Phiên chợ huyền thoại, nơi gặp gỡ giữa người sống và những linh hồn chết sẽ được dựng lại lần đầu tiên vào 2010. Đây cũng là không gian văn hóa của quan họ, loại hình nghệ thuật vừa được công nhận là di sản phi vật thể đại diện của nhân loại.
Ra đời từ những năm 40 sau Công nguyên - thời điểm đang diễn ra cuộc chiến ác liệt giữa Hai Bà Trưng và quân Hán. Địa điểm họp chợ - làng Ó (Xuân Ổ), xã Võ Cường, Bắc Ninh - tương truyền là bãi chiến trường, nơi chôn xác những sinh linh tử trận. Hàng năm, để cầu siêu thoát cho các vong hồn và yên ủi tâm hồn người còn sống, chợ được họp một lần vào mồng 4 và mồng 5 Tết. Chợ bắt đầu từ xẩm tối mồng 4, lúc trời nhập nhoạng , trời đất giao hòa, âm đi dương đến. Với quan niệm người dương đi chợ với người âm, cùng mua may bán rủi, những người đi chợ không dám nói cười ồn ào, vì sợ hồn ma hoảng sợ; không dám thắp đèn vì sợ gà sẽ cất tiếng gáy, làm hồn ma tan tác…
 |
| Sau buổi chợ, du khách sẽ được thưởng thức các làn điệu quan họ. Ảnh: BTC. |
Được mua bán nhiều nhất trong chợ là những chú gà đen và các đồ vật tế lễ. Ngay ở cổng chợ, người ta đặt một chậu nước để thử tiền âm dương. Người mua, kẻ bán không mặc cả, không đếm tiền. Họ cũng không tỏ vẻ bực tức, khó chịu nếu nhận phải "tiền ma" mà coi đó chuyện làm điều phúc, điều thiện…
Với ý nghĩa nhân văn mang đậm màu sắc tín ngưỡng của người Việt, năm 2010, chợ sẽ được phục dựng lần đầu tiên vào mồng 4 và 5 Tết Canh Dần tại làng Xuân Ổ, xã Võ Cường, Bắc Ninh. Đây cũng là dịp để quan họ Bắc Ninh được thể hiện trong một không gian đậm màu sắc truyền thống. Đại diện Ban tổ chức Chợ âm dương 2010 cho biết: "Trong hai ngày diễn ra hội Chợ âm dương, các hình thức quan họ truyền thống sẽ được phục dựng, phục vụ nhu cầu thưởng thức, giải hạn cầu may cho du khách thập phương".
Các lối hát quan họ được phục dựng gồm có: Hát lễ thờ, Hát giải hạn, Hát đối đáp… Hiện tại, các liền anh liền chị đang tích cực luyện tập chuẩn bị cho Chợ âm dương ra mắt vào mùa xuân tới. Nếu được phục dựng thành công, Chợ âm dương sẽ là sự kiện văn hóa được tổ chức thường niên.
L.H.
