Thú thả diều hay nghệ thuật múa rối trên không

Thu tha dieu hay nghe thuat mua roi tren khong
Diều bướm

- Chẳng rõ cánh diều Huế ra đời từ năm nào, chỉ biết rằng thuở ban đầu, đó là một trò chơi của trẻ em. Sau đó, người lớn cũng nhập cuộc vào thú vui này. Rồi từ những miền quê đầy nắng gió, cánh diều đã bay vào chốn cung đình và trở thành một trò chơi sang trọng, đầy hứng thú, được giới quý tộc, quan lại nhà Nguyễn ưa chuộng và lan rộng dần trong mọi tầng lớp nhân dân sống ở chốn kinh kỳ.

Diều Huế là chiếc gạch nối giữa tuổi thơ với sự trưởng thành; giữa dân dã với cung đình, giữa mặt đất với khoảng trời xanh mênh mông và cuối cùng là giữa những thực tại bé nhỏ, tầm thường với những ước mơ diệu vợi, bao la. Thuở ấy, trong các dịp hội hè, người ta thường thả diều để tôn thêm sự long trọng và phong phú của lễ hội, đồng thời để giải trí và thưởng thức thú vui bay bổng và trí tuệ này.

Thoạt tiên cánh diều xuất hiện trong tay trẻ mục đồng và đám học trò đi guốc mộc với những con diều cung, diều dơi, hay diều phên rất đơn giản. Lũ nhỏ dùng giấy học trò hay giấy vàng mã gấp lại hoặc dán lên những khung tre hình cánh cung, đính cho chúng vài cái đuôi ngo ngoe, lòng thòng, rồi tung lên trời cao với bao nỗi ước mơ và niềm đam mê thơ dại của chúng. Từ khi được người lớn, đặc biệt là lớp người quyền quý trong hoàng cung quan tâm, diều Huế đã có được những bước phát triển mới về hình dáng, chất liệu, dây nhợ, màu sắc đến kỹ thuật chế tạo và nghệ thuật biểu diễn. Trong tay tầng lớp quý tộc, những cánh diều không còn là đồ chơi của trẻ con mà trở thành những tác phẩm hội hoạ, điêu khắc thẩm mỹ. Có thể nói, với cánh diều Huế, một loại hình nghệ thuật mới được khai sinh - nghệ thuật múa rối trên không. Việt Nam và thế giới đã có rối cạn, rối nước, nhưng "rối trời" thì chỉ Huế mới có. Những ai cho nhận xét này là phóng đại, xin hãy đến Huế chiêm ngưỡng một buổi biểu diễn (chứ không phải thả) diều trên sân Ngọ Môn. Lúc ấy ắt rõ thực hư.

Dưới thời Bảo Ðại, Phủ Doãn Thừa Thiên thường tỏ chức những cuộc thi diều trong những cuộc lễ hàng năm. Bấy giờ trong làng diều đã xuất hiện những tên tuổi nổi tiếng: Nguyễn Văn Bân, Ðoàn Chước, Trần Văn Ðông, Ưng Sừng, Ông Hạng... Họ là những người đã tìm tòi, sáng chế ra những chất liệu mới để cải tiến con diều và nâng cao nghệ thuật thả diều. Các nghệ nhân này đã tham khảo các loại diều sáo của miền Bắc để chế ra những ống sáo cho diều Huế. Họ đã dùng vải bện dây thả diều, thay cho loại dây tre xoắn lại mà trước đây vẫn dùng. Diều thuở ấy thường có hai màu xanh - trắng hoặc đỏ - vàng. Trong những năm 1935 - 1940, ở Huế đã phổ biến loại diều bướm có màu sắc sặc sỡ do nghệ nhân Ưng Sừng sáng chế.

Thu tha dieu hay nghe thuat mua roi tren khong
Nghệ nhân chơi diều

Lớp người đã qua, con cháu họ tiếp tục theo bước cha ông và đã có những bước tiến vượt bậc. Họ đã đến với nhau trong một tổ chức có tên là Hội Cầu Phong để cùng nhau tìm tòi, trao đổi và sáng chế ra những loại diều mới, biến thú thả diều từ chỗ riêng rẽ thành một nghiệp đoàn văn hoá - nghệ thuật. Cầu Phong nghĩa là cầu gió. Tên gọi này nghe có vẻ nhún nhường quá! Bác Nguyễn Văn Bê, thành viên của Hội Cầu Phong lúc bấy giờ (nay là Chủ tịch Câu lạc bộ diều Huế) đã nói rằng: "Diều là thành quả của chúng tôi tạo ra. Chúng tôi là người chủ của trò giải trí này vậy việc gì phải cầu gió. Tên gọi này không thể hiện được ý chí và tài nghệ của chúng tôi. Do đó, chúng tôi đổi từ Cầu Phong thành Thừa Phong (nghĩa là cưỡi gió)" Với hơn 10 thành viên, Hội Thừa Phong chính thức ra đời vào tháng 11 năm 1973 đã hoạt động cho đến năm 1975. Sau ngày miền Nam giải phóng, Hội Thừa Phong không còn, song số thành viên cũ của Hội vẫn chơi diều lẻ tẻ, thi thoảng họ tập hợp lại để biểu diễn chung với nhau. Cho đến năm 1983, Câu lạc bộ diều Huế ra đời.

Nét độc đáo của nghệ thuật thả diều Huế là sự phong phú của các loại diều, của nghệ thuật tạo hình và cách thức biểu diễn diều Huế. Diều Huế có đầy đủ các loại hình với dáng đẹp, màu sắc hài hoà: diều bướm, diều công, phượng hoàng, máy bay, diều rít, diều rồng, nàng tiên, công chúa... Mỗi loại đều có vẻ đẹp riêng, một xảo thuật tạo hình tuyệt mỹ, một kích thước và chi phí ngang nhau.

Cái hay ở diều Huế thể hiện ở chủ đề và nghệ thuật biểu diễn. Nghệ nhân chơi diều ở cố đô không chỉ thả con diều lên không trung rồi để mặc nó đùa giỡn với gió. Họ đã tạo cho cánh diều một sức sống, sự linh hoạt và sự sinh động qua nghệ thuật điều khiển dây, thể hiện những chủ đề như: Tấm Cám, Phượng hoàng sinh con, gà chọi, chèo bẻo đánh quạ, Tề Thiên Ðại Thánh không chiến Ngưu Ma Vương, Sơn Tinh, Thuỷ Tinh, đá bóng... Những tiết mục này đã đưa bộ môn thả diều Huế thành nghệ thuật múa rối trong không gian. Có điều, đây là những con rối đủ loại kích thước, hình dạng, có nguồn gốc từ cổ tích đến cuộc sống hiện tại.

Một buổi biểu diễn Huế thường diễn ra theo trình tự nhất định. Thoạt tiên, người ta "tung" lên trời đủ các loại chim, ó, bướm, bồ câu, diều rồng... để khai mạc hội diều. Sau đó là thả diều theo từng tiết mục cùng với lời thuyết minh để minh hoạ.

Hàng ngàn cặp mắt đang lướt trên bầu trời xanh để theo dõi tiết mục Phượng Hoàng sinh con. Người ta thả lên bầu trời con diều hình chim Phượng kích cỡ 2m2 rồi điều khiển dây để chim múa lượn, vẫy vùng trong không trung. Chừng ba phút sau, một đàn chim sẻ, ó, hoàng anh... được thả lên, lượn quanh bà chúa tể của loài chim để đón chào. Ngay lúc đó, một tiếng nổ nhỏ vang trên không và một chú phượng hoàng con xuất hiện trên nền trời bay cùng chim mẹ. Thực ra, trước đó chim con đã được buộc lên lưng mẹ bằng hai sợi dây: một sợi ngắn có gắn pháo nổ chậm và một sợi dai hơn để giữ con chim con luôn bay cùng với chim mẹ. Khi pháo nổ, sợi dây ngắn bị đứt làm chim con rớt ra và nhờ sợi dây dài mà nó không bị rớt xuống mặt đất và bay theo chim mẹ. Ở tiết mục Chèo bẻo đánh quạ, người ta làm con chim chèo bẻo bằng vải, quét màu đen tuyền, dáng thon khoẻ, cho nó đánh nhau với chú quạ bằng giấy. Kết quả chim quạ tuy to nhưng sau mấy lần giáp trận với chèo bẻo (do người điều khiển bằng cách giật dây) thì bị rách nát và thua trận. Chèo bẻo làm bằng vải, bền hơn nên thắng cuộc. Người ta còn gắn vào mình con vật nhiều ống sáo khácn nhau để khi lâm trận, do hiệu quả của động tác giật dây, các ống sáo phát ra những tiếng khác nhau tượng trưng cho tiếng kêu của con chim khi giao chiến. Khó nhất vẫn là các loại diều mang hình dạng người như: Tấm Cám, Thạch Sanh, Ông Bụt, Sơn Tinh - Thuỷ Tinh, Tôn Ngộ Không. Ðể chúng có thể bay được, các nghệ nhân phải làm những đôi cánh dưới dạng đám mây, cái gậy hay vật dụng khác có diện tích thể hiện khá lớn, đủ sức mang các con diều hình người bay lên không trung. Không chỉ biểu hiện tài nghệ trong cách làm diều và biểu diễn, những nghệ nhân chơi diều ở Huế còn có óc tưởng tượng phong phú, am hiểu các sự tích và nắm bắt sở thích của mọi người một cách nhanh nhạy và cho ra đời những con diều mới, những tiết mục hấp dẫn mới.Cách đây ít năm, tiết mục Thạch Sanh bắn rơi con phượng hoàng đang cắp công chúa hay những trận không chiến, ném bom, hoả tiễn tiêu diệt máy bay là những tiết mục đặc sắc, thu hút sự chú ý của khán giả. Còn bây giờ, nó đã trở nên lỗi thời. Và các nghệ nhân chơi diều ở Huế đang sáng tạo những mẫu diều mới, cầu kỳ hơn, công phu hơn, chuẩn bị cho mùa biểu diễn sắp tới. Bác Nguyễn Văn Bê, một tay cự phách trong làng diều xứ Huế về nghệ thuật làm diều, thả diều và sáng chế diều, người đã nhiều lần tham gia các kỳ festval thả diều ở Pháp, Singapore, Indonesia, từng nói: "Ðối với tôi, nghệ thuật chơi diều là vô cùng, luôn mới mẻ và cũng lắm khó khăn, đòi hỏi học hỏi liên tục". Có lẽ nhờ vậy mà cánh diều Huế luôn được cách tân, hoàn thiện. Vấn đề duy nhất ảnh hưởng đến sự thành công của nghệ thuật múa rối trên không này là tiền vốn chứ không phải tài năng của những người chơi diều ở Huế.

Thu tha dieu hay nghe thuat mua roi tren khong

Ðối với người Huế, thả diều là món ăn tinh thần không thể thiếu. Cánh diều đã nâng tâm hồn và trí tuệ con người lên những tầng mây, ban cho họ sự bao dung, rộng lượng của trời đất và làm đẹp mãi bầu trời, chúng ta được chiêm ngưỡng những hoạ phẩm biết bay. Một khối đường nét và màu sắc chuyển động trong không trung đã tạo ra như ng phút thư giãn tinh thần, làm cho thoả mãn tâm hồn và ước nguyện của con người. Chơi diều, đấy là một cách đơn giản nhất để cụ thể hoá nghĩa thực của hai chữ tự do. Ðến với diều, mọi sự phân biệt về tuổi tác bị triệt tiêu. Lúc đó, lớn, nhỏ, già, trẻ đều là bạn bè. Họ cùng hoà chung một niềm vui, một ước nguyện được vùng vẫy trên trời như một cánh diều. Do tính năng hoạt động của thú chơi diều như chạy, nhảy, vận động cơ bắp, nó đã trở thành một môn thể thao thực sự. Diều là một thú tiêu khiển đầy nhân ái, mang niềm vui tới cho mọi người. Nghệ nhân chơi diều là người phục vụ, đáp ứng niềm vui và lòng ngưỡng mộ cho hàng ngàn khán giả. Trước mắt những nghệ nhân và khán giả chỉ còn một mảng trời xanh ngắt, ở đó tâm hồn họ đang đùa giỡn với những tầng mây và tương lai như chợt đến đây qua những cánh diều khiến lòng người trở nên trẻ lại. Có lẽ vì thế mà nhà thơ Võ Quê đã viết về diều với những ngôn từ đẹp, trìu mến và sâu sắc nhất:

Vươn tới cao xanh khát vọng của đời

Diều no gió gửi niềm vui về mặt đất

Chỉ là giấy thôi mà trở thành ngọn nguồn hạnh phúc

Khi diều bay tóc trắng cũng thành xanh.

· Trần Đức Anh Sơn

Việt Báo

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Ông Kim Jong Un xác nhận đến thăm Nga vào tháng 5

"Lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un đã xác nhận sự có mặt của ông trong lễ kỉ niệm chiến thắng của Liên-xô đối với phát xít Đức trong Thế chiến II, được tổ chức tại Moscow, Nga vào tháng 5 tới", hãng tin Yonhap trích lời đại diện của điện Kremlin.

Nhận xét tin Thú thả diều hay nghệ thuật múa rối trên không

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Thú thả diều hay nghệ thuật múa rối trên không bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Thu tha dieu hay nghe thuat mua roi tren khong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Thú thả diều hay nghệ thuật múa rối trên không ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Animal kite flying or aerial puppetry
Children's, art, kite flying, artists, performers, aerial, puppetry, Hue, the, wings, bird, fly |, and that the wing kites born in Hue, just know that beginning, it's a children's game. Then enter the adult in this hobby. Then, from the sunny countryside wind, flew kites in the royal place and become a game ...

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h2701 Nam ca si bi sat hai da man
    Thời sự 24h(27/01): Nam ca sĩ bị sát hại dã man

    Xe cứu thương bỏ mặc thai phụ tử vong giữa đường?; Nam ca sĩ tử vong trong tình trạng khỏa thân; Vụ biệt thự trong rừng Hải Vân: Tướng công an xin lỗi; Mỹ Tâm nói gì về "người tình tin đồn" 70 tuổi?...

  • Thoi su 24h2601 Vu no rung dong ca pho
    Thời sự 24h(26/01): Vụ nổ rúng động cả phố

    Đà Nẵng có tân Chủ tịch UBND TP; "Nói không với nằm ghép: Dân lo bị xuất viện sớm; Nghệ An: Phát hiện xác hổ 140kg đang ướp lạnh; Không khởi tố vụ tai nạn thảm khốc 9 người chết; Bắt gần nửa tấn lòng thối đang trên đường tiêu thụ; Cựu phi công Việt Nam nói thật chuyện lương thưởng... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 26/1.

  • Thoi su tuan qua Dai hy thanh dai tang sau tai nan
    Thời sự tuần qua: Đại hỷ thành đại tang sau tai nạn

    Tăng lương hưu và trợ cấp thêm 8%; Cục trưởng Cục Đường sắt chết trong phòng làm việc; Xử phạt VTV 40 triệu đồng vì sai phạm của Điều ước thứ 7; Thưởng Tết thấp nhất là 30 ngàn đồng; Xăng giảm tới 1.900 đồng/lít...

  • Thoi su 24h2301 Tang luong huu va tro cap them 8
    Thời sự 24h(23/01): Tăng lương hưu và trợ cấp thêm 8%

    Tăng lương hưu và trợ cấp thêm 8%; Bộ GTVT lên tiếng về vụ Cục trưởng Đường sắt chết tại trụ sở; Bắt ông chủ tạp chí cầm đầu đường dây đánh bạc ngàn tỷ; Hàng tấn mỹ phẩm không nguồn gốc "tràn" vào HN; Làm rõ vụ 12 con dê ‘lạc’ vào trang trại Bí thư huyện... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 23/1.

  • Thoi su 24h2201 Cuc truong Duong sat chet tai tru so
    Thời sự 24h(22/01): Cục trưởng Đường sắt chết tại trụ sở

    Cục trưởng Đường sắt VN được phát hiện chết tại phòng làm việc, "Nữ quái" đất Cảng phẫu thuật mặt trốn nã 10 năm; Thưởng Tết thấp nhất là 30 ngàn đồng; Nữ du khách nước ngoài đến Hà Nội đã bị cướp; Bắt nghi phạm vụ hiếp dâm, giết bé gái bịt đầu mối; Giữ lại táo nhập từ Mỹ, cấm bán ra thị trường... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày.

  • Benh vien cam ket khong nam ghep
    Bệnh viện cam kết không nằm ghép

    Lần đầu tiên 13 bệnh viện trung ương ký cam kết chấm dứt tình trạng bệnh nhân nằm ghép, đảm bảo 1 bệnh nhân/giường bệnh. Tuy nhiên xung quanh cam kết này vẫn còn nhiều băn khoăn.

  • Tao My gay chet nguoi da ve Viet Nam
    Táo Mỹ gây chết người đã về Việt Nam?

    Loại vi khuẩn nguy hiểm nhiễm trong táo Mỹ có thể nhiễm trong nhiều loại thực phẩm quan trọng thường xuất hiện trong bữa ăn hàng ngày. ------------ Xem thêm: Táo Mỹ gây chết người đã về Việt Nam?, http://vietbao.vn/tp/Tao-My-gay-chet-nguoi-da-ve-Viet-Nam/7063625/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tinh hinh buon lau dien bien phuc tap
    Tình hình buôn lậu diễn biến phức tạp

    Thời điểm gần Tết Nguyên đán hàng năm luôn là thời điểm nhạy cảm, cao điểm của nạn buôn lậu

  • Danh hai Thuy Nga to chong no nan lua gat
    Danh hài Thúy Nga tố chồng nợ nần, lừa gạt

    Mấy ngày vừa qua, những trang nhật ký của danh hài Thúy Nga chia sẻ chuyện cô bị “chồng hờ” lừa lấy 350.000 USD rồi bỏ trốn và lấy danh nghĩa của cô để lừa đảo rất nhiều người đã làm dấy lên rất nhiều luồng ý kiến. Giới..

  • Thong diep Lien bang My nam 2015
    Thông điệp Liên bang Mỹ năm 2015

    Tổng thống Mỹ nói về trang hoàng kim mới của lịch sử nước Mỹ nơi họ sẽ cùng đồng minh sống vững mạnh. Và Nga sẽ lụi tàn trong sự cô lập? ------------ Xem thêm: Thông điệp Liên bang Mỹ năm 2015, http://vietbao.vn/tp/Thong-diep-Lien-bang-My-nam-2015/7048259/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn