Rộng lớn hơn đề tài "gia đình"...

(đọc tiểu thuyết Gia đình bé mọn của Dạ Ngân +)

Rong lon hon de tai gia dinh
TTCN - Sông Hậu là “hậu phương” bền vững, có thể nói là vĩnh cửu trong tập tiểu thuyết của Dạ Ngân. Nếu như nghệ thuật lớn là ở sự giao cắt của bình diện “hiện thực” và bình diện “tuyệt đối” thì sự thấp thoáng của cái “vĩnh cửu”, cái “tuyệt đối” trong một tác phẩm có thể xem là dấu hiệu của một tác phẩm “hiện thực” không tầm thường.

Trong tác phẩm này, có lẽ những đoạn văn hay nhất là những đoạn văn viết về ảnh hưởng bao la và lâu bền của sông Hậu tới khí hậu địa lý và khí hậu nhân văn của cả vùng, về ảnh hưởng sâu sắc và bí ẩn của sông nước, trời mây và gió trăng miền Hậu Giang tới tâm hồn và thế giới tinh thần của Tiệp, nhân vật trung tâm của tác phẩm:

- Như mọi khi, sau lưng nàng thỉnh thoảng ban bố những cơn gió chỉ có nó mới nhiều hiền hòa như vậy. Bãi và bờ, sông không chảy qua chỗ tọa lạc của khuôn viên trụ sở nhưng sự có mặt của nó ở khắp mọi nơi là hậu phương tinh thần bền vững của cả thị xã…(tr.62)

- …Đêm nào nàng cũng có cảm giác trời đất thảnh thơi đang tan vào trong nàng, sự hiện hữu thanh bình thấm qua từng tế bào, từng chân tơ và kẽ tóc. (tr.53)

- Mỗi cái tết đến, ngay từ khi gió chướng rào rào trên những đọt dừa trên lớp nhà sau hẻm, từ khi ngoài chợ đầy bông so đũa và cá linh Đồng Tháp Mười thì mọi thứ trong lòng nàng chùng xuống như những sợi dây đàn không thiết ngân nga gì nữa…(tr. 217)

-Văn chương với nàng giống như một thứ tín ngưỡng hơn là một thứ phương tiện. Nàng không biết nó đến với nàng từ đâu, từ ngọn gió rào rào nước lớn dưới bến nhà hay từ bóng chim và tăm cá trong mảnh vườn hương hỏa, từ mùi rơm của cánh đồng sau ven vườn dẫn sang chân trời bên ngoại hay từ lũ lục bình muôn thuở của con sông Cái…(tr. 196).

Georges Siménon có nói đến hai loại nhân vật tiểu thuyết: những nhân vật “mặc quần áo” (trong tiểu thuyết Balzac, phần lớn nhân vật là những nhân vật “mặc quần áo”, mà ở dưới những bộ trang phục “xã hội” của họ, khi thì quá rộng, khi thì quá hẹp, nhiều khi là một con người “tự nhiên” èo ợt và còm cõi) và những nhân vật “nu” (tiếng Pháp, người Việt vẫn đọc là “nuy”, có nghĩa là “khỏa thân”), tức là những nhân vật được miêu tả ở phần con người “tự nhiên” ở bên dưới những trang phục “xã hội”.

Tinh hoa của con người “tự nhiên” ở nhân vật Tiệp - dưới ngòi bút của Dạ Ngân - là nhu cầu phát triển những tài năng bẩm sinh ở mình, là nhu cầu sống thật và đẹp những tình cảm yêu thương của mình, là tình mẫu tử sơ đẳng và hồn hậu và, dĩ nhiên, không thể thiếu được, đó là thiên tính hồn nhiên bên trong khiến con người nhạy cảm và giao cảm với “thiên nhiên trời đất”, đây là mảnh đất phì nhiêu, là nguồn vô tận nuôi dưỡng con người xã hội.

Chính vì thiếu thiên tính này, người thành phố, dù có văn minh lịch sự đến đâu, xem ra sống không “thật” và ở người nông dân, thiên tính này chưa bị mất đi, dù là có những biểu hiện “nhếch nhác”, “thô thiển”, vẫn có phần “chắc thiệt” đáng tin cậy. Ở nhân vật Tuyên, một nhân cách đối lập với Tiệp, tác giả đã tước bỏ hoàn toàn thiên tính này, ở Tuyên cuối cùng chỉ còn lại một tính cách “phẳng lì, nhạt nhẽo, ba phải”, một “sự tận tụy tuyệt đối” với thủ trưởng và “cương vị phó phòng” của mình…

Trong tác phẩm lác đác có những giai thoại (anecdote) vui vui về thời bao cấp: chuyện những chiếc thìa để múc nước phở “bị đục lỗ” ở một cửa hàng ăn mậu dịch (đề phòng chúng bị khách hàng đánh thó), chuyện một bệnh viện nọ đòi hỏi “mỗi sản phụ đến nạo hút phải nộp một chai nước tiểu loại 750 đầy bảo là để thử” (các bà kháo nhỏ với nhau : “Họ bắt mình nộp để nước tiểu thì bán cho dân trồng rau còn chai thì bán lại cho bọn sản xuất rượu lậu!”) (tr. 243)… Tác giả không lạm dụng những giai thoại (thật ra ngồi quán nước một lúc có khi còn biết nhiều chuyện hơn đọc một cuốn tiểu thuyết).

Tác giả quan tâm đến những hiện tượng giống như những kẽ nứt nhỏ trên mặt đất, hầu như không đáng kể, nhưng nhòm xuống thì thấy vực thẳm đương chờ đợi sự sụp đổ hạ tầng “nhân văn” của cả xã hội. Chẳng hạn: sau một ngày vất vả vét cám ở kho, Tiệp và con gái nhỏ trở về nhà với bao cám và nỗi mừng của trẻ nhỏ đã được miêu tả: “Nó mừng bao cám mới còn hơn mừng ba đi vắng về, cũng như ba nó thường xuyên quí heo hơn là quí nó” (tr.74), có nghĩa là những tình cảm sơ đẳng nhất trong thiên tính của con người cũng không trụ lại được trước sự túng bấn cùng khốn, con đẻ số một của chế độ bao cấp.

Nhân vật tiểu thuyết cũng giống như những con người ta gặp trong đời sống thường ngày, ở ngoài phố và xung quanh ta, trong gia đình và cơ quan, có khác chăng, theo lời của Georges Siménon, là “nó đi đến cùng”, có nghĩa là trong tiến trình lập thân và trong tiến trình tâm lý của nó, nó kiên trì và quyết liệt đi đến cùng. Tiệp, nhân vật trung tâm trong tiểu thuyết của Dạ Ngân, đã đi đến cùng và cuối cùng đạt được những điều mình mong ước.

Nhưng tiến trình tâm lý và lập thân của Tiệp chủ yếu được miêu tả ở sự kiên trì, phần quyết liệt thì có những biểu hiện được miêu tả khá hấp dẫn ở những chương đầu nhưng phần nào bị chùng lại ở những chương cuối. Đôn Kihôtê là nhân vật tiểu thuyết số một trong văn học thế giới, nhân vật này đã “đi đến cùng” với một sự quyết liệt như điên.

Trong tiểu thuyết của Dạ Ngân, “nàng Martha” (vợ đầu của Đính, người tình của Tiệp) là nhân vật duy nhất điên trong tác phẩm, giá như được xây dựng thành nhân vật chính có khi sẽ trở thành một nhân vật tiểu thuyết đích thực. Không phải mọi tiểu thuyết gia đều chia sẻ quan niệm của Siménon về nhân vật tiểu thuyết, Dạ Ngân hoàn toàn có thể có quan niệm riêng của mình về vấn đề này.

HOÀNG NGỌC HIẾN

+ NXB Phụ Nữ, 2005

Việt Báo

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Gói 30.000 tỉ đồng, các quy định tiếp tục “đá” nhau

Mục tiêu của gói 30.000 tỉ đồng nhằm cho vay hỗ trợ nhà, tạo điều kiện để những người thu nhập thấp, trung bình cải thiện về nhà ở. Tuy nhiên mong muốn thì là vậy, nhưng thực tế việc giải ngân vẫn rất khó thực hiện bởi nhiều quy định “đá” nhau từ cơ quan chức năng.

Nhận xét tin Rộng lớn hơn đề tài "gia đình"...

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Rộng lớn hơn đề tài "gia đình"... bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Rong lon hon de tai gia dinh ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Rộng lớn hơn đề tài "gia đình"... ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Văn Học của chuyên mục Văn Hóa.

larger project "family" ...
Yes Bank, the Hau River, the flickers, great art, can see, we can say, the character, the novel, work, family, people, absolutely, she, Czech, water

craft - Song Hau is the "rear" sustainable, we can say is eternal in the novel was short. If art is at the intersection major aspects of "reality" aspect and "absolute" is the looming of a "permanent", the ...

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h265 Hoc sinh HN len nui sex la bia dat
    Thời sự 24h(26/5): "Học sinh HN lên núi sex" là bịa đặt

     Lương bộ trưởng chưa đến 15 triệu đồng; Đường dây bán dâm toàn trẻ vị thành niên đẹp như thiên thần ở HN; Trực thăng đại gia Việt khuấy động làng chài nghèo miền Trung; Sạt lở kinh hoàng, cuốn phăng nhiều nhà dân xuống sông; 

  • Thoi su 24h255 Chua nhan 5 trieu yen chi ve chai da bi lua
    Thời sự 24h(25/5): Chưa nhận 5 triệu yên, chị ve chai đã bị lừa

     Hình ảnh công trường phi pháp của TQ ở Biển Đông; Anh em đại gia Thái Bình xây dãy biệt thự hệt nhau giữa Hà Nội; Thu Phương bỏ cả sĩ diện vì trai 19; Chưa nhận 5 triệu yên, chị ve chai đã bị vay tiền, lừa gạt; 

  • Thoi su tuan qua Chi tien khung de cham cay xanh
    Thời sự tuần qua: Chi tiền "khủng" để chăm cây xanh

    Chúng ta không bán sân bay, cảng biển; "Đẻ" thêm GPLX số tự động; Một quận chi 18 tỷ để bảo dưỡng cây xanh; Công an sẽ giao trả 5 triệu yên cho chị ve chai!; Ca mang thai đặc biệt ở Việt Nam; K +: Độc quyền vẫn lỗ ngàn tỷ; Chân dài thác loạn mua vui cho các cuộc bay "thuốc"... là những thông tin thời sự nổi bật trong tuần qua.

  • Thoi su 24h235 Dan dua nhau thao luoi chong loa
    Thời sự 24h(23/5): Dân đua nhau tháo lưới chống lóa

    Sắp khai tử nhà máy thép nghìn tỷ ở Vũng Áng; Triệu tập đôi nam nữ thuê người bức tử cây xanh; Sự thật về nhóm thanh niên mang xác người vứt ở bệnh viện;... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 23/5. 

  • Thoi su 24h225 Thuc hu vu Hoc sinh HN len nui de sex
    Thời sự 24h(22/5): Thực hư vụ "Học sinh HN lên núi để sex"

     Phó Thủ tướng: ‘Tạo mọi điều kiện tốt nhất cho thí sinh’; Đại biểu xấu hổ, xin lỗi vì điều 60 luật BHXH; Đại gia “khóa môi” Hồ Ngọc Hà là tình cũ của Maya?; "Học sinh HN lên núi để... sex" được thêu dệt thế nào?; 

  • Thuc hu chat luong ao chong nang tien trieu
    Thực hư chất lượng áo chống nắng tiền triệu

    Trước những lời quảng cáo như “mềm mịn, thấm hút mồ hôi cực tốt, không bí bách”,... các chuyên gia khuyến cáo “nên cẩn trọng”.

  • Mong manh hang Viet
    Mong manh hàng Việt!

    Doanh nghiệp Việt cần năng động, sáng tạo hơn để đương đầu với những thách thức, để tiếp tục phát huy trên nền tảng đã gây dựng được

  • Con xem phim sex cha me lam gi
    Con xem phim sex, cha mẹ làm gì?

    Chúng ta cần trang bị kỹ năng, kiến thức về sex, có như vậy mới tạo được 'vắc-xin kháng sex' đủ mạnh cho các em. Chị Đào Lan, có con gái học lớp 5 tại Hà Nội đã thực sự sốc nặng khi cô con gái nhỏ đóng cửa xem phim sex một..

  • Cap doi khach Tay bi cuop gay xon xao
    Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao

    Cặp đôi khách Tây bị cướp ở Hà Nội đang là câu chuyện được nhều bạn trẻ quan tâm. Mới đây, thông tin về cặp đôi khách Tây bị cướp đã có những tình tiết mới. ------------ Xem thêm: Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao, http://vietbao.vn/tp/Cap-doi-khach-Tay-bi-cuop-gay-xon-xao/11384861/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Cho xe mo to vao duong cao toc
    Cho xe mô tô vào đường cao tốc

    Đa số lo ngại xoay quanh chuyện, nếu những tay đua "kiệt xuất" lái mô tô được “thả” vào môi trường phù hợp nhưng chưa đủ “chất” sẽ dễ gây họa.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1705 2305
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (17/05 - 23/05)

    Cô gái thừa nhận dựng chuyện nhận nuôi con tử tù; Vụ giấu vàng qua sân bay: Vĩnh viễn không được làm việc trong ngành hàng không; Bé 6 tháng tuổi tử vong bất thường: Mũi tiêm hạ sốt oan nghiệt?; Chỉ rõ những bất thường vụ chi 18 tỷ chăm cây xanh... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tong hop Doi song tuan qua 185 235
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (18/5 - 23/5)

    Con hẻm miễn phí ở Sài Gòn, những SV làm tình nguyện vùng cao, cậu bé mua đồ ăn cho người vô gia cư là những câu chuyện về tình người thật đẹp. Nhiều chủ đề giáo dục con, những chuyện tình cảm động, nhiều bài viết đáng suy ngẫm và các thông tin an toàn thực phẩm bẩn, mỹ phẩm giả...là những vấn đề nổi bật tuần vừa qua...

  • Diem lai tin suc khoe nong trong tuan 185 245
    Điểm lại tin sức khỏe nóng trong tuần (18/5 - 24/5)

    Bộ Y tế xác minh thông tin gạo giả ở Việt Nam, Phát hiện vịt nuôi bị nhiễm virus H5N1 ở Ninh Thuận, Trẻ mắc tay chân miệng nhập viện tăng đột biến, Đã có câu trả lời vụ khăn ướt nhiễm khuẩn, Giữ sức khỏe ngày nắng nóng cho bé yêu,.... là các thông tin sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 175 235
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/5 -23/5)

    Tình báo Đức cung cấp thông tin quyết định để Mỹ tiêu diệt Bin Laden; Chính phủ Mỹ khẳng định không thay đổi chiến lược tại Iraq; Cựu Thủ tướng Yingluck ra hầu tòa; Mỹ và Cuba kết thúc vòng đàm phán thứ 4... là những tin đáng chú ý trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Sự kiện quốc tế nổi bật (17/5 -23/5), http://vietbao.vn/The-gioi/Su-kien-quoc-te-noi-bat-175-235/2147562992/433/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1705 2305
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (17/05 - 23/05)

    Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao; Người mẹ trẻ nhẫn tâm sát hại đứa con hai tuổi; Cả trăm người thân bị hại gây náo loạn tòa; Mua ma túy về "ăn mừng ra tù", gặp ngay 141; Kế hoạch tiêu 5 triệu yên của 'tỷ phú ve chai'; Trung tướng rởm và chiêu bài lừa đảo chiếm đoạt 12 tỷ đồng;......là những tin đáng chú ý trong tuần.