vietbao

Thi sĩ Hoàng Cầm: Đâu rồi “mộng ngày xanh”*

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Chàng thi sĩ ấy có tên khai sinh Bùi Tằng Việt, bút danh Hoàng Cầm. Thuở xa xưa, có lẽ chàng đã từng khao khát Làm tài trai phải biết đây biết đó/ như con chim bay nhảy bốn phương trời, từng mơ ước Chèo khua biển gió bến bờ là đâu?/ Nghiến răng bẻ gẫy xe trâu/ Chung tay xóa hết lòng đau mọi nhà. Thế rồi “giấc mộng con đè nát cuộc đời con”(1)...

Thi si Hoang Cam: Dau roi �Smong ngay xanh�*
Thi sĩ Hoàng cầm chụp ảnh kỷ niệm sau đêm công diễn vở kịch thơ Kiều Loan

1.Chàng tự nhận “Tôi theo dòng mẫu hệ”. Mẹ chàng khi xưa vốn là một cô gái Kinh Bắc nhan sắc óng ả, có đôi mắt “lúng liếng” tình tứ, có dáng đi uyển chuyển, đài các và khi mẹ chàng mặc chiếc váy lụa kiểu Đình Bảng thì buông chùng cửa võng

. Lấy chồng rồi, cô hàng xén răng đen, cười như mùa thu tỏa nắng kẽo kịt hai bồ hàng xén khắp chợ làng, chợ huyện mưu sinh, nhưng vẫn không quên những câu hát quan họ ngọt ngào.

Cha chàng vốn là một nhà nho, ba lần thi trường Nam Định không đậu nổi cái cấp hạng bét là "tam trường" đã phẫn chí, bỏ cửa bỏ nhà lang bạt tứ phương, nghe đâu cũng tham gia phong trào Đông Du, Đông Kinh Nghĩa Thục, Việt Nam quốc dân đảng. Và rồi đứt gánh giữa đường, cũng phải quay về an phận với vợ con... Vậy là chàng ra đời - hòa quyện hai dòng máu: một của nghệ nhân quan họ, một nữa của nòi yêu nước, khí tiết với nỗi niềm bất đắc chí!

Cái buổi chàng oe oe khóc là lúc nhập nhoạng Đông – Tây, khi những Lamartine, Baudelaire (2), Virgile (3) mon men khiêu chiến với những Thi, Thư, Lễ, Dịch, Xuân Thu - dù đang trên đường thất thế nhưng còn cố sức chèo kéo tri thức về nơi cửa Khổng sân Trình. Thế mà chàng đã nhanh chóng thấm nhuần cái hồn Tây phương từ lúc nào. Về sau, chàng tâm sự: “Không hiểu sao, tôi sớm có cái buồn cô đơn ngay từ năm lên sáu, lên bảy tuổi. Bẩm sinh chăng? Hay chính là nỗi buồn của người con gái tài sắc (mẹ chàng – PV) lấy chồng từ năm 17 tuổi mà phải sống cô đơn đến hơn 10 năm... Sau mấy tiếng oa oa đầu tiên thì tôi im bặt.

Chào đời mà không khóc cho thật to, thật dài hơi vào à?”. Chả biết nữa! Để rồi sau này trong thơ và kịch của chàng, từ Kiều Loan , Hận Nam Quan, Cô gái nước Tần, Lên đường, Trương Chi đến Bên kia sông Đuống, Về Kinh Bắc, Lá diêu bông, Mưa Thuận Thành, Đến từ hư không bàng bạc hình bóng Mẹ và bảng lảng những giấc mộng lành mãi không thành hiện thực – cũng giống như tiếng khóc oa oa chưa trọn vẹn nên cứ dấm dứt, cứ vận ám vào chàng. Để rồi sau này, qua những thăng trầm dâu bể, chàng tự chối bỏ mình, tự nhận mình là kẻ Đến từ hư không.

Thơ của chàng, cũng vì thế mà lẫn lộn giữa thực và ảo. Những bài thơ thường là không theo một ý nghĩ, một tư duy nào định trước. Chàng giống như một cậu học trò viết chính tả, lúc đầu là viết theo tiếng đọc rành rọt bên tai, sau là viết theo tiếng đọc thầm thì từ trong sâu thẳm tâm can.

Thi si Hoang Cam: Dau roi �Smong ngay xanh�*
Thi sĩ Hoàng Cầm sau đêm công diễn Kiều Loan

2. Vụ Nhân văn – Giai phẩm qua đi như một trận gió mạnh. Dĩ nhiên có một vài cây đổ, lá rụng đầy đường, có những túp nhà tốc mái, có những bức tường xiêu vẹo. Xong, trời lại xanh, đường phố lại rộn rịp nếp sống thường nhật. Còn chàng thì, từ cái năm Kỷ Hợi (1959) ấy - đã mãi chìm dần, chìm sâu vào xứ Kinh Bắc thuở xưa, thuở chàng còn thơ dại, với biết bao bóng dáng, màu sắc, đường nét, hương vị đã quá xa xăm để rồi than tiếc “đi đâu, về đâu” và rồi lại quá đỗi hoảng mê Bình pha lê nghiêng rượu liệm đêm tàn, Gai đâm xiên mười ngón ân tình. Từ dạo đó đến nay, chàng thi sĩ ấy vĩnh viễn trở thành Gã Phù Du – một kẻ chán ghét thực tại, mê mệt ả Thương Lệ buôn vàng bán ngọc và lặn đi mất tăm cùng ả. Và, thế là Đường tuy đẹp, lòng ta không đẹp nữa/ Từ sớm nay, xứ ưu phiền mở cửa/ Đón ta vào thương khóc những ngày xưa.

Nỗi buồn, niềm cô đơn, nỗi xa cách, nỗi ly biệt... cứ tầng tầng lớp lớp úp xuống hồn chàng như một đại dương trập trùng sóng gió, miên man xanh một màu huyền diệu dĩ vãng, có khi tươi tắn, ngỡ ngàng, lúc như ai oán, lúc như mơ mộng... Nhưng tựu chung lại, vui ít buồn nhiều. Đó là cái đau của những thuyền tình không cập bến, những nguyện ước không thành, những mộng đẹp tan vỡ, những men say nửa chừng, những con mắt mỹ nhân đã khép, những tiếng hát người yêu đã tắt, những làn da mịn màng người con gái Kinh Bắc đã nhăn nheo...

3. Tự cổ chí kim, mỹ nhân, danh tướng đều sợ đầu bạc. Gã Phù Du ấy, kẻ mê đắm tiếng hát Trương Chi ấy, giờ vào độ bát thập. Mái tóc bồng bềnh, đôi mắt đa tình đã héo hắt dần. Học chưa thành, danh chẳng lập, cái thế giới của chàng giờ đây thu gọn lại trên một chiếc giường bệnh (được đặt trong phòng bếp). Ngày ngày, chàng giam mình trong 8 mét vuông với 4 bức tường, 1 cái bình ô xy để thở, 1 đống thuốc Tây Tàu lẫn lộn để ngay đầu giường và một cái điện thoại ngay bên gối để liên lạc với ngoại giới. Tập trường ca triều Lý vẫn mãi dang dở.

Ông Hữu Thỉnh, Chủ tịch Hội Nhà văn VN, cho biết: Có thể thi sĩ Hoàng Cầm sẽ được giải thưởng nhà nước về văn học nghệ thuật trong đợt xét tặng năm nay.
Trước thông tin trên, nhà thơ tỏ ra khá bình thản. Ông nói: “Nhà nước trao cho tôi giải gì thì tôi cũng rất cảm ơn. Nhưng tôi vẫn thích có một giải không cần được trao và không cần có tiền thưởng. Đó là giải thưởng của Nhân Dân, của những người yêu quý thơ tôi. Nói như thế không có nghĩa là tôi sẽ từ chối giải thưởng của nhà nước – như một số văn nghệ sĩ khác đã từng làm. Vì tôi không thích làm bộ, làm dáng hay ra cái điều “Tôi đây không thèm” để gây ì xèo dư luận và để thêm nổi tiếng!”.

Cái thú duy nhất của chàng có lẽ là đôi lúc làm bạn với "ả tóc nâu"(sau khi ý định tìm một người phụ nữ vừa làm thư ký vừa chạy việc vặt bị các con chàng kịch liệt phản đối, đơn giản vì chúng không muốn cha tiếp tục dính líu với đàn bà nữa!). Theo làn khói, chàng chìm đắm vào những cơn mộng mị, nửa chừng bỗng sực tỉnh, tỉnh rồi mà Vẫn chưa đi thoát nhịp cầu sông Mê, rồi chả biết Trang Chu hóa Bướm hay Bướm hóa Trang Chu nữa! Chàng biện minh, rằng: "ả tóc nâu" thật ra không có tội, mà cái tội là ở người sử dụng nó. Nếu biết sử dụng đúng cách, nó sẽ là thứ thần dược tuyệt vời! Những văn sĩ cỡ Vũ Trọng Phụng, Nguyễn Tuân, Thế Lữ... đều từng qua tay Nàng Tiên Nâu chăm bẵm thì mới gây dựng nên gia tài văn chương. “Nếu không nhờ ả thì Vũ Trọng Phụng đã lìa đời từ năm 23 tuổi rồi. Nếu thế thì làm gì có Số đỏ, có Giông tố, có Cơm thầy cơm cô... sau này?”.

Và, ngày lại ngày, chàng nằm đấy, như chứng tích của một thời đại bi tráng và buồn thảm, của những Chí lớn từ xưa chôn chặt đất/ Riêng đàn đom đóm lại thêng thang. ờ thì, Đời diễn mãi một tấn tuồng giả dối/ Còn bao nhiêu kiếp sống thừa, tàn tạ/ Mối đùn trong đầu, mọt nghiến trong xương/ ăn quẩn, nằm quanh chuột gậm chân giường/ Vẫn đội mũ, đi hia, tưởng mình còn sống... Dẫu biết rằng Mái nhà trắng bên vườn mai nở tuyết/ Sống bình yên trong giấc mộng say nồng mãi là cơn ảo giác, chàng vẫn cứ không thôi than tiếc Diêu bông hời, ới hỡi diêu bông... Để rồi thốt lên ngao ngán: "Cuộc giao tranh triền miên giữa ước mơ và thực tại, đó chính là tấn thảm kịch nghiệt ngã mà mọi số phận con người phải gánh chịu. Và đấng Tạo công tối thượng của cõi hoàn vũ, người thầy vĩ đại của các trò kịch diễn nơi sân khấu siêu hình về các số kiếp con người đã luôn luôn muốn rằng màn phải buông thật đúng giờ trên sự đắc thắng của Thực Tại đối mặt với cái Chết của Ước mơ” (lời đề tựa Trương Chi). ồ, nhưng đâu phải chỉ có thế. Chàng đã quên khuấy mất rằng, cái Đẹp và cái Thiện đôi khi không đi song hành với nhau!

Gia tài văn chương của chàng cũng không nhiều – cũng chẳng ít (hơn chục tập). So với những tay viết sòn sòn (mà lại hay huếch hoác trên văn đàn), chàng thừa khôn ngoan để hiểu rằng những thi sĩ đích thực thì lại không sòn sòn như lá rụng mùa thu! Thì đấy, thời Lý – Trần, hai triều đại phong kiến cực thịnh và ổn định vào bậc nhất, vậy mà ngót 4 thế kỷ điểm lại cũng chỉ chưa có cái tên nào thực sự kiệt xuất. Trong khi đó, chỉ hơn 50 năm từ nửa sau thế kỷ XVIII sang nửa đầu XIX đã nảy sinh những Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương – những giá trị cổ điển không dễ gì vượt qua! Còn cái buổi tranh tối tranh sáng nửa đầu thế kỷ XX của chàng thì sản sinh những Nam Cao, Vũ Trọng Phụng, Nguyễn Tuân, nhóm Tự Lực Văn Đoàn, Hàn Mặc Tử và cả chàng nữa!

Trời đất mang mang, ai người tri kỷ chàng chỉ hy vọng, rất chân thành, được gặp những tâm hồn bầu bạn, để hiểu một người suốt đời lấy Thơ làm cứu cánh, chứ không bao giờ lấy thơ làm phương tiện để đạt danh và lợi, để mưu cầu gươm báu, ngôi cao là những cái vốn rất đỗi xa lạ với thơ ca chân chính. Vì rằng, hơn ai hết, chàng đã đủ tri thức và kinh nghiệm đê thấm thía lời bàn về lẽ sống của chí sĩ Phan Bội Châu: Lập thân tối hạ thị văn chương!

  • Bùi Thế Quang

    -------------------
    (*) lời của Vũ tướng quân trong vở kịch thơ Kiều Loan.
    (1) Câu thơ của Chế Lan Viên
    .
    (2) Lamartine, Baudelaire: Hai nhà thơ Pháp thế kỷ XIX.
    (3) Virgile: Nhà thơ vĩ đại của La Mã cổ đại.
Việt Báo
Hành động đẹp của ca sĩ Phi Nhung khiến người Trung Quốc sững sờ
Comment :Thi sĩ Hoàng Cầm: Đâu rồi “mộng ngày xanh”*
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Thi sĩ Hoàng Cầm: Đâu rồi “mộng ngày xanh”* bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Thi si Hoang Cam Dau roi mong ngay xanh ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Thi sĩ Hoàng Cầm: Đâu rồi “mộng ngày xanh”* ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa
Poet Hoang Cam: Where are my "dream green day" *
Hoang Cam, Kieu Loan, Vu Trong Phung, Kinh Bac, Zhang Chi, competition artist, green day, century, lament, as one, he, poetry, home, people, dreams
alone He still lament "Yao Bong, ith O crescendo ..." so to say clam up bored ....
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Thoi su 24h238 Gai tre thue chat chan tay truc loi
    Thời sự 24h(23/8): Gái trẻ thuê chặt chân tay trục lợi

    Xé áo, cắt tóc nhân tình ở phố: Nhân tình là "osin" của kẻ chủ mưu; Giám định ADN để nhận dạng 150 ngôi mộ bị xâm phạm; Vụ "tháp nghiêng" chờ sập: 3/4 hộ dân đã di dời; Dân không có quyền kiểm tra CSGT': Giám sát khác kiểm tra; Bạn gái trễ giờ lên máy bay, nam thanh niên xông vào đánh nhân viên hàng không

  • Thoi su 24h228 Nhung vu giet hai can bo tai tieng
    Thời sự 24h(22/8): Những vụ giết hại cán bộ tai tiếng

    TPHCM kiểm tra "lót tay" lấy sổ đỏ: Sẽ như Hà Nội?; Những vụ giết hại cán bộ bằng súng tai tiếng nhất từ trước tới nay; Hé lộ nguyên nhân ban đầu vụ nhóm côn đồ nổ súng truy sát 1 gia đình ở Thanh Hóa; Nước biển miền Trung 'đạt chuẩn' để tắm và nuôi thủy sản; Cán bộ điều tra đánh người nhưng vẫn có thư cảm ơn;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 22/8/2016.

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t

  • Toan canh kinh te tuan 1408 20082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (14/08- 20/08/2016)

    Những dự án lọc dầu lớn phải bù lỗ tới hàng nghìn tỷ đồng, Bộ Công thương phản hồi về bộ nhiệm tại Sabeco, bảo mật tại các NH lớn, giá xăng tăng trở lại...Cùng với đó là những thông tin bất động sản, tài chính- ngân hàng, thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuần qua.

  • Tong hop tin Doi song tuan qua 15218
    Tổng hợp tin Đời sống tuần qua (15-21/8)

    Mới đây, lời cảnh báo được một vị phụ huynh đưa ra cùng với hình ảnh được cắt ra từ camera của lớp học mẫu giáo cho thấy một bé trai đang cố làm chuyện người lớn với bé gái trong giờ nghỉ trưa khiến nhiều bậc cha mẹ phải suy ngẫm.