Phập phồng chờ biến động

Năm nay, người tiêu dùng sẽ tha hồ lựa chọn mẫu lịch bloc

Lo nhất khâu tiêu thụ

Tương tự như khi "cơn bão Công ước Berne" tràn tới Việt Nam và trong một thời gian gần như làm tê liệt thị trường sách dịch, những công tác chuẩn bị cho mùa lịch bloc "xã hội hóa" đầu tiên cũng diễn ra một cách yên ắng và tương đối thụ động.

Ghé thăm Nhà xuất bản (NXB) Văn hóa-Thông tin trong thời điểm giờ G đang tới gần, gương mặt Giám đốc Bùi Việt Bắc khá trầm tư khi ông nói đến vụ lịch năm nay. "Nói chung, giới xuất bản đều... sợ xã hội hóa (?). Vì trước đây, khi tiến hành xã hội hóa lịch tờ, chỉ trong vòng 2-3 năm, tư nhân đã chiếm lĩnh toàn bộ thị trường và loại ra hầu hết các NXB từng tham gia vào lĩnh vực này".

Sôi nổi một mùa lịch bloc "thoải mái": Cuộc cạnh tranh bắt đầu

Nỗi lo của ông về chỗ đứng của giới xuất bản trong khu vực lịch bloc không phải không có cơ sở. Với bộ máy cồng kềnh, cộng thêm việc phải tốn khá nhiều thời gian cho khâu thủ tục, giấy tờ, xuất kho, kiểm kho..., các NXB đúng là khó mà cạnh tranh nổi với tư nhân vốn có cơ chế hoạt động linh hoạt. Năm nay, NXB Văn hóa - Thông tin đăng ký 5,5 triệu lịch bloc, tăng đáng kể so với con số hơn 3,5 triệu của cả nhóm Văn hóa năm ngoái. Còn có "thắng" hay không thì... không chắc ! Cũng như ông Bắc, giới xuất bản không ít người tỏ ra hoang mang về tương lai của vụ lịch năm nay, đặc biệt là khi không còn có tổng đại lý - Tổng công ty sách Việt Nam. Theo đại diện của một NXB, ngoại trừ một vài "nhà" có sẵn mạng lưới phát hành như khối chính trị, giáo dục, số còn lại có lẽ sẽ lao đao vì không có đại lý và không có nơi tiêu thụ.

Lịch bloc - sẽ thừa hay thiếu?

Không ai có thể tưởng tượng được, số lượng đăng ký lịch bloc của các NXB trong cả nước lại lên đến một con số khổng lồ: hơn 100 triệu bloc. Xung quanh con số chắc chắn "ảo" này đã bùng nổ quá nhiều thắc mắc, lý giải và cả những suy đoán càng lúc càng phập phồng về kết cuộc của mùa lịch năm nay. Nói vui như Tổng giám đốc Tổng công ty sách Việt Nam Trần Tấn Ngô thì đấy là "cái chết đã được báo trước". Theo ông, năm nay có lẽ lịch bloc sẽ "ế" số lượng lớn và cả 3 khâu: làm lịch, in, phát hành đều có nguy cơ thua lỗ nặng vì thực chất, thị trường chỉ cần khoảng 15 triệu lịch bloc. Song, điều phí phạm nhất là trong khi thành phố dư thừa lịch thì chưa chắc vùng sâu vùng xa đã được đáp ứng đủ nhu cầu vì không còn ai đứng ra điều phối khâu phát hành nữa.

Trái ngược với nhận định của ông Trần Tấn Ngô, đại diện một NXB khác lại cho rằng, rất có thể năm nay sẽ thiếu lịch do các "nhà" đều sợ lỗ, không ai dám làm nhiều như mọi năm. Bên cạnh đó, không ít người thậm chí đưa ra cả hai dự báo: có thể thừa mà cũng có thể thiếu lịch! Thừa vì "nhà" nào cũng muốn có tên trên thị trường lịch năm nay. Thiếu vì tâm lý sợ "ế". Nghe có vẻ khôi hài song kỳ thực, đây mới là dự báo khách quan nhất. Xã hội hóa lịch bloc đồng nghĩa với nếp làm lịch theo 4 nhóm (Khoa học kỹ thuật, Nông nghiệp, Chính trị, Văn hóa) trước đây hoàn toàn bị phá vỡ. Và một khi trật tự đã bị phá vỡ thì các "nhà" cũng phải tập tành "làm ăn" riêng, lên kế hoạch riêng và... dè chừng nhau. Vậy nên, những con số mà "nhà" này công bố với "nhà" kia chưa hẳn đã là con số thật, nhất là khi người ta được phép đăng ký thoải mái, còn đăng ký rồi có làm hay không, làm bao nhiêu là tùy ý. Đúng là, không ai dám chắc điều gì sẽ xảy ra ở mùa lịch đầy biến động này!

H.L