Phát hiện mới từ di tích Hoàng thành: Thăng Long - Hà Nội đã 1.300 tuổi?

Phat hien moi tu di tich Hoang thanh Thang Long Ha Noi da 1.300 tuoi
Bình gốm thô thế kỷ VI - VII. Ảnh: Anh Đức

Hà Nội cách đây hơn 1 ngàn năm: con người ở theo kiểu nhấc sàn trong những ngôi nhà lớn ven sông; họ cũng... ăn thịt chó, gà, bò; họ có được kỹ thuật đào giếng mạch dọc đạt trình độ cao của thuật phong thủy... Đó là những phát hiện mới nhất từ cuộc khai quật Hoàng thành, thêm một tầng lịch sử trước thời Lý, Trần, Lê...

Tầng văn hóa Đại La - nâng Hà Nội lên 1.300 tuổi

Bước chân vào khu Hoàng thành ngay giữa trung tâm Thủ đô của Việt Nam, chúng tôi ngỡ ngàng khi được tận mục sở thị khu Hoàng thành phát lộ với các di tích và tầng văn hóa xếp chồng lên nhau một cách khá liên tục. Theo lý giải của các nhà khoa học thì tầng văn hóa là các lớp đất có chứa các di tích và các di vật lịch sử văn hoá qua các thời kỳ. Đó là giấy thông hành để các nhà khảo cổ học tìm hiểu quá khứ dân tộc một cách chân xác. Các di tích kiến trúc tìm được gồm: nền móng, chân cột bằng đá, nhiều đoạn cột gỗ lim, từng đoạn tường gạch, nền lát gạch, móng sỏi, hệ thống thoát nước, dấu vết ""ngự hà"", hồ sen... Trước đây, có thể tìm thấy dấu tích của Thăng Long ở đâu đó nhưng là đơn lẻ. Lần khai quật Hoàng thành này có thể đưa ra một hệ thống dấu tích ổn định, đặc biệt là sự phát hiện thêm một tầng lịch sử thế kỷ VII - IX, chúng ta có thể đọc ra các lớp: Đại La (thế kỷ XII - IX), lớp Thăng Long thời Lý, Thăng Long thời Trần, Thăng Long thời Lê sơ, Mạc, Lê Trung Hưng (thế kỷ XI - XVIII) và kéo dài đến thành Hà Nội thế kỷ XIX.

Phat hien moi tu di tich Hoang thanh Thang Long Ha Noi da 1.300 tuoi
Gạch Giang Tây chuyên thời Đại La. Ảnh: Anh Đức

Dưới nền của thời kỳ Thăng Long là một tầng đất sét, đó là lớp đất trung du được thời Lý Trần chở về đổ đè lên nền Đại La. Lớp đất này xuất hiện ở độ sâu khoảng từ 1m trở xuống và dày từ 2,0 đến 3,50m. Tại một điểm được các nhà khảo cổ ký hiệu B3 có thể thấy rõ trật tự lịch sử văn hóa các thời: 0.90m -1,90m là thời Lê (thế kỷ XV - XVIII), từ độ sâu 1,90 - 3,0m là thời Lý và thời Trần (thế kỷ XI - XIX), độ sâu 3,0m - hơn 4,20m là thời Bắc thuộc - thời Đại La hay còn gọi thời tiền Thăng Long (thế kỷ VII - IX).

Trước nay có nhiều ý kiến khoa học về dấu vết Đại La, nào là trung tâm ở đâu, có ở dưới nền của Thăng Long không? Trong báo cáo của cuộc khai quật vừa rồi có GS Trần Quốc Vượng, Đỗ Văn Ninh, Hà Văn Tấn... đã khẳng định, trung tâm của Thăng Long nằm dưới tầng Đại La cũ, là trung tâm của Giao Chỉ, thậm chí đã thấy những hiện vật minh chứng cho tầng lịch sử thời Bắc thuộc này. Những đồ gốm thời Đại La như: bình đá, bình có 6 núm, bình men vàng... Còn tìm thấy các viên gạch màu đỏ xám, rìa cạnh in hoa văn hình ô trám lớn thế kỷ V - VI, tiền của thế kỷ VI, vài bát gốm men màu xanh với các dấu con kê lớn trong lòng bát... Các di vật này lẫn trong tầng văn hoá Đại La (VII - IX) nhưng không nằm thành tầng văn hóa riêng. Theo giải thích của giới chuyên môn thì hầu như các đồ vật này thường nằm trong một tầng ổn định ít bị xáo trộn.

Rõ ràng, lịch sử của một miền đất khác với lịch sử của một địa danh, nghĩa là Thăng Long vẫn 1.000 năm tuổi kể từ khi Lý Công Uẩn dời đô từ Hoa Lư về trung tâm Giao Chỉ (1010) cùng với những triều đại phong kiến Đại Việt sau này. Và, như vậy tầng Đại La mới tìm thấy đã cộng thêm cho lịch sử của Hà Nội... 300 năm nữa.

Cuộc sống thời Đại La

Theo sử sách thì thành Đại La là thủ phủ của chính quyền đô hộ thời nhà Tùy, nhà Đường trong vòng 3 thế kỷ. Đặc biệt là La Thành do Cao Biền đắp có chu vi hơn 6km ngoài đắp đê dài hơn 7km, dựng 5.000 gian nhà. Phủ thành này đã có lần trở thành thủ phủ của chính quyền độc lập trong thời gian ngắn Phùng Hưng, Dương Thanh. Thành Đại La là một thành lũy lớn, một đô thị tập trung cư dân khá đông, một trung tâm kinh tế phát triển. Lý Công Uẩn dời đô từ Hoa Lư về thành Đại La (Hà Nội) năm 1010 và đổi tên thành Thăng Long. Nhà vua chọn Đại La với đủ các tiêu chí thủ đô của một quốc gia thống nhất và thịnh đạt ""ở giữa khu vực trời đất, có thế rồng cuộn hổ ngồi, chính giữa nam, bắc, đông , tây, tiện hình thế sông núi trước sau"".

Phat hien moi tu di tich Hoang thanh Thang Long Ha Noi da 1.300 tuoi
Cột gỗ cháy tìm thấy chứng tỏ thời tiền Thăng Long con người ở theo hình thức nhấc sàn. Ảnh: Anh Đức

Nay tìm thấy dấu tích của Đại La ngay dưới nền lịch sử Lý, Trần, Lê... đã phần nào có thể hình dung ra được người xưa sinh sống như thế nào. Các nhà khảo cổ đã tìm thấy một vết tích kiến trúc lớn xếp bằng gạch màu xám và 4 chân cột gỗ lớn được dựng trên các chân đá tảng. Những cột gỗ vẫn còn vết cháy nham nhở cao khoảng 1,67m, chu vi khoảng 1,32m, thời Lý đã để nguyên cột như vậy, lấp đất tràn lên và xây dựng ngay trên nền đó. Các chân đá tảng của kiến trúc Đại La nằm trên nền đất phù sa hình chữ nhật dài 96cm, rộng 72cm đơn giản, không hề gia cố gì, không có bất cứ nét trang trí hoạ tiết nào. Các cột cách nhau khoảng 3,75m tính từ tim cột, chiều dài bắc - nam của các cột này khoảng 35m. Từ đó, có thể hình dung mặt bằng kiến trúc là rất lớn, nhà ở có thể rất rộng, cao theo kiểu Trung Hoa bởi những tảng cột rất lớn, có cái đường kính chân cột gần 1m. Mỗi cột đều thấy có những lỗ mộng kê cột xà để lắp ván sàn, bên dưới hoàn toàn là đất phù sa, chứng tỏ người Đại La xưa không sinh sống trực tiếp trên nền đất mà ở nhấc sàn (sinh hoạt từ tầng sàn cách mặt đất một chút chứ không nâng cao như nhà sàn hiện đại), thậm chí nhà còn có thể có lầu. Trong khi thời Thăng Long công trình kiến trúc rộng nhưng không cao bởi gạch có trang trí hoa văn và lát ngay trực tiếp trên nền.

Phat hien moi tu di tich Hoang thanh Thang Long Ha Noi da 1.300 tuoi
Móng bè cục bộ bằng gỗ chống lún thế kỷ VII - IX. Ảnh: Anh Đức

Công trình kiến trúc của Đại La được dựng trên nền đất sinh thổ đầu tiên của Hà Nội (hay còn gọi là tầng phù sa châu thổ). Chỉ đến thời Lý Trần người ta mới đưa đất về tôn nền. Cuộc khai quật lần này có thể so sánh về cách ""ứng xử với móng cột"" của hai thời kỳ Đại La và Thăng Long. Khảo cổ học kiến trúc trước nay mới chỉ khẳng định được kiến trúc cổ truyền Việt là kiến trúc thuộc dòng chịu lực bằng khung gỗ liên kết. Xương sống của khung chịu lực ấy là hệ thống cột. Tất cả sức nặng của công trình dồn xuống cây cột. Người Đại La kê dưới cây cột ấy những tảng đá lớn, những chân đá tảng ấy vừa chịu lực, vừa chống lún, chống nghiêng cho công trình. Thời Đại La dùng móng bè cục bộ bằng gỗ, 3 lượt gỗ xếp chéo lên nhau (dưới là nền đất) và chống cột, người ta không làm móng cột bằng đá sỏi và đất sét như đời Trần. Ở khu vực tìm thấy những chân đá tảng thời Đại La nền đất yếu do gần sông nên bên dưới các chân đá tảng được gia cố các trụ sỏi được lèn chặt. Rất nhiều trụ sỏi còn trơ lại do các viên đá tảng đã mất hoặc được tận dụng vào các công trình khác. Từ đây có thể so sánh các công trình được tìm thấy trước đây không công trình nào có bước gian, chiều dài và chiều rộng lớn như vậy.

Phat hien moi tu di tich Hoang thanh Thang Long Ha Noi da 1.300 tuoi
Ngói dương trang trí cách điệu hình hoa thị và hoa sen. Ảnh: Anh Đức

Rất nhiều những vật liệu kiến trúc khác thời Đại La cũng được tìm thấy: những viên ngói có độ nung rất cao, những viên gạch thời Đại La mỏng xám, hình chữ nhật có chữ Giang Tây quân, có viên in chữ Giang Tây chuyên, thỉnh thoảng có viên màu đỏ. Đặc trưng của ngói thời này có tính cách điệu rất cao, nổi khối lớn: ngói dương được trang trí hình mặt linh thú, có mặt thú còn há miệng nhe nanh trông rất dữ, ở đầu ngói cũng trang trí mặt hề, hoa sen, hoa thị, hoa mẫu đơn. Những viên ngói âm có đường viền cạnh, đặc biệt những viên ngói âm xám trong lòng đều có dấu vải. Theo TS Nguyễn Tiến Đông - một trong những nhà khảo cổ học tham gia khảo cổ khu vực Hoàng thành thì có thể hình dung cách làm ngói của người xưa bằng khuôn tre hoặc khuôn gỗ cong, sau đó lấy một miếng vải ướt đắp lên khuôn (một cách chống dính thô sơ bằng vải) rồi lấy đất nguyên liệu đắp lên tạo thành viên ngói. Đây cũng là một cách làm ngói rất phổ biến ở Đông Á và Đông Nam Á.

Phat hien moi tu di tich Hoang thanh Thang Long Ha Noi da 1.300 tuoi
Giếng cổ 1.300 tuổi. Ảnh: Anh Đức

Đặc biệt, phát hiện giếng Đại La với nhiều chi tiết rất độc đáo: giếng được xếp bằng gạch mỏng xám có độ nung cao, kích thước 30x16x5cm, xếp 4 lóng ngang, 1 lóng dọc. Từ 70cm trở xuống lại xếp 3 lóng ngang 1 lóng dọc liên tục. Giếng sâu 5,90m. Thềm giếng hình tròn, thềm khoảng 2,5m tính từ miệng giếng. Trong quá trình khai quật không hề tìm thấy một mạch ngang nào, (dù theo địa thế thì xưa kia giếng này nằm ngay sát bờ sông) mãi đến chạm đáy mới thấy mạch dọc đẩy nước rất mạnh. Cho thấy, người xưa đã sử dụng kiến thức đào giếng mạch dọc - một kiến thức phong thuỷ rất giỏi mà tận bây giờ cũng không dễ dàng nắm bắt được. Kỹ thuật xếp gạch của thời Đại La đạt trình độ cao bởi không hề có chất kết dính, cũng không xếp theo hình xương cá như đời Trần sau này, mà kiểu xếp ngang dọc vừa chắc lại vừa có độ lọc nước cao. Vì chất lượng nước tốt nên đến đời Lý vẫn tiếp tục sử dụng nguồn nước giếng này, bằng chứng là người ta chồng thêm lên miệng giếng Đại La một hàng gạch thẳng đứng của thời Lý màu đỏ, có kích thước 40x20x6 (khác hẳn với gạch xám thời Đại La).

Tiến sĩ Khảo cổ học Nguyễn Tiến Đông phân tích, chắc chắn chiếc giếng này được lấp vào thời Lý vì trong lòng giếng còn tìm thấy hơn 300 hiện vật như hũ, vại sành thời Lý và cả một vài mảnh gốm Trung Quốc thời Tống. Thậm chí có thể đoán là giếng này được lấp vào mùa hè vì thấy cả hạt vải, hạt đào. TS Đông chỉ cho chúng tôi xem những đống xương thú có tuổi thọ 1.300 tuổi nằm rải rác trên đất: ""Có thể hình dung người Đại La cũng ăn như mình hiện nay thôi, nhìn vào đống xương thú này thì biết, cũng lợn chó, bò, gà..."". Những di tích và di vật lịch sử tìm được dù còn rất ít để hình dung rõ nét về cuộc sống của người xưa, nhưng nó góp phần quan trọng trong việc khẳng định một Thăng Long 1.000 năm, cho chúng ta tự hào với Hà Nội 1.300 tuổi.

Các nhà khảo cổ đã đào sâu thêm 5m nữa dưới nền Hoàng thành và khẳng định không còn có tầng văn hóa nào bên dưới nữa.

  • Kiều Minh

Việt Báo

Video được xem nhiều nhất

Cảnh bắt vợ của người H'Mông
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Khác biệt ‘đỉnh’ của đôi ta

Theo quan điểm của các nhà khoa học, “đỉnh” của các chị em có nhiều khác biệt so với nam giới và còn là một vấn đề cần được nghiên cứu nhiều hơn nữa.

Nhận xét tin Phát hiện mới từ di tích Hoàng thành: Thăng Long - Hà Nội đã 1.300 tuổi?

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Phát hiện mới từ di tích Hoàng thành: Thăng Long - Hà Nội đã 1.300 tuổi? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Phat hien moi tu di tich Hoang thanh Thang Long Ha Noi da 1.300 tuoi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Phát hiện mới từ di tích Hoàng thành: Thăng Long - Hà Nội đã 1.300 tuổi? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa.

new findings from the Royal Citadel relic: Thang Long - Hanoi 1300 years old?
Thang Long, Hanoi, Anh Duc, an archaeologist, a high level, archeology, University of La, possibly, for centuries, historical era, architecture, development is, of

Hanoi over a thousand years ago: people in the lift-style flooring in most houses along the river; ... they eat dogs, chickens, cows and they have been digging wells circuit techniques along high level of feng shui ... It is the latest findings from the ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h0402 Virus Zika teo nao lay qua duong quan he
    Thời sự 24h(04/02): Virus Zika teo não lây qua đường quan hệ

    Những lần “trảm tướng” nhanh như chớp của Bộ trưởng Thăng; Hành trình vây bắt đối tượng có lệnh truy nã đặc biệt nguy hiểm; Hành lý của khách bị rạch ở sân bay: Thanh tra Bộ GTVT vào cuộc; Phá trọng án trong những ngày Tết nguyên đán đã cận kề;Câu chuyện giảm nghèo chưa bao giờ dừng lại;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 04/02/2016.

  • Thoi su 24h0302 Dot phao no co the bi tu den 7 nam
    Thời sự 24h(03/02): Đốt pháo nổ có thể bị tù đến 7 năm

    Sửa tàu Cát Linh-Hà Đông, Trung Quốc chưa nghe: Tội hình thức; “Ngáo đá” khống chế hai cháu bé, dọa dội nước sôi; "Choáng" với quy trình sản xuất chè Đinh 3 triệu đồng/kg; Sự thật sau lời đồn về cái chết bí ẩn của nam sinh trên cầu; Liên tiếp có nhiều trẻ em nhập viện vì ngộ độc chì trong thuốc cam;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 03/02/2016.

  • Thoi su 24h0202 sap bay lua doi 3 trieu lay 12 trieu
    Thời sự 24h(02/02): sập bẫy lừa đổi 3 triệu lấy 12 triệu

    3/14 mẫu thực phẩm phục vụ Tết không đạt chất lượng; 102 người đi bộ bị xử phạt trong ngày đầu: "Cần nhưng chưa đủ"?; Bị phát hiện bột ngọt từ nguyên liệu TQ, chốt cửa tẩu tán; WHO ban bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu về virus Zika;

  • Thoi su 24h0102 Dao mo moi chon trom di 1 phan co the
    Thời sự 24h(01/02): Đào mộ mới chôn, trộm đi 1 phần cơ thể

    Kẻ gian đào mộ mới chôn, trộm đi một phần cơ thể; Đã tháo dỡ hết biển báo dưới 50km/h sau 10 ngày; CSGT trưng dụng tài sản cá nhân, tổ chức: Luật quy định thế nào?; "Người dân đừng trộm hoa ven hồ Gươm nữa"; Đã có kết quả xét nghiệm gạo từ thiện gây ngộ độc;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 01/02/2016.

  • Thoi su 24h2901 Nghi pham giet vo chong dai gia o TG
    Thời sự 24h(29/01): Nghi phạm giết vợ chồng đại gia ở TG

    Nghi “ăn gạo từ thiện… ngộ độc”: Hội nạn nhân chất độc da cam lên tiếng; Hành trình phá đường dây ma túy hội quý tử con nhà giàu; Việt Nam lên phương án đối phó với virus Zika gây teo não; Sân bay Nội Bài lên tiếng vụ "vòi vĩnh": Người tố trên Facebook nói gì?; Coi chừng lỡ chuyến tàu Tết vì... vé không hợp lệ!;... là những tin tức thời sự nổi bật

  • Tet binh than 2016
    Tết bính thân 2016

    Người Việt có thói quen quan tâm tới cuộc sống cá nhân của nhau. Nhưng điều này không phải phù hợp, thậm chí thành khiếm nhã. Tết là dịp điều này thể hiện rõ nhất.

  • Xu phat nguoi di bo vi pham giao thong o HN
    Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN

    Tai nạn giao thông chết người do người đi bộ gây ra ở TP.HCM và Hà Nội đáng báo động.

  • Hari Won Tran Thanh Yeu that hay PR
    Hari Won - Trấn Thành: Yêu thật hay PR?

    Showbiz Việt hôm qua (3/2) dậy sóng sau khi hình ảnh MC đắt show bậc nhất hiện nay "khóa môi", cõng người yêu cũ Đinh Tiến Đạt xuất hiện trên mạng.

  • Virus Zika gay tat dau nho o tre so sinh
    Virus Zika gây tật đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh

    Mỹ vừa ghi nhận ca lây nhiễm virus Zika gây bệnh teo não đầu tiên không phải do muỗi đốt mà dường như từ quan hệ tình dục.

  • Tien gia cong khai rao ban tren facebook
    Tiền giả công khai rao bán trên facebook

    Lợi dùng lòng tham và sự nhẹ dạ cả tin của người dân, một số đối tượng đã dùng thủ đoạn đổi tiền thật lấy tiền giả để chiếm đoạt tài sản. ------------ Xem thêm: Tiền giả công khai rao bán trên facebook, http://vietbao.vn/tp/Tien-gia-cong-khai-rao-ban-tren-facebook/13583762/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 31162
    Sự kiện quốc tế nổi bật (31/1-6/2)

    Lệnh Hoàn Thành tiết lộ cho tình báo Mỹ bí mật thâm cung của Bắc Kinh; Hoà đàm Syria tạm ngừng do giao tranh khốc liệt trên chiến trường; Bà Clinton chính thức giành chiến thắng 'sít sao nhất lịch sử'; Viễn cảnh nước Anh rời khỏi Liên minh châu Âu đã cận kề.... là những tin chính trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 3101 06022016
    Toàn cảnh kinh tế tuần 31/01 – 06/02/2016

    Ngày 2/2/2016 diễn ra buổi họp báo Công bố giá thành sản xuất kinh doanh điện năm 2014, ông Đinh Quang Tri – Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khẳng định chưa có kế hoạch tăng giá điện, tuy nhiên tới mùa cao điểm, doanh nghiệp 'chưa nói trước được điều gì'. Cũng trong buổi họp này, tổng kết hoạt động kinh doanh của tập đoàn này, EVN lãi hơn

  • Nghin le chuyen tuan qua 0102 05022016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 01/02 - 05/02/2016

    Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN; CSGT trưng dụng tài sản của dân gây tranh cãi; Đề xuất mua tàu Trung Quốc cũ; Hoa trang trí ở hồ Gươm bị ăn trộm; Các điểm bắn pháo hoa giao thừa Tết Bính Thân 2016 tại 64 tỉnh, thành... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 3101 0602
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (31/01 - 06/02)

    Cảnh báo nạn trộm cắp, cướp giật dịp Tết; Phận tù 'mồ côi', Tết về rưng rưng nước mắt; Tiền giả công khai rao bán trên facebook; Rượu bia ngày Tết và những hệ lụy: Từ rượu giả đến tai nạn giao thông; Hành trình cảm động của người cha qua 15 tỉnh, thành đi tìm con; Phá án là trách nhiệm chứ không phải chiến công;.....là những tin đáng chú ý.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 311 62
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (31/1 - 6/2)

    Thái Lan phát hiện virus Zika, Bộ Y tế Việt Nam họp khẩn; Ăn tiết canh ngày Tết, dễ chết như chơi; Trẻ nhập viện liên tiếp vì ngộ độc chì từ thuốc cam; Không biết bị lạc nội mạc tử cung: Nhiều phụ nữ vô sinh;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.