Rộng lớn hơn đề tài "gia đình"...

(đọc tiểu thuyết Gia đình bé mọn của Dạ Ngân +)

Rong lon hon de tai gia dinh
TTCN - Sông Hậu là “hậu phương” bền vững, có thể nói là vĩnh cửu trong tập tiểu thuyết của Dạ Ngân. Nếu như nghệ thuật lớn là ở sự giao cắt của bình diện “hiện thực” và bình diện “tuyệt đối” thì sự thấp thoáng của cái “vĩnh cửu”, cái “tuyệt đối” trong một tác phẩm có thể xem là dấu hiệu của một tác phẩm “hiện thực” không tầm thường.

Trong tác phẩm này, có lẽ những đoạn văn hay nhất là những đoạn văn viết về ảnh hưởng bao la và lâu bền của sông Hậu tới khí hậu địa lý và khí hậu nhân văn của cả vùng, về ảnh hưởng sâu sắc và bí ẩn của sông nước, trời mây và gió trăng miền Hậu Giang tới tâm hồn và thế giới tinh thần của Tiệp, nhân vật trung tâm của tác phẩm:

- Như mọi khi, sau lưng nàng thỉnh thoảng ban bố những cơn gió chỉ có nó mới nhiều hiền hòa như vậy. Bãi và bờ, sông không chảy qua chỗ tọa lạc của khuôn viên trụ sở nhưng sự có mặt của nó ở khắp mọi nơi là hậu phương tinh thần bền vững của cả thị xã…(tr.62)

- …Đêm nào nàng cũng có cảm giác trời đất thảnh thơi đang tan vào trong nàng, sự hiện hữu thanh bình thấm qua từng tế bào, từng chân tơ và kẽ tóc. (tr.53)

- Mỗi cái tết đến, ngay từ khi gió chướng rào rào trên những đọt dừa trên lớp nhà sau hẻm, từ khi ngoài chợ đầy bông so đũa và cá linh Đồng Tháp Mười thì mọi thứ trong lòng nàng chùng xuống như những sợi dây đàn không thiết ngân nga gì nữa…(tr. 217)

-Văn chương với nàng giống như một thứ tín ngưỡng hơn là một thứ phương tiện. Nàng không biết nó đến với nàng từ đâu, từ ngọn gió rào rào nước lớn dưới bến nhà hay từ bóng chim và tăm cá trong mảnh vườn hương hỏa, từ mùi rơm của cánh đồng sau ven vườn dẫn sang chân trời bên ngoại hay từ lũ lục bình muôn thuở của con sông Cái…(tr. 196).

Georges Siménon có nói đến hai loại nhân vật tiểu thuyết: những nhân vật “mặc quần áo” (trong tiểu thuyết Balzac, phần lớn nhân vật là những nhân vật “mặc quần áo”, mà ở dưới những bộ trang phục “xã hội” của họ, khi thì quá rộng, khi thì quá hẹp, nhiều khi là một con người “tự nhiên” èo ợt và còm cõi) và những nhân vật “nu” (tiếng Pháp, người Việt vẫn đọc là “nuy”, có nghĩa là “khỏa thân”), tức là những nhân vật được miêu tả ở phần con người “tự nhiên” ở bên dưới những trang phục “xã hội”.

Tinh hoa của con người “tự nhiên” ở nhân vật Tiệp - dưới ngòi bút của Dạ Ngân - là nhu cầu phát triển những tài năng bẩm sinh ở mình, là nhu cầu sống thật và đẹp những tình cảm yêu thương của mình, là tình mẫu tử sơ đẳng và hồn hậu và, dĩ nhiên, không thể thiếu được, đó là thiên tính hồn nhiên bên trong khiến con người nhạy cảm và giao cảm với “thiên nhiên trời đất”, đây là mảnh đất phì nhiêu, là nguồn vô tận nuôi dưỡng con người xã hội.

Chính vì thiếu thiên tính này, người thành phố, dù có văn minh lịch sự đến đâu, xem ra sống không “thật” và ở người nông dân, thiên tính này chưa bị mất đi, dù là có những biểu hiện “nhếch nhác”, “thô thiển”, vẫn có phần “chắc thiệt” đáng tin cậy. Ở nhân vật Tuyên, một nhân cách đối lập với Tiệp, tác giả đã tước bỏ hoàn toàn thiên tính này, ở Tuyên cuối cùng chỉ còn lại một tính cách “phẳng lì, nhạt nhẽo, ba phải”, một “sự tận tụy tuyệt đối” với thủ trưởng và “cương vị phó phòng” của mình…

Trong tác phẩm lác đác có những giai thoại (anecdote) vui vui về thời bao cấp: chuyện những chiếc thìa để múc nước phở “bị đục lỗ” ở một cửa hàng ăn mậu dịch (đề phòng chúng bị khách hàng đánh thó), chuyện một bệnh viện nọ đòi hỏi “mỗi sản phụ đến nạo hút phải nộp một chai nước tiểu loại 750 đầy bảo là để thử” (các bà kháo nhỏ với nhau : “Họ bắt mình nộp để nước tiểu thì bán cho dân trồng rau còn chai thì bán lại cho bọn sản xuất rượu lậu!”) (tr. 243)… Tác giả không lạm dụng những giai thoại (thật ra ngồi quán nước một lúc có khi còn biết nhiều chuyện hơn đọc một cuốn tiểu thuyết).

Tác giả quan tâm đến những hiện tượng giống như những kẽ nứt nhỏ trên mặt đất, hầu như không đáng kể, nhưng nhòm xuống thì thấy vực thẳm đương chờ đợi sự sụp đổ hạ tầng “nhân văn” của cả xã hội. Chẳng hạn: sau một ngày vất vả vét cám ở kho, Tiệp và con gái nhỏ trở về nhà với bao cám và nỗi mừng của trẻ nhỏ đã được miêu tả: “Nó mừng bao cám mới còn hơn mừng ba đi vắng về, cũng như ba nó thường xuyên quí heo hơn là quí nó” (tr.74), có nghĩa là những tình cảm sơ đẳng nhất trong thiên tính của con người cũng không trụ lại được trước sự túng bấn cùng khốn, con đẻ số một của chế độ bao cấp.

Nhân vật tiểu thuyết cũng giống như những con người ta gặp trong đời sống thường ngày, ở ngoài phố và xung quanh ta, trong gia đình và cơ quan, có khác chăng, theo lời của Georges Siménon, là “nó đi đến cùng”, có nghĩa là trong tiến trình lập thân và trong tiến trình tâm lý của nó, nó kiên trì và quyết liệt đi đến cùng. Tiệp, nhân vật trung tâm trong tiểu thuyết của Dạ Ngân, đã đi đến cùng và cuối cùng đạt được những điều mình mong ước.

Nhưng tiến trình tâm lý và lập thân của Tiệp chủ yếu được miêu tả ở sự kiên trì, phần quyết liệt thì có những biểu hiện được miêu tả khá hấp dẫn ở những chương đầu nhưng phần nào bị chùng lại ở những chương cuối. Đôn Kihôtê là nhân vật tiểu thuyết số một trong văn học thế giới, nhân vật này đã “đi đến cùng” với một sự quyết liệt như điên.

Trong tiểu thuyết của Dạ Ngân, “nàng Martha” (vợ đầu của Đính, người tình của Tiệp) là nhân vật duy nhất điên trong tác phẩm, giá như được xây dựng thành nhân vật chính có khi sẽ trở thành một nhân vật tiểu thuyết đích thực. Không phải mọi tiểu thuyết gia đều chia sẻ quan niệm của Siménon về nhân vật tiểu thuyết, Dạ Ngân hoàn toàn có thể có quan niệm riêng của mình về vấn đề này.

HOÀNG NGỌC HIẾN

+ NXB Phụ Nữ, 2005

Việt Báo

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Nghìn lẻ chuyện tuần qua (26/07 - 01/08)

Toàn cảnh mưa lũ lịch sử tàn phá Quảng Ninh; Hiểm họa từ thang cuốn trong siêu thị; Các cơ quan HN chào cờ hát Quốc ca sáng thứ 2 từ 1/8; Vạch trần thủ đoạn “mẹ bệnh sắp chết” để lừa người đi đường ....là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

Trước đại chiến, fan Brazil khóc vì Ronda Rousey

Thi đấu tại Brazil với một đối thủ được chơi trên sân nhà, tuy nhiên Ronda Rousey không đơn độc, cô nhận được rất nhiều sự cố vũ nhiệt tình của khán giả trong buổi tập vừa qua.

Nhận xét tin Rộng lớn hơn đề tài "gia đình"...

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Rộng lớn hơn đề tài "gia đình"... bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Rong lon hon de tai gia dinh ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Rộng lớn hơn đề tài "gia đình"... ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Văn Học của chuyên mục Văn Hóa.

larger project "family" ...
Yes Bank, the Hau River, the flickers, great art, can see, we can say, the character, the novel, work, family, people, absolutely, she, Czech, water

craft - Song Hau is the "rear" sustainable, we can say is eternal in the novel was short. If art is at the intersection major aspects of "reality" aspect and "absolute" is the looming of a "permanent", the ...

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h317 Thong tin moi ve vu sat hai 6 nguoi
    Thời sự 24h(31/7): Thông tin mới về vụ sát hại 6 người

     ĐH đồng loạt công bố điểm nhận hồ sơ xét tuyển; Tàu hải quân chở hơn 600 du khách rời Cô Tô; Thông tin mới về vụ sát hại 6 người ở Bình Phước; Phi công hotgirl làm cơ trưởng máy bay hàng không Việt Nam;  

  • Thoi su 24h307 Do xo ra suoi vot vang den sau lu
    Thời sự 24h(30/7): Đổ xô ra suối vớt "vàng đen" sau lũ

     Tàu hải quân chở 350 khách rời Cô Tô; Người dân đổ xô ra suối vớt "vàng đen" sau lũ lịch sử; Trường ĐH Bách khoa Hà Nội có hiệu trưởng mới; Vụ đại gia nợ 1600 tỷ: Thừa nhận cáo trạng có thiếu sót!; 

  • Thoi su 24h297 Lu lich su lam 17 nguoi chet
    Thời sự 24h(29/7): Lũ lịch sử làm 17 người chết

    Thống kê điểm thí sinh theo khối thi A,A1,B,C,D; Mưa lũ Quảng Ninh: Đã có 23 người chết và mất tích; Chủ tịch thuê người thi hộ trong khi đi nghỉ mát; Bắt người phụ nữ từng lên truyền hình vì "làm kinh tế giỏi"; 

  • Thoi su 24h287 HN ban 21 phat dai bac dip Quoc khanh
    Thời sự 24h(28/7): HN bắn 21 phát đại bác dịp Quốc khánh

     Hà Nội bắn 21 phát đại bác dịp Quốc khánh; 15 người chết trong lũ, Quảng Ninh xin ứng cứu; Ngưỡng xét tuyển đại học là 15 điểm; Người phụ nữ Indonesia kêu cứu vì chồng cũ "lừa" bắt con ở VN;

  • Thoi su 24h277 QN ngap nang sau tran mua lich su
    Thời sự 24h(27/7): QN ngập nặng sau trận mưa lịch sử

    Quảng Ninh ngập nặng sau trận mưa lịch sử; Biểu tượng sexy nhất của điện ảnh Việt thập niên 90; Vì sao hàng xóm không mua 'bức tường 1 tỷ'?; Hà Nội: Cảnh nhấc bổng xe tải mắc kẹt trên cầu vượt; Hàng chục cán bộ ngân hàng tại phiên xử đại gia nợ 1.600 tỷ...là những thông tin thời sự nổi bật ngày 27/7.

  • Hiem hoa tu thang may thang cuon
    Hiểm họa từ thang máy - thang cuốn

    Thêm một tai nạn thang máy thảm khốc xảy ra ở Trung Quốc: một cô gái chết bị kẹt đầu vào thang máy ở tầng 17, còn thân thể treo ở tầng 16. ------------ Xem thêm: Hiểm họa từ thang máy - thang cuốn, http://vietbao.vn/tp/Hiem-hoa-tu-thang-may-thang-cuon/12182378/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nhung chuyen tinh cam dong
    Những chuyện tình cảm động

    Vì tình yêu, Đức Phú quyết định hủy hợp đồng lao động ở nước ngoài để trở về Việt Nam chỉ sau 2 tháng xa nhau vì không thể chịu nổi nỗi nhớ nhung. ------------ Xem thêm: Những chuyện tình cảm động, http://vietbao.vn/tp/Nhung-chuyen-tinh-cam-dong/12197738/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Mua lu ngap lut bat thuong o Quang Ninh
    Mưa lũ ngập lụt bất thường ở Quảng Ninh

    Người dân Quảng Ninh đang phải đối mặt với những khó khăn chồng chất trong việc khắc phục hậu quả trận mưa lũ lịch sử.

  • Du khach Viet an cap o Thuy Si
    Du khách Việt ăn cắp ở Thụy Sĩ

    Chưa tìm được cách ngăn ngừa người ra nước ngoài buôn lậu, trộm cắp hoặc vi phạm thuần phong mỹ tục nước sở tại nên chúng ta sẽ còn xấu mặt dài dài

  • Bat nguyen Chu tich Tap doan Dau khi VN
    Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN

    Cựu Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PetroVietnam - PVN) Nguyễn Xuân Sơn bị khởi tố để điều tra hành vi "thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng" - tội danh được quy định tại điều 285 Bộ luật Hình sự. Báo điểm.. ------------ Xem thêm: Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN, http://vietbao.vn/tp/Bat-nguyen-Chu-tich-Tap-doan-Dau-khi-VN/12123701/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nghin le chuyen tuan qua 2607 0108
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (26/07 - 01/08)

    Toàn cảnh mưa lũ lịch sử tàn phá Quảng Ninh; Hiểm họa từ thang cuốn trong siêu thị; Các cơ quan HN chào cờ hát Quốc ca sáng thứ 2 từ 1/8; Vạch trần thủ đoạn “mẹ bệnh sắp chết” để lừa người đi đường ....là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (26/07 - 01/08), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-2607-0108/2147582510/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 26718
    Sự kiện quốc tế nổi bật (26/7-1/8)

    Trung Quốc ngăn chặn máy bay Lào trên vùng Biển Hoa Đông; Thủ lĩnh Taliban đã chết, phó thủ lĩnh lên thay; Hy vọng tìm thấy tung tich chiếc máy MH 370 cùng những người có mặt trên chuyến bay định mệnh này lại được nhen nhóm; Thủ lĩnh Taliban đã chết cách đây 2 năm... là những tin quốc tế đáng chú ý trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 277 317
    Toàn cảnh Showbiz tuần (27/7 - 31/7)

    Sau scandal "văng tục", Tuấn Hưng gây xúc động mạnh trên facebook, Facebook của Lệ Quyên bị hack để vay mượn tiền, Nữ ca sĩ phá thai 4 lần tuyên bố là gái còn trinh gây bức xúc, Đỗ Mạnh Cường lại bị chơi xấu bằng... bùa ngải?, Hồ Ngọc Hà bị phản đối dự show hot nhất hành tinh.... là những tin hot nhất trong tuần này

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2607 0108
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (26/07 - 01/08)

    500 bánh heroin giấu trong bình gas; Kinh hoàng "nhồi" bé gái sơ sinh vào vali đem đi bán; Trang Trần sẽ hầu toà vì chống người thi hành công vụ vào tháng 8; Liên tiếp những vụ cướp tiệm vàng trắng trợn; Cảnh báo những chiêu lừa trên Facebook mà ai cũng có thể... dính; Con đường tội lỗi dẫn đến trại giam của Hào Anh;.....là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (26/07 - 01/08), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2607-0108/2147582306/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 2607 01082015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 26/07 - 01/08/2015

    Trong báo cáo quản trị của công ty Quốc Cường Gia Lai vừa công bố Hồ Ngọc Hà không còn tên trong danh sách người liên quan tới Cường đôla, Bộ Công Thương cho biết giá xăng giảm nhỏ giọt nguyên nhân do thuế quá cao, một số thông tin phản ánh về việc Bộ Tài chính chỉ đạo vụ chuyên trách xúc tiến đề nghị với NHNN cho ngân sách vay tới 30.000 tỷ đồng, đùi gà Mỹ sẽ bị kiện bán phá giá tại VN...Cùng với đó, những thông tin về tài chính ngân hàng, bất đông sản và thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 26/07 - 01/08/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2607-01082015/2147582459/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn