“Ông Ðồ” làng Ninh Hiệp

Sáng nào cũng vậy, cụ đồ Hoàng Ðình Ðá ôm cả tập giáo án Hán văn dày cộm bên vòm ngực gầy hóp hép đến đền Ðiếm Kiều dạy chữ cho đám học trò. Không thu một đồng học phí, cũng chẳng màng chút danh tiếng phù du của người đời, cụ đồ già cứ cần mẫn truyền dạy chữ thánh hiền với một niềm đam mê đến lạ thường. Và kỳ diệu thay, từ lớp học miễn phí ấy, dưới sự vun xới của các bậc túc nho cùng chí hướng, những mầm chữ thánh hiền từng một thời héo úa đã bừng tươi, toả hương nhân nghĩa giữa đời.

“Tứ túc nho đau đáu…nghề làng”

Cụ Hoàng Đình Đá năm nay đã trên 84 tuổi, là người đang giữ vai trò “chủ cựu” của lớp học chữ Hán ở Ninh Hiệp (Gia Lâm - Hà Nội). Ấy thế mà cụ Đá mới chỉ là “lớp hậu sinh” của “tứ túc nho” trong làng. Tứ túc nho ấy là cụ đồ Quýnh, cụ Hải, cụ Thực, cụ Kim, bốn cụ đồ nổi tiếng ở Ninh Hiệp này là những người đầu tiên khơi dậy truyền thống viết thư pháp ở Quốc Tử Giám vào mỗi độ tết đến xuân về.

“Cụ đồ” Đá bảo, thực lòng cụ và các bậc túc nho mở lớp dạy Hán Nôm là để phục vụ con em trong làng. Làng Nành quê cụ vốn nổi tiếng với nghề thuốc Nam cổ truyền. Ngày xưa dưới thời vua Tự Đức, cả chánh và phó ngự y đều xuất thân từ làng Nành. Thế nhưng, mấy mươi năm trở lại đây, rượt đuổi theo dòng đua chen cơm áo của phố thị, nhiều người quê cụ đã bỏ nghề thuốc của tổ tiên. Hệ quả, là những bài thuốc trị bệnh linh hiệu như thần tích luỹ hàng trăm năm đứng trước nguy cơ bị thất truyền. Nhiều cuốn sách quý ghi chép những bí quyết “chém cột nhà thề bất khả truyền” về sao tẩm, bắt mạch, kê đơn… của bao lang y nức tiếng bị vứt lăn lóc vì không có người biết chữ Hán để “giải mã’. Điều ấy, làm các cụ trong làng đau xót lắm. Nhiều đêm không ngủ được, cụ Đá cùng bốn cụ túc nho lọ mọ đến nhà nhau để giãi bày nỗi lòng mình.

Cụ Đá còn nhớ như in câu nói của ông đồ Quýnh trong một đêm mất ngủ rằng: “Người làng ta đang rũ bỏ, quay lưng lại với nghề thuốc cổ truyền, tôi đau lắm, có tội với tổ tiên lắm. Phải ráng mà cứu lấy nghề thuốc khi nó còn“thoi thóp” các cụ ạ!”. Lời nói thốt lên từ tâm ấy khiến các cụ đều rưng rưng lệ. Thế là, các cụ cùng đồng lòng đứng lên thành lập Hội đông y Ninh Hiệp, đi thu gom những cuốn sách cổ và mở lớp dạy chữ Hán miễn phí cho bà con trong làng. Hôm khai giảng lớp học, các cụ sướng quá, chạy đến các nhà để vận động bà con đi học.
Ong o lang Ninh Hiep
Cụ Hoàng Đình Đá.

“Cụ đồ” Đá vai mang gánh nặng

“Thế rồi lớp học được đặt trong đền Điếm Kiều, bốn cụ túc nho trong làng và tôi thay nhau soạn giáo án và trực tiếp giảng dạy theo khẩu hiệu “Học nhi bất yếm, hối nhân bất quyện (học không biết chán, dạy không biết mỏi)” - cụ Đá bồi hồi kể lại. Nhưng rồi, con người làm sao thắng được thời gian và tuổi tác. Dạy học được mấy năm, “tứ túc nho” lần lượt “ra đi” vì sức khoẻ, bệnh tật… để lại một mình cụ Đá chèo chống con thuyền của lớp học chữ Hán. Hôm tôi đến tìm hiểu để viết bài này cũng là ngày giỗ ba năm cụ đồ Nguyễn Khắc Quýnh.

“Tứ túc nho” của làng nức tiếng Hán văn “ra đi”, cụ Đá xót lắm. Vậy là giờ cụ vai mang gánh nặng chẳng biết san sẻ cùng ai. Lớp hậu sinh trong làng thì chỉ tập toẹ biết được vài chữ ê a, mà ngày càng nhiều học trò đến xin được học cái chữ tượng hình của Hán học để khỏi mất gốc. Thế rồi, ngày ngày cụ lên lớp dạy chữ, đêm về hì hụi nghiên cứu cách dạy mới sao cho thích hợp. Loay hoay mất chừng gần năm, cụ mới tìm ra được phương pháp “dùng thơ dạy chữ” kết hợp với cách dạy cũ của thầy Quýnh là phương pháp “hội ý” trong Lục Thư: Học một chữ biết nhiều chữ, học một chữ biết nhiều nghĩa. Ví như chữ Việt bởi 9 chữ hợp thành, mỗi chữ lại có những nghĩa riêng…rồi dùng thơ văn, những điển tích, điển cố trong lịch sử để minh hoạ cho từng chữ. Nhờ phương pháp mới này mà học trò dễ tiếp thu, biết rộng, hiểu sâu nhớ lâu và vì thế càng ham học. Nói đến đây, cụ Đá không giấu được niềm vui vì học trò của cụ, ai cũng đã có được “lưng vốn” kha khá, thậm chí có những người đạt tới đỉnh cao của Hán văn và Thi pháp.

Nhưng tôi cũng biết rằng, đồng hành với niềm vui “gieo chữ’ ấy, cụ Đá cũng còn nặng gánh lắm. Vốn chữ Hán học thì rộng như biển cả mà tuổi tác cụ đã cao, sức khoẻ đã yếu, đôi mắt cụ thỉnh thoảng mờ hẳn đi và tay run không còn cầm nổi bút. Anh Trần Quang - một học trò trong lớp chữ Hán ở đền Điếm Kiều cho biết: “Nhiều lúc thấy thầy Đá ho lụ khụ trên bục giảng mà thương thầy, vòm ngực thầy đã hóp hép quá như rút gân rút ruột dạy cho học trò từng chữ, từng câu”.

Thế nhưng đâu đã hết, đêm về cụ còn cặm cụi soạn giáo án Hán Nôm đến khuya mới chợp mắt lấy sức sáng mai dạy trò. Nhìn tập giáo án của cụ Đá mà lòng tôi cảm thấy xao xuyến, bâng khuâng, cảm phục… phải tâm huyết lắm, vất vả lắm cụ mới soạn được tập giáo án hàng trăm quyển như vậy. Mỗi quyển dày 100 trang, tương ứng với một bài thơ cổ của các thi nhân nổi tiếng để từ đó dịch nghĩa, phiên âm, giải nghĩa từng chữ trong hệ thống cấu trúc Hán-Nôm.

Đã bước sang tuổi 84, cái tuổi xưa nay hiếm nhưng “cụ đồ” Đá vẫn chưa chịu nghỉ ngơi. Vì cái chữ, cái nhân mà cụ vẫn không quản khó khăn dạy cho học trò những nét chữ như những nét đầu tiên vì còn mang nhiều gánh nặng mà chẳng ai gánh đặng được cho thầy.

“Hữu xạ tự nhiên hương”

Hiểu được nỗi vất vả của thầy, học trò trong lớp chữ Hán miệt mài học. Nhiều hôm trời mưa như trút, nước ngập đường làng, học trò vẫn đội áo mưa bì bũm lội đến lớp. Học chưa được dài lâu mà nhiều người từ chỗ chỉ biết ê a “nhân chi sơ, tính bản thiện” đã đọc được hầu hết các bức hoành phi, câu đối ở đền Kiếp Bạc, Quốc Tử Giám, thậm chí còn dịch được một số đoạn văn, bài thơ chữ Hán sang tiếng Việt. Vậy là số người đến xin học chữ Hán lớp cụ đồ Đá ngày một đông lên. Điều đặc biệt là không chỉ bà con trong thôn xã, nhiều người ở các vùng khác như Hà Nam, Nam Định, Yên Bái… nghe danh các “ông đồ” làng Nành Ninh Hiệp cũng khăn gói quả mướp tìm đến để học. Tính từ ngày khai giảng lớp học, có người đến nay là hơn chục năm theo đường chữ Hán như cụ Nguyễn Thế Minh (Hà Nội) tuy đã 90 tuổi nhưng ngày ngày cụ vẫn đạp xe đến đền Điếm Kiều để học từng chữ, từng vần.

Lớp học chữ Hán làng Nành này còn là nơi lý tưởng đối với các cô cậu sinh viên khoa Hán Nôm trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn đến để được “mục sở thị” từng nét chữ tài hoa và nhất là xin được làm đệ tử của cụ đồ Đá. “Vậy là từ ngày mở lớp đến giờ, đã có khoảng 600 học trò về quy tụ dưới mái đền Điếm Kiều mà thông hiểu Hán Văn” - cụ Đá nhẩm tính.

Cái hay, cái đẹp là vậy, ai thấy cũng mừng cũng vui nhưng xem ra ở làng Nành Ninh Hiệp này, những người am hiểu sâu sắc chữ Hán Nôm chẳng còn là bao. Bốn cụ túc nho thì đã lần lượt “ra đi”, còn mình cụ Đá là người am hiểu nho học nhất nhưng đận này trông cụ yếu lắm rồi. “Không biết tôi còn dạy được bao năm nữa nhưng còn hơi thở thì tôi còn cố gắng” - cụ Đá nói mà trong lòng trĩu nặng ưu tư. 

Việt Báo (Theo SK&ĐS)

Video nổi bật

Dân Ca Việt Nam qua tiếng đàn của các Nghệ Sĩ quốc tế
00:00 / --:--

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Số binh sĩ chết trong thời bình là bí mật QG

Hôm 28/5, Tổng thống Putin tuyên bố số binh sĩ thiệt mạng khi tham gia các nhiệm vụ đặc biệt trong thời bình được xem là bí mật quốc gia trong lúc Moscow bị cáo buộc tham chiến ở miền đông Ukraine.

Hiểm họa khôn lường từ việc học sinh bị tẩy chay ở lớp

Có muôn vàn lý do khiến mỗi ngày đi học, nhiều học sinh bị các bạn trong lớp bắt nạt, tẩy chay... Chuyện tưởng như rất nhỏ, song lại khiến nhiều học sinh rơi vào trạng thái trầm cảm, học hành sa sút, thậm chí có những hành động bồng bột, nghĩ tới chuyện quyên sinh.

Nhận xét tin “Ông Ðồ” làng Ninh Hiệp

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết “Ông Ðồ” làng Ninh Hiệp bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Ong o lang Ninh Hiep ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc “Ông Ðồ” làng Ninh Hiệp ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Bản Sắc của chuyên mục Văn Hóa.

"Ong" Ninh Hiep village
Ninh Hiep, Mr. Du, Diem Kieu, Han Nom, Hoang Dinh Sports, Diem Kieu, sufficient grapes, Han, a student, class, lesson plans, saints and sages, in particular villages, to the

morning, too, Hoang Dinh instruments had my whole map file lesson plans Han culture surround the chest thin thick narrow to the point Kieu Hop literacy for the students. Do not charge a fee contract, nor fame fleeting little film of the life, the old tools just hard ...

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Nang nong khung khiep o An Do
    Nắng nóng khủng khiếp ở Ấn Độ

    Nắng nóng kỷ lục gần 50 độ C ở các bang miền nam Ấn Độ trong những tuần qua khiến khoảng 230 người thiệt mạng.

  • Anh huong ty gia toi nen kinh te
    Ảnh hường tỷ giá tới nền kinh tế

    Các ngành đó là: nông nghiệp, khai khoáng, chế biến nông nghiệp, công nghiệp nhẹ thâm dụng lao động và công nghiệp nặng. ------------ Xem thêm: Ảnh hường tỷ giá tới nền kinh tế, http://vietbao.vn/tp/Anh-huong-ty-gia-toi-nen-kinh-te/11490734/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Thieu nu to bi hiep dam tap the duoi ham di bo
    Thiếu nữ tố bị hiếp dâm tập thể dưới hầm đi bộ

    Kết quả giám định, khám thương bước đầu cho thấy thiếu nữ này không có dấu hiệu bị xâm hại như đơn trình báo

  • Thuc hu chat luong ao chong nang tien trieu
    Thực hư chất lượng áo chống nắng tiền triệu

    Trước những lời quảng cáo như “mềm mịn, thấm hút mồ hôi cực tốt, không bí bách”,... các chuyên gia khuyến cáo “nên cẩn trọng”.

  • Mong manh hang Viet
    Mong manh hàng Việt!

    Doanh nghiệp Việt cần năng động, sáng tạo hơn để đương đầu với những thách thức, để tiếp tục phát huy trên nền tảng đã gây dựng được

  • Nghin le chuyen tuan qua 1705 2305
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (17/05 - 23/05)

    Cô gái thừa nhận dựng chuyện nhận nuôi con tử tù; Vụ giấu vàng qua sân bay: Vĩnh viễn không được làm việc trong ngành hàng không; Bé 6 tháng tuổi tử vong bất thường: Mũi tiêm hạ sốt oan nghiệt?; Chỉ rõ những bất thường vụ chi 18 tỷ chăm cây xanh... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tong hop Doi song tuan qua 185 235
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (18/5 - 23/5)

    Con hẻm miễn phí ở Sài Gòn, những SV làm tình nguyện vùng cao, cậu bé mua đồ ăn cho người vô gia cư là những câu chuyện về tình người thật đẹp. Nhiều chủ đề giáo dục con, những chuyện tình cảm động, nhiều bài viết đáng suy ngẫm và các thông tin an toàn thực phẩm bẩn, mỹ phẩm giả...là những vấn đề nổi bật tuần vừa qua...

  • Diem lai tin suc khoe nong trong tuan 185 245
    Điểm lại tin sức khỏe nóng trong tuần (18/5 - 24/5)

    Bộ Y tế xác minh thông tin gạo giả ở Việt Nam, Phát hiện vịt nuôi bị nhiễm virus H5N1 ở Ninh Thuận, Trẻ mắc tay chân miệng nhập viện tăng đột biến, Đã có câu trả lời vụ khăn ướt nhiễm khuẩn, Giữ sức khỏe ngày nắng nóng cho bé yêu,.... là các thông tin sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 175 235
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/5 -23/5)

    Tình báo Đức cung cấp thông tin quyết định để Mỹ tiêu diệt Bin Laden; Chính phủ Mỹ khẳng định không thay đổi chiến lược tại Iraq; Cựu Thủ tướng Yingluck ra hầu tòa; Mỹ và Cuba kết thúc vòng đàm phán thứ 4... là những tin đáng chú ý trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Sự kiện quốc tế nổi bật (17/5 -23/5), http://vietbao.vn/The-gioi/Su-kien-quoc-te-noi-bat-175-235/2147562992/433/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1705 2305
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (17/05 - 23/05)

    Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao; Người mẹ trẻ nhẫn tâm sát hại đứa con hai tuổi; Cả trăm người thân bị hại gây náo loạn tòa; Mua ma túy về "ăn mừng ra tù", gặp ngay 141; Kế hoạch tiêu 5 triệu yên của 'tỷ phú ve chai'; Trung tướng rởm và chiêu bài lừa đảo chiếm đoạt 12 tỷ đồng;......là những tin đáng chú ý trong tuần.