Rộng lớn hơn đề tài "gia đình"...

(đọc tiểu thuyết Gia đình bé mọn của Dạ Ngân +)

Rong lon hon de tai gia dinh
TTCN - Sông Hậu là “hậu phương” bền vững, có thể nói là vĩnh cửu trong tập tiểu thuyết của Dạ Ngân. Nếu như nghệ thuật lớn là ở sự giao cắt của bình diện “hiện thực” và bình diện “tuyệt đối” thì sự thấp thoáng của cái “vĩnh cửu”, cái “tuyệt đối” trong một tác phẩm có thể xem là dấu hiệu của một tác phẩm “hiện thực” không tầm thường.

Trong tác phẩm này, có lẽ những đoạn văn hay nhất là những đoạn văn viết về ảnh hưởng bao la và lâu bền của sông Hậu tới khí hậu địa lý và khí hậu nhân văn của cả vùng, về ảnh hưởng sâu sắc và bí ẩn của sông nước, trời mây và gió trăng miền Hậu Giang tới tâm hồn và thế giới tinh thần của Tiệp, nhân vật trung tâm của tác phẩm:

- Như mọi khi, sau lưng nàng thỉnh thoảng ban bố những cơn gió chỉ có nó mới nhiều hiền hòa như vậy. Bãi và bờ, sông không chảy qua chỗ tọa lạc của khuôn viên trụ sở nhưng sự có mặt của nó ở khắp mọi nơi là hậu phương tinh thần bền vững của cả thị xã…(tr.62)

- …Đêm nào nàng cũng có cảm giác trời đất thảnh thơi đang tan vào trong nàng, sự hiện hữu thanh bình thấm qua từng tế bào, từng chân tơ và kẽ tóc. (tr.53)

- Mỗi cái tết đến, ngay từ khi gió chướng rào rào trên những đọt dừa trên lớp nhà sau hẻm, từ khi ngoài chợ đầy bông so đũa và cá linh Đồng Tháp Mười thì mọi thứ trong lòng nàng chùng xuống như những sợi dây đàn không thiết ngân nga gì nữa…(tr. 217)

-Văn chương với nàng giống như một thứ tín ngưỡng hơn là một thứ phương tiện. Nàng không biết nó đến với nàng từ đâu, từ ngọn gió rào rào nước lớn dưới bến nhà hay từ bóng chim và tăm cá trong mảnh vườn hương hỏa, từ mùi rơm của cánh đồng sau ven vườn dẫn sang chân trời bên ngoại hay từ lũ lục bình muôn thuở của con sông Cái…(tr. 196).

Georges Siménon có nói đến hai loại nhân vật tiểu thuyết: những nhân vật “mặc quần áo” (trong tiểu thuyết Balzac, phần lớn nhân vật là những nhân vật “mặc quần áo”, mà ở dưới những bộ trang phục “xã hội” của họ, khi thì quá rộng, khi thì quá hẹp, nhiều khi là một con người “tự nhiên” èo ợt và còm cõi) và những nhân vật “nu” (tiếng Pháp, người Việt vẫn đọc là “nuy”, có nghĩa là “khỏa thân”), tức là những nhân vật được miêu tả ở phần con người “tự nhiên” ở bên dưới những trang phục “xã hội”.

Tinh hoa của con người “tự nhiên” ở nhân vật Tiệp - dưới ngòi bút của Dạ Ngân - là nhu cầu phát triển những tài năng bẩm sinh ở mình, là nhu cầu sống thật và đẹp những tình cảm yêu thương của mình, là tình mẫu tử sơ đẳng và hồn hậu và, dĩ nhiên, không thể thiếu được, đó là thiên tính hồn nhiên bên trong khiến con người nhạy cảm và giao cảm với “thiên nhiên trời đất”, đây là mảnh đất phì nhiêu, là nguồn vô tận nuôi dưỡng con người xã hội.

Chính vì thiếu thiên tính này, người thành phố, dù có văn minh lịch sự đến đâu, xem ra sống không “thật” và ở người nông dân, thiên tính này chưa bị mất đi, dù là có những biểu hiện “nhếch nhác”, “thô thiển”, vẫn có phần “chắc thiệt” đáng tin cậy. Ở nhân vật Tuyên, một nhân cách đối lập với Tiệp, tác giả đã tước bỏ hoàn toàn thiên tính này, ở Tuyên cuối cùng chỉ còn lại một tính cách “phẳng lì, nhạt nhẽo, ba phải”, một “sự tận tụy tuyệt đối” với thủ trưởng và “cương vị phó phòng” của mình…

Trong tác phẩm lác đác có những giai thoại (anecdote) vui vui về thời bao cấp: chuyện những chiếc thìa để múc nước phở “bị đục lỗ” ở một cửa hàng ăn mậu dịch (đề phòng chúng bị khách hàng đánh thó), chuyện một bệnh viện nọ đòi hỏi “mỗi sản phụ đến nạo hút phải nộp một chai nước tiểu loại 750 đầy bảo là để thử” (các bà kháo nhỏ với nhau : “Họ bắt mình nộp để nước tiểu thì bán cho dân trồng rau còn chai thì bán lại cho bọn sản xuất rượu lậu!”) (tr. 243)… Tác giả không lạm dụng những giai thoại (thật ra ngồi quán nước một lúc có khi còn biết nhiều chuyện hơn đọc một cuốn tiểu thuyết).

Tác giả quan tâm đến những hiện tượng giống như những kẽ nứt nhỏ trên mặt đất, hầu như không đáng kể, nhưng nhòm xuống thì thấy vực thẳm đương chờ đợi sự sụp đổ hạ tầng “nhân văn” của cả xã hội. Chẳng hạn: sau một ngày vất vả vét cám ở kho, Tiệp và con gái nhỏ trở về nhà với bao cám và nỗi mừng của trẻ nhỏ đã được miêu tả: “Nó mừng bao cám mới còn hơn mừng ba đi vắng về, cũng như ba nó thường xuyên quí heo hơn là quí nó” (tr.74), có nghĩa là những tình cảm sơ đẳng nhất trong thiên tính của con người cũng không trụ lại được trước sự túng bấn cùng khốn, con đẻ số một của chế độ bao cấp.

Nhân vật tiểu thuyết cũng giống như những con người ta gặp trong đời sống thường ngày, ở ngoài phố và xung quanh ta, trong gia đình và cơ quan, có khác chăng, theo lời của Georges Siménon, là “nó đi đến cùng”, có nghĩa là trong tiến trình lập thân và trong tiến trình tâm lý của nó, nó kiên trì và quyết liệt đi đến cùng. Tiệp, nhân vật trung tâm trong tiểu thuyết của Dạ Ngân, đã đi đến cùng và cuối cùng đạt được những điều mình mong ước.

Nhưng tiến trình tâm lý và lập thân của Tiệp chủ yếu được miêu tả ở sự kiên trì, phần quyết liệt thì có những biểu hiện được miêu tả khá hấp dẫn ở những chương đầu nhưng phần nào bị chùng lại ở những chương cuối. Đôn Kihôtê là nhân vật tiểu thuyết số một trong văn học thế giới, nhân vật này đã “đi đến cùng” với một sự quyết liệt như điên.

Trong tiểu thuyết của Dạ Ngân, “nàng Martha” (vợ đầu của Đính, người tình của Tiệp) là nhân vật duy nhất điên trong tác phẩm, giá như được xây dựng thành nhân vật chính có khi sẽ trở thành một nhân vật tiểu thuyết đích thực. Không phải mọi tiểu thuyết gia đều chia sẻ quan niệm của Siménon về nhân vật tiểu thuyết, Dạ Ngân hoàn toàn có thể có quan niệm riêng của mình về vấn đề này.

HOÀNG NGỌC HIẾN

+ NXB Phụ Nữ, 2005

Việt Báo

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Khác biệt ‘đỉnh’ của đôi ta

Theo quan điểm của các nhà khoa học, “đỉnh” của các chị em có nhiều khác biệt so với nam giới và còn là một vấn đề cần được nghiên cứu nhiều hơn nữa.

Nhận xét tin Rộng lớn hơn đề tài "gia đình"...

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Rộng lớn hơn đề tài "gia đình"... bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Rong lon hon de tai gia dinh ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Rộng lớn hơn đề tài "gia đình"... ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa.

larger project "family" ...
Yes Bank, the Hau River, the flickers, great art, can see, we can say, the character, the novel, work, family, people, absolutely, she, Czech, water

craft - Song Hau is the "rear" sustainable, we can say is eternal in the novel was short. If art is at the intersection major aspects of "reality" aspect and "absolute" is the looming of a "permanent", the ...

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h0402 Virus Zika teo nao lay qua duong quan he
    Thời sự 24h(04/02): Virus Zika teo não lây qua đường quan hệ

    Những lần “trảm tướng” nhanh như chớp của Bộ trưởng Thăng; Hành trình vây bắt đối tượng có lệnh truy nã đặc biệt nguy hiểm; Hành lý của khách bị rạch ở sân bay: Thanh tra Bộ GTVT vào cuộc; Phá trọng án trong những ngày Tết nguyên đán đã cận kề;Câu chuyện giảm nghèo chưa bao giờ dừng lại;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 04/02/2016.

  • Thoi su 24h0302 Dot phao no co the bi tu den 7 nam
    Thời sự 24h(03/02): Đốt pháo nổ có thể bị tù đến 7 năm

    Sửa tàu Cát Linh-Hà Đông, Trung Quốc chưa nghe: Tội hình thức; “Ngáo đá” khống chế hai cháu bé, dọa dội nước sôi; "Choáng" với quy trình sản xuất chè Đinh 3 triệu đồng/kg; Sự thật sau lời đồn về cái chết bí ẩn của nam sinh trên cầu; Liên tiếp có nhiều trẻ em nhập viện vì ngộ độc chì trong thuốc cam;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 03/02/2016.

  • Thoi su 24h0202 sap bay lua doi 3 trieu lay 12 trieu
    Thời sự 24h(02/02): sập bẫy lừa đổi 3 triệu lấy 12 triệu

    3/14 mẫu thực phẩm phục vụ Tết không đạt chất lượng; 102 người đi bộ bị xử phạt trong ngày đầu: "Cần nhưng chưa đủ"?; Bị phát hiện bột ngọt từ nguyên liệu TQ, chốt cửa tẩu tán; WHO ban bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu về virus Zika;

  • Thoi su 24h0102 Dao mo moi chon trom di 1 phan co the
    Thời sự 24h(01/02): Đào mộ mới chôn, trộm đi 1 phần cơ thể

    Kẻ gian đào mộ mới chôn, trộm đi một phần cơ thể; Đã tháo dỡ hết biển báo dưới 50km/h sau 10 ngày; CSGT trưng dụng tài sản cá nhân, tổ chức: Luật quy định thế nào?; "Người dân đừng trộm hoa ven hồ Gươm nữa"; Đã có kết quả xét nghiệm gạo từ thiện gây ngộ độc;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 01/02/2016.

  • Thoi su 24h2901 Nghi pham giet vo chong dai gia o TG
    Thời sự 24h(29/01): Nghi phạm giết vợ chồng đại gia ở TG

    Nghi “ăn gạo từ thiện… ngộ độc”: Hội nạn nhân chất độc da cam lên tiếng; Hành trình phá đường dây ma túy hội quý tử con nhà giàu; Việt Nam lên phương án đối phó với virus Zika gây teo não; Sân bay Nội Bài lên tiếng vụ "vòi vĩnh": Người tố trên Facebook nói gì?; Coi chừng lỡ chuyến tàu Tết vì... vé không hợp lệ!;... là những tin tức thời sự nổi bật

  • Tet binh than 2016
    Tết bính thân 2016

    Người Việt có thói quen quan tâm tới cuộc sống cá nhân của nhau. Nhưng điều này không phải phù hợp, thậm chí thành khiếm nhã. Tết là dịp điều này thể hiện rõ nhất.

  • Xu phat nguoi di bo vi pham giao thong o HN
    Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN

    Tai nạn giao thông chết người do người đi bộ gây ra ở TP.HCM và Hà Nội đáng báo động.

  • Hari Won Tran Thanh Yeu that hay PR
    Hari Won - Trấn Thành: Yêu thật hay PR?

    Showbiz Việt hôm qua (3/2) dậy sóng sau khi hình ảnh MC đắt show bậc nhất hiện nay "khóa môi", cõng người yêu cũ Đinh Tiến Đạt xuất hiện trên mạng.

  • Virus Zika gay tat dau nho o tre so sinh
    Virus Zika gây tật đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh

    Mỹ vừa ghi nhận ca lây nhiễm virus Zika gây bệnh teo não đầu tiên không phải do muỗi đốt mà dường như từ quan hệ tình dục.

  • Tien gia cong khai rao ban tren facebook
    Tiền giả công khai rao bán trên facebook

    Lợi dùng lòng tham và sự nhẹ dạ cả tin của người dân, một số đối tượng đã dùng thủ đoạn đổi tiền thật lấy tiền giả để chiếm đoạt tài sản. ------------ Xem thêm: Tiền giả công khai rao bán trên facebook, http://vietbao.vn/tp/Tien-gia-cong-khai-rao-ban-tren-facebook/13583762/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 31162
    Sự kiện quốc tế nổi bật (31/1-6/2)

    Lệnh Hoàn Thành tiết lộ cho tình báo Mỹ bí mật thâm cung của Bắc Kinh; Hoà đàm Syria tạm ngừng do giao tranh khốc liệt trên chiến trường; Bà Clinton chính thức giành chiến thắng 'sít sao nhất lịch sử'; Viễn cảnh nước Anh rời khỏi Liên minh châu Âu đã cận kề.... là những tin chính trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 3101 06022016
    Toàn cảnh kinh tế tuần 31/01 – 06/02/2016

    Ngày 2/2/2016 diễn ra buổi họp báo Công bố giá thành sản xuất kinh doanh điện năm 2014, ông Đinh Quang Tri – Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khẳng định chưa có kế hoạch tăng giá điện, tuy nhiên tới mùa cao điểm, doanh nghiệp 'chưa nói trước được điều gì'. Cũng trong buổi họp này, tổng kết hoạt động kinh doanh của tập đoàn này, EVN lãi hơn

  • Nghin le chuyen tuan qua 0102 05022016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 01/02 - 05/02/2016

    Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN; CSGT trưng dụng tài sản của dân gây tranh cãi; Đề xuất mua tàu Trung Quốc cũ; Hoa trang trí ở hồ Gươm bị ăn trộm; Các điểm bắn pháo hoa giao thừa Tết Bính Thân 2016 tại 64 tỉnh, thành... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 3101 0602
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (31/01 - 06/02)

    Cảnh báo nạn trộm cắp, cướp giật dịp Tết; Phận tù 'mồ côi', Tết về rưng rưng nước mắt; Tiền giả công khai rao bán trên facebook; Rượu bia ngày Tết và những hệ lụy: Từ rượu giả đến tai nạn giao thông; Hành trình cảm động của người cha qua 15 tỉnh, thành đi tìm con; Phá án là trách nhiệm chứ không phải chiến công;.....là những tin đáng chú ý.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 311 62
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (31/1 - 6/2)

    Thái Lan phát hiện virus Zika, Bộ Y tế Việt Nam họp khẩn; Ăn tiết canh ngày Tết, dễ chết như chơi; Trẻ nhập viện liên tiếp vì ngộ độc chì từ thuốc cam; Không biết bị lạc nội mạc tử cung: Nhiều phụ nữ vô sinh;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.