Sách dịch: “Thảm hại, tồi tệ, đáng báo động”

Chiều 18/11, tại trụ sở Hội Nhà văn VN, đông đảo dịch giả đã toạ đàm về chất lượng sách văn học dịch trong thời gian gần đây - nguyên nhân và giải pháp.

Sach dich Tham hai toi te dang bao dong
Sách ngày càng nhiều nhưng chất lượng bao nhiêu?
Đại diện một số NXB cũng có mặt, kể cả “điểm nóng”- là NXB Văn hóa Thông tin nơi in cuốn “Mật mã Da Vinci ”- nguyên nhân chính dẫn đến cuộc tọa đàm này.

“Thảm hại, tồi tệ, đáng báo động”

Dịch giả Đoàn Tử Huyến đã thâu tóm các phát biểu vào mấy từ này và cật vấn: “Có ai thấy tình hình không phải như vậy không, là tốt không?”.

Một tờ báo chuyên văn chương đồng thời cũng chuyên dịch sai, ví dụ “Bonjour Tristesse” (Buồn ơi chào nhé) lừng danh của Francois Sagan, dịch là “Nỗi buồn muôn năm” do lấy từ nguồn tiếng Nga.

“Xạ thủ của binh đoàn Vorosilov” - tên bộ phim Nga thì biến thành “Mũi tên của binh đoàn Vorosilov”, “Luận chứng và sự kiện” thành “Nhân chứng và sự kiện”... Đó chỉ là chuyện “vặt” trong số sai sót hàng ngày trên báo chí và sách dịch - Dịch giả Lê Sơn thống kê.

Tập truyện ngắn nhiều người dịch thì có thể, nhưng một tiểu thuyết xé lẻ 5 cha 3 mẹ, làm gì mà chẳng đầu Ngô mình Sở.

Sách mới dịch ẩu đã đành - để ra kịp tiến độ, mà sách cũ dịch lại, như văn học cổ điển Nga cũng sai be bét. Người dịch là sinh viên mới ra trường kém đã đành, có người là nhà văn hóa tiếng tăm, mà bản dịch cũng sai không ít.

Tóm lại, nói cả ngày cũng không hết chuyện, không hết bức xúc.

Bản dịch “Mật mã Da Vinci” - thảm họa hay quá lời?

“Nói như thế là kết án tử hình người dịch” - Dịch giả Thái Bá Tân phát biểu thứ hai, sau Phạm Xuân Nguyên. Trong khi ông Nguyên lập tức nổ “ Mật mã Da Vinci ” và NXB thì Thái Bá Tân (chuyên viên tiếng Anh Hội đồng dịch Hội Nhà văn VN) có ý bào chữa.

Nguyên “thảm họa” là từ mà dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng dành cho “Mật mã Da Vinci” (bài in báo Văn nghệ), sau lan dần thành dư luận. Thái Bá Tân cho biết chỉ mới đọc một phần bản tiếng Anh và bản dịch, thấy rằng tiếng Anh của Dan Brown khá đơn giản.

“Chưa đọc hết nên chưa phát hiện sai kém về kiến thức tôn giáo nhưng tôi cho rằng anh Đăng nói bản dịch sai sơ đẳng, thảm họa, là quá nặng. Nhiều cuốn thảm họa hơn nhiều”.

Dịch giả Vũ Thế Khôi tỏ ra đồng tình: “Không hiểu sao lại có chuyện đao to búa lớn. Tôi nghi ngờ tác động của báo chí quanh vụ việc này, chúng ta phải bảo vệ đồng nghiệp”. Theo ông Khôi, bản dịch sai sót là bản dịch dễ chữa, khó là bản dịch mờ mờ nhạt nhạt chẳng thấy nhà văn đâu nữa.

Một ý kiến tương tự, rằng đâu có gì mà ầm ĩ, là của dịch giả Lê Bầu: Nhiều thứ thảm họa hơn thế, báo chí lẫn sách vở. Tống Giang cập thời vũ dịch là Tống Giang gặp mưa. “Mật mã” chưa điển hình đâu.

Vào khoảng giữa cuộc, ông Bùi Việt Bắc - Giám đốc NXB Văn hóa Thông tin lên tiếng: “Chúng ta gióng lên hồi chuông dịch thuật và chuông ấy lại rơi xuống đầu tôi, đau quá”.

Ông kể: Một nhà xuất bản văn hóa nhưng nhiệm vụ chính trị lại phải đặt lên hàng đầu. Giám đốc chỉ cốt không sai sót chính trị còn không thể đi sâu chất lượng. So với 20 năm trước, đầu sách mỗi năm tăng gấp mấy chục lần, tới 700 cuốn/năm, mà nhân viên thì giảm, làm không xuể.

Ông Bắc nhân dịp này đề nghị Hội đồng dịch Hội Nhà văn tổ chức thẩm định giúp “Mật mã Da Vinci” rồi nói thêm “nhưng việc thẩm định là rất khó, vì có nhiều kiểu dịch khác nhau”.

Phần phát biểu của ông Bắc khiến Phạm Xuân Nguyên phải phát biểu thêm lần nữa, đại ý: Không hề có chuyện báo chí đánh hội đồng như ông Bắc kết tội. Tình hình dịch thuật thảm hại đã lâu, và “Mật mã...” chỉ là giọt nước tràn ly, không thể không báo động.

Thẳng thắn, dịch giả Đoàn Tử Huyến phát biểu: “Chúng ta phải xác định thái độ. Tôi không đồng ý với anh Thái Bá Tân, Vũ Thế Khôi cùng một số người cho rằng mọi chuyện là bình thường, phải có thái độ mềm dẻo, phải thông cảm...

Thái độ của anh Tân làm nhẹ rất nhiều tình hình hiện nay, làm cho sự hăng hái của người khác bị nguội đi, rằng mình đã nói quá lời chăng. Có thể tránh dùng lời đao to búa lớn trong những trường hợp cụ thể, nhưng trong trường hợp này (Mật mã Da Vinci), anh Trần Tiễn Cao Đăng hoàn toàn đúng. Trường hợp này thái độ gay gắt là cần thiết”.

Giải pháp, có không?

Cách nay 2 năm từng có một hội thảo sách dịch ở Khánh Hòa nêu thực trạng tương tự, từ bấy đến nay tình hình không mới. Hai tiếng rưỡi thì chỉ có thể xới lên được một vấn đề và rồi “để đấy”, như dịch giả Hoàng Hưng tiên liệu.

Ông Hưng kiến nghị phải có một NXB đầu tư về nhân lực, tài chính để sách ra thật “xịn”. Như một sự độc quyền chăng?

Dịch giả Châu Diên trái lại muốn: mỗi cuốn sách có thể nhiều nhà cùng dịch và in, ai chất lượng sẽ nổi lên?

Trong khi dịch giả Đức Mẫn nêu tầm quan trọng: “Nhà nước phải coi dịch thuật là quốc sách. Năm 1941, Cụ Hồ về nước đã viết “bàn đá chông chênh dịch sử Đảng”, chứng tỏ công tác dịch quan trọng thế nào”, thì bên lề cuộc họp, dịch giả Phạm Tú Châu thấy: “Người dịch có bao giờ được coi trọng đâu”.

Thông tin của dịch giả Dương Tất Từ: ở Czech, một cuốn sách có yếu tố nước ngoài nhất định phải qua 3 khâu: biên tập + hiệu đính + đọc lại bản thảo.

Ông Bùi Việt Bắc kiến nghị: phải có đầu tư vĩ mô, phải kiến nghị các nơi, ví dụ Ban Tư tưởng văn hóa...

“Đòi hỏi cao là đúng nhưng không nên tách khỏi mặt bằng chung” - Kết luận này của dịch giả Thái Bá Tân đối với trường hợp “Mật mã Da Vinci” phải chăng báo hiệu mặt bằng sách dịch sắp tới sẽ càng lún hơn nữa và nói chung chẳng nên đòi hỏi làm gì?

Dương Phương Vinh

Dịch giả Đoàn Tử Huyến: 4 nguyên nhân chính dẫn đến hiện trạng dịch thuật: Sự kém cỏi của nhiều người dịch; Sự tham: cả người dịch, nhà xuất bản, đầu nậu - chụp giật làm mọi cách để lãi suất cao; Sự cẩu thả; và cuối cùng: Sự vô trách nhiệm trong đó có sự bàng quan của người có trách nhiệm.

Dịch giả Phạm Xuân Nguyên (Ngân Xuyên): Không có biên tập dịch, phê bình dịch thì tình hình còn bi đát. Một cuốn sách phải dịch trong 3 tháng thì biên tập cũng phải mất 3 tháng.

Việt Báo

Video nổi bật

Giai Thoại Vui về Dân Ca Ví Giặm Nghệ Tĩnh
00:00 / --:--

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Tứ kết Champions League: Cuộc chiến của 2 trường phái

Tấn công và phòng ngự là 2 trường phái đã có cuộc chiến rất căng thẳng trong nhiều mùa giải vừa qua. Và năm nay, cuộc đấu ấy lại có cơ hội nảy sinh ngay ở vòng tứ kết…

Lễ chùa đầu năm ở 'xứ sở sương mù'

Với đông đảo cộng đồng kiều bào sinh sống, làm ăn ở Vương quốc Anh, Chùa Linh Sơn ở thủ đô London từ lâu đã trở thành một địa chỉ tín ngưỡng thân thuộc để bà con tìm thấy sự bình an trong tâm khảm và hồn khí quê hương. Mỗi dịp Tết đến Xuân về, ngôi chùa này lại thêm tấp nập chào đón những người con dù ở xa Tổ quốc vẫn giữ phong tục đi lễ chùa đầu xuân.

Lộ 'gia tài kếch xù' ở tuổi 21 của Sơn Tùng

Thành công từ rất sớm với hàng loạt các bài hit, Sơn Tùng nhanh chóng trở thành một trong những ngôi sao được săn đón nhất nhì của showbiz Việt. Và không cần đoán cũng có thể biết được gia tài của anh chàng "kếch xù" đến mức nào.

Lộ TL mật về cơ chế GQ tranh chấp trong TPP

Một điều khoản giải quyết tranh chấp bí mật mà Mỹ thống nhất với các nước tham gia đàm phán Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) vừa bị tiết lộ, khiến nhiều tổ chức phi lợi nhuận quan ngại việc này thể hiện sự thiên vị đối với các tập đoàn lớn so với chính phủ các nước.

65% phụ nữ thích ngủ hơn “yêu”

Giữa một giấc ngủ thật sâu, thật êm ái và một đêm ân ái nồng nhiệt, bạn chọn cái nào? Nếu trong đầu bạn ngay lập tức nghĩ đến một giấc ngủ, cũng đừng quá lo lắng vì bạn không phải người phụ nữ duy nhất có lựa chọn này.

Nhận xét tin Sách dịch: “Thảm hại, tồi tệ, đáng báo động”

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Sách dịch: “Thảm hại, tồi tệ, đáng báo động” bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Sach dich Tham hai toi te dang bao dong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Sách dịch: “Thảm hại, tồi tệ, đáng báo động” ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Books Translation: "pathetic, terrible, alarming"
Thai Ba Tan, The House, Pham Xuan Nguyen, teams from the district, Da Vinci Code, recently, alarming, based Assembly, in time, translators, writers, translation, pathetic, translator, book

Afternoon 18/11, at the offices of the Association of Writers VN, translators have numerous talks on service quality literature in recent times - causes and solutions ..

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su trong ngay May bay roi o Binh Thuan
    Thời sự trong ngày: Máy bay rơi ở Bình Thuận

    Thứ trưởng Bộ Tài nguyên lên tiếng vụ Đồng Nai lấp sông; Sập giàn giáo ở Formosa: Kết thúc cứu nạn, 13 người chết; Máy bay rơi và gãy đôi ở Bình Thuận;Thực hư ca phẫu thuật toàn đỉa tại BV Bạch Mai; Thanh niên làm 'chuyện người lớn' với 2 nữ sinh lớp 8...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 26/3.

  • Thoi su 24h243 Chat mot cay xa cu chi gan 36 trieu
    Thời sự 24h(24/3): Chặt một cây xà cừ,chi gần 36 triệu

    Bộ Chính trị bổ nhiệm 3 Phó Ban Kinh tế TƯ; Sắp tinh giản biên chế 6 năm, không 'đánh trống bỏ dùi'; Năm 2016 sẽ chạy thử tuyến đường sắt trên cao Hà Nội; Diễm My 9x hoảng loạn vì bị cướp trong xe ô tô; Chặt một cây xà cừ, Hà Nội chi gần 36 triệu; Mê phim sex, ‘yêu râu xanh’ làm hại bé gái...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 23/3.

  • Thoi su tuan qua Dinh chi can bo vu chat cay xanh
    Thời sự tuần qua: Đình chỉ cán bộ vụ chặt cây xanh

    Lại lùi luật Biểu tình sang 2016; Vụ chặt cây: Đình chỉ hàng loạt cán bộ Sở Xây dựng; Học sinh Trà Vinh đánh bạn: Đình chỉ cả hiệu trưởng, hiệu phó; Công bố 10 gương mặt trẻ tiêu biểu 2014; Vớ được clip sex trong máy tính cũ, đòi chuộc 5 tỷ; Bắt tạm giam hoa hậu người Việt tại Nga...là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Thoi su 24h213 Ha Noi trong nham cay vang tam
    Thời sự 24h(21/3): Hà Nội trồng nhầm cây vàng tâm?

    Vụ bất thường dự án triệu đô: Công an vào cuộc; Hàng cây mới vừa được thay thế trên phố Hà Nội; Đại gia bị hoa hậu lừa 16 tỷ đồng là ai?; Thủy quái Mekong trong nồi lẩu trăm triệu đại gia Sài Gòn; Vũ Hoàng Điệp: Kinh tởm với mối tình đầu dài 2 năm!; Bất ngờ gục chết khi CSGT kiểm tra giấy tờ...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 21/3.

  • Thoi su 24h203 Bat tam giam mot hoa hau
    Thời sự 24h(20/3): Bắt tạm giam một hoa hậu

    Chi tiết dự kiến lịch thi THPT quốc gia; Chủ tịch HN: Không có chuyện “kiếm chác” từ việc chặt 6.700 cây; Gần 150 xe tiền tỷ của đại gia Dũng "mặt sắt" phủ bụi; Bầu Hiển đề nghị mua sân bay Phú Quốc...

  • Hang loat nu sinh hoc sinh mat tich bi an
    Hàng loạt nữ sinh, học sinh mất tích bí ẩn

    Chỉ trong vòng 10 ngày đã có 3 nữ sinh viên (SV) mất tích, trong đó một nữ sinhđã tử vong. Chiều 26/3, Ths Trịnh Hữu Chung, Trưởng phòng Công tác học sinh sinh viên (HSSV) Trường ĐH quốc tế Hồng Bàng cho biết: Riêng SV Ng. Tr...

  • Sap gian giao o Formosa
    Sập giàn giáo ở Formosa

    Vào lúc 10h ngày 27/3/2015, tại hội trường Tỉnh uỷ Hà Tĩnh diễn ra cuộc họp báo về vụ sập giàn giáo ở Hà Tĩnh gây thương vong hàng chục người tại công trường Formosa.

  • Viet Nam tieu thu gan 70 tan vang
    Việt Nam tiêu thụ gần 70 tấn vàng?

    Chúng ta phải hiểu rằng việc nhập vàng vào Việt Nam không phải chỉ để tăng dự trữ tiền tệ mà còn có nhiều mục đích khác nữa.

  • Coi do Thao bo luon nhan cach
    Cởi đồ - Tháo bỏ luôn nhân cách

    Chỉ trong vòng 4 ngày (12/3 - 15/3) dân mạng được một phen "choáng váng" khi chứng kiến 2 màn "tự nguyện" cởi đồ giữa chốn đông người của 2 cô gái trẻ.

  • Ha noi chat ha 6700 cay xanh
    Hà nội chặt hạ 6.700 cây xanh

    Chứng kiến những hàng cây bị đốn hạ nhóm Trắng đã chế lại lời ca khúc Một “rừng” người – một đời cây gây xúc động. ------------ Xem thêm: Hà nội chặt hạ 6.700 cây xanh, http://vietbao.vn/tp/Ha-noi-chat-ha-6700-cay-xanh/8770793/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 223 283
    Sự kiện quốc tế nổi bật (22/3 - 28/3)

    Israel do thám các cuộc hội đàm chương trình hạt nhân Iran; Người cha sáng lập nước Singapore, ông Lý Quang Diệu qua đời ở tuổi 91; Tai nạn máy bay Airbus 320 mang số hiệu 4U9525 rơi ở Pháp khiến 150 người bỏ mạng... là những tin chính trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Sự kiện quốc tế nổi bật (22/3 - 28/3), http://vietbao.vn/The-gioi/Su-kien-quoc-te-noi-bat-223-283/2147548631/433/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh Showbiz tuan 2203 2803
    Toàn cảnh Showbiz tuần (22/03 – 28/03)

    Vũ Ngọc Đãng làm phim 18 tỷ của Ngọc Trinh, Tin đồn Phương Nga vướng vòng lao lý vì...'ngải quật', Bằng Kiều bị chỉ trích vì ‘rũ bỏ’ 13 năm công sức của vợ cũ, Nhiều bằng chứng cho thấy Khánh Thi - Phan Hiển yêu nhau, Đám cưới Bebe Phạm và Dustin Nguyễn, Lee Min Ho và Suzy (MissA) đang hẹn hò, Zayn Malik chính thức rời One Direction sau 5 năm gắn bó, Miley Cyrus và bạn trai tình cảm, bác bỏ tin đồn chia tay, Angelina Jolie truyền can đảm cho phụ nữ ung thư, ... là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh Showbiz tuần (22/03 – 28/03), http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Toan-canh-Showbiz-tuan-2203-2803/2147548589/49/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Luot nhanh nhieu tin suc khoe quan trong tuan qua 23293
    Lướt nhanh nhiều tin sức khỏe quan trọng tuần qua (23-29/3)

    Vụ việc "Bác sĩ từ chối mổ vì biết bệnh nhân là người viết báo" thu hút sự chú ý của dư luận, công tác y tế cứu nạn nhanh chóng cho sự cố sập giàn giáo ở Vũng Áng, nhiều cảnh báo các bệnh mùa hè bắt đầu "vào mùa", thêm những lời khuyên bổ ích bảo vệ sức khỏe lúc giao mùa... là những thông tin sức khỏe quan trọng tuần qua. ------------ Xem thêm: Lướt nhanh nhiều tin sức khỏe quan trọng tuần qua (23-29/3), http://vietbao.vn/Suc-khoe/Luot-nhanh-nhieu-tin-suc-khoe-quan-trong-tuan-qua-23293/2147548577/248/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2203 2803
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (22/03 - 28/03)

    Hàng loạt nữ sinh, học sinh mất tích bí ẩn; “Mượn danh” lãnh đạo cấp cao để lừa đảo; Đằng sau câu chuyện Hoa hậu Trương Hồ Phương Nga bị bắt; Trùm ma túy thời Youtube; Tử tù Hồ Duy Hải: Có đủ 4 căn cứ để kháng nghị; Lời xin lỗi muộn của nhóm côn đồ tại phiên tòa;......là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (22/03 - 28/03), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2203-2803/2147548553/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nghin le chuyen tuan qua 2203 2803
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (22/03 - 28/03)

    Toàn cảnh sập giàn giáo công trường Formosa - Hà Tĩnh; Trực thăng rơi ở đảo Phú Quý- Bình Thuận; Toàn văn 21 câu trả lời vụ chặt hạ cây xanh của Hà Nội; Bác sĩ từ chối mổ cho người viết báo; Học sinh bắt buộc đội mũ bảo hiểm khi đi xe đạp điện... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (22/03 - 28/03), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-2203-2803/2147548574/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn