Thứ năm, 03 Tháng tư 2003, 11:32 GMT+7

Xuất bản - phát hành sách: Giẫm lên chân nhau mà tiến

- Với sự tham gia khá mạnh của các đơn vị phát hành, thị trường sách sôi động hơn với hàng trăm đầu sách được xuất bản mỗi năm. Tuy nhiên, từ đó có không ít lời ong tiếng ve: vì nắm vững cả hai thế phát hành lẫn chủ động xuất bản, nên các đơn vị phát hành "góp phần" làm cho tình hình khó khăn của các nhà xuất bản càng thêm tồi tệ.

Xuat ban phat hanh sach Giam len chan nhau ma tien
Trong một cửa hàng sách ở TP.HCM

"Vẫn còn nhiều chỗ để bán sách...""

Ông Nguyễn Minh Thuận, Phó Giám đốc công ty Fahasa khẳng định như vậy, khi cho rằng chỉ riêng nhà sách Nguyễn Huệ (Q1, TP.HCM) với mặt bằng bày bán trên hai chục nghìn đầu sách, thì mỗi năm con số vài trăm đầu của các đơn vị phát hành cùng tham gia xuất bản vẫn không thấm là bao so với nhu cầu của người đọc. Như vậy, các đơn vị phát hành vẫn rất cần nguồn hàng để có thể cung cấp cho thị trường thêm phong phú. Ông Thuận kết luận: Không thể nói các đơn vị phát hành giành thị phần được. Trên thực tế, phần lớn sách ra lò đều từ địa bàn TP.HCM với nguồn giấy phép xuất bản từ hơn 40 nhà xuất bản trên cả nước. Trong đó, hai phần ba đều là sách tung ra thị trường từ nguồn xuất bản liên kết. Bên cạnh một số đơn vị phát hành khá mạnh là công ty phát hành sách TP.HCM, công ty phát hành sách khu vực 2, công ty văn hoá Phương Nam… còn có hàng chục nhà sách tư nhân cùng tham gia làm sách trên địa bàn thành phố. Các đơn vị này hàng năm đều đăng ký liên kết với một nhà xuất bản để có giấy phép - hàng năm đã cho ra đời cả trăm đầu sách.

Đi đầu trong lĩnh vực phát hành vẫn là các đơn vị như Fahasa với hơn 400 đầu sách, công ty Phương nam: 150, công ty phát hành khu vực II với: 350 đầu sách… Nhiều nhà sách tư nhân cũng đã có một khối lượng sách tham gia thị trường rất lớn, điển hình như nhà sách Trẻ với hơn 1.000 đầu sách. Chọn đề tài, tự tổ chức các đội ngũ cộng tác viên và tự thẩm định nội dung… đó là cách làm chung của các đơn vị liên kết. Theo nguyên tắc, các đơn vị xuất bản sẽ biên tập và chịu trách nhiệm nội dung, nhưng trên thực tế nhiều người trong nghề cho biết: hầu như có đến hơn 90% các nội dung đều do các đơn vị liên kết quyết định, mọi động thái của các nhà xuất bản chỉ mang tính… thủ tục. Với thế mạnh: chủ động, linh hoạt với hệ thống phát hành (cả sĩ lẫn bán lẻ) nên các đơn vị liên kết rất chủ động tiêu thụ lượng sách của mình làm ra.

Mặt khác, do có kinh nghiệm tiếp cận thị trường nhiều năm, nên các đơn vị này cũng ổn định tính chuyên môn trong việc làm sách. Dân làm sách có nghề không bao giờ làm sách… đại trà (hàng trăm loại) mà thường gom vào một số lĩnh vực mà đối với họ là thế mạnh. Chẳng hạn, công ty phát hành sách khu vực 2 "chuyên trị" loại sách khoa học kỹ thuật, tâm lý, đề tài quân đội… Fahasa thì mạnh ở các thể loại biên khảo, công ty Phương Nam là các loại sách dịch, sách cẩm nang kiến thức gia đình, nhà sách Trẻ là các loại sách về kiến thức gia đình, nuôi dạy con…

Theo đánh giá của giới làm sách thì hiện nay các đầu sách công cụ luôn có lượng độc giả ổn định nhất, các loại sách giải trí thường chạy theo trào lưu, nên không dễ ăn. Các loại sách văn học hiện không còn lượng độc giả dồi dào nữa, lượng sách này in ra vẫn là một con số khiêm tốn so với các đầu sách khác. Tuy nhiên, không chỉ sách văn học bị hờ hững, mà là tình trạng chung của khá nhiều loại sách khác. Con số 1.000 cuốn đến 2.000 cuốn vẫn là con số in thường thấy khi một tác phẩm mới xuất bản. Ông Lê Hoàng – Giám đốc Nhà xuất bản Trẻ cũng bức xúc về vấn đề này khi cho rằng với 2.000 bản sách in cho thị trường 80 triệu người, thì con số người có nhu cầu đọc sách cũng là vấn đề cần báo động .

Vai trò Nhà xuất bản và ""bầu sữa liên kết""

Con số hơn 40 nhà xuất bản hiện đang hoạt động cho tới thời điểm này, cũng đã trải qua một thời gian chứng minh được hiệu quả hoạt động của mình. Trước đó một số nhà xuất bản tỉnh đã phải đóng cửa như nhà xuất bản Long An, Sông Bé, Khánh Hòa, An Giang… vì không thể trụ lại nổi với cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt. Hiện nay chỉ có một vài đơn vị thực sự sống được bằng vai trò kế hoạch A hàng năm, tức chủ động làm sách, không qua kế hoạch liên kết để thu phí xuất bản. Đứng đầu danh sách, đó là hai nhà xuất bản Kim Đồng, nhà xuất bản Trẻ… đã chứng tỏ sự năng động của mình trong cơ chế thị trường. Có trong tay hơn 1.000 đầu sách đã xuất bản, thành lập hẳn cả nhà sách tại Hà Nội và mạng lưới phát hành riêng, nhà xuất bản Trẻ đã tạo được một uy tín rất cao so với các đơn vị bạn. Con số 10 tỷ đồng dành cho kế hoạch A của nhà xuất bản Trẻ cho thấy vai trò và hiệu quả thực sự của một nhà xuất bản.

Ông Lê Hoàng, Giám đốc Nhà xuất bản Trẻ tâm sự: "Trong giai đoạn này, các nhà xuất bản sẽ gặp rất nhiều khó khăn, nếu chưa chuẩn bị gì cho việc thoát ra khỏi sự phụ thuộc vào các công ty phát hành. Mình phải biết thâm canh trên mảnh đất mà mình đang có, thì mới có thể tạo được chỗ đứng riêng...". Nhà xuất bản Trẻ đã chủ động được "đầu ra", đồng thời cũng tìm được cái mới độc đáo của mình ở đầu vào để tìm được những khách hàng của riêng mình.

Tuy nhiên, một vài con số vượt bậc vẫn không che dấu được bức tranh buồn cho toàn cảnh hoạt động của các nhà xuất bản khác. Nhiều nhà xuất bản hiện sống bằng "bầu sữa liên kết", mà không hề chủ động nổi cho kế hoạch của mình. Thậm chí có nhà xuất bản xin được tài trợ làm kỷ yếu cũng không chịu xuất bản mà nhường luôn cho đối tác liên kết. Chính từ hệ quả này đã dẫn tới nhiều cách lách, chạy để có được sách xuất bản phù hợp với chuyên môn của mình như đổi tên tựa cho phù hợp với tên nhà xuất bản, hoặc dễ dãi với các bản thảo của đối tác; không qua thẩm định chặt chẽ hoặc copy của người khác và sửa chữa lại chút đỉnh(!?).

Một dạo dư luận khó chịu với bộ từ điển Tiếng Việt của một nhà xuất bản ghi lập lờ tên đơn vị chịu trách nhiệm biên soạn là Ngôn ngữ ­Việt Nam (một cái tên không hề có trong các cơ quan chuyên ngành), trong đó có khá nhiều sai sót. Mới đây, người đọc cũng không chịu nổi với bộ sách… Vua quảng cáo – sách cho thiếu nhi (Nhà xuất bản Thanh niên) với nội dung phản… giáo dục. Thậm chí dư luận báo chí cũng phát hiện cả hai bộ sách Nguyễn Trường Tộ – một sự lừa dối hào nhoáng (Tác giả Bùi Kha - Trần Chung Ngọc) và Petrus Trương Vĩnh Ký nhìn từ những khía cạnh và nhận thức khác nhau (tác giả Bùi Kha, Nguyễn Sinh Duy, Hồ Hữu Tường, Phạm Long Điền, Mẫn Quốc)… là những quyển sách phát hành lậu, có quan điểm không phù hợp, nhưng lại được in ấn đàng hoàng và được phát hành công khai.

Việc một số nhà xuất bản chạy theo một đề tài ăn khách cũng là việc thường xảy ra, do đó cũng xuất hiện các kiểu làm ăn hời hợt và người đọc bắt buộc phải chọn lọc một thương hiệu để tin cậy khi chọn mua sách. Bàn về vấn đề này, ông Trần Tấn Ngô, Giám đốc Công ty Phát hành sách khu vực 2 cũng khá bức xúc: "Việc làm sách cần phải có định hướng chặt chẽ hơn, không để nhiều người làm trùng lắp, cần chú ý chất lượng bản thảo để tránh sai sót. Hễ làm sách mà quá nhiều sai sót thì hậu quả là người đọc lãnh đủ. Ngay bản thân tôi bây giờ vào nhà sách, cũng không thể biết chọn mua cuốn gì…".

Chuyện buồn của nhà xuất bản?

Nói về việc các đơn vị phát hành có "ép" các nhà xuất bản hay không, câu trả lời vẫn chưa có gì cụ thể.

Các đơn vị phát hành luôn cho rằng, nếu chất lượng sách hay, các đơn vị phát hành cũng phải giành giật để phát hành, nhưng trên thực tế các nhà xuất bản luôn ở thế thụ động. Giám đốc một nhà xuất bản than thở, các đơn vị phát hành không bao giờ chịu mua sách mà chỉ có dạng ký gửi và trả tiền gối đầu, nhưng tính phí chiết khấu 40-50% giá bìa – một cái giá phải chấp nhận khá cao cho các đơn vị xuất bản. Mặt khác, các nhà phát hành luôn có "những đứa con của mình sinh ra", thì tất nhiên phải "nuôi cho nó khôn lớn", làm sao có thể dành toàn bộ tâm huyết cho "con nuôi" được. Dĩ nhiên phần thiệt thòi vẫn là các đơn vị xuất bản gánh chịu.

Các nhà xuất bản phải chấp nhận nếu không tạo sự chủ động bằng chính đôi chân của mình. Họ không thể làm gì khác vì đầu ra đều nằm trong tầm quản lý của các đơn vị phát hành. Để thoát khỏi lối mòn này nhiều nhà xuất bản cũng đã tính đường ra cho sản phẩm của mình bằng cách mở nhà sách, hay phát hành theo các quầy sách báo lẻ trong thành phố. Vô tình cả hai phía phát hành và các đơn vị xuất bản đều có cùng chung một công việc giống nhau. Nếu không có sự tự điều chỉnh, cả hai sẽ giẫm chân lên nhau. Tuy nhiên, theo dự đoán của nhiều "chuyên gia" trong ngành, cuộc chơi rồi sẽ còn lại những anh tài có đủ nội lực thật sự. Tình trạng các nhà xuất bản phụ thuộc vào "bầu sữa liên kết", chắc chắn sẽ nhận lãnh những kết thúc buồn hơn cả hiện tại mà họ đang gặp phải.

  • Cẩm Lệ
Việt Báo

Nhận xét tin Xuất bản - phát hành sách: Giẫm lên chân nhau mà tiến

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Xuất bản - phát hành sách: Giẫm lên chân nhau mà tiến bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Xuat ban phat hanh sach Giam len chan nhau ma tien ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Xuất bản - phát hành sách: Giẫm lên chân nhau mà tiến ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Publishing - book release: another step on that foot forward
issuers, publishers, in fact, the participation units, of, books, active, market, numbers, I, is, together, the volume

With strong participation of the issuer, more vibrant book market with hundreds of books are published each year. However, since it has many English words bee ve: for mastering both the world and actively released publication, so the unit development ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2910 Ca xa di diet ran doc
    Thời sự 24h(29/10): Cả xã đi diệt rắn độc

    Formosa nói gì về yêu cầu tháo dỡ miếu thờ?; Sơ tán nhiều hộ dân vì ‘hố tử thần’ xuất hiện; 7 siêu xe sung công "ế" vì bán đấu giá quá cao; "Mổ xẻ" các phương án cầu mới cạnh cầu Long Biên...

  • Thoi su 24h2810 Tiem nham nuoc cat cho 60 tre
    Thời sự 24h(28/10): Tiêm nhầm nước cất cho 60 trẻ

    Nội Bài, Tân Sơn Nhất: Thừa nhận tồi tệ, quyết chấn chỉnh?; Tiêm nhầm nước cất thay vì vắcxin cho 60 trẻ; Giai thoại Thuyết "buôn vua": Mỗi ngày xài một tỷ; Nổ nồi hơi lò bánh tráng, mái nhà bay lả tả... 

  • Thoi su tuan qua thai nhi vang khoi bung me sau TNGT
    Thời sự tuần qua: thai nhi văng khỏi bụng mẹ sau TNGT

    Ông Nguyễn Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH; Điều lạ ở ‘lãnh địa’ của xe quá tải; Bắt tạm giam nguyên Chủ tịch HĐQT Ocean Bank; Mở lại phiên xử vụ TMV Cát Tường trong tháng 11; "Haivl.com bị rút giấy phép vĩnh viễn...

  • Thoi su 24h2610 Haivlcom bi rut giay phep vinh vien
    Thời sự 24h(26/10): Haivl.com bị rút giấy phép vĩnh viễn

    Tình hình chữa bệnh của ông Bá Thanh khả quan; Thực hư khối vàng 300 tỷ trấn yểm mộ nhà đại gia; "Haivl.com bị rút giấy phép vĩnh viễn"; Tai nạn giao thông, thai nhi văng khỏi bụng mẹ...

  • Thoi su 24h2510 Mien nhiem Chu tich Ocean Bank
    Thời sự 24h(25/10): Miễn nhiệm Chủ tịch Ocean Bank

    Nguyễn Văn Hải được xuất cảnh đi Mỹ vì lý do nhân đạo’; Ông Hà Văn Thắm mất chức chủ tịch Ocean Bank; Bất chấp lệnh cấm, Formosa vẫn tự ý xây miếu thờ; Rúng động mẫu nude Việt tố nhiếp ảnh gia sàm sỡ; Kẻ ném xác chị Huyền mơ thấy 2 con nạn nhân; Hà Nội: Xe chở tiền đâm chết người qua đường...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 24/10.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 19 2510
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 19 - 25/10)

    Nhiều nghi vấn vụ bé gái chết bất thường tại bệnh viện Quốc Oai: Chẩn đoán rối loạn tiêu hóa, chết vì viêm màng não?; Bác sỹ "ế ẩm", giáo sư đông nghẹt “khách”; Bệnh viện K bị tố “nhũng nhiễu” bệnh nhân; Dầu bẩn Đài Loan nghi lấy nguyên liệu từ Việt Nam?; Bị cúm khi mang thai có nguy hiểm không?; Những cách giảm cân bằng bưởi hiệu quả nhất; Tác dụng phụ kỳ diệu của cực khoái với nam giới; Dùng nước hoa có thể gây ung thư?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1910 2510
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/10 - 25/10)

    Khai mạc kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa 13; Bé gái chết bất thường ở bệnh viện; Nội Bài, Tân Sơn Nhất bị xếp hạng sân bay tệ nhất châu Á; Gửi iPhone qua bưu điện, nhận... 2 cục đá; Bác sĩ từ chối cấp cứu, bệnh nhân tử vong ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1910 2510
    Toàn cảnh Showbiz tuần (19/10 – 25/10)

    Đại sứ bảo vệ động vật hoang dã Thu Minh dùng mật gấu tươi, Vương miện Hoa hậu Việt Nam 2014 trị giá 2,5 tỷ đồng, Vợ cũ tố Lam Trường là người cha thiếu trách nhiệm, Yanbi miệt thị người đồng tính, Hồ Ngọc Hà bị loại tại MTV EMA 2014, Giang Hồng Ngọc đăng quang X - Factor - Nhân tố bí ẩn 2014, Loki Bảo Long bị tố bỏ thi vì yêu lăng nhăng, Nhạc phim do Sơn Tùng M-TP sáng tác lại bị tố đạo nhạc Hàn, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Orlando Bloom đang bí mật hẹn hò với Selena Gomez,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1910 2510
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/10 - 25/10)

    Xót lòng những vụ giết con rồi tự tử; Vụ Thẩm mỹ viện Cát Tường và những điều bất ngờ; Tử tù hiếp dâm tự tử 3 lần vì sợ tiêm thuốc độc; Chân tướng quân sư số một của ông trùm ma túy; “Siêu trộm” kim cương xuyên lục địa bị bắt giữ; Chuyện chưa kể về phiên toà xử “ông trùm” Khánh trắng;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tin The gioi noi bat tuan qua tu 19102510
    Tin Thế giới nổi bật tuần qua (từ 19/10-25/10)

    Vụ xả súng kinh hoàng tại tòa nhà quốc hội Canada; Hải quân Thụy Điển đã phát động một cuộc săn tìm tàu lạ trên biển; Giải mã một loạt diễn biến bí ẩn ở Triều Tiên; Bình luận xung quanh việc Trung Quốc mở rộng bãi Đá Chữ Thập ở Trường sa; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.