Thứ tư, 25 Tháng một 2006, 09:48 GMT+7

Phát hiện di tích kiến trúc thời Trần ở Hà Giang

Phat hien di tich kien truc thoi Tran o Ha Giang
Di vật tìm thấy ở di tích Nậm Dầu.

Mới đây, trong đợt kiểm tra khảo cổ học ở huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang, các cán bộ chuyên môn ở Viện Khảo cổ học Việt Nam và Bảo tàng tỉnh Hà Giang đã phát hiện một di tích khảo cổ học quan trọng. Đó là dấu tích một ngôi chùa cổ thuộc địa phận thôn Ngọc Thanh, xã Ngọc Linh.

Di tích phân bố trên gần đỉnh quả núi Nậm Dầu, nằm cách trung tâm thôn Ngọc Thanh khoảng 1km về phía tây, bên dòng sông Lô uốn lượn, tạo nên bức tranh thiên nhiên thật thơ mộng. Hiện tại có một ngôi đền mới được dựng cách nay không lâu, nằm trong khuôn viên của di tích. Khảo sát trên bề mặt, các nhà khảo cổ đã tìm thấy một số vật liệu xây dựng cổ như mảnh gạch, ngói, chân tảng đá không còn nằm nguyên vị trí ban đầu và phần lớn đã bị vỡ. Trong hố đào thám sát nhỏ, các nhà khảo cổ đã tìm thấy hàng trăm di vật gốm đất nung nằm chồng chéo lên nhau ở độ sâu từ 20cm đến 55cm so với bề mặt. Chúng là những vật liệu dùng trong xây dựng đình chùa, nhà cửa.

Chiếm số lượng nhiều nhất trong số những di vật trên là những viên ngói mũi hài (còn gọi là ngói mũi sen). Đây là loại ngói được chế từ loại đất tốt, độ nung cao và thường có màu đỏ sẫm. Bản ngói có hình khối chữ nhật dẹt, phần đầu mũi khum cong và vuốt dày nhọn lên ở phần chính giữa trục dọc viên ngói. Đối diện với mũi nhọn là phần đuôi ngói phía dưới có mấu hình chữ nhật nằm ngang để lợp. Phần lớn số ngói này trên bề mặt được trang trí bằng 2 đường kẻ chạy song song với đường riềm ngói, tạo cảm giác nhẹ nhõm, bay bổng. Đây là loại ngói mang những đặc trưng kỹ thuật chế tác, kỹ thuật trang trí của ngói thời Trần. Ngoài ra, người ta còn tìm thấy một số viên ngói bò dùng để lợp nóc, hoặc một số mảnh gốm trang trí có hoa văn cách điệu hình hoa lá, xen kẽ những nụ đinh.

Nổi bật hơn cả là những lá đề bằng đất nung. Loại di vật này thường là những bộ phận trang trí trên nóc nhà, được gắn trên lưng ngói bò hoặc đầu ngói ống. Chúng thường có hình lá đề rất cân xứng với mũi lá nhọn, vai xuôi phình to dần rồi lại thu vào, và hơi thót lên ở phần giáp với cuống lá. Phần riềm ngoài lá đề uốn lượn hình sin biểu tượng hình ngọn lửa uốn lượn theo hình chiếc lá đề. Đặc biệt chú ý là, trong lòng lá đề Nậm Dầu được trang trí hình các móc lá ôm lấy hình cây tháp cao tầng Phật giáo (5 tầng). Có thể nói đây là loại di vật thể hiện nghệ thuật điêu khắc rất tuyệt vời, đặc sắc được trang trí trong kiến trúc Phật giáo thời Trần. Ở Hoàng thành Thăng Long thời Lý, đã xuất hiện lá đề có hình tháp ở giữa, hai bên có rồng chầu. Tại khu di tích Ly Cung (Thanh Hóa), các nhà khảo cổ cũng tìm thấy loại lá đề này có niên đại Trần.

Điều thú vị là, tại đây đã tìm thấy hình tượng con rồng được thể hiện qua dạng tượng tròn, hoặc trên phù điêu trang trí, đã phát hiện một đầu rồng to, có hai sừng, có bờm, râu, mào lớn (bị gãy). Phần thân rồng, tuy chỉ tìm thấy một đoạn bị vỡ cũng giúp hình dung được một thân rồng mập, uốn khúc hình “yên ngựa”, đang vận động theo phương nằm ngang. Trên lưng rồng có vây hình ngọn lửa, thân rồng có vẩy. Đây có thể là tượng rồng được gắn nóc mái kiến trúc.

Ở một mảnh gốm có trang trí hình rồng cho thấy thân rồng mập, uốn lượn hình sin, chân rồng có 3 móng, với một túm lông sau khuỷu chân.

Trên một số tiêu bản gốm trang trí có hình tượng hoa lá được chạm nổi nhẹ, uốn cong, mềm mại tạo thành dây rất đẹp mắt. Cũng có mảnh được điêu khắc hình giống con thạch sùng.

Tất cả những di vật trên đều mang những nét đặc trưng của vật liệu kiến trúc thời Trần, thế kỷ XIII-XIV.

Ngoài những di vật bằng đất nung, các nhà khảo cổ đã tìm thấy một chân tảng đá dùng để kê cột nhà trong hố thám sát. Chân tảng này là một tảng đá to có dáng khối hình học với một bề mặt khá phẳng.

Chưa tìm thấy đồ gốm sứ trong hố đào thăm dò, ngoại trừ một mảnh sành nhỏ. Căn cứ vào khối lượng lớn của vật liệu kiến trúc tìm thấy, bước đầu các nhà nghiên cứu cho rằng đây là dấu tích của một nóc mái kiến trúc cổ đã bị sụp tại chỗ. Căn cứ vào các họa tiết trang trí trên vật liệu xây dựng, đặc biệt là loại lá đề có trang trí tháp nhiều tầng, có nhiều khả năng đây là di tích của một ngôi chùa cổ.

Dựa vào các đặc trưng họa tiết điêu khắc trang trí trên vật liệu kiến trúc tìm thấy, có thể đoán định ngôi chùa này được xây dựng vào thời Trần. Phát hiện này đóng góp lớn vào việc tìm hiểu lịch sử cũng như những giá trị văn hóa của văn minh Đại Việt thời nhà Trần ở vùng núi phía Bắc nước ta.

Đến nay, việc tìm hiểu, nghiên cứu những vấn đề liên quan đến di tích chùa cổ thời Trần vẫn đang được tiến hành. Sở Văn hóa - Thông tin Hà Giang và Bảo tàng tỉnh đã có những kế hoạch tiếp theo, nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị lịch sử và văn hóa của di tích trên.

TS. Trình Năng Chung - (CAND)

Việt Báo

Nhận xét tin Phát hiện di tích kiến trúc thời Trần ở Hà Giang

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Phát hiện di tích kiến trúc thời Trần ở Hà Giang bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Phat hien di tich kien truc thoi Tran o Ha Giang ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Phát hiện di tích kiến trúc thời Trần ở Hà Giang ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Detecting the architectural relics in Ha Giang Tran
Ngoc Thanh, early years, Ngoc Linh, Vi Xuyen, Vietnam Archaeology, architectural monuments, architectural materials, Institute of Archaeology, Province Ha Giang, archaeologists, officials, decorations, find, pictures

Most recently, in the archaeological inspection in Vi Xuyen district, Ha Giang, the professional staff at the Vietnam Institute of Archaeology and Ha Giang Provincial Museum has found a relic archaeological importance. It traces an ancient temple belonging to the village ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h3110 Nhat vang giup nguoi bi cuop o SG
    Thời sự 24h(31/10): Nhặt vàng giúp người bị cướp ở SG

    Ông Bá Thanh vẫn điều hành công việc qua thư ký; Hàng chục người nhặt vàng giúp người phụ nữ bị cướp ở Sài Gòn; Lẻn vào các nhà đại gia, ăn no ngủ say rồi trộm; Vỡ đập thủy lợi tại Quảng Ninh...

  • Thoi su 24h3010 18 7 ty USD xay san bay Long Thanh
    Thời sự 24h(30/10): 18,7 tỷ USD xây sân bay Long Thành

    18,7 tỉ USD xây sân bay Long Thành; Kể lại lúc băng cướp đi ôtô xông vào tiệm vàng; Bắt giam giám đốc Công ty Xổ số Kiến thiết Lâm Đồng;Tin nhắn bí ẩn và cái chết của một thiếu nữ; Hào Anh cắm xe đi bar, giục mẹ bán đất... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 29/10.

  • Thoi su 24h2910 Ca xa di diet ran doc
    Thời sự 24h(29/10): Cả xã đi diệt rắn độc

    Formosa nói gì về yêu cầu tháo dỡ miếu thờ?; Sơ tán nhiều hộ dân vì ‘hố tử thần’ xuất hiện; 7 siêu xe sung công "ế" vì bán đấu giá quá cao; "Mổ xẻ" các phương án cầu mới cạnh cầu Long Biên...

  • Thoi su 24h2810 Tiem nham nuoc cat cho 60 tre
    Thời sự 24h(28/10): Tiêm nhầm nước cất cho 60 trẻ

    Nội Bài, Tân Sơn Nhất: Thừa nhận tồi tệ, quyết chấn chỉnh?; Tiêm nhầm nước cất thay vì vắcxin cho 60 trẻ; Giai thoại Thuyết "buôn vua": Mỗi ngày xài một tỷ; Nổ nồi hơi lò bánh tráng, mái nhà bay lả tả... 

  • Thoi su tuan qua thai nhi vang khoi bung me sau TNGT
    Thời sự tuần qua: thai nhi văng khỏi bụng mẹ sau TNGT

    Ông Nguyễn Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH; Điều lạ ở ‘lãnh địa’ của xe quá tải; Bắt tạm giam nguyên Chủ tịch HĐQT Ocean Bank; Mở lại phiên xử vụ TMV Cát Tường trong tháng 11; "Haivl.com bị rút giấy phép vĩnh viễn...

  • Ban tin suc khoe tuan tu 19 2510
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 19 - 25/10)

    Nhiều nghi vấn vụ bé gái chết bất thường tại bệnh viện Quốc Oai: Chẩn đoán rối loạn tiêu hóa, chết vì viêm màng não?; Bác sỹ "ế ẩm", giáo sư đông nghẹt “khách”; Bệnh viện K bị tố “nhũng nhiễu” bệnh nhân; Dầu bẩn Đài Loan nghi lấy nguyên liệu từ Việt Nam?; Bị cúm khi mang thai có nguy hiểm không?; Những cách giảm cân bằng bưởi hiệu quả nhất; Tác dụng phụ kỳ diệu của cực khoái với nam giới; Dùng nước hoa có thể gây ung thư?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1910 2510
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/10 - 25/10)

    Khai mạc kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa 13; Bé gái chết bất thường ở bệnh viện; Nội Bài, Tân Sơn Nhất bị xếp hạng sân bay tệ nhất châu Á; Gửi iPhone qua bưu điện, nhận... 2 cục đá; Bác sĩ từ chối cấp cứu, bệnh nhân tử vong ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1910 2510
    Toàn cảnh Showbiz tuần (19/10 – 25/10)

    Đại sứ bảo vệ động vật hoang dã Thu Minh dùng mật gấu tươi, Vương miện Hoa hậu Việt Nam 2014 trị giá 2,5 tỷ đồng, Vợ cũ tố Lam Trường là người cha thiếu trách nhiệm, Yanbi miệt thị người đồng tính, Hồ Ngọc Hà bị loại tại MTV EMA 2014, Giang Hồng Ngọc đăng quang X - Factor - Nhân tố bí ẩn 2014, Loki Bảo Long bị tố bỏ thi vì yêu lăng nhăng, Nhạc phim do Sơn Tùng M-TP sáng tác lại bị tố đạo nhạc Hàn, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Orlando Bloom đang bí mật hẹn hò với Selena Gomez,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1910 2510
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/10 - 25/10)

    Xót lòng những vụ giết con rồi tự tử; Vụ Thẩm mỹ viện Cát Tường và những điều bất ngờ; Tử tù hiếp dâm tự tử 3 lần vì sợ tiêm thuốc độc; Chân tướng quân sư số một của ông trùm ma túy; “Siêu trộm” kim cương xuyên lục địa bị bắt giữ; Chuyện chưa kể về phiên toà xử “ông trùm” Khánh trắng;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tin The gioi noi bat tuan qua tu 19102510
    Tin Thế giới nổi bật tuần qua (từ 19/10-25/10)

    Vụ xả súng kinh hoàng tại tòa nhà quốc hội Canada; Hải quân Thụy Điển đã phát động một cuộc săn tìm tàu lạ trên biển; Giải mã một loạt diễn biến bí ẩn ở Triều Tiên; Bình luận xung quanh việc Trung Quốc mở rộng bãi Đá Chữ Thập ở Trường sa; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.