“Việt phủ thành chương” -tôn vinh văn hóa Việt

Nằm trên quả đồi tựa lưng vào một nhánh chính của triền núi Sóc Sơn, biệt phủ của họa sĩ Thành Chương trải rộng hơn 10 ngàn mét vuông điền địa, thu hút đông đảo bạn bè trong nước và quốc tế tới viếng thăm bởi trên từng mét vuông ấy có dấu ấn của hàng vạn hiện vật văn hóa - lịch sử từ các triều đại Đinh - Lý - Trần - Lê... mà họa sĩ đã sưu tầm, lưu giữ suốt cả đời mình. Và cái tên Biệt phủ Thành Chương mặc nhiên trở thành một địa danh văn hóa của ngày hôm nay...

Họa sĩ Thành Chương thường tâm sự với bạn bè: “Mấy năm vừa qua hầu như tôi vẽ rất ít bởi phải dồn hết thời gian, tiền của, công sức vào các công trình kiến trúc ở trang phủ này. Tôi coi đây là một tác phẩm nghệ thuật lớn nhất của đời mình nên phải dày công để sáng tạo nó”. Và công trình nghệ thuật ấy đã “ngốn” của ông không chỉ là tiền tỉ suốt mấy năm ròng rã mà còn biết bao nhiêu mồ hôi, tâm sức, trí lực.

Phía bên phải biệt phủ Thành Chương là một ngôi nhà sàn cổ, rộng hơn trăm mét vuông mà họa sĩ mua của đồng bào Mường vùng Hòa Bình, rồi thuê xe tải chuyên chở về. Trước mặt nhà sàn là một chiếc ao rộng với dãy lan can gạch quây xung quanh và một chiếc cầu đá cổ, đem đến vẻ tĩnh lặng của bóng nước thôn quê điền dã. Bên cạnh đó là một chiếc tháp cao 5 tầng được xây cất theo lối cổ, đứng sừng sững trên triền đồi mà từ xa năm sáu cây số người ta còn nhìn thấy. Chính giữa phủ là một ngôi nhà cổ rộng hơn 200m2 với những cột gỗ lim lớn đã được mua về từ một vùng quê Nam Định. Bên trái phủ là một khu nhà 5 tầng kiến trúc rất ngoạn mục, ẩn mình dưới những vòm mái cong theo lối đình chùa cổ, khu nhà mang cái tên khá thơ mộng là “Tường Vân” (Mây lành). Liền đó là nếp nhà Thủy Đình mộc mạc với những cánh cửa gỗ đã bạc màu thời gian. Điểm nhấn quan trọng, cái trục nối kết mang đến tinh thần văn hóa cho toàn bộ hệ thống kiến trúc ấy chính là quần thể tượng đá, tượng gỗ, tượng Phật, đồ đồng và gốm cổ được sắp đặt, bài trí trong nhà, ngoài sân có mặt khắp nơi trong trang phủ.

Khách thập phương đến với khu di sản văn hóa nói trên ngày một đông, họ được tự do, tự nhiên thoải mái thăm viếng mọi nơi, mọi chỗ. Được biết, hoàng hậu Thụy Điển cùng phái đoàn hoàng gia cũng đã tới thăm khu biệt phủ và rất ngạc nhiên, xúc động trước những hiện vật văn hóa Việt Nam hiện diện qua nhiều giai đoạn lịch sử ở đây. Riêng vợ chồng ngài Đại sứ Mỹ tại Việt Nam cũng đã lên đây mấy lần.

Vừa qua, trong dịp tới thăm biệt phủ, đồng chí Nguyễn Khoa Điềm - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tư tưởng - Văn hóa trung ương đã nhận xét: “Đây là một khu vực lưu giữ được giá trị tâm linh về văn hóa nghệ thuật truyền thống của cha ông... với công trình nghệ thuật này, họa sĩ Thành Chương không chỉ là một họa sĩ mà còn là một nhà văn hóa”. Bộ trưởng Bộ VH-TT Phạm Quang Nghị cho biết sẽ đề xuất với Nhà nước việc hỗ trợ để duy trì cho những hoạt động văn hóa của khu di sản này, trước mắt Bộ VH-TT sẽ tiến hành việc công nhận khu di sản văn hóa.

Có một điều mà người cha của họa sĩ Thành Chương là nhà văn lão thành Kim Lân vẫn trăn trở mấy năm qua là việc đặt tên cho biệt phủ. Đầu tháng 4/2004 vừa qua, sau một thời gian dài suy ngẫm, nhà văn Kim Lân gọi con trai đến và nói: “Thầy vừa nghĩ tới một cái tên, gọi là “Việt Phủ Thành Chương” thì đầy đủ ý nghĩa hơn, vì không những đây là khu lưu giữ rất nhiều di vật, di sản văn hóa thuần Việt qua nhiều thời kỳ lịch sử, mà còn lưu giữ được các giá trị về tâm linh truyền thống, thêm nữa lại gắn với dấu ấn sáng tạo nghệ thuật của người đã có công xây dựng khu vực này”. Theo thông tin mới mà chúng tôi được biết, họa sĩ Thành Chương đang làm thủ tục chính thức đăng ký tên gọi “Việt Phủ Thành Chương” cho khu di sản văn hóa của mình với Cục Bản quyền tác giả Việt Nam.

Nguyễn Việt Chiến