Về tập thơ Cốm non mới được dịch ra tiếng Anh

Nhà thơ Martha Collins (Hoa Kỳ) đã cùng nhà văn Mỹ gốc Việt Đinh Thuý đã dày công dịch tập thơ Cốm non của nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ ra tiếng Anh. Xin giới thiệu bài viết của M. Collins về tập thơ này

Ve tap tho Com non moi duoc dich ra tieng Anh
Nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ

Cốm non cùng sự nghiệp viết lách của nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ, bắt đầu với cái mà người Mỹ gọi là Chiến tranh Việt Nam.

Sinh năm 1949 tại miền Trung Việt Nam, Lâm Thị Mỹ Dạ trải qua thời chiến tranh kề bên những cuộc giao tranh dữ dội nhất.

Mặc dù có 2 bài thơ viết về mất mát của chiến tranh qua con mắt người khác - một người lính Mỹ và một cô bảo mẫu - hầu hết thơ Lâm Thị Mỹ Dạ giai đoạn này dựa trên những trải nghiệm cá nhân của tác giả, biểu đạt qua tình cảm gắn bó của chị với phong cảnh, cỏ cây của đất nước chị.

Sự liên tưởng giữa chùm bom với chùm ổi trong bài Hương vườn mở đầu tập sách tạo nên một sức nén tĩnh lặng kỳ lạ chỉ qua bốn câu thơ, còn ở bài Gặt Đêm sau đó, Màu vàng bom bi lẫn trong màu vàng của lúa chỉ trong một dòng thơ.

Cốm Non - Martha Collins và Đinh Thúy dịch
Curbstone Press và WJC for Study of War and Social Consequences xuất bản, 2005.

Nhưng thơ chị còn có nhiều sức nén khác. Một sợi chỉ tự sự mỏng manh theo đuổi nhà thơ qua những lĩnh vực truyền thống của cuộc đời người phụ nữ, như tình yêu, tình mẹ, và đôi khi cả những biến đổi khó khăn trước tuổi trung niên…

Không khác nhiều nhà thơ nữ Hoa Kỳ đương đại, Lâm Thị Mỹ Dạ khảo sát những giới hạn của vai trò người phụ nữ truyền thống, thường để thấy mình cô đơn. Không khác các nhà thơ Mỹ, nhưng có lẽ trên một nền tảng văn hoá lâu đời hơn, chị cũng biểu dương sức mạnh của những người phụ nữ khác, trong đó có cả mẹ đẻ của chị, như trong bài Bạn Gái.

Dòng chảy thời gian vừa là một cảm thức quan trọng vừa là một thủ pháp chính trong nhiều bài thơ, như bài Bên tượng Mỵ Châu, trong đó chị đem những trải nghiệm của bản thân mình vào lịch sử xa xưa để kể lại một cách đầy thương cảm chuyện cô gái trẻ đã vô tình phản bội dân tộc. Đôi lúc, nhà thơ ngoái lại quá khứ gần gũi hơn để mà nuối tiếc.

Khi Năm tháng dày thêm xa dần tuổi nhỏ, trong một bài thơ tương đối sớm, chị cố tìm kiếm Khoảng thời gian xanh biếc dưới cỏ mềm. Nhưng sẽ không thể có sự nuối tiếc ấy nếu như quá khứ không gần gũi và hiện diện sâu sắc như vậy. Đời đến lúc cỗi già/ Ta mãi thơ ngây - Chị viết trong một bài thơ gần đây - Ta thành trái mà hồn còn như lá/ Cứ xanh hoài chồi biếc thuở non tơ…

Mặc dù ít tính nhục cảm hơn phong cách của nữ sĩ thế kỷ XVII Hồ Xuân Hương, sự liên tưởng giữa hình ảnh choáng ngợp của Vịnh Hạ Long với một Người Tình Hư ảo cũng tạo một hiệu quả tương tự: người đọc bối rối không rõ chủ đề thực của bài thơ là phong cảnh hay một người tình trong mộng?

Cùng trải nghiệm thế giới với Lâm Thị Mỹ Dạ qua những hình ảnh được chị cảm nhận một cách sâu sắc, chúng ta có thể nối tiếp nhà thơ để “mô phỏng” thiên nhiên theo cách từng được William Carlos Williams mô tả - sự mô phỏng sẽ giúp ta “trở thành thành tố của chính quá trình” đó...

* * *

Tôi gặp Lâm Thị Mỹ Dạ ở Huế, vào năm 1994. Trước đó tôi đã đọc và thích mấy bài thơ được dịch ra tiếng Anh của chị. Tôi nói với chị rằng tôi hy vọng một ngày nào đó sẽ có thể dịch những bài thơ khác của chị. Nói vậy, nhưng khi đó cũng chẳng biết sẽ thực hiện như thế nào: Dạ có biết đôi chút tiếng Anh và tôi từng học tiếng Việt, nhưng ngay cả trong những câu chuyện thông thường nhất chúng tôi vẫn cần có người giúp.

Rất may, Tô Diệu Linh (nay là Linh Tô Green), người giúp phiên dịch cho chúng tôi, đã quen biết nhà thơ từ nhiều năm trước. Ít năm sau đó, khi Linh đến Boston để theo học chương trình cao học, cô đã cùng tôi dịch những bài thơ đầu tiên.

Mùa hè năm 2000, Lâm Thị Mỹ Dạ đến Boston để tham dự trại viết của Trung tâm William Joiner. Lần ấy, Đinh Thúy - Nhà văn Mỹ gốc Việt đang hành nghề luật sư Washington D.C. cũng đến dự trại để hoàn thành một tác phẩm ký. Thúy đã quấn quýt với Dạ trong phần lớn thời gian 2 tuần ở trại, thường kiêm luôn vai trò phiên dịch khi cả ba chúng tôi gặp nhau, chọn thơ và dịch một số bài. Từ đó, Thúy và tôi cộng tác với nhau.

Mới đầu, Thúy bao giờ cũng là người làm bản “dịch thô” gửi tôi kèm theo những chú giải kỹ lưỡng. Một mặt, chị giải thích cho tôi những khía cạnh văn hoá mà tôi có thể không biết. Mặt khác, với vốn kiến thức văn học của mình, chị có thể giúp tôi tìm kiếm những giọng điệu tương đương, điều rất bổ ích cho tôi khi hoàn thiện bản dịch.

Đồng thời, tôi cố gắng sử dụng vốn tiếng Việt hạn chế của mình để dò từng chữ và thực hiện những bản dịch word-by-word. Việc này buộc tôi phải dừng lại để ngẫm nghĩ, để lắng nghe từng dòng thơ, để cảm nhận âm vang của từng chữ trong câu thơ. Dần dần, đến lượt tôi trở thành người thường dịch thô trước để gửi Thúy. Nhưng dù ai là người dịch thô, chúng tôi đều trao đổi thường xuyên, bàn bạc cho đến khi cả hai cảm thấy hài lòng.

Tập Cốm Non bao gồm 56 bài thơ được lựa chọn lại từ một tuyển tập do chính tác giả lựa chọn. Nửa đầu tập là những bài rút từ ba tập thơ đầu, xuất bản trong khoảng thời gian từ 1974 đến 1990. 6 bài, từ bài Cái tổ chim, rút từ tập Mẹ và con, xuất bản năm 1994, trong đó một số bài lấy chất liệu từ ngôn ngữ của con gái tác giả. Các bài còn lại, trừ 2 bài Màu phố PháiTháng Giêng viết gần đây, đều rút từ tập Đề tặng một giấc mơ, in năm 1998.

Sự cộng tác dịch cuốn sách này mang nhiều ý nghĩa thú vị: tập thơ do một phụ nữ Việt Nam bắt đầu sáng tác trong cuộc chiến tranh Việt Nam, và nó được dịch sang tiếng Anh bởi một nhà văn nữ Hoa Kỳ gốc Việt, người rời khỏi Việt Nam khi chiến tranh kết thúc, và một nhà thơ Hoa Kỳ từng phản đối cuộc chiến tranh ấy khi còn biết rất ít về nơi cuộc chiến nổ ra. Nói như lời Lâm Thị Mỹ Dạ trong bài Bạn gái, quá trình dịch thuật này chính là cách chia cùng ngọt, đau.

Biết rằng không bản dịch nào có thể sánh được với nguyên tác, nhưng tôi hy vọng rằng bản tiếng Anh sẽ giúp cho bạn đọc Hoa Kỳ tiếp cận được những đóng góp của một người phụ nữ vào một nền văn học mà (thật đáng buồn) vẫn còn rất ít được giới thiệu ở Hoa Kỳ.

Ngô Tự Lập (trích dịch )

Việt Báo

Video nổi bật

Hài Trường Giang - Chuyện Lề Đường - Trường Giang, Tấn Beo
00:00 / --:--

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Nghìn lẻ chuyện tuần qua (26/07 - 01/08)

Toàn cảnh mưa lũ lịch sử tàn phá Quảng Ninh; Hiểm họa từ thang cuốn trong siêu thị; Các cơ quan HN chào cờ hát Quốc ca sáng thứ 2 từ 1/8; Vạch trần thủ đoạn “mẹ bệnh sắp chết” để lừa người đi đường ....là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

Trước đại chiến, fan Brazil khóc vì Ronda Rousey

Thi đấu tại Brazil với một đối thủ được chơi trên sân nhà, tuy nhiên Ronda Rousey không đơn độc, cô nhận được rất nhiều sự cố vũ nhiệt tình của khán giả trong buổi tập vừa qua.

Nhận xét tin Về tập thơ Cốm non mới được dịch ra tiếng Anh

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Về tập thơ Cốm non mới được dịch ra tiếng Anh bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Ve tap tho Com non moi duoc dich ra tieng Anh ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Về tập thơ Cốm non mới được dịch ra tiếng Anh ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

The new non cereal poems translated into English
Lam Thi My Da, United States, Vietnam, Martha Collins, Vietnamese Dinh Thuy, the woman, poet, poetry, English, poem, war, can, offer, you, young

Poet Martha Collins (United States) was the Vietnamese-American writer Dinh Thuy had been working non cereal translated poems of the poet Lam Thi My Da into English. Please introduce articles of M. Collins on this poem.

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h317 Thong tin moi ve vu sat hai 6 nguoi
    Thời sự 24h(31/7): Thông tin mới về vụ sát hại 6 người

     ĐH đồng loạt công bố điểm nhận hồ sơ xét tuyển; Tàu hải quân chở hơn 600 du khách rời Cô Tô; Thông tin mới về vụ sát hại 6 người ở Bình Phước; Phi công hotgirl làm cơ trưởng máy bay hàng không Việt Nam;  

  • Thoi su 24h307 Do xo ra suoi vot vang den sau lu
    Thời sự 24h(30/7): Đổ xô ra suối vớt "vàng đen" sau lũ

     Tàu hải quân chở 350 khách rời Cô Tô; Người dân đổ xô ra suối vớt "vàng đen" sau lũ lịch sử; Trường ĐH Bách khoa Hà Nội có hiệu trưởng mới; Vụ đại gia nợ 1600 tỷ: Thừa nhận cáo trạng có thiếu sót!; 

  • Thoi su 24h297 Lu lich su lam 17 nguoi chet
    Thời sự 24h(29/7): Lũ lịch sử làm 17 người chết

    Thống kê điểm thí sinh theo khối thi A,A1,B,C,D; Mưa lũ Quảng Ninh: Đã có 23 người chết và mất tích; Chủ tịch thuê người thi hộ trong khi đi nghỉ mát; Bắt người phụ nữ từng lên truyền hình vì "làm kinh tế giỏi"; 

  • Thoi su 24h287 HN ban 21 phat dai bac dip Quoc khanh
    Thời sự 24h(28/7): HN bắn 21 phát đại bác dịp Quốc khánh

     Hà Nội bắn 21 phát đại bác dịp Quốc khánh; 15 người chết trong lũ, Quảng Ninh xin ứng cứu; Ngưỡng xét tuyển đại học là 15 điểm; Người phụ nữ Indonesia kêu cứu vì chồng cũ "lừa" bắt con ở VN;

  • Thoi su 24h277 QN ngap nang sau tran mua lich su
    Thời sự 24h(27/7): QN ngập nặng sau trận mưa lịch sử

    Quảng Ninh ngập nặng sau trận mưa lịch sử; Biểu tượng sexy nhất của điện ảnh Việt thập niên 90; Vì sao hàng xóm không mua 'bức tường 1 tỷ'?; Hà Nội: Cảnh nhấc bổng xe tải mắc kẹt trên cầu vượt; Hàng chục cán bộ ngân hàng tại phiên xử đại gia nợ 1.600 tỷ...là những thông tin thời sự nổi bật ngày 27/7.

  • Hiem hoa tu thang may thang cuon
    Hiểm họa từ thang máy - thang cuốn

    Thêm một tai nạn thang máy thảm khốc xảy ra ở Trung Quốc: một cô gái chết bị kẹt đầu vào thang máy ở tầng 17, còn thân thể treo ở tầng 16. ------------ Xem thêm: Hiểm họa từ thang máy - thang cuốn, http://vietbao.vn/tp/Hiem-hoa-tu-thang-may-thang-cuon/12182378/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nhung chuyen tinh cam dong
    Những chuyện tình cảm động

    Vì tình yêu, Đức Phú quyết định hủy hợp đồng lao động ở nước ngoài để trở về Việt Nam chỉ sau 2 tháng xa nhau vì không thể chịu nổi nỗi nhớ nhung. ------------ Xem thêm: Những chuyện tình cảm động, http://vietbao.vn/tp/Nhung-chuyen-tinh-cam-dong/12197738/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Mua lu ngap lut bat thuong o Quang Ninh
    Mưa lũ ngập lụt bất thường ở Quảng Ninh

    Người dân Quảng Ninh đang phải đối mặt với những khó khăn chồng chất trong việc khắc phục hậu quả trận mưa lũ lịch sử.

  • Du khach Viet an cap o Thuy Si
    Du khách Việt ăn cắp ở Thụy Sĩ

    Chưa tìm được cách ngăn ngừa người ra nước ngoài buôn lậu, trộm cắp hoặc vi phạm thuần phong mỹ tục nước sở tại nên chúng ta sẽ còn xấu mặt dài dài

  • Bat nguyen Chu tich Tap doan Dau khi VN
    Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN

    Cựu Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PetroVietnam - PVN) Nguyễn Xuân Sơn bị khởi tố để điều tra hành vi "thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng" - tội danh được quy định tại điều 285 Bộ luật Hình sự. Báo điểm.. ------------ Xem thêm: Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN, http://vietbao.vn/tp/Bat-nguyen-Chu-tich-Tap-doan-Dau-khi-VN/12123701/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nghin le chuyen tuan qua 2607 0108
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (26/07 - 01/08)

    Toàn cảnh mưa lũ lịch sử tàn phá Quảng Ninh; Hiểm họa từ thang cuốn trong siêu thị; Các cơ quan HN chào cờ hát Quốc ca sáng thứ 2 từ 1/8; Vạch trần thủ đoạn “mẹ bệnh sắp chết” để lừa người đi đường ....là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (26/07 - 01/08), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-2607-0108/2147582510/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 26718
    Sự kiện quốc tế nổi bật (26/7-1/8)

    Trung Quốc ngăn chặn máy bay Lào trên vùng Biển Hoa Đông; Thủ lĩnh Taliban đã chết, phó thủ lĩnh lên thay; Hy vọng tìm thấy tung tich chiếc máy MH 370 cùng những người có mặt trên chuyến bay định mệnh này lại được nhen nhóm; Thủ lĩnh Taliban đã chết cách đây 2 năm... là những tin quốc tế đáng chú ý trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 277 317
    Toàn cảnh Showbiz tuần (27/7 - 31/7)

    Sau scandal "văng tục", Tuấn Hưng gây xúc động mạnh trên facebook, Facebook của Lệ Quyên bị hack để vay mượn tiền, Nữ ca sĩ phá thai 4 lần tuyên bố là gái còn trinh gây bức xúc, Đỗ Mạnh Cường lại bị chơi xấu bằng... bùa ngải?, Hồ Ngọc Hà bị phản đối dự show hot nhất hành tinh.... là những tin hot nhất trong tuần này

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2607 0108
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (26/07 - 01/08)

    500 bánh heroin giấu trong bình gas; Kinh hoàng "nhồi" bé gái sơ sinh vào vali đem đi bán; Trang Trần sẽ hầu toà vì chống người thi hành công vụ vào tháng 8; Liên tiếp những vụ cướp tiệm vàng trắng trợn; Cảnh báo những chiêu lừa trên Facebook mà ai cũng có thể... dính; Con đường tội lỗi dẫn đến trại giam của Hào Anh;.....là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (26/07 - 01/08), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2607-0108/2147582306/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 2607 01082015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 26/07 - 01/08/2015

    Trong báo cáo quản trị của công ty Quốc Cường Gia Lai vừa công bố Hồ Ngọc Hà không còn tên trong danh sách người liên quan tới Cường đôla, Bộ Công Thương cho biết giá xăng giảm nhỏ giọt nguyên nhân do thuế quá cao, một số thông tin phản ánh về việc Bộ Tài chính chỉ đạo vụ chuyên trách xúc tiến đề nghị với NHNN cho ngân sách vay tới 30.000 tỷ đồng, đùi gà Mỹ sẽ bị kiện bán phá giá tại VN...Cùng với đó, những thông tin về tài chính ngân hàng, bất đông sản và thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 26/07 - 01/08/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2607-01082015/2147582459/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn