Vị trí Hoàng thành Thăng Long: vẫn còn nhiều phức tạp

Tuy còn nhiều bất đồng, các ý kiến trong "Hội thảo khoa học về vị trí, quy mô Hoàng thành Thăng Long qua hệ thống bản đồ và tư liệu khảo cổ học" do Viện Khảo cổ chủ trì sáng nay (3/6) đã có sự xích lại gần nhau hơn ở một số điểm cơ bản.

Vi tri Hoang thanh Thang Long van con nhieu phuc tap
Hố B16. Ảnh: Nguyên Vũ.

Đáng chú ý, đa số các nhà nghiên cứu đều khẳng định, núi Nùng là trung tâm của Hoàng thành Thăng Long (HTTL) qua các thời kỳ và điện Kính Thiên nằm tọa lạc trên núi Nùng. Giới hạn HTTL cũng khá thống nhất ở 3 phía đông, nam, bắc (Riêng phía Tây còn nhiều bất đồng).

Điều quan trọng nhất là các nhà sử học, nhà khảo cổ, đều nhất trí coi địa điểm đang khai quật do TS Tống Trung Tín chủ nhiệm ở 18 Hoàng Diệu là thuộc khu trung tâm chính trị của Hoàng thành từ thành Đại La, Thăng Long thời Lý - Trần đến thành HN thời Nguyễn. Đây cũng là mục tiêu cao nhất chúng ta đang cần đạt tới, để trả lời câu hỏi lớn mà chính phủ yêu cầu Viện KHXH trả lời vào cuối tháng 9/2004. Bởi vì đây sẽ là cơ sở cho kế hoạch bảo tồn và khảo cổ được Chính phủ chấp nhận. Sau đây, TS xin lược ghi một số ý kiến đáng chú ý trong buổi thảo luận sáng nay.

TS. Tống Trung Tín trình bày rõ, đợt khai quật năm 1999 đã phát hiện ra con đường lát gạch hoa chanh thời Trần ở độ sâu 1,9 m. Điều này đã chứng minh vị trí HTTL thời Lý- Trần là ở vị trí điện Kính Thiên mà ta còn thấy ngày nay. Con đường này được xây dựng kiên cố, đẹp, vị trí nằm ở chính giữa Đoan Môn thời Lê, hướng đường phát triển về phía điện Kính Thiên. Các đặc điểm đó khiến ta thấy đó là dấu tích con đường đi từ Đoan Môn vào điện Thiên An thời Trần. Sau đó vào thời Lê sơ, nhà Lê sơ đã tôn cao hẳn con đường và mặt bằng khu vực lên khoảng 50 cm và xây dựng cửa Đoan Môn và điện Kính Thiên lên ngay tại vị trí của Đoan Môn cũ và điện Thiên An. Từ con đường này, có thể khẳng định, trung tâm HTTL thời Lý-Trần-Lê là cùng ở một vị trí mà dấu tích vẫn còn thấy rõ như Đoan Môn, Kính Thiên thời Lê. Việc xác định khu vực quanh điện Kính Thiên, đoan Môn là trung tâm của HTTL Lý -Trần- Lê còn được ủng hộ chắc chắn bởi cứ liệu địa tầng.Tầng văn hoá của các địa điểm ở đây đều dày từ 3 đến 5m với hàng vạn di vật Lý Trần-Lê. Trong khi đó ở các khu vực khác thì tầng văn hoá rất mỏng, thậm chí nhiều điểm không có tầng văn hoá.

Từ kết quả nghiên cứu khảo cổ học và quan sát một số di tích hiện còn, nhất là qua các bia ký, TS Tống Trung Tín cho rằng vị trí của HTTL thời Lý-Trần-Lê không thay đổi qua các thời kỳ. Riêng thành HN thời Nguyễn thì cũng trên cơ sở nền móng cũ của các thời trước, nhưng được thu hẹp lại ở phần phía Đông. Từ đó, TS Tống Trung Tín xác định quy mô của HTTL thời Lê ở khoảng: Phía Bắc khoảng phố Phan Đình Phùng, Nam : phố Trần Phú; Đông: phố Thuốc bắc; Tây: phố Hùng Vương

GS Trần Quốc Vượng là một trong những người đầu tiên đề xuất luận điểm: Trung tâm của HTTL là núi Nùng. Núi Nùng tên chữ là Long Đỗ, nghĩa là Rốn Rồng. Dựa trên thuật phong thủy và hai cuốn Việt điện u linh và Lĩnh nam chích quái, GS giải thích tại sao chốn ấy lại có thể là trung tâm của Hoàng thành. Thứ nhất, Long Đỗ là nơi có trục trung tâm thiêng liêng nối liền Trời và Đất. Thứ hai, Rốn là nơi tụ của Phách theo quan niệm nhân thể luận; do vậy Long đỗ = Rốn rồng cũng là nơi tụ khí linh thiêng của đất nước. Từ hai cuốn sách dẫn trên cũng thấy được Núi nùng ở bên bờ sông Tô Lịch. Nhưng cụ thể núi Nùng bên sông Tô là ở đâu? Có nhiều quan điểm khác nhau về vấn đề này. Ví như cụ Trần Huy Bá và cụ Hoàng Đạo Thúy cho núi Nùng là ở Vườn Bách Thảo hiện nay (tức cũng suy ra trung tâm HTTL là ở phía Vườn Bách thảo). Hay như GS Hoàng Thiếu Sơn, cho rằng núi Nùng phải là núi Voi trên đường Hoàng Hoa Thám. Lí luận của vị này là núi Voi đó mới là nơi cao nhất Hà Nội, nên mới có thể là nơi xây dựng Hoàng thành. Để bác lại luận điểm của các học giả này, GS Trần Quốc Vượng dẫn một đoạn trích trong một tấm bia ở Chùa Am-Cửa Bắc: "Chùa Am được xây bởi một vị phu nhân của Thoại Ngọc Hầu, họ Hoàng, người Tày xứ Lạng trên nền bỏ hoang của Kho quân lương thời Lê, phía Bắc trông ra Hồ Cổ Ngựa (Mã Cảnh hồ - còn hiện rõ trên bản đồ HN niên hiệu Tự Đức 1873) và ngay sau lưng là núi Nùng". Từ đó, ông phủ nhận quan điểm núi Nùng nằm trong vườn Bách thảo, hay là núi Voi trên đường Hoàng Hoa Thám.

Kiên trì theo luận điểm của mình, GS Trần Quốc Vượng đoan chắc, chính núi Nùng là nơi tọa lạc, hay là nền điện Kính Thiên. Tuy nhiên, các bằng chứng hữu thể và phi vật thể cho điều này thì GS xin để "kỳ sau nêu tiếp".

Ông Bùi Thiết, người sở hữu hơn 10 bản đồ cổ về thành Thăng Long trước thế kỷ XIX, tin chắc "có thể nhìn thấy quy mô và bóng dáng của thành Thăng Long xa xưa qua những thông tin cô đọng nhất ẩn tàng trong ngôn ngữ của bản đồ". Các bản đồ của ông đều có nguồn gốc từ bản đồ Hồng Đức, thuộc thế hệ thứ hai. Phương pháp nghiên cứu của ông qua nhiều năm là đối chiếu để tìm các điểm được chú thích trùng nhau nhiều lần, sau đó kiểm tra trên thực địa, tìm hướng... Qua nghiên cứu, ông nhận thấy, trên cả 10 bản đồ, hình dáng của tòa thành đều vuông thước thợ và cố định qua các thời kỳ. Duy chỉ có các toà điện trong thành là có thể thay đổi tùy thời.

Vị trí của Hoàng thành không xê xích, nhưng riêng thành HN xây năm 1805 có xu hướng lùi về phía đông và hẹp hơn Hoàng thành cũ. Cũng vậy, trục chính tâm Bắc - Nam của thành HN (lấy Cột Cờ làm chuẩn) không trùng với trục chính tâm Bắc - Nam của Hoàng thành TL trước thế kỷ XIX.

Vị trí của Hoàng thành Thăng Long theo ông, là: tường phía Bắc gần trùng với đường Phan Đình Phùng, tường phía Nam gần trùng với phố Nguyễn Thái Học. Hai phía đông và tây khó xác định hơn. Sở dĩ như thế là vì như vừa nói ở trên, thành HN có lùi về phía đông và hẹp hơn Hoàng thành cũ. Do đó, theo ông Bùi Thiết, chiều đông tây của Hoàng thành rộng hơn chiều đông tây của thành HN; nếu có thể chấp nhận tường phía đông gần trùng với tường đông thành HN, thì phía tây phải lùi xa hơn tường tây thành HN. Nếu lấy trục Quốc Tử Giám - Trấn Võ Quán làm trung tâm, thì ít ra phần phía tây của Hoàng thành cũng phải bằng nửa phía đông của nó.

"Vấn đề còn nhiều điểm phức tạp, không hy vọng mấy bản tham luận sáng nay đã có thể làm sáng tỏ tất cả"- đó là nhận xét của GS. Phan Huy Lê để tóm tắt hội thảo. Từ nay đến trước tháng 9 - thời hạn phải trả lời phó Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng - sẽ có khoảng 2-3 buổi trao đổi như thế này được tổ chức.

  • Đ.D.H
Việt Báo

Video nổi bật

Bản nhạc không lời hay nhất mọi thời đại - nghe và cảm nhận
00:00 / --:--

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

55 huy chương vàng Olympic nghi dùng 'doping'

Thế giới môn điền kinh được một phen chấn động tối qua sau khi rò rỉ kết quả kiểm tra máu cho thấy bằng chứng "kết tội" gian lận của hàng trăm vận động viên điền kinh tại những sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh.

Nhận xét tin Vị trí Hoàng thành Thăng Long: vẫn còn nhiều phức tạp

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Vị trí Hoàng thành Thăng Long: vẫn còn nhiều phức tạp bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Vi tri Hoang thanh Thang Long van con nhieu phuc tap ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Vị trí Hoàng thành Thăng Long: vẫn còn nhiều phức tạp ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Thang Long Royal Citadel Location: still more complex
Doan Mon, Professor Tran Quoc Vuong, Dr Tong Trung Tin, Hoang Thang Long, Ethan Power, closer, botanical gardens, archaeological institutes position, center, map, can, mountain

Although there are many disagreements, the comments in the "Scientific Conference on the location and scale of Thang Long royal citadel through the system map and study materials old school "hosted by the Archaeological Institute this morning (3/6) had a closer than in some basic points ..

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su tuan qua Toan canh mua lu lich su o Quang Ninh
    Thời sự tuần qua: Toàn cảnh mưa lũ lịch sử ở Quảng Ninh

    Toàn cảnh mưa lũ lịch sử tàn phá Quảng Ninh; Vỡ đập ở Điện Biên, xe máy trôi khắp thị trấn; Ngưỡng xét tuyển đại học là 15 điểm; Thông tin mới về vụ sát hại 6 người ở Bình Phước; Phát hiện thi thể đôi nam nữ phân hủy trong nhà trọ; Xử vụ đại gia nợ 1.600 tỷ: Bị cáo quỳ lạy trước tòa!...là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Thoi su 24h018 Vo dap xe may troi khap thi tran
    Thời sự 24h(01/8): Vỡ đập, xe máy trôi khắp thị trấn

    Vỡ đập ở Điện Biên, xe máy trôi khắp thị trấn; Mưa lũ Quảng Ninh: Thiệt hại 2.000 tỷ, toàn tỉnh đi làm cuối tuần; “Không ai nghĩ nó ra tay tàn bạo với cháu mình như thế...”... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 1/8. 

  • Thoi su 24h317 Thong tin moi ve vu sat hai 6 nguoi
    Thời sự 24h(31/7): Thông tin mới về vụ sát hại 6 người

     ĐH đồng loạt công bố điểm nhận hồ sơ xét tuyển; Tàu hải quân chở hơn 600 du khách rời Cô Tô; Thông tin mới về vụ sát hại 6 người ở Bình Phước; Phi công hotgirl làm cơ trưởng máy bay hàng không Việt Nam;  

  • Thoi su 24h307 Do xo ra suoi vot vang den sau lu
    Thời sự 24h(30/7): Đổ xô ra suối vớt "vàng đen" sau lũ

     Tàu hải quân chở 350 khách rời Cô Tô; Người dân đổ xô ra suối vớt "vàng đen" sau lũ lịch sử; Trường ĐH Bách khoa Hà Nội có hiệu trưởng mới; Vụ đại gia nợ 1600 tỷ: Thừa nhận cáo trạng có thiếu sót!; 

  • Thoi su 24h297 Lu lich su lam 17 nguoi chet
    Thời sự 24h(29/7): Lũ lịch sử làm 17 người chết

    Thống kê điểm thí sinh theo khối thi A,A1,B,C,D; Mưa lũ Quảng Ninh: Đã có 23 người chết và mất tích; Chủ tịch thuê người thi hộ trong khi đi nghỉ mát; Bắt người phụ nữ từng lên truyền hình vì "làm kinh tế giỏi"; 

  • Hiem hoa tu thang may thang cuon
    Hiểm họa từ thang máy - thang cuốn

    Thêm một tai nạn thang máy thảm khốc xảy ra ở Trung Quốc: một cô gái chết bị kẹt đầu vào thang máy ở tầng 17, còn thân thể treo ở tầng 16. ------------ Xem thêm: Hiểm họa từ thang máy - thang cuốn, http://vietbao.vn/tp/Hiem-hoa-tu-thang-may-thang-cuon/12182378/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nhung chuyen tinh cam dong
    Những chuyện tình cảm động

    Vì tình yêu, Đức Phú quyết định hủy hợp đồng lao động ở nước ngoài để trở về Việt Nam chỉ sau 2 tháng xa nhau vì không thể chịu nổi nỗi nhớ nhung. ------------ Xem thêm: Những chuyện tình cảm động, http://vietbao.vn/tp/Nhung-chuyen-tinh-cam-dong/12197738/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Mua lu ngap lut bat thuong o Quang Ninh
    Mưa lũ ngập lụt bất thường ở Quảng Ninh

    Người dân Quảng Ninh đang phải đối mặt với những khó khăn chồng chất trong việc khắc phục hậu quả trận mưa lũ lịch sử.

  • Du khach Viet an cap o Thuy Si
    Du khách Việt ăn cắp ở Thụy Sĩ

    Chưa tìm được cách ngăn ngừa người ra nước ngoài buôn lậu, trộm cắp hoặc vi phạm thuần phong mỹ tục nước sở tại nên chúng ta sẽ còn xấu mặt dài dài

  • Bat nguyen Chu tich Tap doan Dau khi VN
    Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN

    Cựu Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PetroVietnam - PVN) Nguyễn Xuân Sơn bị khởi tố để điều tra hành vi "thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng" - tội danh được quy định tại điều 285 Bộ luật Hình sự. Báo điểm.. ------------ Xem thêm: Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN, http://vietbao.vn/tp/Bat-nguyen-Chu-tich-Tap-doan-Dau-khi-VN/12123701/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nghin le chuyen tuan qua 2607 0108
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (26/07 - 01/08)

    Toàn cảnh mưa lũ lịch sử tàn phá Quảng Ninh; Hiểm họa từ thang cuốn trong siêu thị; Các cơ quan HN chào cờ hát Quốc ca sáng thứ 2 từ 1/8; Vạch trần thủ đoạn “mẹ bệnh sắp chết” để lừa người đi đường ....là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (26/07 - 01/08), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-2607-0108/2147582510/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 26718
    Sự kiện quốc tế nổi bật (26/7-1/8)

    Trung Quốc ngăn chặn máy bay Lào trên vùng Biển Hoa Đông; Thủ lĩnh Taliban đã chết, phó thủ lĩnh lên thay; Hy vọng tìm thấy tung tich chiếc máy MH 370 cùng những người có mặt trên chuyến bay định mệnh này lại được nhen nhóm; Thủ lĩnh Taliban đã chết cách đây 2 năm... là những tin quốc tế đáng chú ý trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 277 317
    Toàn cảnh Showbiz tuần (27/7 - 31/7)

    Sau scandal "văng tục", Tuấn Hưng gây xúc động mạnh trên facebook, Facebook của Lệ Quyên bị hack để vay mượn tiền, Nữ ca sĩ phá thai 4 lần tuyên bố là gái còn trinh gây bức xúc, Đỗ Mạnh Cường lại bị chơi xấu bằng... bùa ngải?, Hồ Ngọc Hà bị phản đối dự show hot nhất hành tinh.... là những tin hot nhất trong tuần này

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2607 0108
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (26/07 - 01/08)

    500 bánh heroin giấu trong bình gas; Kinh hoàng "nhồi" bé gái sơ sinh vào vali đem đi bán; Trang Trần sẽ hầu toà vì chống người thi hành công vụ vào tháng 8; Liên tiếp những vụ cướp tiệm vàng trắng trợn; Cảnh báo những chiêu lừa trên Facebook mà ai cũng có thể... dính; Con đường tội lỗi dẫn đến trại giam của Hào Anh;.....là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (26/07 - 01/08), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2607-0108/2147582306/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 2607 01082015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 26/07 - 01/08/2015

    Trong báo cáo quản trị của công ty Quốc Cường Gia Lai vừa công bố Hồ Ngọc Hà không còn tên trong danh sách người liên quan tới Cường đôla, Bộ Công Thương cho biết giá xăng giảm nhỏ giọt nguyên nhân do thuế quá cao, một số thông tin phản ánh về việc Bộ Tài chính chỉ đạo vụ chuyên trách xúc tiến đề nghị với NHNN cho ngân sách vay tới 30.000 tỷ đồng, đùi gà Mỹ sẽ bị kiện bán phá giá tại VN...Cùng với đó, những thông tin về tài chính ngân hàng, bất đông sản và thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 26/07 - 01/08/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2607-01082015/2147582459/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn