Sách dịch: “Thảm hại, tồi tệ, đáng báo động”

Chiều 18/11, tại trụ sở Hội Nhà văn VN, đông đảo dịch giả đã toạ đàm về chất lượng sách văn học dịch trong thời gian gần đây - nguyên nhân và giải pháp.

Sach dich Tham hai toi te dang bao dong
Sách ngày càng nhiều nhưng chất lượng bao nhiêu?
Đại diện một số NXB cũng có mặt, kể cả “điểm nóng”- là NXB Văn hóa Thông tin nơi in cuốn “Mật mã Da Vinci ”- nguyên nhân chính dẫn đến cuộc tọa đàm này.

“Thảm hại, tồi tệ, đáng báo động”

Dịch giả Đoàn Tử Huyến đã thâu tóm các phát biểu vào mấy từ này và cật vấn: “Có ai thấy tình hình không phải như vậy không, là tốt không?”.

Một tờ báo chuyên văn chương đồng thời cũng chuyên dịch sai, ví dụ “Bonjour Tristesse” (Buồn ơi chào nhé) lừng danh của Francois Sagan, dịch là “Nỗi buồn muôn năm” do lấy từ nguồn tiếng Nga.

“Xạ thủ của binh đoàn Vorosilov” - tên bộ phim Nga thì biến thành “Mũi tên của binh đoàn Vorosilov”, “Luận chứng và sự kiện” thành “Nhân chứng và sự kiện”... Đó chỉ là chuyện “vặt” trong số sai sót hàng ngày trên báo chí và sách dịch - Dịch giả Lê Sơn thống kê.

Tập truyện ngắn nhiều người dịch thì có thể, nhưng một tiểu thuyết xé lẻ 5 cha 3 mẹ, làm gì mà chẳng đầu Ngô mình Sở.

Sách mới dịch ẩu đã đành - để ra kịp tiến độ, mà sách cũ dịch lại, như văn học cổ điển Nga cũng sai be bét. Người dịch là sinh viên mới ra trường kém đã đành, có người là nhà văn hóa tiếng tăm, mà bản dịch cũng sai không ít.

Tóm lại, nói cả ngày cũng không hết chuyện, không hết bức xúc.

Bản dịch “Mật mã Da Vinci” - thảm họa hay quá lời?

“Nói như thế là kết án tử hình người dịch” - Dịch giả Thái Bá Tân phát biểu thứ hai, sau Phạm Xuân Nguyên. Trong khi ông Nguyên lập tức nổ “ Mật mã Da Vinci ” và NXB thì Thái Bá Tân (chuyên viên tiếng Anh Hội đồng dịch Hội Nhà văn VN) có ý bào chữa.

Nguyên “thảm họa” là từ mà dịch giả Trần Tiễn Cao Đăng dành cho “Mật mã Da Vinci” (bài in báo Văn nghệ), sau lan dần thành dư luận. Thái Bá Tân cho biết chỉ mới đọc một phần bản tiếng Anh và bản dịch, thấy rằng tiếng Anh của Dan Brown khá đơn giản.

“Chưa đọc hết nên chưa phát hiện sai kém về kiến thức tôn giáo nhưng tôi cho rằng anh Đăng nói bản dịch sai sơ đẳng, thảm họa, là quá nặng. Nhiều cuốn thảm họa hơn nhiều”.

Dịch giả Vũ Thế Khôi tỏ ra đồng tình: “Không hiểu sao lại có chuyện đao to búa lớn. Tôi nghi ngờ tác động của báo chí quanh vụ việc này, chúng ta phải bảo vệ đồng nghiệp”. Theo ông Khôi, bản dịch sai sót là bản dịch dễ chữa, khó là bản dịch mờ mờ nhạt nhạt chẳng thấy nhà văn đâu nữa.

Một ý kiến tương tự, rằng đâu có gì mà ầm ĩ, là của dịch giả Lê Bầu: Nhiều thứ thảm họa hơn thế, báo chí lẫn sách vở. Tống Giang cập thời vũ dịch là Tống Giang gặp mưa. “Mật mã” chưa điển hình đâu.

Vào khoảng giữa cuộc, ông Bùi Việt Bắc - Giám đốc NXB Văn hóa Thông tin lên tiếng: “Chúng ta gióng lên hồi chuông dịch thuật và chuông ấy lại rơi xuống đầu tôi, đau quá”.

Ông kể: Một nhà xuất bản văn hóa nhưng nhiệm vụ chính trị lại phải đặt lên hàng đầu. Giám đốc chỉ cốt không sai sót chính trị còn không thể đi sâu chất lượng. So với 20 năm trước, đầu sách mỗi năm tăng gấp mấy chục lần, tới 700 cuốn/năm, mà nhân viên thì giảm, làm không xuể.

Ông Bắc nhân dịp này đề nghị Hội đồng dịch Hội Nhà văn tổ chức thẩm định giúp “Mật mã Da Vinci” rồi nói thêm “nhưng việc thẩm định là rất khó, vì có nhiều kiểu dịch khác nhau”.

Phần phát biểu của ông Bắc khiến Phạm Xuân Nguyên phải phát biểu thêm lần nữa, đại ý: Không hề có chuyện báo chí đánh hội đồng như ông Bắc kết tội. Tình hình dịch thuật thảm hại đã lâu, và “Mật mã...” chỉ là giọt nước tràn ly, không thể không báo động.

Thẳng thắn, dịch giả Đoàn Tử Huyến phát biểu: “Chúng ta phải xác định thái độ. Tôi không đồng ý với anh Thái Bá Tân, Vũ Thế Khôi cùng một số người cho rằng mọi chuyện là bình thường, phải có thái độ mềm dẻo, phải thông cảm...

Thái độ của anh Tân làm nhẹ rất nhiều tình hình hiện nay, làm cho sự hăng hái của người khác bị nguội đi, rằng mình đã nói quá lời chăng. Có thể tránh dùng lời đao to búa lớn trong những trường hợp cụ thể, nhưng trong trường hợp này (Mật mã Da Vinci), anh Trần Tiễn Cao Đăng hoàn toàn đúng. Trường hợp này thái độ gay gắt là cần thiết”.

Giải pháp, có không?

Cách nay 2 năm từng có một hội thảo sách dịch ở Khánh Hòa nêu thực trạng tương tự, từ bấy đến nay tình hình không mới. Hai tiếng rưỡi thì chỉ có thể xới lên được một vấn đề và rồi “để đấy”, như dịch giả Hoàng Hưng tiên liệu.

Ông Hưng kiến nghị phải có một NXB đầu tư về nhân lực, tài chính để sách ra thật “xịn”. Như một sự độc quyền chăng?

Dịch giả Châu Diên trái lại muốn: mỗi cuốn sách có thể nhiều nhà cùng dịch và in, ai chất lượng sẽ nổi lên?

Trong khi dịch giả Đức Mẫn nêu tầm quan trọng: “Nhà nước phải coi dịch thuật là quốc sách. Năm 1941, Cụ Hồ về nước đã viết “bàn đá chông chênh dịch sử Đảng”, chứng tỏ công tác dịch quan trọng thế nào”, thì bên lề cuộc họp, dịch giả Phạm Tú Châu thấy: “Người dịch có bao giờ được coi trọng đâu”.

Thông tin của dịch giả Dương Tất Từ: ở Czech, một cuốn sách có yếu tố nước ngoài nhất định phải qua 3 khâu: biên tập + hiệu đính + đọc lại bản thảo.

Ông Bùi Việt Bắc kiến nghị: phải có đầu tư vĩ mô, phải kiến nghị các nơi, ví dụ Ban Tư tưởng văn hóa...

“Đòi hỏi cao là đúng nhưng không nên tách khỏi mặt bằng chung” - Kết luận này của dịch giả Thái Bá Tân đối với trường hợp “Mật mã Da Vinci” phải chăng báo hiệu mặt bằng sách dịch sắp tới sẽ càng lún hơn nữa và nói chung chẳng nên đòi hỏi làm gì?

Dương Phương Vinh

Dịch giả Đoàn Tử Huyến: 4 nguyên nhân chính dẫn đến hiện trạng dịch thuật: Sự kém cỏi của nhiều người dịch; Sự tham: cả người dịch, nhà xuất bản, đầu nậu - chụp giật làm mọi cách để lãi suất cao; Sự cẩu thả; và cuối cùng: Sự vô trách nhiệm trong đó có sự bàng quan của người có trách nhiệm.

Dịch giả Phạm Xuân Nguyên (Ngân Xuyên): Không có biên tập dịch, phê bình dịch thì tình hình còn bi đát. Một cuốn sách phải dịch trong 3 tháng thì biên tập cũng phải mất 3 tháng.

Việt Báo

Video được xem nhiều nhất

Người cha đơn độc "cướp" nước mắt khán giả
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Khác biệt ‘đỉnh’ của đôi ta

Theo quan điểm của các nhà khoa học, “đỉnh” của các chị em có nhiều khác biệt so với nam giới và còn là một vấn đề cần được nghiên cứu nhiều hơn nữa.

Nhận xét tin Sách dịch: “Thảm hại, tồi tệ, đáng báo động”

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Sách dịch: “Thảm hại, tồi tệ, đáng báo động” bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Sach dich Tham hai toi te dang bao dong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Sách dịch: “Thảm hại, tồi tệ, đáng báo động” ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa.

Books Translation: "pathetic, terrible, alarming"
Thai Ba Tan, The House, Pham Xuan Nguyen, teams from the district, Da Vinci Code, recently, alarming, based Assembly, in time, translators, writers, translation, pathetic, translator, book

Afternoon 18/11, at the offices of the Association of Writers VN, translators have numerous talks on service quality literature in recent times - causes and solutions ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h0402 Virus Zika teo nao lay qua duong quan he
    Thời sự 24h(04/02): Virus Zika teo não lây qua đường quan hệ

    Những lần “trảm tướng” nhanh như chớp của Bộ trưởng Thăng; Hành trình vây bắt đối tượng có lệnh truy nã đặc biệt nguy hiểm; Hành lý của khách bị rạch ở sân bay: Thanh tra Bộ GTVT vào cuộc; Phá trọng án trong những ngày Tết nguyên đán đã cận kề;Câu chuyện giảm nghèo chưa bao giờ dừng lại;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 04/02/2016.

  • Thoi su 24h0302 Dot phao no co the bi tu den 7 nam
    Thời sự 24h(03/02): Đốt pháo nổ có thể bị tù đến 7 năm

    Sửa tàu Cát Linh-Hà Đông, Trung Quốc chưa nghe: Tội hình thức; “Ngáo đá” khống chế hai cháu bé, dọa dội nước sôi; "Choáng" với quy trình sản xuất chè Đinh 3 triệu đồng/kg; Sự thật sau lời đồn về cái chết bí ẩn của nam sinh trên cầu; Liên tiếp có nhiều trẻ em nhập viện vì ngộ độc chì trong thuốc cam;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 03/02/2016.

  • Thoi su 24h0202 sap bay lua doi 3 trieu lay 12 trieu
    Thời sự 24h(02/02): sập bẫy lừa đổi 3 triệu lấy 12 triệu

    3/14 mẫu thực phẩm phục vụ Tết không đạt chất lượng; 102 người đi bộ bị xử phạt trong ngày đầu: "Cần nhưng chưa đủ"?; Bị phát hiện bột ngọt từ nguyên liệu TQ, chốt cửa tẩu tán; WHO ban bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu về virus Zika;

  • Thoi su 24h0102 Dao mo moi chon trom di 1 phan co the
    Thời sự 24h(01/02): Đào mộ mới chôn, trộm đi 1 phần cơ thể

    Kẻ gian đào mộ mới chôn, trộm đi một phần cơ thể; Đã tháo dỡ hết biển báo dưới 50km/h sau 10 ngày; CSGT trưng dụng tài sản cá nhân, tổ chức: Luật quy định thế nào?; "Người dân đừng trộm hoa ven hồ Gươm nữa"; Đã có kết quả xét nghiệm gạo từ thiện gây ngộ độc;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 01/02/2016.

  • Thoi su 24h2901 Nghi pham giet vo chong dai gia o TG
    Thời sự 24h(29/01): Nghi phạm giết vợ chồng đại gia ở TG

    Nghi “ăn gạo từ thiện… ngộ độc”: Hội nạn nhân chất độc da cam lên tiếng; Hành trình phá đường dây ma túy hội quý tử con nhà giàu; Việt Nam lên phương án đối phó với virus Zika gây teo não; Sân bay Nội Bài lên tiếng vụ "vòi vĩnh": Người tố trên Facebook nói gì?; Coi chừng lỡ chuyến tàu Tết vì... vé không hợp lệ!;... là những tin tức thời sự nổi bật

  • Tet binh than 2016
    Tết bính thân 2016

    Người Việt có thói quen quan tâm tới cuộc sống cá nhân của nhau. Nhưng điều này không phải phù hợp, thậm chí thành khiếm nhã. Tết là dịp điều này thể hiện rõ nhất.

  • Xu phat nguoi di bo vi pham giao thong o HN
    Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN

    Tai nạn giao thông chết người do người đi bộ gây ra ở TP.HCM và Hà Nội đáng báo động.

  • Hari Won Tran Thanh Yeu that hay PR
    Hari Won - Trấn Thành: Yêu thật hay PR?

    Showbiz Việt hôm qua (3/2) dậy sóng sau khi hình ảnh MC đắt show bậc nhất hiện nay "khóa môi", cõng người yêu cũ Đinh Tiến Đạt xuất hiện trên mạng.

  • Virus Zika gay tat dau nho o tre so sinh
    Virus Zika gây tật đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh

    Mỹ vừa ghi nhận ca lây nhiễm virus Zika gây bệnh teo não đầu tiên không phải do muỗi đốt mà dường như từ quan hệ tình dục.

  • Tien gia cong khai rao ban tren facebook
    Tiền giả công khai rao bán trên facebook

    Lợi dùng lòng tham và sự nhẹ dạ cả tin của người dân, một số đối tượng đã dùng thủ đoạn đổi tiền thật lấy tiền giả để chiếm đoạt tài sản. ------------ Xem thêm: Tiền giả công khai rao bán trên facebook, http://vietbao.vn/tp/Tien-gia-cong-khai-rao-ban-tren-facebook/13583762/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 31162
    Sự kiện quốc tế nổi bật (31/1-6/2)

    Lệnh Hoàn Thành tiết lộ cho tình báo Mỹ bí mật thâm cung của Bắc Kinh; Hoà đàm Syria tạm ngừng do giao tranh khốc liệt trên chiến trường; Bà Clinton chính thức giành chiến thắng 'sít sao nhất lịch sử'; Viễn cảnh nước Anh rời khỏi Liên minh châu Âu đã cận kề.... là những tin chính trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 3101 06022016
    Toàn cảnh kinh tế tuần 31/01 – 06/02/2016

    Ngày 2/2/2016 diễn ra buổi họp báo Công bố giá thành sản xuất kinh doanh điện năm 2014, ông Đinh Quang Tri – Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khẳng định chưa có kế hoạch tăng giá điện, tuy nhiên tới mùa cao điểm, doanh nghiệp 'chưa nói trước được điều gì'. Cũng trong buổi họp này, tổng kết hoạt động kinh doanh của tập đoàn này, EVN lãi hơn

  • Nghin le chuyen tuan qua 0102 05022016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 01/02 - 05/02/2016

    Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN; CSGT trưng dụng tài sản của dân gây tranh cãi; Đề xuất mua tàu Trung Quốc cũ; Hoa trang trí ở hồ Gươm bị ăn trộm; Các điểm bắn pháo hoa giao thừa Tết Bính Thân 2016 tại 64 tỉnh, thành... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 3101 0602
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (31/01 - 06/02)

    Cảnh báo nạn trộm cắp, cướp giật dịp Tết; Phận tù 'mồ côi', Tết về rưng rưng nước mắt; Tiền giả công khai rao bán trên facebook; Rượu bia ngày Tết và những hệ lụy: Từ rượu giả đến tai nạn giao thông; Hành trình cảm động của người cha qua 15 tỉnh, thành đi tìm con; Phá án là trách nhiệm chứ không phải chiến công;.....là những tin đáng chú ý.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 311 62
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (31/1 - 6/2)

    Thái Lan phát hiện virus Zika, Bộ Y tế Việt Nam họp khẩn; Ăn tiết canh ngày Tết, dễ chết như chơi; Trẻ nhập viện liên tiếp vì ngộ độc chì từ thuốc cam; Không biết bị lạc nội mạc tử cung: Nhiều phụ nữ vô sinh;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.