Thứ ba, 29 Tháng tám 2006, 10:48 GMT+7

Trăn trở với nghề gốm

Nhiều lò gốm tắt lửa, nhiều làng nghề trở thành những đơn vị sản xuất nhỏ lẻ, chạy theo nhu cầu thị trường, nghệ nhân gốm lần lượt bỏ nghề… Đó là những trăn trở được đặt ra nhân cuộc triển lãm “Gốm Phù Lãng xưa và nay” khai mạc ngày 29/8 tại Bảo tàng Lịch sử, Hà Nội.

Triển lãm do Bảo tàng Lịch sử kết hợp với Gốm Nhung tổ chức. Gốm Phù Lãng xưa và nay trưng bày gần 200 hiện vật, giúp người xem hình dung một cách khá rõ nét sự kế thừa và phát triển của đồ gốm trong những thời kỳ lịch sử khác nhau. Có mặt tại buổi giới thiệu về triển lãm, ông Phạm Quốc Quân - Giám đốc Bảo tàng, ông Vũ Hữu Nhung, chủ cơ sở Gốm Nhung, và nhà sưu tập gốm Phạm Dũng đã đề cập đến những khó khăn của các làng gốm hiện nay.

Cũng như một số nước nông nghiệp trong khu vực Đông Nam Á, VN là quốc gia có truyền thống sản xuất gốm lâu đời. Gốm VN đã tạo được những thương hiệu khá nổi tiếng như Bát Tràng, Thổ Hà, Chu Đậu, Phù Lãng… Nhưng đến nay, nhiều lò gốm đã tắt lửa. Những làng nghề còn lại chỉ đếm được trên đầu ngón tay và đang đối mặt với không ít thách thức để khẳng định sự tồn tại. Ông Vũ Hữu Nhung cho biết: "Phù Lãng may mắn còn giữ lại được nghề cũ của cha ông. Nhưng sản phẩm gốm Phù Lãng vẫn chủ yếu là đồ gia dụng cấp thấp. Những sản phẩm phục vụ trang trí còn đơn điệu, chưa độc đáo, sáng tạo".

Bình gốm men vàng nâu thế kỷ 17-18.
Bình gốm men vàng nâu thế kỷ 17-18. Ảnh: Bảo tàng Lịch sử VN.

Trên thực tế, các làng gốm hiện nay hoạt động một cách manh mún, lẻ tẻ, sản phẩm làm ra chủ yếu phục vụ nhu cầu hàng gia dụng trên địa bàn hoặc các vùng lân cận. Gốm sau khi ra lò, ngay lập tức được chất lên xe thồ, đẩy đi bán dạo. Những lọ hoa, chum, vại, bình vôi... trở thành mặt hàng góp phần giải đáp bài toán thu nhập khiêm tốn của người dân làng gốm. Họ thường không mấy quan tâm đến vấn đề tạo dựng thương hiệu hay nhu cầu đổi mới, sáng tạo. Sẵn khuôn, sẵn mẫu, công việc còn lại của người thợ là đắp, nặn… rồi cho vào lò nung.

Một số cơ sở có quy mô lớn hơn, hướng tới mục tiêu sản xuất các mặt hàng trang trí, phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Tuy nhiên, do chạy theo nhu cầu thị trường, lại thiếu hụt đội ngũ nghệ nhân lành nghề, giàu sáng tạo nên gốm trang trí phần nhiều là những mẫu được nhái, sao chép, sản xuất theo một quy trình cẩu thả trượt xa về mặt chất lượng so với sản phẩm của các nước trong khu vực như Nhật Bản và Trung Quốc. Ông Nhung cho biết: "Thị trường sản xuất, buôn bán đồ gốm sôi động đến nỗi nghệ nhân không đủ bình tâm để sáng tạo. Một khi đời sống vật chất của nghệ nhân chưa đầy đủ, không thể hy vọng họ sẽ dành thời gian và tâm sức để tạo nên những mẫu mới trong khi việc sao chép tiết kiệm thời gian và công sức hơn nhiều".

Sản phẩm gốm ngày nay.
Sản phẩm gốm ngày nay. Ảnh do Gốm Nhung cung cấp.

Chia sẻ với ông Nhung, ông Phạm Quốc Quân cho rằng, dưới sức ép của thời hạn hợp đồng, các nghệ nhân ngày nay đã bỏ qua nhiều khâu xử lý khá quan trọng trong quá trình sản xuất gốm. “Nhất xương nhì da, thứ ba dạc lò” - hai trong số những yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với giá trị thẩm mỹ của đồ gốm là xương và men gốm. Nhưng ngày nay, các quá trình đó không còn được xử lý kỹ lưỡng như xưa.

Để có xương gốm mỏng, rắn, chắc, ngoài việc khai thác nguồn đất tốt, nghệ nhân sẽ phải dày công luyện đất thật kỹ. Nhà sưu tập Phạm Dũng cho biết: "Ngày xưa, có những lúc đời cha luyện đất, đời con mới làm đồ. Nhưng nay thì đất luyện đến đâu được cho vào lò đến đó". Còn với công đoạn chế tạo men, bí quyết của nghệ nhân giữ một vai trò rất quan trọng. Do đời sau không giữ được nghiệp của đời trước, nhiều bí quyết gia truyền đã vĩnh viễn thất truyền. Đó là chưa kể một số loài cây gỗ dùng làm nguyên liệu tạo men ngày nay còn lại rất ít.

Đánh giá về tương lai nghề gốm, ông Nhung cho rằng, những sản phẩm gốm gia dụng như chum, vại, bình... rồi sẽ lần lượt bị thay thế bởi những sản phẩm công nghệ cao. Chính vì vậy, người làm gốm cần chú trọng hơn tới các mặt hàng trang trí. Cùng với sự phát triển của đời sống, nhu cầu chơi gốm, thiết kế nội thất có sự tham gia của đồ gốm sẽ ngày càng cao. Đây là một thị trường tiềm năng cho những người làm nghề. Tuy nhiên, gốm truyền thống cần phải quan tâm đến nhu cầu cách tân, sáng tạo, tạo dựng thương hiệu nhằm khẳng định uy tín trên thị trường. "Gốm trang trí cũng nên được nhìn nhận như một loại thời trang, và như vậy, yêu cầu liên tục sáng tạo ra những mẫu mới là điều tối cần thiết đối với các nghệ nhân", anh nói.

Lưu Hà

Việt Báo

Nhận xét tin Trăn trở với nghề gốm

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Trăn trở với nghề gốm bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Tran tro voi nghe gom ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Trăn trở với nghề gốm ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Mỹ Thuật của chuyên mục Văn Hóa.

concern with pottery
Phu Lang Pottery, Ceramics Nhung, Hanoi, History museum, market demand, production units, past and present, is in place, small production, exhibition, art human, thinking, products, decorations, creative, life

Many fire kilns, many villages become small production units, run by market demand, in turn ceramic artisans out of business ... That is the concern raised workers exhibit "Phu Lang Pottery past and present" opened on 29/8 at ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2310 Nu tai xe dam 10 nguoi nhap vien
    Thời sự 24h(23/10): Nữ tài xế đâm 10 người nhập viện

    Tách huyện Phú Quốc, Kiên Giang bầu Phó chủ tịch; Sở Y tế báo cáo khẩn vụ bé gái tử vong ở Quốc Oai; Khoảnh khắc hiếm thấy của các BTV nổi tiếng VTV; Nữ tài xế đâm 10 người nhận đạp nhầm chân ga

  • Thoi su 24h2110 Ong Ba Thanh vang mat tai ky hop QH
    Thời sự 24h(21/10): Ông Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH

    Ông Nguyễn Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH; Điều lạ ở ‘lãnh địa’ của xe quá tải; Dư luận trái chiều về cái chết của TTGT nhảy lầu; Trưởng phòng y tế huyện bị chém vỡ sọ...

  • Thoi su 24h1810 No kinh hoang tai TPHCM
    Thời sự 24h(18/10): Nổ kinh hoàng tại TP.HCM

    Vì sao BS Tường không bị truy tố tội "Giết người"?; Nữ PGĐ Sở nói gì về vụ ẩu đả tại khách sạn; Trộm đột nhập siêu thị đã qua mặt bảo vệ thế nào; Thiếu nữ lớp 9 bị cố tình đánh chết để bịt đầu mối...

  • Thoi su 24h1710 Mr Dam lai vung tien choi troi
    Thời sự 24h(17/10): Mr Đàm lại vung tiền chơi trội

    Sự cố sập hàng loạt website: Nghi vấn bị phá hoại; Xuất hiện xe đặc chủng 13 tỷ chuyên ‘bắt’ xe quá tải; Mr.Đàm lại vung tiền chơi trội; Bộ CA điều tra vụ tàu Sunrise 689 bị cướp biển; Cảnh khó tin tại đường trên cao Hà Nội; 

  • Thoi su 24h1610 HN sap phat nguoi thong qua camera
    Thời sự 24h(16/10): HN sắp "phạt nguội" thông qua camera

    Bệnh viện lớn nhất TPHCM lên tiếng vụ đấu thầu thuốc; Phá đường dây mại dâm trăm đô, chỉ tiếp khách Tây; Hà Nội sắp "phạt nguội" thông qua 450 camera; Giết cha ở Vĩnh Long mang xác lên Sài Gòn phi tang;

  • Ban tin suc khoe tuan 121810
    Bản tin sức khỏe tuần (12-18/10)

    Nguy cơ dịch Ebola vào Việt Nam là rất cao; Tâm sự của một bác sĩ: "Ở Việt Nam có nhiều Nina Phạm thầm lặng"; Sốc với công nghệ “thổi phồng” gà còi thành béo căng; 5 cách đơn giản tính chính xác tuổi thai; 3 dấu hiệu thần kinh vô cùng nguy hiểm ở trẻ nhỏ;Học lỏm bí quyết giảm cân an toàn kiệu quả kiểu Hàn Quốc; Sử dụng máy tính bảng gây hại đến xương và vai; Lý do tình dục mùa thu viên mãn nhất trong năm; Chữa mồ hôi tay, chân triệt để nhờ lá lốt...là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1210 1810
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nổ lớn tại TP.HCM: Hóa chất nồng nặc, mảnh thi thể vương vãi; Hộp đen tàu Sunrise 689 biến mất, Bộ Công an vào cuộc; Hà Nội phạt nguội vi phạm giao thông bằng camera: Khó khả thi; Xe điên đâm liên tiếp trên đường Phạm Hùng; Rắn độc tràn về làng tấn công người dân ở Nghệ An ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1210 1810
    Toàn cảnh Showbiz tuần (12/10 – 18/10)

    Nghi án Khánh My làm "đào" quán karaoke, Elly Trần thừa nhận có con, Việt Hương và dàn sao Việt bị đối xử tệ bạc ở Nhật, Hương Tràm 'đá đểu' Robbey, Hà Anh bị cấm diễn 3 tháng, Nhóm F Band dùng khăn Piêu của người Thái làm khổ trong X-Factor, Xuân Lan vướng nghi vấn sinh con với đàn ông đã có vợ, Yanbi bị dân mạng "ném đá" vì miệt thị người đồng tính, Siêu mẫu Võ Hoàng Yến bị tố làm gãy tay đồng nghiệp, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Chae Rim hạnh phúc trong ngày lên xe hoa lần 2 là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1210 1810
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nữ sinh lớp 12 giết cán bộ huyện trong nhà nghỉ; Bàng hoàng những vụ "ngáo đá" lên cơn giết người; Nữ sinh giết con rồi đốt xác để giấu chuyện mang thai; Diễn biến mới vụ TMV Cát Tường ném xác nạn nhân xuống sông; Đến tòa ly hôn, vợ đâm chết chồng trước sân tòa án; Ly cà phê cuối cùng của tử tù đầu tiên bị tiêm thuốc độc;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • The gioi noi bat tuan qua tu 12101810
    Thế giới nổi bật tuần qua (từ 12/10-18/10)

    Căng thẳng Trung - Hàn sau vụ ngư dân Trung Quốc bị bắn chết; Sự xuất hiện của lãnh đạo Kim Jong-un với hình ảnh chống gậy; Biểu tình tại Hồng Kông vẫn căng thẳng; Thế giới tiếp tục cuộc chiến chống dịch bệnh Ebola; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.