Trại văn chương Tự lực văn đoàn và gia đình bà Thông Nhu

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Nhắc tới Tự lực văn đoàn, người ta thường nhắc tới con người trụ cột, đó là bát tú: Nhất Linh, Hoàng Đạo, Khái Hưng, Thạch Lam, Tú Mỡ, Thế Lữ, Trần Tiêu và Xuân Diệu.

Trai van chuong Tu luc van doan va gia dinh ba Thong Nhu
Trại văn chương Tự lực Văn đoàn trong trang trại gia đình Thạch Lam ở thị trấn Cẩm Giàng (Hải Dương). Ảnh chụp tháng 7/2007 (các đồng chí lãnh đạo thị trấn với giáo sư Văn Tạo). Ảnh : Trần Quang Thông.
Người ta cũng không quên báo Phong Hóa, Ngày Nay cùng những tác phẩm mẩn mê lòng người thời đó như Lạnh Lùng, Nửa chừng xuân, Gánh hàng hoa, Hồn bướm mơ tiên, Hà Nội ba sáu phố phường… và một hình ảnh có tính cách nhân đạo – Nhà ánh sáng.

Nhưng ít người biết rằng TLVĐ có trại văn chương rất nên thơ, đó là trang trại gia đình bà Thông Nhu ở thị trấn Cẩm Giàng…

Đối với gia đình họ Nguyễn Tường ở Cẩm Giàng, năm 1918 là một chỗ ngoặt lớn trong cuộc đời họ. Đó là năm ông thông phán Nguyễn Tường Nhu mất ở bên Lào, gia đình bà Nhu lâm vào cảnh nghèo khó khốn quẫn.

Bà Nhu ngày ấy 37 tuổi, tần tảo khuya sớm nuôi bảy con, trong hoàn cảnh người lớn nhất mới 15,16 tuổi (Nguyễn Tường Thụy sinh năm 1903), bé nhất là Tường Bách lên 2 tuổi.

Người mẹ phải gian khổ, can đảm vượt qua thử thách để nuôi các con ăn học, sống trong cái phố huyện buồn tẻ. Bà Nhu phải đi cân gạo nhưng vẫn không đủ sinh sống.

Bà quay sang nấu thuốc phiện với mục đích kiếm tiền cho con ăn học, nhưng các con lại coi đó là trò chơi có ý thức chống đối bọn Tây, bởi chúng độc quyền rượu và thuốc phiện.

Ngày ấy các con đều ở Cẩm Giàng thấy mẹ làm vậy là nguy hiểm nên thay nhau canh gác để không cho Tây đoan đến bắt. Một lần chúng sập đến bất ngờ, Thạch Lam chúi mũi vào xem đầu tầu hỏa không biết, thật may Nhất Linh phát hiện trước chạy ra tíu tít hỏi chuyện nhằm giữ chân bọn Tây đoan.

Tường Cẩm bê đồ giấu ở bụi tre mà thoát hiểm. Sau lần ấy, bà Nhu bỏ nghề mạo hiểm lại đi cân gạo, vẫn sống cảnh nghèo nhưng niềm an ủi nhất là các con bà đi học và càng tiến bộ.

Chính cuộc sống khổ nghèo ấy đã lay động trái tim và in đậm trong tâm hồn các con để sau này tạo ra thành nhân vật văn học trong các tác phẩm của TLVĐ.

Gia đình bác Lê là gia đình hàng xóm đã bước vào truyện Thạch Lam, mà sau này Nhất Linh cũng lấy làm chất liệu để viết Xóm Cầu Mới… Người đọc ở thị trấn Cẩm Giàng tinh ý có thể biết đâu là người hay mua rượu chịu của hai chị em Liên, đâu là bến Tiên trong truyện Thạch Lam.

Chính những ngày sống ở Cẩm Giàng đã khiến cho bà Nhu bừng dậy một ước mơ, khi có tiền bà sẽ làm một cái nhà giữa cánh đồng hứng gió mát cho sướng.

Thế rồi vận bĩ qua đi, các con khôn lớn, hai người con đầu đi làm có tiền giúp mẹ cho các em học lên cao, hai người con tiếp theo cũng đỗ đạt đi làm, lại giúp các anh học tiếp.

Chỉ có Thạch Lam bấy giờ chưa học hết bậc tú tài, vì quá sốt ruột đã bảo mẹ nói khéo với ông lý trưởng cho đổi tên Nguyễn Tường Vinh thành Nguyễn Tường Lân, khai tăng thêm tuổi, nhẩy vượt thi lấy bằng tú tài đúng vào tuổi 16. Xong, bỏ học đi làm báo với các anh.

Bà Nhu đã thực sự thoát cảnh túng bấn nhờ các con trưởng thành. Uy tín người mẹ có con học hành đỗ đạt, đã tạo nên thế và lực mới. Bà giao thiệp rộng rãi và buôn bán khá hơn.

Bà mua ba mẫu ruộng giữa cánh đồng cách xa phố huyện khoảng gần một nghìn mét, làm nhà để hứng gió trời. Ngôi nhà có cửa quay bốn hướng đông tây nam bắc, trong kính ngoài chớp. Chung quanh trồng cây xanh.

Phía đông trước cửa là một chiếc ao hình vuông thả cá, trên bờ trồng cài nhiều loại hoa thơm. Có lẽ vì thế sau này Thạch Lam có một truyện ngắn rất nổi tiếng là Dưới bóng hoàng lan đầy chất thơ?

Từ một cái nhà giữa cánh đồng, được các con giúp thêm, với đức cần kiệm toan lo của bà Nhu, nơi này trở thành một cái trại khá đẹp, nằm sát đường tàu, khách ngồi trên toa xe lửa Hà Nội – Hải Phòng qua đây cũng có thể nhìn rõ.

Phía đông khuôn viên là một bức tường trồng toàn trúc, cạnh con đường đi vào trường Kiêm bị duy nhất của huyện Cẩm Giàng lúc bấy giờ. Cũng trại này thành nơi sinh hoạt và hoạt động văn chương của TLVĐ và nhóm Phong Hóa, Ngày Nay.

Những giai đoạn khổ nghèo như thế có mấy ai biết, chỉ đến khi thấy bà Nhu là chủ trại lớn, tiện nghi đàng hoàng, các con bà trang phục Âu hóa, có nhà in thiết bị khang trang, thì đã có cách nhìn thiếu phần chia sẻ.

Nhiều người cho rằng thái độ của Thạch Lam, Hoàng Đạo, Nhất Linh đối với nhân vật văn chương có góc nhìn ban ơn, của bậc thượng lưu, của kẻ giàu thương hại người dân nghèo tăm tối, ngu dốt.

Ai biết đâu, chính đó là sự hóa thân của các tác giả TLVĐ vào con người dân quê, mà họ từng sống trong ngày thơ ấu ở Cẩm Giàng.

Thế Uyên – cháu gọi Thạch Lam là cậu, trong một bài “Tìm kiếm Thạch Lam” đã hồi ức về trại Cẩm Giàng: Căn trại này biệt lập giữa cánh đồng, có dãy nhà ngang nhìn ra chiếc ao sát bờ tre, ngày ấy gọi là khu đàn ông. Căn nhà đầu tiên trải thảm cói dầy, có nhiều ghế bành mây.

Cửa lớn nhìn ra đường xe lửa bên kia lũy tre xanh. Chính ở đây những người đàn ông ngồi uống trà, hút thuốc, nói chuyện tâm đắc. Họ toàn là những người thân thiện, gần gũi với gia đình.

Có khi bàn chuyện văn chương, báo chí, có thể là chuyện cải cách giải phóng dân tộc. Thường trong lúc ấy, Thạch Lam ngồi trong đám bạn văn thơ, bởi tính cách Thạch Lam chỉ có thế.

Cuộc sống đại gia đình bà Thông Nhu dần dần biến động theo sự biến động của thời cuộc, không còn giữ được vẻ yên hòa như trước. Thời kỳ các con bà làm báo Phong Hóa, Ngày Nay ở Hà Nội, bà cũng nhiều lần ra Hà Nội ở với các con.

Nhất Linh thuê một ngôi nhà ở đường Quán Thánh, gần tòa báo, đón mẹ lên ở cùng Hoàng Đạo, Tường Bách, Thạch Lam và vợ chồng bà Thế, tức cô Năm. Cơ ngơi trại Cẩm Giàng phải nhờ người nhà trông coi.

Bà Nhu ra Hà Nội ở, bạn bè của bà đến thăm thú rất nhiều bởi một thời gian dài họ không có điều kiện gặp nhau. Trong số ấy có bà phán Lợi rất quan tâm đến Hoàng Đạo.

Bà phán có ý làm mối cho Hoàng Đạo lấy con một bà bạn của mình. Thế rồi chuyện cưới xin suôn sẻ, nhưng vì nhà gái hiếm hoi, nên Hoàng Đạo thuận lòng về ở rể nhà mẹ vợ cho vui cửa vui nhà.

Công việc xong, bà Nhu lại về trại Cẩm Giàng, nơi mà bà gửi gắm bao nhiêu tình yêu và kỷ niệm.

Bà Nhu về quê, người con gái thứ năm là Nguyễn Thị Thế cùng chồng là Cát Kim Hoàn thuê một căn nhà khác ở làng Yên Phụ, gần hồ Tây làm nơi ở lâu dài. Nguyễn Tường Bách bấy giờ đang học bác sĩ nên ở nội trú, chỉ có Thạch Lam ở cùng.

Thấy phong cảnh Hồ Tây đẹp nên thơ, không khí mát lành, các con lại tìm cách đón bà Nhu ra Hà Nội một lần nữa. Mặc dầu vậy, nhưng bà Nhu cũng cố ở được một năm, lại nằng nặc về ngôi trại của mình ở quê hương Cẩm Giàng…

Mùa xuân năm Đinh Hợi (2007) chúng tôi được các đồng chí lãnh đạo thị trấn đưa về thăm trại. Khu đất ba mẫu Bắc Bộ nay có ba hộ quản lý và sử dụng: Kho lương thực Cẩm Giàng và hai hộ gia đình nông dân.

Chúng tôi vào một gia đình, được chủ nhà là ông Nguyễn Văn Đạm ngoài 70 tuổi, vồn vã đón tiếp. Nghe kể lại nguồn gốc mới thấy cảm động về tình đất tình người.

Kháng chiến chống Pháp bùng nổ, gia đình bà Nhu tản cư. Vùng quê Cẩm Giàng tiến hành tiêu thổ kháng chiến, trại bà Nhu cũng như các làng thôn khác, trở thành vườn không nhà trống để tham gia đánh giặc.

Hòa bình lập lại, dân làng trở về xây dựng cuộc sống mới, khu trại nhà bà Nhu vẫn là mảnh đất để không. Vào khoảng năm 53-54 ông Thiệp là sếp ga Cẩm Giàng đã sử dụng khu đất này cho việc công và một phần cho sinh hoạt.

Chính quyền mới tiếp quản nhà ga, ông Thiệp được giữ lại làm việc với tư cách là cán bộ lưu dung. Khoảng năm 1970, cấp trên điều ông Thiệp về nhận công tác ở ga Giáp Bát - Hà Nội.

Trước khi đi, ông đã bán lại cho người em đồng hao là ông Nguyễn Văn Đạm sử dụng khoảng 2.000m2. Số đất còn lại, chính quyền địa phương giao cho gia đình ông Hồ một phần và sử dụng vào việc xây kho lương thực từ thời kỳ chống Mỹ cứu nước.

Khuôn viên nhà ông Đạm còn một cái ao cũ từ thời bà Nhu ở. Trước hình vuông, nay đã biến thành tròn. Ông Đạm nhiều lần cải tạo ao và nhiều lần tìm được vỏ những lọ kem, mỹ phẩm bằng nhựa, bát đĩa cổ, gạch ngói cũ là dấu tích một thời gia đình bà Nhu từng sinh sống. Những cây mít, cây nhãn, cây doi trồng trong vườn đã lâu niên vẫn còn tỏa màu xanh mát, lại đang mùa ra quả.

Tất cả kỷ vật thời TLVĐ trên mảnh đất này nay chẳng còn gì, ngoài chiếc ao. Bãi biển nương dâu mà! Tôi bỗng liên tưởng tới bài thơ Hồi hương ngẫu thư của Hạ Tri Chương đời Đường, đại ý rằng: Xa quê nay trở về chứng kiến bao đổi thay, mất mát, duy chỉ sóng nước hồ Kính Thủy, khi gió xuân thổi vào vẫn không làm thay đổi ngọn sóng ngày xưa. Chúng tôi hình dung ra mùi hoàng lan thơm ngào ngạt đâu đây, và cứ bâng khuâng cố tưởng tượng xem chỗ nào mồng ba Tết Nhâm Ngọ 1942 Thạch Lam cùng bạn văn ngồi uống rượu Mỹ tửu vui đùa nói chuyện văn chương?

Trang trại Cẩm Giàng không chỉ là nơi đi về của gia đình anh em con cháu bà Thông Nhu, mà còn bao lần đón tiếp các bậc văn nhân thi sĩ, những người cùng chí hướng nghệ thuật TLVĐ về nghỉ sau những ngày làm việc căng thẳng ở thành phố.

Đó cũng là một vùng quê yên tĩnh, có những mẫu người, cảnh trí đẹp tươi đáng làm bối cảnh cho những trang tiểu thuyết của họ, còn là mảnh đất lưu gửi nhiều kỷ niệm nhân thế.

Ông Đạm chỉ cho chúng tôi chỗ nào là ngôi nhà bốn hướng của bà Nhu, rằng nếu có xây dựng nhà lưu niệm, thì chính bên bờ ao này sẽ là nơi đặt bia kỷ niệm. Thì ra ông đã chuẩn bị trước, nếu nhà nước có nhu cầu lấy lại đất này để sử dụng vào việc nghĩa cử, sẽ sẵn sàng vui lòng…

Khúc Hà Linh

Việt Báo
Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Video được xem nhiều nhất

MC đám cưới bá đạo nhất năm: Ngỏ lời yêu chú rể
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Muốn thành công ở Real: Thầy cũng phải... nể trò

Zidane hay trước đó là Ancelotti và Del Bosque... là những minh chứng rõ rệt cho việc để lên ngôi vương bóng đá châu Âu, "người làm tướng" của Real phải biết tạo mối quan hệ tốt với các ngôi sao chứ không phải coi mình là số 1 như Mourinho hay Capello.

EU đổ tiền vào chương trình HN Triều Tiên?

Lương của lao động người Triều Tiên tại Liên minh châu Âu (EU) đang được chuyển về quê nhà, làm dấy lên nỗi lo khối này đang vô tình đổ tiền vào chương trình vũ khí hạt nhân của nhà lãnh đạo Kim Jong-un.

Gặp người đàn ông từng ăn ngủ bên thi thể vợ

13 năm qua, chuyện ông Lê Vân (huyện Thăng Bình, Quảng Nam) ôm bức tượng vợ ngủ không còn lạ với người dân trên địa bàn. Họ quen đến mức “quên” luôn cả sự phản ứng như thời gian đầu.

Nhận xét tin Trại văn chương Tự lực văn đoàn và gia đình bà Thông Nhu

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Trại văn chương Tự lực văn đoàn và gia đình bà Thông Nhu bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Trai van chuong Tu luc van doan va gia dinh ba Thong Nhu ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Trại văn chương Tự lực văn đoàn và gia đình bà Thông Nhu ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa.

Camp literary group Tu Luc Van Nhu and her family Information
Thach Lam, Zodiac, The Need, Nhat Linh, Madame Nhu, Phong Hoa, Tu Luc Van Doan, family, Cam Giang, literature, that is, referred to, Hanoi, grandmother, home

TP - Self Referring to cultural groups, people often refer to human pillars, it is immortal: Nhat Linh Hoang Dao, Hung expression, Thach Lam, Tu Mo, Lu, Chen and Xuan Dieu Text ..

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h3005 Nghi van vet khau tren dau be so sinh
    Thời sự 24h(30/05): Nghi vấn vết khâu trên đầu bé sơ sinh

    Hà Nội ngập lụt, dân kêu đóng phí đường bộ nhưng đi ...đường thủy; Tết thiếu nhi 1/6: Phụ huynh Việt hoang mang chọn đồ chơi cho trẻ; Xếp hạnh kiểm yếu, nữ sinh uống thuốc ngủ tự tử; Nghi vấn vết khâu trên đầu bé sơ sinh ... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 30/5/2016.

  • Thoi su 24h2705 Tu choi loi moi di choi bi danh rot rang
    Thời sự 24h(27/05): Từ chối lời mời đi chơi bị đánh rớt răng

    Cả gia đình nhập viện vì quá kích động sau khi ăn rau lạ; "Ngọc ếch" đến "cát lợn": Thực hư những vật thể lạ giá hàng tỉ đồng; Phụ huynh bức xúc con bị thâm tím người khi từ trường mầm non về; Công bố kết quả điều tra vụ xe khách cháy 13 người chết; Mại dâm Đồ Sơn và luật ngầm nhốt chân dài sống trong lầm lũi

  • Thoi su 24h2605 Nhung an mang rung ron trong con mong du
    Thời sự 24h(26/05): Những án mạng rùng rợn trong cơn mộng du

    Cháu gái ngã xuống hồ đang xả nước, ông tử nạn khi lao theo cứu cháu; Uẩn khúc khám bệnh nhận quà khuyến mãi ở phòng khám tư nhân; Mảnh giấy sót lộ tẩy chiêu đóng giả người thân đoạt tiền người già; Giảm hóa đơn nước tiền triệu cho dân: Tình thương ngành nước

  • Thoi su 24h2505 Cong tu cuong buc nhieu co gai tren oto
    Thời sự 24h(25/05): Công tử cưỡng bức nhiều cô gái trên ôtô

    Bị "tố" từ chối cấp cứu bệnh nhân, bác sĩ trạm y tế nói gì?; Hà Nội ngập nặng, dân leo lên xe ủi, chèo xuồng "lướt" phố; Vợ tố bị chồng đánh đến mức phải nhập viện, sảy thai 3 tháng; Vụ tai nạn thảm khốc ở Bình Thuận: Đã có 13 nạn nhân tử vong; Đã giải cứu thành công cá voi nặng 15 tấn mắc cạn

  • Thoi su 24h2405 Loi khai cua hung thu sat hai be gai 11T
    Thời sự 24h(24/05): Lời khai của hung thủ sát hại bé gái 11T

    Chết cháy vì không có búa thoát hiểm: Nhà xe kêu khách lấy trộm; Những lần ông Obama tháo nhẫn để bắt tay gây tranh cãi; Hà Nội tiếp tục kiểm tra hoạt động bán hàng đa cấp; Cứu sống bệnh nhân bị gần 20 viên đạn găm khắp người; Cần xử lý thông tin bịa đặt, vu khống trên mạng xã hội

  • Tai nan kinh hoang o Binh Thuan
    Tai nạn kinh hoàng ở Bình Thuận

    Những vụ tai nạn liên quan đến xe khách thường gây ra thương vong lên đến hàng chục người khiến nhiều người thấy bất an, ám ảnh đối với loại phương tiện này.

  • Chuyen tham Viet Nam cua Tong thong Obama
    Chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Obama

    Nhà Trắng công bố lịch trình chuyến thăm chính thức tới Việt Nam và Nhật Bản của Tổng thống Barack Obama, chuyến thăm thứ 10 của ông tới châu Á.

  • Phong chong xam hai tinh duc tre em
    Phòng chống xâm hại tình dục trẻ em

    Từ đầu năm đến nay, hàng loạt vụ học sinh bị xâm hại tình dục khiến nhiều phụ huynh, học sinh hoang mang, lo sợ

  • Toan canh vu Dong phuc bien hieu
    Toàn cảnh vụ 'Đồng phục biển hiệu'

    Việc đồng bộ bảng, biển quảng cáo đã mang lại diện mạo khác hẳn với vẻ nhếch nhác của nhiều tuyến phố ở Hà Nội hay các đô thị lớn. Tuy nhiên, có không ít ý kiến không đồng tình với việc làm này.

  • Nu sinh tat ban 52 cai chay mau mui
    Nữ sinh tát bạn 52 cái, chảy máu mũi

    Một vụ bạo lực học đường nghiêm trọng đã xảy ra tại trường THCS 15/10 (Mộc Châu, Sơn La), trong đó một nữ sinh đã thẳng tay tát bạn 52 cái, hộc máu mũi đang thu hút sự quan tâm của dư luận.

  • Su kien quoc te noi bat 225285
    Sự kiện quốc tế nổi bật (22/5-28/5)

    Những hoạt động cũng như các tuyên bố của Tổng thống Obama tại Việt Nam là thông tin nổi bật nhất trên các mặt báo trong tuần vừa qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 2205 28052016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 22/05 - 28/05/2016

    Tai nạn giao thông kinh hoàng ở Bình Thuận; Hà Nội mưa lớn, nhiều tuyến phố biến thành sông; Phụ huynh bức xúc con bị thâm tím người khi từ trường mầm non về; Hình ảnh ấn tượng tại lễ đón chính thức Tổng thống Mỹ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2205 2805
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (22/05 - 28/05)

    Giết người vì tưởng hiếp dâm; Vụ cướp bánh mỳ bị truy tố; Gia đình Minh Béo không phải trả tiền bảo lãnh 100.000 USD; Vụ trộm ô tô vàng chấn động Hà Nội; Dã tâm 'chiều chồng' lúc nửa đêm của người đàn bà ngoại tình; Giả hotgirl khoe thân qua mạng, lừa tiền người háo sắc;....là những tin đáng chú ý.

  • Toan canh kinh te tuan 2205 28052016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (22/05- 28/05/2016)

    Chuyến thăm của Tổng thống Mỹ mang lại hiệu ứng lâu dài cho DN Việt; CPI tháng 5 tăng 0,54%, cao nhất trong 5 năm qua; Chính thức mở lại cho vay ngoại tệ từ 1/6; dự án sống lay lắt vì nhà thầu Trung Quốc chậm tiến độ;Tổng số tiền nợ thuế cả nước đã lên ngưỡng 76.000 tỷ đồng... Cùng với đó là những thông tin tài chính- ngân hàng,

  • Nghin le chuyen tuan qua 1505 21052016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 15/05 - 21/05/2016

    Bố vợ chém chết con rể rồi chở xác đến Công an đầu thú; Ông Tây dọn cống thối ở Nguyễn Khang, Hà Nội; Choáng với hóa đơn tiền nước khủng ở Hà Nội; Cá chết ngửa bụng trên kênh Nhiêu Lộc ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.