vietbao

Tô Hoài trở lại với "Ba người khác"

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Đến bây giờ sau ngót 15 năm lận đận, tiểu thuyết "Ba người khác" của Tô Hoài (NXB Đà Nẵng, tháng 12/2006) mới đến tay bạn đọc. Số phận khác thường của nó tưởng cũng không có gì lạ...

To Hoai tro lai voi Ba nguoi khac

Bìa cuốn tiểu thuyết mới của Tô Hoài

Nếu là người đọc tinh ý, hẳn cũng mong rằng Tô Hoài sẽ viết về một thời kỳ phải nhớ: Những năm cải cách ruộng đất. Trong cuốn hồi ký đánh dấu chặng đường sáng tạo mới và có lẽ là sau cùng của ông, "Cát bụi chân ai" viết năm 1990, có đoạn:

Ôi thôi, bao nhiêu não nùng trần ai. Ngót hai năm trước, 1955 và 1956, tôi đã đi làm "anh đội" ba đợt cải tạo. [...] đợt 4 được thăng đội phó phụ trách toà án. [...] Cho nên, đợt 5 được điều ra Cẩm Bình Hải Dương vùng "Hai trăm ngày" sau tiếp quản mới giải phóng, làm thẳng cải cách không qua phát động giảm tô.

Những vùng trắng cơ sở, chắc chắn lúa nhúa mật thám và "Quốc dân đảng". Tôi làm phó, đội trưởng Huỳnh Cự [...] Tôi đã thấy Huỳnh Cự sát phạt, dữ dội mọi mặt [...] Bao nhiêu năm sau. Một đêm tôi mở đài Sài Gòn [...]

Hôm ấy, có tin đại tá Huỳnh Cự đi hội nghị quốc tế chống Cộng ở Đài Loan. Lạ, nhưng tôi tin ngay là Huỳnh Cự ấy. Đến lúc Huỳnh Cự phát biểu... cái tiếng Quảng Ngãi nặng trịch, nghe dễ sợ vẫn như ngày làm cải cách ở Cẩm Bình...

Và cũng vì thế trong đoạn kết của "Ba người khác", hẳn Tô Hoài đã rất có ý - và theo tôi là hay - khi "kể một câu chuyện ly kỳ" là chiến sĩ đặc công Vó - con bác trưởng thôn Diệc ngày nào - đã chém đứt cổ Huỳnh Cự giữa Sài Gòn: "Câu chuyện kỳ lạ ấy cứ được các xóm kể lại mãi, không biết thực hư thế nào".

Nếu cứ muốn chính xác, cặn kẽ liệu có nên chăng? Tôi từng được đọc tài liệu tại một trại giam của ta sau năm 1975 và biết rõ rằng Huỳnh Cự đã nằm trại khá lâu. Nhưng điều đó chẳng hề gì, lối viết "Ba người khác" - được gọi là tiểu thuyết cũng như các hồi ký "Cát bụi chân ai" và "Chiều chiều" luôn là hư hư thực thực, nhưng ánh mắt và nụ cười tinh ranh của Tô Hoài như vẫn theo dõi và thích thú vì đang "đánh đố", dẫn dụ người đọc chúng ta.

Bản chất của văn học và những tác phẩm hay đều không muốn trả lời cụ thể những thắc mắc của người đọc. Nhà văn đương đại Italia Claudio Magris viết rằng: "Văn học không quan tâm đến những câu trả lời do nhà văn đem lại, mà quan tâm đến những câu hỏi do nhà văn đặt ra, và những câu hỏi này, luôn luôn rộng hơn bất kỳ một câu trả lời cặn kẽ nào".

To Hoai tro lai voi Ba nguoi khac

"Câu chuyện không giải đáp câu hỏi: Bao nhiêu phần sự thật? Nhưng có một sự thật trong tâm thức đầy ẩn mật của tác giả..."

Có lẽ chính Tô Hoài cũng phải trải qua nhiều năm tháng đặt câu hỏi về những ngày tháng ông trực tiếp tham gia cải cách ruộng đất. "Ba người khác" là gì? Phải chăng ba con người khi đến một vùng quê nghèo xơ xác tăm tối làm một nhiệm vụ ngỡ như cao cả, lý tưởng để "giải phóng", để "nâng tầm", xoá bất công, đói khổ, nên cả ba như những người khác, khác đến mức như những vật thể lạ?

Hay chính họ là ba người - khác, đã khác với chính bản chất và khát vọng của họ? Cả ba người - cán bộ đội công tác ấy - đầy rẫy sự cơ hội, ấu trĩ tả khuynh, ích kỷ, nhếch nhác và dối trá... Nhiều khi họ còn man rợ và tàn nhẫn nữa. Và nói như Nietzsche, thì đó chỉ là thứ con người "Bên - kia - con - người".

Hình như có một ý kiến cho rằng "Ba người khác" là một bước lùi của Tô Hoài. Tôi lại không cho rằng là như thế. Tô Hoài bằng lối viết khôn khéo với ngôn ngữ hấp dẫn - nói như cách của ông, cứ như "bàn tay ma" - đã kéo bạn đọc - dù phải là bạn đọc trung tuổi trở lên - khỏi cuộc sống thực tại bộn bề đến với "Ba người khác", có nghĩa là đến với một ký ức lịch sử một thời khắc nghiệt đang có nguy cơ bị bệnh mau quên của con người xoá sổ.

Điều đáng nói, là chính lịch sử đã ghi chép chưa đầy đủ và nền văn học chúng ta lẽ phải là người chép sử theo cách riêng của mình, kể cả việc những gì bị lãng quên bên dòng diễn biến lịch sử, nhưng sau hàng nửa thế kỷ vẫn chưa có những tác phẩm hay về một thời kỳ lịch sử: những ngày cải cách ruộng đất.

Chính vì thế, "Ba người khác" của Tô Hoài là một "tác phẩm khác", có lẽ là đáng chú ý nhất về thời kỳ ấy cho đến nay, mặc dù cái kết của nhân vật "tôi" (Bối) và Đình có lẽ còn hơi gượng, chưa làm thoả mãn bạn đọc. Vì thế, lại mong một cách vu vơ có khi hoang tưởng, rằng Tô Hoài sẽ có "một cuốn khác", thậm chí chỉ về "một người khác" thôi cũng được, về thời cải cách ấy.

Nguyễn Hoa Minh (Lao Động)
Việt Báo
Họp báo vụ Bí thư Yên Bái bị bắn tử vong
Comment :Tô Hoài trở lại với "Ba người khác"
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Tô Hoài trở lại với "Ba người khác" bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết To Hoai tro lai voi Ba nguoi khac ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Tô Hoài trở lại với "Ba người khác" ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa
Hoai back with "three others"
Hoai Huynh Cu, Da Nang Publishing House, others, reform, you read back, novels, three, to, sentence, year, text
Even now after 15 years of flying bullets and sweet, the novel "Three other people" of Hoai (Da Nang Publishing House, 12/2006) readers to arrive. The fate of its unusual concept is not uncommon ....
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Thoi su 24h238 Gai tre thue chat chan tay truc loi
    Thời sự 24h(23/8): Gái trẻ thuê chặt chân tay trục lợi

    Xé áo, cắt tóc nhân tình ở phố: Nhân tình là "osin" của kẻ chủ mưu; Giám định ADN để nhận dạng 150 ngôi mộ bị xâm phạm; Vụ "tháp nghiêng" chờ sập: 3/4 hộ dân đã di dời; Dân không có quyền kiểm tra CSGT': Giám sát khác kiểm tra; Bạn gái trễ giờ lên máy bay, nam thanh niên xông vào đánh nhân viên hàng không

  • Nhung thong tin dang doc nhat trong tuan tu 2182782016
    Những thông tin đáng đọc nhất trong tuần (từ 21/8-27/8/2016)

    Vụ rơi máy bay quân sự làm một học viên phi công tử vong, tự thuê người chặt chân, tay mình để trục lợi bảo hiểm, đau đáu lòng ngư dân miền Trung câu hỏi bao giờ cá biển ăn được, hay vụ sập mỏ vàng ở Lào Cai đoạt mạng 7 người,... là những tin nóng được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2108 27082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (21/08 - 27/08/2016)

    Tiền ở một loạt các ngân hàng lại "bốc hơi", vấn nạn thực phẩm bẩn bủa vây người Việt, áp lực thu ngân sách khiến giá xăng dầu tăng, những băn khoăn về việc mua điện từ Lào, CPI tháng 8 tăng 0,1% so tháng trướ ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t