“Ông Ðồ” làng Ninh Hiệp

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Sáng nào cũng vậy, cụ đồ Hoàng Ðình Ðá ôm cả tập giáo án Hán văn dày cộm bên vòm ngực gầy hóp hép đến đền Ðiếm Kiều dạy chữ cho đám học trò. Không thu một đồng học phí, cũng chẳng màng chút danh tiếng phù du của người đời, cụ đồ già cứ cần mẫn truyền dạy chữ thánh hiền với một niềm đam mê đến lạ thường. Và kỳ diệu thay, từ lớp học miễn phí ấy, dưới sự vun xới của các bậc túc nho cùng chí hướng, những mầm chữ thánh hiền từng một thời héo úa đã bừng tươi, toả hương nhân nghĩa giữa đời.


“Tứ túc nho đau đáu…nghề làng”

Cụ Hoàng Đình Đá năm nay đã trên 84 tuổi, là người đang giữ vai trò “chủ cựu” của lớp học chữ Hán ở Ninh Hiệp (Gia Lâm - Hà Nội). Ấy thế mà cụ Đá mới chỉ là “lớp hậu sinh” của “tứ túc nho” trong làng. Tứ túc nho ấy là cụ đồ Quýnh, cụ Hải, cụ Thực, cụ Kim, bốn cụ đồ nổi tiếng ở Ninh Hiệp này là những người đầu tiên khơi dậy truyền thống viết thư pháp ở Quốc Tử Giám vào mỗi độ tết đến xuân về.

“Cụ đồ” Đá bảo, thực lòng cụ và các bậc túc nho mở lớp dạy Hán Nôm là để phục vụ con em trong làng. Làng Nành quê cụ vốn nổi tiếng với nghề thuốc Nam cổ truyền. Ngày xưa dưới thời vua Tự Đức, cả chánh và phó ngự y đều xuất thân từ làng Nành. Thế nhưng, mấy mươi năm trở lại đây, rượt đuổi theo dòng đua chen cơm áo của phố thị, nhiều người quê cụ đã bỏ nghề thuốc của tổ tiên. Hệ quả, là những bài thuốc trị bệnh linh hiệu như thần tích luỹ hàng trăm năm đứng trước nguy cơ bị thất truyền. Nhiều cuốn sách quý ghi chép những bí quyết “chém cột nhà thề bất khả truyền” về sao tẩm, bắt mạch, kê đơn… của bao lang y nức tiếng bị vứt lăn lóc vì không có người biết chữ Hán để “giải mã’. Điều ấy, làm các cụ trong làng đau xót lắm. Nhiều đêm không ngủ được, cụ Đá cùng bốn cụ túc nho lọ mọ đến nhà nhau để giãi bày nỗi lòng mình.


Cụ Đá còn nhớ như in câu nói của ông đồ Quýnh trong một đêm mất ngủ rằng: “Người làng ta đang rũ bỏ, quay lưng lại với nghề thuốc cổ truyền, tôi đau lắm, có tội với tổ tiên lắm. Phải ráng mà cứu lấy nghề thuốc khi nó còn“thoi thóp” các cụ ạ!”. Lời nói thốt lên từ tâm ấy khiến các cụ đều rưng rưng lệ. Thế là, các cụ cùng đồng lòng đứng lên thành lập Hội đông y Ninh Hiệp, đi thu gom những cuốn sách cổ và mở lớp dạy chữ Hán miễn phí cho bà con trong làng. Hôm khai giảng lớp học, các cụ sướng quá, chạy đến các nhà để vận động bà con đi học.
Ong o lang Ninh Hiep
Cụ Hoàng Đình Đá.

“Cụ đồ” Đá vai mang gánh nặng

“Thế rồi lớp học được đặt trong đền Điếm Kiều, bốn cụ túc nho trong làng và tôi thay nhau soạn giáo án và trực tiếp giảng dạy theo khẩu hiệu “Học nhi bất yếm, hối nhân bất quyện (học không biết chán, dạy không biết mỏi)” - cụ Đá bồi hồi kể lại. Nhưng rồi, con người làm sao thắng được thời gian và tuổi tác. Dạy học được mấy năm, “tứ túc nho” lần lượt “ra đi” vì sức khoẻ, bệnh tật… để lại một mình cụ Đá chèo chống con thuyền của lớp học chữ Hán. Hôm tôi đến tìm hiểu để viết bài này cũng là ngày giỗ ba năm cụ đồ Nguyễn Khắc Quýnh.

“Tứ túc nho” của làng nức tiếng Hán văn “ra đi”, cụ Đá xót lắm. Vậy là giờ cụ vai mang gánh nặng chẳng biết san sẻ cùng ai. Lớp hậu sinh trong làng thì chỉ tập toẹ biết được vài chữ ê a, mà ngày càng nhiều học trò đến xin được học cái chữ tượng hình của Hán học để khỏi mất gốc. Thế rồi, ngày ngày cụ lên lớp dạy chữ, đêm về hì hụi nghiên cứu cách dạy mới sao cho thích hợp. Loay hoay mất chừng gần năm, cụ mới tìm ra được phương pháp “dùng thơ dạy chữ” kết hợp với cách dạy cũ của thầy Quýnh là phương pháp “hội ý” trong Lục Thư: Học một chữ biết nhiều chữ, học một chữ biết nhiều nghĩa. Ví như chữ Việt bởi 9 chữ hợp thành, mỗi chữ lại có những nghĩa riêng…rồi dùng thơ văn, những điển tích, điển cố trong lịch sử để minh hoạ cho từng chữ. Nhờ phương pháp mới này mà học trò dễ tiếp thu, biết rộng, hiểu sâu nhớ lâu và vì thế càng ham học. Nói đến đây, cụ Đá không giấu được niềm vui vì học trò của cụ, ai cũng đã có được “lưng vốn” kha khá, thậm chí có những người đạt tới đỉnh cao của Hán văn và Thi pháp.

Nhưng tôi cũng biết rằng, đồng hành với niềm vui “gieo chữ’ ấy, cụ Đá cũng còn nặng gánh lắm. Vốn chữ Hán học thì rộng như biển cả mà tuổi tác cụ đã cao, sức khoẻ đã yếu, đôi mắt cụ thỉnh thoảng mờ hẳn đi và tay run không còn cầm nổi bút. Anh Trần Quang - một học trò trong lớp chữ Hán ở đền Điếm Kiều cho biết: “Nhiều lúc thấy thầy Đá ho lụ khụ trên bục giảng mà thương thầy, vòm ngực thầy đã hóp hép quá như rút gân rút ruột dạy cho học trò từng chữ, từng câu”.

Thế nhưng đâu đã hết, đêm về cụ còn cặm cụi soạn giáo án Hán Nôm đến khuya mới chợp mắt lấy sức sáng mai dạy trò. Nhìn tập giáo án của cụ Đá mà lòng tôi cảm thấy xao xuyến, bâng khuâng, cảm phục… phải tâm huyết lắm, vất vả lắm cụ mới soạn được tập giáo án hàng trăm quyển như vậy. Mỗi quyển dày 100 trang, tương ứng với một bài thơ cổ của các thi nhân nổi tiếng để từ đó dịch nghĩa, phiên âm, giải nghĩa từng chữ trong hệ thống cấu trúc Hán-Nôm.

Đã bước sang tuổi 84, cái tuổi xưa nay hiếm nhưng “cụ đồ” Đá vẫn chưa chịu nghỉ ngơi. Vì cái chữ, cái nhân mà cụ vẫn không quản khó khăn dạy cho học trò những nét chữ như những nét đầu tiên vì còn mang nhiều gánh nặng mà chẳng ai gánh đặng được cho thầy.

“Hữu xạ tự nhiên hương”

Hiểu được nỗi vất vả của thầy, học trò trong lớp chữ Hán miệt mài học. Nhiều hôm trời mưa như trút, nước ngập đường làng, học trò vẫn đội áo mưa bì bũm lội đến lớp. Học chưa được dài lâu mà nhiều người từ chỗ chỉ biết ê a “nhân chi sơ, tính bản thiện” đã đọc được hầu hết các bức hoành phi, câu đối ở đền Kiếp Bạc, Quốc Tử Giám, thậm chí còn dịch được một số đoạn văn, bài thơ chữ Hán sang tiếng Việt. Vậy là số người đến xin học chữ Hán lớp cụ đồ Đá ngày một đông lên. Điều đặc biệt là không chỉ bà con trong thôn xã, nhiều người ở các vùng khác như Hà Nam, Nam Định, Yên Bái… nghe danh các “ông đồ” làng Nành Ninh Hiệp cũng khăn gói quả mướp tìm đến để học. Tính từ ngày khai giảng lớp học, có người đến nay là hơn chục năm theo đường chữ Hán như cụ Nguyễn Thế Minh (Hà Nội) tuy đã 90 tuổi nhưng ngày ngày cụ vẫn đạp xe đến đền Điếm Kiều để học từng chữ, từng vần.

Lớp học chữ Hán làng Nành này còn là nơi lý tưởng đối với các cô cậu sinh viên khoa Hán Nôm trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn đến để được “mục sở thị” từng nét chữ tài hoa và nhất là xin được làm đệ tử của cụ đồ Đá. “Vậy là từ ngày mở lớp đến giờ, đã có khoảng 600 học trò về quy tụ dưới mái đền Điếm Kiều mà thông hiểu Hán Văn” - cụ Đá nhẩm tính.

Cái hay, cái đẹp là vậy, ai thấy cũng mừng cũng vui nhưng xem ra ở làng Nành Ninh Hiệp này, những người am hiểu sâu sắc chữ Hán Nôm chẳng còn là bao. Bốn cụ túc nho thì đã lần lượt “ra đi”, còn mình cụ Đá là người am hiểu nho học nhất nhưng đận này trông cụ yếu lắm rồi. “Không biết tôi còn dạy được bao năm nữa nhưng còn hơi thở thì tôi còn cố gắng” - cụ Đá nói mà trong lòng trĩu nặng ưu tư. 

Việt Báo (Theo SK&ĐS)

Comment :“Ông Ðồ” làng Ninh Hiệp
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết “Ông Ðồ” làng Ninh Hiệp bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Ong o lang Ninh Hiep ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc “Ông Ðồ” làng Ninh Hiệp ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa
"Ong" Ninh Hiep village
Ninh Hiep, Mr. Du, Diem Kieu, Han Nom, Hoang Dinh Sports, Diem Kieu, sufficient grapes, Han, a student, class, lesson plans, saints and sages, in particular villages, to the
morning, too, Hoang Dinh instruments had my whole map file lesson plans Han culture surround the chest thin thick narrow to the point Kieu Hop literacy for the students. Do not charge a fee contract, nor fame fleeting little film of the life, the old tools just hard ...
  • Thoi su 24h2306 Cha om con 28 thang tuoi nhay lau tu tu
    Thời sự 24h(23/06): Cha ôm con 28 tháng tuổi nhảy lầu tự tử

    Tai nạn thảm khốc trên đèo Prenn: Cấm xe lưu thông vào ban đêm; Nhân viên BV Bạch Mai "buôn" điện thoại: "Buôn" 4 phút; Cặp bồ với "chồng nhà người ta", cô gái trẻ bị lột áo ngay tại nơi làm việc; Thảm sát Bình Phước: Gian nan nộp tiền khắc phục hậu quả; Thanh Hoá: Phát hiện nhầm con sau 4 năm vì cha mẹ trắng trẻo, con ngăm đen

  • Thoi su 24h2206 Hung thu giet hai nu sinh lop 12
    Thời sự 24h(22/06): Hung thủ giết hại nữ sinh lớp 12

    Nhận đỡ đầu con của Đại tá Trần Quang Khải tới năm 18 tuổi; Đằng sau người đàn bà chạy xe ôm 'ghê gớm' ở bến xe Gia Lâm; Nữ sinh trường Cao đẳng Công thương mất tích bí ẩn hơn nửa tháng; Trục lợi từ video khoe thân qua Facebook Live ở Việt Nam; Tai nạn kinh hoàng, xe cứu thương nát đầu, 10 người thương vong

  • Thoi su 24h2106 100 dan choi phe ma tuy trong khach san
    Thời sự 24h(21/06): 100 dân chơi phê ma túy trong khách sạn

    Hàng loạt bé trai Hà Nội dưới 5 tuổi dễ trở thành “thái giám”; Phạt nặng xe không treo khẩu hiệu: Nặng bệnh hình thức; Đã có ‘vòng kim cô’, chủ dự án BOT hết thời ‘tay không bắt giặc’; TNGT 7 người chết: Hàng nghìn HS nghẹn ngào tiễn đưa 3 cô giáo; Hi hữu ở HN: Chủ say rượu ngủ giữa đường, chó nhất quyết đứng trông

  • Thoi su 24h2006 Co dau xinh dep mat tich khi tam
    Thời sự 24h(20/06): Cô dâu xinh đẹp mất tích khi tắm

    Máy bay CASA 212 bị nạn: Ngóng đợi tin các anh trở về đất Mẹ; Tai nạn ở đèo Prenn 7 người chết: Nhiều sai phạm cần khởi tố vụ án ; Vỡ hồ chứa nước đãi titan: Hàng loạt sai phạm chỉ được coi là "thiếu sót"?; Vụ đánh ghen tại bigc quận Hà Đông, Hà Nội: Hành vi “có tổ chức” sẽ bị xử lý nghiêm!;

  • Thoi su 24h1706 Phan no co giao tat bom bop vao mat tre
    Thời sự 24h(17/06): Phẫn nộ cô giáo tát bôm bốp vào mặt trẻ

    Máy bay chở chín người tìm Su-30MK2 mất tích; Nửa đêm, bị kẻ lạ mặt ném mắm tôm vào nhà "khủng bố" tinh thần?; Đã tìm được thi thể phi công Trần Quang Khải; Phẫn nộ clip cô giáo tát bôm bốp vào mặt bé trai 3 tuổi; Bùng nổ các vụ đánh ghen: Trước hả hê, sau hối hận; CSGT phạt lỗi lốp mòn, đèn mờ bằng... mắt: Bức xúc!

  • Thoi su 24h1606 Danh ghen kinh hoang o Ha Dong
    Thời sự 24h(16/06): Đánh ghen kinh hoàng ở Hà Đông

    CSGT phạt lỗi lốp mòn, đèn mờ bằng... mắt; Mẹ 9x bỏ xác con gái ở bụi keo: Bán xe máy, quay lại xin làm phụ hồ; Cuộc sống hiện tại của 3 cha con bé trai bị bỏ rơi ở quán phở; Hơn 1.000 người tìm phi công Su-30 từ Hà Tĩnh đến Thái Bình; Gia cảnh của mẹ trẻ bị tố giả khổ lên mạng xin sữa cho con rồi đem bán

  • Thoi su 24h1506 Con rai vang ma quanh dam cuoi bo
    Thời sự 24h(15/06): Con rải vàng mã quanh đám cưới bố

    Chốt hạn đường sắt Cát Linh-Hà Đông:Phi thường hay phi thực tế?; Dòi trong cơm KTX ĐHQG: Chắc nuốt vài chục con vào bụng rồi!; Sữa Meiji Nhật Bản ở Việt Nam có thể là hàng giả; "Cò" dịch vụ đăng ký xe máy: Đưa 3,8 triệu đồng, 30 phút sau có giấy tờ!; Bé trai bị cắn tím người: Hiệu trưởng trường MN đến tận nhà xin lỗi

  • Thoi su 24h1406 MB tiem kich Su30MK2 mat lien lac
    Thời sự 24h(14/06): MB tiêm kích Su30-MK2 mất liên lạc

    Đường sắt Cát Linh-Hà Đông lại thất hứa: Lỗi phía Việt Nam?; Phượt thủ người Anh mắc sai lầm gì khi leo núi ở Sa Pa?; Máy bay tiêm kích Su30-MK2 mất liên lạc trong khi bay huấn luyện; Nữ sinh tử vong sau truyền nước: Phòng khám Thành Mỹ chịu trách nhiệm?; Rò rỉ khí độc amoniac ở hãng nước đá, nhiều người chạy tán loạn;

  • Thoi su 24h1306 Co gai bi sat hai nhet trong bao tai
    Thời sự 24h(13/06): Cô gái bị sát hại, nhét trong bao tải

    Tranh cãi về chất phenol "cực độc" trên cá nục; Báo động giới trẻ hồn nhiên mua "bóng cười" bằng mạng sống; Chồng nổi máu ghen dùng dao kề cổ vợ gây náo loạn Hà Nội; Đã xác định nguyên nhân nữ sinh 20 tuổi tử vong sau khi truyền nước; Dân xếp hàng chờ nhân viên BV Bạch Mai "buôn" điện thoại

  • Nghin le chuyen tuan qua 1906 25062016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 19/06 - 25/06/2016

    9 quân nhân trên Casa 212 đã hy sinh; Tai nạn thảm khốc ở đèo Prenn - Đà Lạt; An toàn hàng không sân bay Nội Bài bị uy hiếp vì tia lazer; Một giáo viên “phản pháo” việc tuyển dụng vợ phi công Khải; Những vụ đánh ghen lột trần tình địch giữa phố ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 196 256
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (19/6 - 25/6)

    Căn bệnh cướp mạng gần 5.000 phụ nữ Việt mỗi năm; Sử dụng điều hòa quá lạnh làm tăng nguy cơ đột quỵ và tử vong; 10 thực phẩm Trung Quốc chuyên gia Mỹ khuyên tránh xa; Chuyên gia chia sẻ bài thuốc hạ sốt cho trẻ bằng cây nhà lá vườn;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 196256
    Sự kiện quốc tế nổi bật (19/6-25/6)

    Người Anh lựa chọn rời EU; bão tử thần tấn công Trung Quốc, 898 người thương vong; Chủ tịch Kim Jong Un tự tin tên lửa Triều Tiên đã có thể đánh trúng Mỹ'; Tổng thống Indonesia họp kín bàn cách phá 'đường lưỡi bò'... là những tin đáng chú ý trong tuần này.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 126 186
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (12/6 - 18/6)

    Cô gái 20 tuổi tử vong sau khi được truyền dịch; Cá nục nhiễm chất cực độc phenol; Bé gái 5 tuổi liệt mặt vì mẹ bật điều hoà suốt đêm; Con bị tật bẩm sinh, đừng chậm trễ... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1206 18062016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 12/06 - 18/06/2016

    Máy bay Su-30, CASA gặp nạn trên biển; Bé trai 2 tuổi bị bỏ rơi cùng lá thư tuyệt vọng; Cá nục nghi nhiễm chất Phenol cực độc; Hot girl bị đánh ghen lột đồ tại siêu thị Big C Hà Đông; Cô giáo tát bôm bốp vào mặt bé trai 3 tuổi... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1206 1806
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/06 - 18/06)

    Đánh ghen "hội đồng" trước BigC Hà Đông; Toàn cảnh vụ dùng ô tô truy sát, nã đạn ở Hải Dương; Những bí mật đường dây cá độ nghìn tỷ của chủ salon ôtô; Từ chối chuyện chăn gối, chồng bị vợ đánh đến chết; Thầy tu trẻ vướng chuyện ái tình đẫm máu và nước mắt;....là những tin đáng chú ý.

  • Su kien quoc te noi bat 56116
    Sự kiện quốc tế nổi bật (5/6-11/6)

    Trung Quốc ráo riết xây dựng hải đăng ở Trường Sa; Nga có thể đánh bại NATO trong 60 giờ; Tổng thống Obama hậu thuẫn mạnh mẽ cho bà Hillary Clinton; Trung Quốc sẽ xây trạm nghiên cứu khổng lồ dưới Biển Đông... là những tin đáng chú ý trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 0506 11062016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (05/06 - 11/06/2016)

    Bộ Tài chính tiếp tục yêu cầu BIDV, Vietinbank phải trả cổ tức bằng tiền mặt; Vinalines xin thanh lý 6 con tàu; Bầu Đức viết tâm thư xin cổ đông thời gian vượt khó; lãi suất cho vay mua nhà ở xã hộixuống còn 4,8%...Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện

  • Nghin le chuyen tuan qua 0506 11062016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 05/06 - 11/06/2016

    Phượt thủ người anh tử nạn khi leo Fansipan; Chìm tàu du lịch trên sông Hàn; Cá chết nổi trắng hồ Hoàng Cầu; Cột điện mọc xuyên nhà dân giữa Hà Nội; Ớn lạnh thứ ma dược mới núp bóng thuốc lá thơm; Lộ diện đường dây mua chứng chỉ tiếng Anh có 1-0-2 tại Ninh Bình... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.