Thứ hai, 21 Tháng tám 2006, 22:47 GMT+7

Thái hậu Dương Vân Nga

Thai hau Duong Van Nga
Bạch Tuyết trong vai Thái hậu Dương Vân Nga (Ảnh: T.L)
Sau cái chết của NSƯT Thanh Nga với vai diễn Thái hậu Dương Vân Nga thì hàng loạt nghệ sĩ khác đã lên thay thế vai này, tạo nên một hiện tượng trong thập niên 80 (thế kỷ 20). Nhưng có lẽ dấu ấn đậm nhất vẫn là của NSƯT Bạch Tuyết. Những lớp diễn của chị đã trở thành kinh điển cho thế hệ trẻ với những trình thức mẫu mực xuất hiện suốt trong những kỳ thi giải Trần Hữu Trang, những đợt tập huấn cải lương, những liên hoan sân khấu...

Vở Dương Vân Nga của đoàn Thanh Minh - Thanh Nga xuất phát từ vở chèo của Trúc Đường, do soạn giả Huy Trường chuyển thể, còn Dương Vân Nga của Nhà hát Trần Hữu Trang lại do soạn giả Hoa Phượng chuyển thể, và chính đạo diễn Chi Lăng - Giám đốc Nhà hát đứng ra dàn dựng. Cho nên, hai vở cũng có nhiều điểm khác, nhờ vậy hai nữ nghệ sĩ tài danh đều có cơ hội khắc họa những dấu ấn khác nhau. Và Bạch Tuyết đã không hổ danh là "Cải lương chi bảo".

Thật sự, tài năng chính là dựa trên nền tảng của sự nghiêm túc, công phu, yêu nghề tha thiết. Nhận kịch bản, Bạch Tuyết đã lặn lội ra Bắc mấy lần để nghiên cứu những chi tiết lịch sử liên quan đến Thái hậu Dương Vân Nga. Lần đầu tiên chị đi thăm đền thờ của Thái hậu tại Hoa Lư lại đúng vào ngày hội rước Bà. Thì ra Bà được thờ ở cả hai đền vua Đinh Tiên Hoàng và vua Lê Đại Hành. Hằng năm, cứ 6 tháng ở đền vua Đinh, 6 tháng sau chuyển tượng Bà qua đền vua Lê. Nhưng trước khi chuyển đi, dân làng đem tượng ra giữa sân đánh cho mấy roi rồi mới làm lễ rước long trọng. Bạch Tuyết bàng hoàng xúc động: "Nền văn hóa Việt thật rõ ràng minh bạch. Có công thì thờ, có tội thì phạt mà vẫn tôn kính thương yêu. Cái công giữ gìn cơ đồ xã tắc, và cái tội hai chồng". Và qua lời kể trong dân gian, Bạch Tuyết còn nhận ra một tính cách rất riêng của Thái hậu để sau này chị diễn rất "thật".

Mới 16 tuổi, Dương Vân Nga đã là một dân quân bảo vệ thành Hoa Lư, tính tình thẳng thắn và có phần gàn bướng. Bà được cử theo hộ vệ nhà vua. Trong lúc vua đi, theo luật lệ, ai nấy phải cúi đầu không dám ngước lên, vậy mà Dương Vân Nga đã nhìn thẳng mặt rồng, và cãi lại những lời buộc tội: "Tôi không thể bảo vệ một người mà tôi không hề biết mặt!". Có lẽ điều đó đã khiến vua để ý rồi chọn bà làm bạn trăm năm?
Bạch Tuyết còn cảm nhận rằng, triều đại nhà Đinh đều xuất thân từ cờ lau tập trận, nghĩa là gốc dân dã đi lên, thì những người trong hoàng tộc không thể nào được đào tạo chuẩn mực như các triều đại ổn định khác, từ cách ăn nói, đi đứng, cư xử... Như vậy, chính Thái hậu Dương Vân Nga cũng không thể yểu điệu thục nữ, ăn nói văn hoa cho được, mà phải mạnh mẽ theo cách con nhà võ, đôi khi thô tháp một chút của dân quê chất phác. Thế nên, chị đã diễn ra một Thái hậu buông rèm nhiếp chính uy nghi, nhưng lúc vén rèm nạt nộ tướng sĩ vì quá bực với tư tưởng đầu hàng thì Thái hậu lại rất "đời thường".

Bạch Tuyết và đạo diễn Chi Lăng còn lắng nghe âm nhạc của vùng đất Hoa Lư để về thiết kế lại toàn bộ âm nhạc của vở. Và chị nghiên cứu tỉ mỉ từng hoa văn khắc trong đền thờ, từ đó vẽ ra bộ trang phục cho chính mình. Chiếc áo của Thái hậu Dương Vân Nga nổi bật hình ảnh con rồng uy nghi với chiếc đầu rất to, có phần dữ tợn, mà thân thì nhỏ tựa như thân rắn. Chị nói: "Con rồng thời Lý, Trần đầu nhỏ, thân to, chung quanh có nhiều hoa sen, chứng tỏ thời thanh bình, tu Phật. Còn thời Đinh, Lê, đất nước vừa trải qua nạn 12 sứ quân, mới thống nhất, chưa hẳn đã yên bình, nên triều đại mới khai sinh phải chứng tỏ sức mạnh trấn áp. Hoa văn trong đền thờ còn khắc những hình ảnh vạc dầu sôi, hổ, báo, càng rõ sự quyết liệt". Chiếc áo tốn đến mấy triệu đồng, hồi đó là quá đắt, nhưng đã làm nên một Dương Vân Nga tuyệt diệu.

Bây giờ, Bạch Tuyết vẫn thuộc lời thoại vanh vách, và khi chị đọc lên nghe rợn cả người vì hào khí quốc gia âm vang trong từng câu chữ. "Ta đứng đây đã thấy ngã ba sông. Chảy trong óc, trong tim, trong trang sử Tiên Rồng. Thuyền xã tắc phân vân bề tiến thoái. Đất nước hỏi ai xứng là gạch nối. Để gắn liền hãnh diện giữa xưa-sau...". Những câu thoại mà chị tập cả tuần chỉ để truyền được ngọn lửa tự hào dân tộc vào trái tim khán giả. Cho nên, khi diễn ở biên giới tây nam năm 1979, một thiếu tướng tư lệnh biên phòng đã rơi nước mắt bước lên gắn huy chương cho Bạch Tuyết: "Huy chương này một chiến sĩ phải mất 5 năm phấn đấu, không phạm bất cứ một lỗi nhỏ nào. Nhưng Bạch Tuyết được nhận ngay vì một tiếng nói của Dương Vân Nga đã làm nức lòng chiến sĩ, còn hơn vạn lời hiệu triệu". Đời nghệ sĩ hạnh phúc vậy thì thôi!

H.K

Việt Báo

Nhận xét tin Thái hậu Dương Vân Nga

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Thái hậu Dương Vân Nga bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Thai hau Duong Van Nga ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Thái hậu Dương Vân Nga ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Queen Duong Van Nga
Bach Tuyet, Tran Huu Trang, Hoa Lu, Meritorious Snow White, Meritorious Artist Thanh Nga, Thai Hau Duong Van Nga, the 20th century, youth, artists, stamp, reformed , show, sister, vai

After the death of Meritorious Artist Thanh Nga for her role as Queen Duong Van Nga, the series of other artists have to replace this role, creating a phenomenon in the 80's (20th century). But perhaps the biggest impression is that of Snow White Meritorious. The performance class of ...





  • Nghin le chuyen tuan qua 296 057
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (29/6 - 05/7)

    Đóng tàu to để bảo vệ chủ quyền biển đảo; Hóa đơn điện bị 'làm phép' tăng 3-5 lần? Hà Nội đề xuất tăng viện phí 20%; những thông tin về thực phẩm bẩn, cá độ bóng đá mùa Worrld Cup 2014 ...là những thông tin thời sự nổi bật trong tuần qua (29/6 - 05/7)

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2906 0507
    Tin An ninh – Pháp luật tuần qua (29/06 – 05/07)

    Tệ nạn mại dâm: Biến tướng tinh vi; Tử tù và những chuyện trong buồng biệt giam; Liên tiếp triệt phá những đường dây mua bán phụ nữ; Tội lỗi của những người mẹ sát hại con đẻ; Ly kỳ những cuộc điện thoại chỉ nghe đã mất trăm triệu; Bé gái hóa điên vì bị 12 thanh thiếu niên hiếp dâm;........là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Toan canh Showbiz tuan 2906 0507
    Toàn cảnh Showbiz tuần (29/06 – 05/07)

    Nghi án cuộc hôn nhân của Hồ Ngọc Hà và Cường đô-la đổ vỡ, Tranh luận gay gắt khi Ca sĩ Lệ Rơi được mời họp fan và đi hát, Dân mạng Hàn dậy sóng vì Sơn Tùng M-TP nhái Big Bang, Chương trình "Cuộc đua kỳ thú 2014" bị tố dàn xếp kết quả, Một bất ngờ dành cho các fan Kpop, Ailee sẽ biểu diễn trong đêm chung kết Ngôi sao Việt là những thông tin nổi bật của showbiz trong tuần qua.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 29657
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 29/6-5/7)

    Chuyện khó tin về nhầm lẫn 'khó đỡ' ở bệnh viện Nhi Trung ương; Viêm não Nhật Bản nguy hiểm như thế nào?; 7 sai lầm khi nấu ăn khiến bạn tăng cân vù vù; Choáng với những kỷ lục cực khoái nữ trên thế giới; Làm thế nào để đầu óc minh mẫn trong ngày thi?; 5 cách phá thai đáng sợ... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2906 0507
    Toàn cảnh kinh tế tuần (29/06 - 05/07)

    Những tác động lên kinh tế Việt Nam trước những căng thẳng trên biển Đông, tính giá điện mới - hóa đơn tiền điện tại nhiều hộ gia đình tăng vọt