Sách dịch: “Thảm hại, tồi tệ, đáng báo động”

Chiều 18/11, tại trụ sở Hội Nhà văn VN, đông đảo dịch giả đã toạ đàm về chất lượng sách văn học dịch trong thời gian gần đây - nguyên nhân và giải pháp.

Sach dich Tham hai toi te dang bao dong
Sách ngày càng nhiều nhưng chất lượng bao nhiêu?
Đại diện một số NXB cũng có mặt, kể cả “điểm nóng”- là NXB Văn hóa Thông tin nơi in cuốn “Mật mã Da Vinci ”- nguyên nhân chính dẫn đến cuộc tọa đàm này.

“Thảm hại, tồi tệ, đáng báo động”

Dịch giả Đoàn Tử Huyến đã thâu tóm các phát biểu vào mấy từ này và cật vấn: “Có ai thấy tình hình không phải như vậy không, là tốt không?”.

Một tờ báo chuyên văn chương đồng thời cũng chuyên dịch sai, ví dụ “Bonjour Tristesse” (Buồn ơi chào nhé) lừng danh của Francois Sagan, dịch là “Nỗi buồn muôn năm” do lấy từ nguồn tiếng Nga.

“Xạ thủ của binh đoàn Vorosilov” - tên bộ phim Nga thì biến thành “Mũi tên của binh đoàn Vorosilov”, “Luận chứng và sự kiện” thành “Nhân chứng và sự kiện”... Đó chỉ là chuyện “vặt” trong số sai sót hàng ngày trên báo chí và sách dịch - Dịch giả Lê Sơn thống kê.

Tập truyện ngắn nhiều người dịch thì có thể, nhưng một tiểu thuyết xé lẻ 5 cha 3 mẹ, làm gì mà chẳng đầu Ngô mình Sở.

Sách mới dịch ẩu đã đành - để ra kịp tiến độ, mà sách cũ dịch lại, như văn học cổ điển Nga cũng sai be bét. Người dịch là sinh viên mới ra trường kém đã đành, có người là nhà văn hóa tiếng tăm, mà bản dịch cũng sai không ít.

Tóm lại, nói cả ngày cũng không hết chuyện, không hết bức xúc.

Bản dịch “Mật mã Da Vinci” - thảm họa hay quá lời?

“Nói như thế là kết án tử hình người dịch” - Dịch giả Thái Bá Tân phát biểu thứ hai, sau Phạm Xuân Nguyên. Trong khi ông Nguyên lập tức nổ “ Mật mã Da Vinci ” và NXB thì Thái Bá Tân (chuyên viên tiếng Anh Hội đồng dịch Hội Nhà văn VN) có ý bào chữa.

Nguyên “thảm họa” là từ mà dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng dành cho “Mật mã Da Vinci” (bài in báo Văn nghệ), sau lan dần thành dư luận. Thái Bá Tân cho biết chỉ mới đọc một phần bản tiếng Anh và bản dịch, thấy rằng tiếng Anh của Dan Brown khá đơn giản.

“Chưa đọc hết nên chưa phát hiện sai kém về kiến thức tôn giáo nhưng tôi cho rằng anh Đăng nói bản dịch sai sơ đẳng, thảm họa, là quá nặng. Nhiều cuốn thảm họa hơn nhiều”.

Dịch giả Vũ Thế Khôi tỏ ra đồng tình: “Không hiểu sao lại có chuyện đao to búa lớn. Tôi nghi ngờ tác động của báo chí quanh vụ việc này, chúng ta phải bảo vệ đồng nghiệp”. Theo ông Khôi, bản dịch sai sót là bản dịch dễ chữa, khó là bản dịch mờ mờ nhạt nhạt chẳng thấy nhà văn đâu nữa.

Một ý kiến tương tự, rằng đâu có gì mà ầm ĩ, là của dịch giả Lê Bầu: Nhiều thứ thảm họa hơn thế, báo chí lẫn sách vở. Tống Giang cập thời vũ dịch là Tống Giang gặp mưa. “Mật mã” chưa điển hình đâu.

Vào khoảng giữa cuộc, ông Bùi Việt Bắc - Giám đốc NXB Văn hóa Thông tin lên tiếng: “Chúng ta gióng lên hồi chuông dịch thuật và chuông ấy lại rơi xuống đầu tôi, đau quá”.

Ông kể: Một nhà xuất bản văn hóa nhưng nhiệm vụ chính trị lại phải đặt lên hàng đầu. Giám đốc chỉ cốt không sai sót chính trị còn không thể đi sâu chất lượng. So với 20 năm trước, đầu sách mỗi năm tăng gấp mấy chục lần, tới 700 cuốn/năm, mà nhân viên thì giảm, làm không xuể.

Ông Bắc nhân dịp này đề nghị Hội đồng dịch Hội Nhà văn tổ chức thẩm định giúp “Mật mã Da Vinci” rồi nói thêm “nhưng việc thẩm định là rất khó, vì có nhiều kiểu dịch khác nhau”.

Phần phát biểu của ông Bắc khiến Phạm Xuân Nguyên phải phát biểu thêm lần nữa, đại ý: Không hề có chuyện báo chí đánh hội đồng như ông Bắc kết tội. Tình hình dịch thuật thảm hại đã lâu, và “Mật mã...” chỉ là giọt nước tràn ly, không thể không báo động.

Thẳng thắn, dịch giả Đoàn Tử Huyến phát biểu: “Chúng ta phải xác định thái độ. Tôi không đồng ý với anh Thái Bá Tân, Vũ Thế Khôi cùng một số người cho rằng mọi chuyện là bình thường, phải có thái độ mềm dẻo, phải thông cảm...

Thái độ của anh Tân làm nhẹ rất nhiều tình hình hiện nay, làm cho sự hăng hái của người khác bị nguội đi, rằng mình đã nói quá lời chăng. Có thể tránh dùng lời đao to búa lớn trong những trường hợp cụ thể, nhưng trong trường hợp này (Mật mã Da Vinci), anh Trần Tiễn Cao Đăng hoàn toàn đúng. Trường hợp này thái độ gay gắt là cần thiết”.

Giải pháp, có không?

Cách nay 2 năm từng có một hội thảo sách dịch ở Khánh Hòa nêu thực trạng tương tự, từ bấy đến nay tình hình không mới. Hai tiếng rưỡi thì chỉ có thể xới lên được một vấn đề và rồi “để đấy”, như dịch giả Hoàng Hưng tiên liệu.

Ông Hưng kiến nghị phải có một NXB đầu tư về nhân lực, tài chính để sách ra thật “xịn”. Như một sự độc quyền chăng?

Dịch giả Châu Diên trái lại muốn: mỗi cuốn sách có thể nhiều nhà cùng dịch và in, ai chất lượng sẽ nổi lên?

Trong khi dịch giả Đức Mẫn nêu tầm quan trọng: “Nhà nước phải coi dịch thuật là quốc sách. Năm 1941, Cụ Hồ về nước đã viết “bàn đá chông chênh dịch sử Đảng”, chứng tỏ công tác dịch quan trọng thế nào”, thì bên lề cuộc họp, dịch giả Phạm Tú Châu thấy: “Người dịch có bao giờ được coi trọng đâu”.

Thông tin của dịch giả Dương Tất Từ: ở Czech, một cuốn sách có yếu tố nước ngoài nhất định phải qua 3 khâu: biên tập + hiệu đính + đọc lại bản thảo.

Ông Bùi Việt Bắc kiến nghị: phải có đầu tư vĩ mô, phải kiến nghị các nơi, ví dụ Ban Tư tưởng văn hóa...

“Đòi hỏi cao là đúng nhưng không nên tách khỏi mặt bằng chung” - Kết luận này của dịch giả Thái Bá Tân đối với trường hợp “Mật mã Da Vinci” phải chăng báo hiệu mặt bằng sách dịch sắp tới sẽ càng lún hơn nữa và nói chung chẳng nên đòi hỏi làm gì?

Dương Phương Vinh

Dịch giả Đoàn Tử Huyến: 4 nguyên nhân chính dẫn đến hiện trạng dịch thuật: Sự kém cỏi của nhiều người dịch; Sự tham: cả người dịch, nhà xuất bản, đầu nậu - chụp giật làm mọi cách để lãi suất cao; Sự cẩu thả; và cuối cùng: Sự vô trách nhiệm trong đó có sự bàng quan của người có trách nhiệm.

Dịch giả Phạm Xuân Nguyên (Ngân Xuyên): Không có biên tập dịch, phê bình dịch thì tình hình còn bi đát. Một cuốn sách phải dịch trong 3 tháng thì biên tập cũng phải mất 3 tháng.

Việt Báo

Video nổi bật

Trương Hồ Phương Nga xinh đẹp sắc sảo bên Khắc Việt
00:00 / --:--

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Vợ đi làm kiếm tiền, chồng ở nhà cặp bồ

Câu chuyện tình 10 năm của một cặp vợ chồng trẻ gần đây đang gây xôn xao cộng đồng mạng. Trong khi vợ mải mê đi làm kiếm tiền ở xứ người thì chồng ở nhà cặp bồ gái trẻ.

Chích điện sát hại người tình vì ghen tuông

Tèo nghĩ chị Thu đã có người khác nên mới hết yêu mình, Tèo tức giận nên muốn giết Thu rồi tự tử. Nghĩ là làm, Tèo lấy dây điện phòng ngoài, lột phần nhựa bảo vệ ra để dí vào cổ và mặt chị Thu.

Nhận xét tin Sách dịch: “Thảm hại, tồi tệ, đáng báo động”

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Sách dịch: “Thảm hại, tồi tệ, đáng báo động” bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Sach dich Tham hai toi te dang bao dong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Sách dịch: “Thảm hại, tồi tệ, đáng báo động” ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Books Translation: "pathetic, terrible, alarming"
Thai Ba Tan, The House, Pham Xuan Nguyen, teams from the district, Da Vinci Code, recently, alarming, based Assembly, in time, translators, writers, translation, pathetic, translator, book

Afternoon 18/11, at the offices of the Association of Writers VN, translators have numerous talks on service quality literature in recent times - causes and solutions ..

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h037 Tham an rung dong xu Nghe
    Thời sự 24h(03/7): Thảm án rúng động xứ Nghệ

    Phó Thủ tướng truy trách nhiệm ném đá xe khách; Đường sắt trên cao HN “uốn lượn” vẫn đảm bảo an toàn; Nhạc sĩ An Thuyên đột ngột qua đời; Thí sinh ngất xỉu khi hay tin bố đột ngột qua đời; Thảm án rúng động xứ Nghệ: 4 người một nhà tử vong...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 3/7.

  • Thoi su 24h027 Ong Chan se to cao nhan chung moi
    Thời sự 24h(02/7): Ông Chấn sẽ tố cáo nhân chứng mới

     Thủ tướng phát lệnh "cất cánh" Airbus A350 của Vietnam Airlines; Quang Lê rời khỏi Việt Nam, Đàm Vĩnh Hưng nói lời cuối; Ông Chấn sẽ tố cáo nhân chứng mới; Thêm nhiều "cái chết" trong phòng thi; 

  • Thoi su 24h0107 Bi cuop trang tron truoc gio thi quoc gia
    Thời sự 24h(01/07): Bị cướp trắng trợn trước giờ thi quốc gia

     Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam gặp phụ huynh dưới nắng; Thương lái Trung Quốc ngừng mua, vải thiều rớt giá thê thảm;  2 nữ sinh bị cướp trắng trợn trước giờ thi quốc gia; Hà Nội: 

  • Thoi su 24h306 Nhan chung moi vu ong Chan
    Thời sự 24h(30/6): Nhân chứng mới vụ ông Chấn?

    Xuất hiện nhân chứng mới, ông Chấn chưa thể nhận 7,2 tỷ?; Hình ảnh Kỳ Duyên, Mai Phương Thúy không bao giờ muốn nhìn lại; Khách ném lọ cà tại sân bay bị phạt 750 nghìn; Dân quân cầm đầu nhóm côn đồ chém người như phim...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 30/6.

  • Thoi su 24h296 Tai xe kien may toc do ban dieu
    Thời sự 24h(29/6): Tài xế kiện máy tốc độ "bắn điêu"

     Nhiều Bí thư Tỉnh ủy trực tiếp kiểm tra thi THPT quốc gia; Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu qua đời; Bỏ 55 triệu mua cây hồng trăm bông đẹp lòng vợ trẻ; Bị đặt bẫy, tài xế quyết kiện máy tốc độ "bắn điêu"?; 

  • Mr Dam to Quang Le choi ban
    Mr Đàm tố Quang Lê chơi bẩn

    Vụ lùm xùm tranh gà của Đàm Vĩnh Hưng và Quang Lê hiện nay chưa đến hồi kết. Nhiều nghệ sĩ Việt đã lên tiếng bênh Mr. Đàm. ------------ Xem thêm: Mr Đàm tố Quang Lê chơi bẩn, http://vietbao.vn/tp/Mr-Dam-to-Quang-Le-choi-ban/11933036/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Dai gia Ca Mau mua dam tre em
    Đại gia Cà Mau mua dâm trẻ em

    Đại gia miền Tây mua dâm thiếu nữ được cho là thành khẩn khai báo, lý lịch rõ ràng và nhân thân tốt. Gia đình của Việt kiều này đang làm thủ tục bảo lãnh cho ông Tiêu tại ngoại.

  • Nam sinh qua doi truoc ngay tot nghiep
    Nam sinh qua đời trước ngày tốt nghiệp

    Những lời trăng trối cuối cùng của nam sinh qua đời trước lễ tốt nghiệp với người bạn đặc biệt trên facebook cũng khiến nhiều người nghẹn lại. ------------ Xem thêm: Nam sinh qua đời trước ngày tốt nghiệp, http://vietbao.vn/tp/Nam-sinh-qua-doi-truoc-ngay-tot-nghiep/11936114/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Duong sat tren cao Ha Noi uon luon
    Đường sắt trên cao Hà Nội uốn lượn

    Đường sắt đô thị trên cao Cát Linh-Hà Đông uốn lượn như rồng trên nhiều điểm chạy dọc đường Nguyễn Trãi, Trần Phú...

  • Nhung dam cuoi dat vang gay xon xao
    Những đám cưới "dát vàng" gây xôn xao

    Hình ảnh một số cô dâu đeo đầy vàng trong đám cưới ở một số nơi ở Việt Nam không chỉ khiến nhiều người trầm trồ mà còn là tâm điểm của các cuộc tranh luận trên mạng xã hội.

  • Nghin le chuyen tuan qua 2806 0407
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (28/06 - 04/07)

    Cả thế giới phải đối mặt với nắng nóng kỷ lục; Chính thức bắt đầu kỳ thi THPT Quốc gia 2015; Đường sắt trên cao Hà Nội uốn lượn; 10 luật có hiệu lực từ tháng 7/2015; QL 1A bị phá hoại bởi hóa chất lạ; Nạn chặt chém du khách ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (28/06 - 04/07), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-2806-0407/2147574941/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 2806 04072015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 28/06 - 04/07/2015

    Ngày 1/7 Luật Doanh nghiệp, Luật Nhà ở và Luật kinh doanh BĐS đã chính thức có hiệu lực, EVN khẳng định đã giải thích thỏa đáng tất cả những khiếu nại của người dân và khách hàng liên quan đến việc hóa đơn tiền điện tăng "sốc", con số 63% cán bộ thuế tiêu cực, nhũng nhiễu đã phản ánh đúng tình trạng hiện nay của một bộ phận cán bộ thuế trong quá trình tác nghiệp, sự kỳ lạ trong hệ thống chỉ tiêu kinh tế- xã hội....Cùng với đó, những thông tin về tài chính ngân hàng, thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 28/06 - 04/07/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2906-04072015/2147574923/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2806 0407
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (28/06 - 04/07)

    Siêu trộm và những vụ án nổi tiếng; Những vụ hiếp dâm tập thể chấn động; Nhận diện những chiêu lừa bắt cóc trẻ em cha mẹ nên cảnh giác; Xuất hiện nhân chứng mới, ông Chấn chưa thể nhận 7,2 tỷ?; Vì sao ‘ông trùm’ Tàng Keangnam chưa thể ‘đền tội’ như dự kiến?; Đại gia khai bị 'bất lực' trong 2 lần mua dâm thiếu nữ;.....là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (28/06 - 04/07), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2806-0407/2147574905/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nghin le chuyen tuan qua 2106 2706
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (21/06 - 27/06)

    Hoàn lưu bão số 1 làm 15 người chết và mất tích; Xe khách lao xuống vực ở đèo Lò Xo; Sóng lạ đè sóng không lưu Tân Sơn Nhất; Miễn nhiệm bác sĩ giẫm chân lên giường: Nên hay không?; Mạng xã hội và ‘chiếc phanh’ của tình người; Đầu năm 2016 sẽ được hưởng BHXH một lần... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2106 27062015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 21/06 - 27/06/2015

    Giá điện tăng bất thường được lý giải do mức sử dụng điện năng tăng khiến lượng tiêu thụ điện tăng, thiết bị đo đếm, công tơ điện có vấn đề hay sự tù mù trong cách tính của “nhà đèn”… ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 21/06 - 27/06/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2106-27062015/2147573276/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn