Thứ năm, 03 Tháng sáu 2004, 23:14 GMT+7

Vị trí Hoàng thành Thăng Long: vẫn còn nhiều phức tạp

Tuy còn nhiều bất đồng, các ý kiến trong "Hội thảo khoa học về vị trí, quy mô Hoàng thành Thăng Long qua hệ thống bản đồ và tư liệu khảo cổ học" do Viện Khảo cổ chủ trì sáng nay (3/6) đã có sự xích lại gần nhau hơn ở một số điểm cơ bản.

Vi tri Hoang thanh Thang Long van con nhieu phuc tap
Hố B16. Ảnh: Nguyên Vũ.

Đáng chú ý, đa số các nhà nghiên cứu đều khẳng định, núi Nùng là trung tâm của Hoàng thành Thăng Long (HTTL) qua các thời kỳ và điện Kính Thiên nằm tọa lạc trên núi Nùng. Giới hạn HTTL cũng khá thống nhất ở 3 phía đông, nam, bắc (Riêng phía Tây còn nhiều bất đồng).

Điều quan trọng nhất là các nhà sử học, nhà khảo cổ, đều nhất trí coi địa điểm đang khai quật do TS Tống Trung Tín chủ nhiệm ở 18 Hoàng Diệu là thuộc khu trung tâm chính trị của Hoàng thành từ thành Đại La, Thăng Long thời Lý - Trần đến thành HN thời Nguyễn. Đây cũng là mục tiêu cao nhất chúng ta đang cần đạt tới, để trả lời câu hỏi lớn mà chính phủ yêu cầu Viện KHXH trả lời vào cuối tháng 9/2004. Bởi vì đây sẽ là cơ sở cho kế hoạch bảo tồn và khảo cổ được Chính phủ chấp nhận. Sau đây, TS xin lược ghi một số ý kiến đáng chú ý trong buổi thảo luận sáng nay.

TS. Tống Trung Tín trình bày rõ, đợt khai quật năm 1999 đã phát hiện ra con đường lát gạch hoa chanh thời Trần ở độ sâu 1,9 m. Điều này đã chứng minh vị trí HTTL thời Lý- Trần là ở vị trí điện Kính Thiên mà ta còn thấy ngày nay. Con đường này được xây dựng kiên cố, đẹp, vị trí nằm ở chính giữa Đoan Môn thời Lê, hướng đường phát triển về phía điện Kính Thiên. Các đặc điểm đó khiến ta thấy đó là dấu tích con đường đi từ Đoan Môn vào điện Thiên An thời Trần. Sau đó vào thời Lê sơ, nhà Lê sơ đã tôn cao hẳn con đường và mặt bằng khu vực lên khoảng 50 cm và xây dựng cửa Đoan Môn và điện Kính Thiên lên ngay tại vị trí của Đoan Môn cũ và điện Thiên An. Từ con đường này, có thể khẳng định, trung tâm HTTL thời Lý-Trần-Lê là cùng ở một vị trí mà dấu tích vẫn còn thấy rõ như Đoan Môn, Kính Thiên thời Lê. Việc xác định khu vực quanh điện Kính Thiên, đoan Môn là trung tâm của HTTL Lý -Trần- Lê còn được ủng hộ chắc chắn bởi cứ liệu địa tầng.Tầng văn hoá của các địa điểm ở đây đều dày từ 3 đến 5m với hàng vạn di vật Lý Trần-Lê. Trong khi đó ở các khu vực khác thì tầng văn hoá rất mỏng, thậm chí nhiều điểm không có tầng văn hoá.

Từ kết quả nghiên cứu khảo cổ học và quan sát một số di tích hiện còn, nhất là qua các bia ký, TS Tống Trung Tín cho rằng vị trí của HTTL thời Lý-Trần-Lê không thay đổi qua các thời kỳ. Riêng thành HN thời Nguyễn thì cũng trên cơ sở nền móng cũ của các thời trước, nhưng được thu hẹp lại ở phần phía Đông. Từ đó, TS Tống Trung Tín xác định quy mô của HTTL thời Lê ở khoảng: Phía Bắc khoảng phố Phan Đình Phùng, Nam : phố Trần Phú; Đông: phố Thuốc bắc; Tây: phố Hùng Vương

GS Trần Quốc Vượng là một trong những người đầu tiên đề xuất luận điểm: Trung tâm của HTTL là núi Nùng. Núi Nùng tên chữ là Long Đỗ, nghĩa là Rốn Rồng. Dựa trên thuật phong thủy và hai cuốn Việt điện u linh và Lĩnh nam chích quái, GS giải thích tại sao chốn ấy lại có thể là trung tâm của Hoàng thành. Thứ nhất, Long Đỗ là nơi có trục trung tâm thiêng liêng nối liền Trời và Đất. Thứ hai, Rốn là nơi tụ của Phách theo quan niệm nhân thể luận; do vậy Long đỗ = Rốn rồng cũng là nơi tụ khí linh thiêng của đất nước. Từ hai cuốn sách dẫn trên cũng thấy được Núi nùng ở bên bờ sông Tô Lịch. Nhưng cụ thể núi Nùng bên sông Tô là ở đâu? Có nhiều quan điểm khác nhau về vấn đề này. Ví như cụ Trần Huy Bá và cụ Hoàng Đạo Thúy cho núi Nùng là ở Vườn Bách Thảo hiện nay (tức cũng suy ra trung tâm HTTL là ở phía Vườn Bách thảo). Hay như GS Hoàng Thiếu Sơn, cho rằng núi Nùng phải là núi Voi trên đường Hoàng Hoa Thám. Lí luận của vị này là núi Voi đó mới là nơi cao nhất Hà Nội, nên mới có thể là nơi xây dựng Hoàng thành. Để bác lại luận điểm của các học giả này, GS Trần Quốc Vượng dẫn một đoạn trích trong một tấm bia ở Chùa Am-Cửa Bắc: "Chùa Am được xây bởi một vị phu nhân của Thoại Ngọc Hầu, họ Hoàng, người Tày xứ Lạng trên nền bỏ hoang của Kho quân lương thời Lê, phía Bắc trông ra Hồ Cổ Ngựa (Mã Cảnh hồ - còn hiện rõ trên bản đồ HN niên hiệu Tự Đức 1873) và ngay sau lưng là núi Nùng". Từ đó, ông phủ nhận quan điểm núi Nùng nằm trong vườn Bách thảo, hay là núi Voi trên đường Hoàng Hoa Thám.

Kiên trì theo luận điểm của mình, GS Trần Quốc Vượng đoan chắc, chính núi Nùng là nơi tọa lạc, hay là nền điện Kính Thiên. Tuy nhiên, các bằng chứng hữu thể và phi vật thể cho điều này thì GS xin để "kỳ sau nêu tiếp".

Ông Bùi Thiết, người sở hữu hơn 10 bản đồ cổ về thành Thăng Long trước thế kỷ XIX, tin chắc "có thể nhìn thấy quy mô và bóng dáng của thành Thăng Long xa xưa qua những thông tin cô đọng nhất ẩn tàng trong ngôn ngữ của bản đồ". Các bản đồ của ông đều có nguồn gốc từ bản đồ Hồng Đức, thuộc thế hệ thứ hai. Phương pháp nghiên cứu của ông qua nhiều năm là đối chiếu để tìm các điểm được chú thích trùng nhau nhiều lần, sau đó kiểm tra trên thực địa, tìm hướng... Qua nghiên cứu, ông nhận thấy, trên cả 10 bản đồ, hình dáng của tòa thành đều vuông thước thợ và cố định qua các thời kỳ. Duy chỉ có các toà điện trong thành là có thể thay đổi tùy thời.

Vị trí của Hoàng thành không xê xích, nhưng riêng thành HN xây năm 1805 có xu hướng lùi về phía đông và hẹp hơn Hoàng thành cũ. Cũng vậy, trục chính tâm Bắc - Nam của thành HN (lấy Cột Cờ làm chuẩn) không trùng với trục chính tâm Bắc - Nam của Hoàng thành TL trước thế kỷ XIX.

Vị trí của Hoàng thành Thăng Long theo ông, là: tường phía Bắc gần trùng với đường Phan Đình Phùng, tường phía Nam gần trùng với phố Nguyễn Thái Học. Hai phía đông và tây khó xác định hơn. Sở dĩ như thế là vì như vừa nói ở trên, thành HN có lùi về phía đông và hẹp hơn Hoàng thành cũ. Do đó, theo ông Bùi Thiết, chiều đông tây của Hoàng thành rộng hơn chiều đông tây của thành HN; nếu có thể chấp nhận tường phía đông gần trùng với tường đông thành HN, thì phía tây phải lùi xa hơn tường tây thành HN. Nếu lấy trục Quốc Tử Giám - Trấn Võ Quán làm trung tâm, thì ít ra phần phía tây của Hoàng thành cũng phải bằng nửa phía đông của nó.

"Vấn đề còn nhiều điểm phức tạp, không hy vọng mấy bản tham luận sáng nay đã có thể làm sáng tỏ tất cả"- đó là nhận xét của GS. Phan Huy Lê để tóm tắt hội thảo. Từ nay đến trước tháng 9 - thời hạn phải trả lời phó Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng - sẽ có khoảng 2-3 buổi trao đổi như thế này được tổ chức.

  • Đ.D.H
Việt Báo

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Kinh hãi "thần y" chữa bách bệnh bằng cách "rút lưỡi", vả mặt

Đang hành nghề thợ hàn, anh Phạm Đức Thắng ở xã Đức Thắng, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang, đột nhiên nghỉ việc rồi tự xưng mình là “thần y” có khả năng chữa bách bệnh, thậm chí cả những bệnh nan y mà thế giới vẫn chưa tìm ra phương pháp như: ung thư, HIV, câm điếc bẩm sinh…chỉ bằng liệu pháp xoa bóp, bấm huyệt.

Nhận xét tin Vị trí Hoàng thành Thăng Long: vẫn còn nhiều phức tạp

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Vị trí Hoàng thành Thăng Long: vẫn còn nhiều phức tạp bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Vi tri Hoang thanh Thang Long van con nhieu phuc tap ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Vị trí Hoàng thành Thăng Long: vẫn còn nhiều phức tạp ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Thang Long Royal Citadel Location: still more complex
Doan Mon, Professor Tran Quoc Vuong, Dr Tong Trung Tin, Hoang Thang Long, Ethan Power, closer, botanical gardens, archaeological institutes position, center, map, can, mountain

Although there are many disagreements, the comments in the "Scientific Conference on the location and scale of Thang Long royal citadel through the system map and study materials old school "hosted by the Archaeological Institute this morning (3/6) had a closer than in some basic points ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su tuan qua 3 vu tai nan kinh hoang
    Thời sự tuần qua: 3 vụ tai nạn kinh hoàng

    Ông Trần Văn Truyền trả đất; Y án 30 năm với bầu Kiên; Xét xử Huyền Như; Sập hầm thủy điện, 12 công nhân mắc kẹt; Tai nạn thảm khốc tại Quảng Ninh, 6 người chết; Sa Pa lạnh 0 độ; 1.000 xe TQ muốn vào du lịch...

  • Thoi su 24h2012 Chong nhan tam giet vo moi cuoi
    Thời sự 24h(20/12): Chồng nhẫn tâm giết vợ mới cưới

    Các diễn biến quanh vụ sập hầm thủy điện Đạ Dâng; Phong hàm Thượng tướng cho 4 sĩ quan quân đội; Miền Bắc lại đón không khí lạnh; Hà Nội: Chồng 9X nhẫn tâm đánh chết vợ;... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 20/12.  

  • Thoi su 24h1812 Thang 72015 to chuc thi quoc gia
    Thời sự 24h(18/12): Tháng 7/2015 tổ chức thi quốc gia

    Tháng 7/2015 tổ chức thi THPT quốc gia; Đào cùng lúc 2 đường hầm cứu nạn; Lý giải máy bay Vietnam Airlines gặp sự cố; Sa Pa lạnh 0 độ, phủ trắng sương muối; Xe điên náo loạn là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 18/12...

  • Thoi su 24h1712 Xe o to roi vuc sau 5 quan nhan tu vong
    Thời sự 24h(17/12): Xe ô tô rơi vực sâu, 5 quân nhân tử vong

    Khoan hầm giải cứu 12 công nhân mắc kẹt; Xe ô tô rơi vực sâu, 5 quân nhân tử vong; Mở hộp đen tìm nguyên nhân máy bay hạ cánh khẩn cấp;Sa Pa rét 2 độ, có thể xuất hiện băng giá; Kho tiền 6 tấn của tay chơi Bắc Ninh... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 17/12.

  • Thoi su 24h1612 Tai nan kinh hoang o Quang Ninh
    Thời sự 24h(16/12): Tai nạn kinh hoàng ở Quảng Ninh

    Sập hầm thủy điện, 11 người mắc kẹt; Tai nạn kinh hoàng ở Móng Cái, 6 người chết; Phó chủ tịch bị tố đánh dân giữa chợ; Đắm thuyền ở Thái Bình, 6 người chết; Bán sắt vụn chiếc máy bay bỏ quên 7 năm ở Nội Bài... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 16/12.

  • Sap ham thuy dien Da Dang
    Sập hầm thủy điện Đạ Dâng

    Sau bao nỗ lực, bất chấp nguy hiểm của gần 1.000 người tham gia cứu hộ suốt 4 ngày qua, 12 nạn nhân mắc kẹt trong vụ sập hầm thủy điện đã được đưa ra ngoài an toàn.

  • EVN sap tang gia dien
    EVN sắp tăng giá điện?

    Đề xuất tăng giá điện của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khi năm hết Tết đến đang nhận được những ý kiến trái chiều. Trong khi nhiều người tỏ ra lo lắng, vẫn có ý kiến cho rằng, tăng giá điện vào thời điểm này là hợp lý.

  • Chuong trinh Guong mat than quen nhi 2014
    Chương trình Gương mặt thân quen nhí 2014

    Cặp đôi ngoại quốc Kyo York và Uyên Nhi đã xuất sắc trở thành Quán quân mùa đầu tiên của "Gương mặt thân quen nhí".

  • Nhung chuyen hy huu o chon phap dinh
    Những chuyện hy hữu ở chốn pháp đình

    Trả giá sau 2 thập kỷ vì ép thiếu nữ cởi áo; rắn tấn công bị cáo khiến phiên xử náo loạn; chị dâu xin ly hôn em chồng... là những cảnh diễn ra ở chốn pháp đình năm 2014.

  • Facebook nam 2014 The gioi hai mat cam bay
    Facebook năm 2014: Thế giới hai mặt cạm bẫy

    Việt Nam đang là một trong những nước có số lượng người truy cập Facebook thuộc hàng 'khủng' trên thế giới.

  • Toan canh kinh te tuan 1412 20122014
    Toàn cảnh kinh tế tuần (14/12 - 20/12/2014)

    Giá xăng thế giới giảm mạnh, vậy mà PVoil vẫn than lỗ và đề nghị tăng thuế nhập khẩu xăng dầu, để cần tiền trả nợ EVN có thể tăng giá điện thêm 9,5%, lên mức 1.652,19 đồng/kWh, tới đây NHNN sẽ siết cho vay ngoại tệ nhằm hạn chế tình trạng đô la hóa, TTCK tuần qua đã có những phiên chọc thủng đáy, cùng với đó là những thông tin thị trường tiêu dùng là những t

  • Tin Bong daThe thao noi bat tuan qua 14122012
    Tin Bóng đá-Thể thao nổi bật tuần qua (14/12-20/12)

    Diễn biến mới nhất vụ thủ môn Bửu Ngọc kiện CLB Đồng Tháp; ĐT Việt Nam hậu AFF Cup: Khủng hoảng niềm tin, cầu thủ chán lên tuyển; Chung kết lượt đi AFF Cup: Thái Lan chạm tay vào cúp vô địch; Kết quả bốc thăm vòng 1/8 Champions League; Tổng hợp bóng đá cuối tuần...là những tin tức Bóng đá-Thể thao nổi bật trong tuần.

  • Toan canh Showbiz tuan 1412 2012
    Toàn cảnh Showbiz tuần (14/12 – 20/12)

    Nguyễn Thị Loan lọt top 25 Miss World 2014, Người đẹp Nam Phi đăng quang Hoa hậu Thế giới 2014, Đám cưới ngọt ngào của Huyền Lizzie, Nhật Kim Anh, Sơn Tùng M-Tp là mỹ nam của năm, Hollywood lại chấn động vì bị tin tặc tấn công, Jennifer Lawrence được tìm nhiều nhất trên Google năm 2014,...

  • Ban tin suc khoe tuan tu 142012
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 14-20/12)

    Vụ sản phụ băng huyết tử vong: Gia đình yêu cầu bệnh viện bồi thường 1,5 tỷ đồng; 7 nguyên nhân hàng đầu gây bệnh ung thư năm 2014; Những loại vắc-xin cần tiêm cho trẻ sơ sinh; Ấn tượng những xu hướng bầu bí hot nhất năm 2014;10 điều tiếp tục diễn ra trên cơ thể người chết; Tôm khô cao su được sản xuất thế nào?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1412 2012
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (14/12 - 20/12)

    Những chuyện hy hữu ở chốn pháp đình; Đằng sau những vụ án chồng giết vợ; 5 vụ án hình sự nhiều người quan tâm năm 2014; Những lời cuối cùng nổi tiếng của tử tù trước giờ trả án; Lĩnh án 30 năm tù - vĩ thanh buồn cho “bầu” Kiên; Nhìn lại 4 vụ án oan 'tốn giấy mực' trong năm 2014;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.