thành phổ thông trong thập niên 50, các nhà sản xuất đã chạy đua với nhau để tạo ra những đỉnh cao cuối cùng của công nghệ thưởng thức âm thanh.

Ngay cả vào thập niên 40, Walt Disney đã kết hợp kỹ thuật âm thanh vòm vào bộ phim hoạt hình Fantasia, hầu để đưa khán giả đi vào những cảm giác bao la của hình ảnh và âm thanh trong bộ phim.

Mặc dầu những kỹ thuật trong Fantasia không thể nào lập lại ở trong nhà của khán giả, tuy nhiên các kỹ sư âm thanh trong cả lĩnh vực âm nhạc và phim ảnh đã không ngừng tìm kiếm và phát triển những phương pháp mới. Dần dần những công nghệ này đã trở thành hệ thống âm thanh vòm mà chúng ta thưởng thức trong rạp hát trên thế giới ngày hôm nay.

Âm thanh mono

Âm thanh monophonic chỉ có một kênh, xuất phát từ một phương hướng. Nó chỉ dùng một amplifier và một loa để phát lại. Đối với thính giác của bạn, tất cả những chi tiết của âm nhạc, như là giọng hát, những nhạc cụ v.v hình như được phát ra từ một điểm trong không gian. Nếu bạn gắn hai loa vào vào một nguồn monophonic, âm thanh bây giờ giống như là nó được phát ra từ một điểm ở chính giữa hai loa, tạo ra một kênh ảo (phantom channel).

Âm thanh Stereophonic

Đây là kỹ thuật thông thường nhất của những âm thanh được tái tạo lại. Mặc dầu nó không phải là hoàn toàn giống như thật, âm thanh stereophonic cho phép người nghe hình dung rõ ràng vị trí của những nhạc cụ trên sân khấu.

Stereophonic process

Điểm chính yếu của âm thanh Stereophonic là sự phân chia của âm thanh ra hai kênh. Âm thanh thâu được đã được pha trộn để cho một vài phần tử được chuyển về kênh trái, những phân tử khác được chuyển về bên phải.

Một điều thú vị của âm thanh Stereo là người nghe có thể cảm giác được vị trí của những nhạc cụ trong một dàn nhạc giao hưởng, trong đó âm thanh từ những nhạc cụ được xuất phát từ những điểm khác nhau trên sân khấu. Tuy nhiên, yếu tố monophonic cũng được cộng vào ở đây. Bằng cách mix âm thanh của người ca sĩ vào trong cả hai kêng, giọng ca sĩ giống như là đang đứng ở kênh giữa của loa trái và loa phải.

Giới hạn của âm thanh Stereo

Âm thanh Stereo mặc dầu rất là phổ thông trong những năm 50 và 60, nhưng nó có sự giới hạn. Nhiều bản thâu có hiện tượng "ping-pong". Bởi vì khi mix-down người ta đã nhấn mạnh đến sự khác nhau giữa kênh trái và phải mà không chú ý đến kênh ảo ở chính giữa.

Hơn nữa, mặc dầu âm thanh bây giờ đã được tái tạo lại giống như thật hơn, nó vẫn còn thiếu những thông tin về không gian (ambience). Stereophonic làm cho người nghe có cảm giác như tất cả mọi thứ đều nằm ở "phía trước" và nó thiếu đi những âm hưởng tự nhiên, như sự vang dội ở phía sau do những bức tường, hay là những yếu tố khác của âm hưởng.

Âm thanh bốn-kênh-rời và Quadraphonic

Vào cuối thập niên 60 và vào đầu của thập niên 70, có hai sự phát triển trong âm thanh mà nó cố gắng giải đáp những giới hạn của âm thanh Stereo. Đó là bốn-kênh-rời và Quadraphonic.

Khó khăn với bốn-kênh-rời

Trong hệ thống bốn-kênh-rời, cần phải có bốn amplifier giống nhau, và nó rất là đắt tiền. Đây là những năm tháng của Bóng đèn và Transistors, không phải là IC như ngày hôm nay.

Hơn nữa, bốn-kênh-rời chỉ có thể thể hiện qua những máy đắt tiền 4-kênh reel-to-reel. Vào những năm đó, đĩa than (LP) chỉ có thể phát ra hai kênh.

Quadraphonic - tiến gần hơn đến âm thanh vòng

Kỹ thuật Quad cho phép chúng ta một dạng âm thanh thật hơn và rẽ tiền hơn bốn-kênh-rời. Nguyên tắc của Quad là nó mã hóa những thông tin từ 4 kênh để thâu lại xuống 2 kênh. Kết quả thiết thực là những chi tiết về không gian (ambience) hay là những hiệu ứng âm thanh có thể được gắn vào (embeded) một bản thâu chỉ có hai kênh. Những thông tin này được gọi lại và giải mã bằng một bộ giải mã Quad.

Thực chất, Quad là tiền thân của Dolby Surround ngày hôm nay. Nhưng mặc dầu Quad có nhiều hứa hẹn là nó có thể đem âm thanh vòm đến cho rạp hát gia đình, người tiêu dùng cần phải mua amplifier mới, với bộ giải mã mới, và cả nhiều loa hơn. Cuối cùng bởi vì nó thiếu một sự nhất trí giữa các nhà sản xuất phần cứng và phần mềm, Quad đã chết yểu trước khi nó có cơ hội để trưởng thành.

Am thanh vom va thoi gian
Mô hình âm thanh vòm Dolby Surround.
Sự xuất hiện của Dolby Surround

Trong những năm giữa thập niên 70, sự thành công của Dolby trong những phim như là Star Wars, Tommy, mở màn cho một phương pháp mới để giải mã âm thanh vòm.

Hơn nữa, sự tiến hóa về kỹ thuật của HiFi Stereo VCR trong thập niên 80, tạo nên một hướng đi để âm thanh vòng có thể phát triển: đó là rạp hát ở nhà.

Âm thanh Dolby - Thiết thực cho gia đình

Bây giờ thì các nhà sản xuất phần cứng và phần mềm có thể mã hóa những dữ kiện trong phim vào trong hai kênh. Điều này đã khuyến khích sự ra đời của những linh kiện rẽ tiền cho âm thanh vòng.

Khách hàng với Stereo có thể mua những hộp giải mã Dolby để nghe âm thanh vòng. Sự việc này càng ngày càng trở nên phổ thông, giá thành của amplifier đã tích hợp với bộ giải mã Dolby càng ngày càng thấp xuống, và cuối cùng là Âm thanh vòng trở nên một bộ phận vỉnh viễn trong hệ thống Giải trí ở nhà.

Cơ bản của âm thanh Dolby

Phương pháp âm thanh vòng Dolby bao gồm việc mã hoá bốn kênh của tin tức - Front Left, Center, Front Right, và kênh Rear vào trong hai kênh tín hiệu. Một IC giải mã sau đó sẽ chuyển tín hiệu này đến nơi thích hợp như là kênh trái, kênh phải, kênh sau và kênh giữa. (kênh giữa là do tích hợp giữa hai kênh trái và phải).

Hiệu quả của Dolby Surround là một môi trường nghe cân bằng. Trong đó những âm thanh chính được phát ra từ kênh trái và kênh phải. Lời ca hay là lời đối thoại được phát ra từ kênh giữa, và không khí của âm nhạc (ambience) được phát ra từ sau lưng người nghe.

Trong kỹ thuật thâu âm, khi âm thanh được giải mã với quy trình này, nó cho ta cảm giác tự nhiên hơn, và với nhiều dấu hiệu hơn về chiều sâu của căn phòng. Trong âm thanh của phim, cảm giác của âm thanh đi từ trước ra sau và đi từ trái sang phải cộng thêm vào sự hiện thực của kinh nghiện nghe/nhìn bằng cách để người nghe có cảm tưởng như họ đang ở trong những hành động đang xãy ra. Dolby surround rất là dễ dàng sử dụng trong cả âm nhạc hay là âm thanh của phim.

Sự hạn chế của Dolby Surround

Dolby surround vẫn còn những sự hạn chế. Những kênh phía sau vẫn là thụ động, nó vẫn thiếu những phương hướng về âm thanh một cách chính xác. Hơn nữa sự phân biệt giữa các kênh ít hơn là trong Stereo.

Dolby Pro Logic

Dolby Pro Logic vượt qua những giới hạn của Dolby Surround thông thường bằng cách gắn thêm vào phần cứng và phần mềm trong trong IC giải mã bằng cách nhấn mạnh những tín hiệu quan trọng về phương hướng trong âm thanh của phim. Nói một cách khác, bộ giải mã sẽ nhấn mạnh vào sự định vị của âm thanh bằng cách tăng biên độ của các âm này trong các kênh tương ứng.

Qui trình này, mặc dầu không quan trọng trong sự thâu âm của âm nhạc, nhưng rất là có hiệu quả trong phim. Nó làm cho những sound effects như là tiếng bom nỗ, phi cơ bay ngang đầu… được thể hiện rõ ràng hơn. Âm thanh có sự phân biệt rõ ràng giữa các kênh. Thêm vào đó, Dolby Prologic trích ra một kênh chuyên dùng là kênh Center, dùng để đặt những lời đối thoại vào giữa.

Sự hạn chế của Dolby Pro-logic

Mặc dầu Dolby Pro-Logic là một sự cải tiến ưu tú nhất của Dolby Surround. Hiệu ứng của nó chỉ có thể nhìn nhận được chỉ trong phương diện tái tạo lại. Và mặc dù có hai loa ở đằng sau, chúng vẫn là tín hiệu mono, giới hạn đi những âm thanh có hướng di động từ đằng sau lưng đến trước mặt, và từ bên cạnh đến trước mặt.

Dolby Digital

Dolby digital thông thường được gọi là hệ thống 5.1 kênh. Cần phải nói rằng cụm từ "Dolby Digital" ám chỉ đến sự mà hoá của tín hiệu âm thanh, không phải là bao nhiêu kênh mà nó có. Dolby digital có thể là Mono, 2-kênh, 4-kênh, 5.1 kênh hay 6.1 kênh. Trong những ứng dụng thông thường, Dolby Digital 5.1 va 6.1 thường được gọi tắt là Doby Digital.

Những lợi ích của Dolby Digital 5.1 có cả hai thuộc tính: chính xác và linh động bằng cách cộng thêm hai kênh stereo ở phía sau, làm cho cảm tưởng như âm thanh được phát ra từ nhiều phương hướng hơn. Và hơn nữa, có một kênh chuyên dụng để nhấn mạnh về những tần số trầm.

Không giống như Dolby Prologic, trong đó những kênh phía sau chỉ ở một cường độ nhỏ, và tần số đáp ứng chỉ có giới hạn, Dolby Digital cho ra cường độ lớn như những kênh chính.

Sự mã hóa của Dolby Digital trên DVDs, Laserdiscs thì rất là phổ thông trên thị trường.

Âm thanh vòm dành cho âm nhạc

Những công nghệ như là Dolby Digital chỉ dược thiết kế chủ yếu là để xem phim. Chưa có một phương pháp hiệu quả nào để tạo âm thanh vòm cho nghe nhạc. Thực tế, nhiều tay audiophiles đã từ chối âm thanh vòm, thay vào đó là bộ loa stereo truyền thống để nghe nhạc.

Những nhà sản xuất như là Yamaha đã cho ra đời công nghệ làm nổi bật âm thanh (sound enhancement) mà nó có thể đưa nguồn âm thanh vào một môi trường ảo, như là jazz club, concert hall, hay là sân vận động. Nhưng nó không thể nào "chuyển đổi" giữa 2 kênh và dạng thức 5.1 .

DTS (Digital Theater Systems) và SRS Labs

Không phải chỉ có một mình Dolby labs trên thị trường âm thanh vòm cho gia đình. DTS (Digital theater Systems) cũng có công nghệ riêng cho âm thanh vòm. DTS cơ bản cũng giống như Dolby Digital 5.1, nhưng bởi vì DTS không áp dụng kỹ thuật nén nhiều trong quá trình mã hóa, nhiều người nghĩ rằng âm thanh của nó hay hơn. Hơn nữa, trong khi Dolby Digital được sử dụng chính yếu trong soundtrack của phim, DTS thì được dùng trong Âm nhạc. Một vài CD player bây giờ có DTS ở đầu ra, cho phép DTS amplifier giải mã tín hiệu DTS đã được "in" trong những DTS-CD.

Am thanh vom va thoi gian
Mô hình SRS: Tru-Sound.
SRS: Tru-Sound

Ngoài Dolby Labs và DTS, SRS Labs cũng là một công ty với những công nghệ mới. Tru-Surround là một hệ thống âm thanh vòng có khả năng lấy một nguồn nhiều kênh đã được mã hoá, ví dụ như Dolby Digital, và nó có thể tái tạo lại âm hưởng của nhiều kênh mà chỉ dùng hai loa. Kết quả là nó không ấn tượng bằng Dolby Digital 5.1 thật (hiệu ứng của loa trước và loa bên cạnh thì rất là ấn tượng, nhưng hiệu ứng của loa sau thì không hay lắm, nó cho ta cảm tưởng như âm thanh được phát ra từ ở đằng sau đầu thay vì nó phải được phát ra từ đằng sau lưng). Mặc dầu như vậy, nhiều người tiêu dùng lại không thích làm chật chỗ căn phòng của họ với sáu hoặc bảy loa con. Tru-Surround cho phép khả năng tận hưởng âm thanh 5.1 mà chỉ cần hai loa.

Headphone Surround

Âm thanh vòm không chỉ dành cho những loa lớn, nó cũng có thể ứng dụng vào môi trường headphone. SRS Labs, Dolby Labs, và Yamaha đều kết hợp kỹ thuật âm thanh vòng trong headphone của họ.

Thông thường, khi nghe âm nhạc hay là nghe phim, âm thanh dường như bắt nguồn từ ở bên trong đầu người nghe, điều này rất là không được tự nhiên. Dolby headphone, SRS headphone, và Yamaha Silent Cinema xử dụng những công nghệ để cho người nghe không những một âm thanh bao phủ, mà âm thanh còn đi khỏi đầu người nghe để tạo thành một dải âm ở đằng trước và ở bên cạnh của đầu, cũng giống như là khi nghe âm thanh vòm bằng một bộ loa thông thường.

TRƯƠNG ĐỨC LONG

Việt Báo
Điều hòa tự chế từ vỏ chai nhựa, giảm nhiệt tới 5 độ C
Comment :Âm thanh vòm và thời gian
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Âm thanh vòm và thời gian bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Am thanh vom va thoi gian ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Âm thanh vòm và thời gian ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Công Nghệ
Surround sound and duration
Dolby Digital, Dolby Surround, SRS Labs, emanating from, the manufacturer, the decoder, the limitations, sound, may, of music, technology, engineering , decades, surround, speakers
Starting from Stereo sound became popular in the 50s, the manufacturers have to compete with each other to create the ultimate pinnacle of audio technology enjoy ..
Dùng công nghệ cũ, các hãng hàng không sẽ còn gặp nhiều sự cố

Theo các chuyên gia hàng không, các hãng hàng không có thể còn gặp nhiều sự cố tương tự hãng Delta mới đây bởi không đầu tư đủ để cải tổ hệ thống đặt chỗ vốn đang sử dụng các công nghệ từ những năm 1960.

Top 9 ứng dụng Android chỉnh sửa ảnh tốt nhất
Top 9 ứng dụng Android chỉnh sửa ảnh tốt nhất

Càng ngày smartphone càng được cải tiến để thay thế máy ảnh. Các nhà phát triển cũng tận dụng cơ hội để cung cấp các ứng dụng chỉnh sửa ảnh trực quan và hiệu quả. Sau đây là 9 lựa chọn tốt nhất dành cho bạn… (ứng dụng, Android, chỉnh sửa ảnh)

  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Thoi su 24h238 Gai tre thue chat chan tay truc loi
    Thời sự 24h(23/8): Gái trẻ thuê chặt chân tay trục lợi

    Xé áo, cắt tóc nhân tình ở phố: Nhân tình là "osin" của kẻ chủ mưu; Giám định ADN để nhận dạng 150 ngôi mộ bị xâm phạm; Vụ "tháp nghiêng" chờ sập: 3/4 hộ dân đã di dời; Dân không có quyền kiểm tra CSGT': Giám sát khác kiểm tra; Bạn gái trễ giờ lên máy bay, nam thanh niên xông vào đánh nhân viên hàng không

  • Nhung thong tin dang doc nhat trong tuan tu 2182782016
    Những thông tin đáng đọc nhất trong tuần (từ 21/8-27/8/2016)

    Vụ rơi máy bay quân sự làm một học viên phi công tử vong, tự thuê người chặt chân, tay mình để trục lợi bảo hiểm, đau đáu lòng ngư dân miền Trung câu hỏi bao giờ cá biển ăn được, hay vụ sập mỏ vàng ở Lào Cai đoạt mạng 7 người,... là những tin nóng được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2108 27082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (21/08 - 27/08/2016)

    Tiền ở một loạt các ngân hàng lại "bốc hơi", vấn nạn thực phẩm bẩn bủa vây người Việt, áp lực thu ngân sách khiến giá xăng dầu tăng, những băn khoăn về việc mua điện từ Lào, CPI tháng 8 tăng 0,1% so tháng trướ ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t