“Ông Ðồ” làng Ninh Hiệp

Sáng nào cũng vậy, cụ đồ Hoàng Ðình Ðá ôm cả tập giáo án Hán văn dày cộm bên vòm ngực gầy hóp hép đến đền Ðiếm Kiều dạy chữ cho đám học trò. Không thu một đồng học phí, cũng chẳng màng chút danh tiếng phù du của người đời, cụ đồ già cứ cần mẫn truyền dạy chữ thánh hiền với một niềm đam mê đến lạ thường. Và kỳ diệu thay, từ lớp học miễn phí ấy, dưới sự vun xới của các bậc túc nho cùng chí hướng, những mầm chữ thánh hiền từng một thời héo úa đã bừng tươi, toả hương nhân nghĩa giữa đời.

“Tứ túc nho đau đáu…nghề làng”

Cụ Hoàng Đình Đá năm nay đã trên 84 tuổi, là người đang giữ vai trò “chủ cựu” của lớp học chữ Hán ở Ninh Hiệp (Gia Lâm - Hà Nội). Ấy thế mà cụ Đá mới chỉ là “lớp hậu sinh” của “tứ túc nho” trong làng. Tứ túc nho ấy là cụ đồ Quýnh, cụ Hải, cụ Thực, cụ Kim, bốn cụ đồ nổi tiếng ở Ninh Hiệp này là những người đầu tiên khơi dậy truyền thống viết thư pháp ở Quốc Tử Giám vào mỗi độ tết đến xuân về.

“Cụ đồ” Đá bảo, thực lòng cụ và các bậc túc nho mở lớp dạy Hán Nôm là để phục vụ con em trong làng. Làng Nành quê cụ vốn nổi tiếng với nghề thuốc Nam cổ truyền. Ngày xưa dưới thời vua Tự Đức, cả chánh và phó ngự y đều xuất thân từ làng Nành. Thế nhưng, mấy mươi năm trở lại đây, rượt đuổi theo dòng đua chen cơm áo của phố thị, nhiều người quê cụ đã bỏ nghề thuốc của tổ tiên. Hệ quả, là những bài thuốc trị bệnh linh hiệu như thần tích luỹ hàng trăm năm đứng trước nguy cơ bị thất truyền. Nhiều cuốn sách quý ghi chép những bí quyết “chém cột nhà thề bất khả truyền” về sao tẩm, bắt mạch, kê đơn… của bao lang y nức tiếng bị vứt lăn lóc vì không có người biết chữ Hán để “giải mã’. Điều ấy, làm các cụ trong làng đau xót lắm. Nhiều đêm không ngủ được, cụ Đá cùng bốn cụ túc nho lọ mọ đến nhà nhau để giãi bày nỗi lòng mình.

Cụ Đá còn nhớ như in câu nói của ông đồ Quýnh trong một đêm mất ngủ rằng: “Người làng ta đang rũ bỏ, quay lưng lại với nghề thuốc cổ truyền, tôi đau lắm, có tội với tổ tiên lắm. Phải ráng mà cứu lấy nghề thuốc khi nó còn“thoi thóp” các cụ ạ!”. Lời nói thốt lên từ tâm ấy khiến các cụ đều rưng rưng lệ. Thế là, các cụ cùng đồng lòng đứng lên thành lập Hội đông y Ninh Hiệp, đi thu gom những cuốn sách cổ và mở lớp dạy chữ Hán miễn phí cho bà con trong làng. Hôm khai giảng lớp học, các cụ sướng quá, chạy đến các nhà để vận động bà con đi học.
Ong o lang Ninh Hiep
Cụ Hoàng Đình Đá.

“Cụ đồ” Đá vai mang gánh nặng

“Thế rồi lớp học được đặt trong đền Điếm Kiều, bốn cụ túc nho trong làng và tôi thay nhau soạn giáo án và trực tiếp giảng dạy theo khẩu hiệu “Học nhi bất yếm, hối nhân bất quyện (học không biết chán, dạy không biết mỏi)” - cụ Đá bồi hồi kể lại. Nhưng rồi, con người làm sao thắng được thời gian và tuổi tác. Dạy học được mấy năm, “tứ túc nho” lần lượt “ra đi” vì sức khoẻ, bệnh tật… để lại một mình cụ Đá chèo chống con thuyền của lớp học chữ Hán. Hôm tôi đến tìm hiểu để viết bài này cũng là ngày giỗ ba năm cụ đồ Nguyễn Khắc Quýnh.

“Tứ túc nho” của làng nức tiếng Hán văn “ra đi”, cụ Đá xót lắm. Vậy là giờ cụ vai mang gánh nặng chẳng biết san sẻ cùng ai. Lớp hậu sinh trong làng thì chỉ tập toẹ biết được vài chữ ê a, mà ngày càng nhiều học trò đến xin được học cái chữ tượng hình của Hán học để khỏi mất gốc. Thế rồi, ngày ngày cụ lên lớp dạy chữ, đêm về hì hụi nghiên cứu cách dạy mới sao cho thích hợp. Loay hoay mất chừng gần năm, cụ mới tìm ra được phương pháp “dùng thơ dạy chữ” kết hợp với cách dạy cũ của thầy Quýnh là phương pháp “hội ý” trong Lục Thư: Học một chữ biết nhiều chữ, học một chữ biết nhiều nghĩa. Ví như chữ Việt bởi 9 chữ hợp thành, mỗi chữ lại có những nghĩa riêng…rồi dùng thơ văn, những điển tích, điển cố trong lịch sử để minh hoạ cho từng chữ. Nhờ phương pháp mới này mà học trò dễ tiếp thu, biết rộng, hiểu sâu nhớ lâu và vì thế càng ham học. Nói đến đây, cụ Đá không giấu được niềm vui vì học trò của cụ, ai cũng đã có được “lưng vốn” kha khá, thậm chí có những người đạt tới đỉnh cao của Hán văn và Thi pháp.

Nhưng tôi cũng biết rằng, đồng hành với niềm vui “gieo chữ’ ấy, cụ Đá cũng còn nặng gánh lắm. Vốn chữ Hán học thì rộng như biển cả mà tuổi tác cụ đã cao, sức khoẻ đã yếu, đôi mắt cụ thỉnh thoảng mờ hẳn đi và tay run không còn cầm nổi bút. Anh Trần Quang - một học trò trong lớp chữ Hán ở đền Điếm Kiều cho biết: “Nhiều lúc thấy thầy Đá ho lụ khụ trên bục giảng mà thương thầy, vòm ngực thầy đã hóp hép quá như rút gân rút ruột dạy cho học trò từng chữ, từng câu”.

Thế nhưng đâu đã hết, đêm về cụ còn cặm cụi soạn giáo án Hán Nôm đến khuya mới chợp mắt lấy sức sáng mai dạy trò. Nhìn tập giáo án của cụ Đá mà lòng tôi cảm thấy xao xuyến, bâng khuâng, cảm phục… phải tâm huyết lắm, vất vả lắm cụ mới soạn được tập giáo án hàng trăm quyển như vậy. Mỗi quyển dày 100 trang, tương ứng với một bài thơ cổ của các thi nhân nổi tiếng để từ đó dịch nghĩa, phiên âm, giải nghĩa từng chữ trong hệ thống cấu trúc Hán-Nôm.

Đã bước sang tuổi 84, cái tuổi xưa nay hiếm nhưng “cụ đồ” Đá vẫn chưa chịu nghỉ ngơi. Vì cái chữ, cái nhân mà cụ vẫn không quản khó khăn dạy cho học trò những nét chữ như những nét đầu tiên vì còn mang nhiều gánh nặng mà chẳng ai gánh đặng được cho thầy.

“Hữu xạ tự nhiên hương”

Hiểu được nỗi vất vả của thầy, học trò trong lớp chữ Hán miệt mài học. Nhiều hôm trời mưa như trút, nước ngập đường làng, học trò vẫn đội áo mưa bì bũm lội đến lớp. Học chưa được dài lâu mà nhiều người từ chỗ chỉ biết ê a “nhân chi sơ, tính bản thiện” đã đọc được hầu hết các bức hoành phi, câu đối ở đền Kiếp Bạc, Quốc Tử Giám, thậm chí còn dịch được một số đoạn văn, bài thơ chữ Hán sang tiếng Việt. Vậy là số người đến xin học chữ Hán lớp cụ đồ Đá ngày một đông lên. Điều đặc biệt là không chỉ bà con trong thôn xã, nhiều người ở các vùng khác như Hà Nam, Nam Định, Yên Bái… nghe danh các “ông đồ” làng Nành Ninh Hiệp cũng khăn gói quả mướp tìm đến để học. Tính từ ngày khai giảng lớp học, có người đến nay là hơn chục năm theo đường chữ Hán như cụ Nguyễn Thế Minh (Hà Nội) tuy đã 90 tuổi nhưng ngày ngày cụ vẫn đạp xe đến đền Điếm Kiều để học từng chữ, từng vần.

Lớp học chữ Hán làng Nành này còn là nơi lý tưởng đối với các cô cậu sinh viên khoa Hán Nôm trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn đến để được “mục sở thị” từng nét chữ tài hoa và nhất là xin được làm đệ tử của cụ đồ Đá. “Vậy là từ ngày mở lớp đến giờ, đã có khoảng 600 học trò về quy tụ dưới mái đền Điếm Kiều mà thông hiểu Hán Văn” - cụ Đá nhẩm tính.

Cái hay, cái đẹp là vậy, ai thấy cũng mừng cũng vui nhưng xem ra ở làng Nành Ninh Hiệp này, những người am hiểu sâu sắc chữ Hán Nôm chẳng còn là bao. Bốn cụ túc nho thì đã lần lượt “ra đi”, còn mình cụ Đá là người am hiểu nho học nhất nhưng đận này trông cụ yếu lắm rồi. “Không biết tôi còn dạy được bao năm nữa nhưng còn hơi thở thì tôi còn cố gắng” - cụ Đá nói mà trong lòng trĩu nặng ưu tư. 

Việt Báo (Theo SK&ĐS)

Video nổi bật

Giáo sư Xoay hát rap về đồng phục Vietnam Airlines, lễ hội đâm trâu, chém lợn
00:00 / --:--

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Tứ kết Champions League: Cuộc chiến của 2 trường phái

Tấn công và phòng ngự là 2 trường phái đã có cuộc chiến rất căng thẳng trong nhiều mùa giải vừa qua. Và năm nay, cuộc đấu ấy lại có cơ hội nảy sinh ngay ở vòng tứ kết…

Lễ chùa đầu năm ở 'xứ sở sương mù'

Với đông đảo cộng đồng kiều bào sinh sống, làm ăn ở Vương quốc Anh, Chùa Linh Sơn ở thủ đô London từ lâu đã trở thành một địa chỉ tín ngưỡng thân thuộc để bà con tìm thấy sự bình an trong tâm khảm và hồn khí quê hương. Mỗi dịp Tết đến Xuân về, ngôi chùa này lại thêm tấp nập chào đón những người con dù ở xa Tổ quốc vẫn giữ phong tục đi lễ chùa đầu xuân.

Lộ 'gia tài kếch xù' ở tuổi 21 của Sơn Tùng

Thành công từ rất sớm với hàng loạt các bài hit, Sơn Tùng nhanh chóng trở thành một trong những ngôi sao được săn đón nhất nhì của showbiz Việt. Và không cần đoán cũng có thể biết được gia tài của anh chàng "kếch xù" đến mức nào.

Lộ TL mật về cơ chế GQ tranh chấp trong TPP

Một điều khoản giải quyết tranh chấp bí mật mà Mỹ thống nhất với các nước tham gia đàm phán Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) vừa bị tiết lộ, khiến nhiều tổ chức phi lợi nhuận quan ngại việc này thể hiện sự thiên vị đối với các tập đoàn lớn so với chính phủ các nước.

65% phụ nữ thích ngủ hơn “yêu”

Giữa một giấc ngủ thật sâu, thật êm ái và một đêm ân ái nồng nhiệt, bạn chọn cái nào? Nếu trong đầu bạn ngay lập tức nghĩ đến một giấc ngủ, cũng đừng quá lo lắng vì bạn không phải người phụ nữ duy nhất có lựa chọn này.

Nhận xét tin “Ông Ðồ” làng Ninh Hiệp

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết “Ông Ðồ” làng Ninh Hiệp bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Ong o lang Ninh Hiep ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc “Ông Ðồ” làng Ninh Hiệp ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Bản Sắc của chuyên mục Văn Hóa.

"Ong" Ninh Hiep village
Ninh Hiep, Mr. Du, Diem Kieu, Han Nom, Hoang Dinh Sports, Diem Kieu, sufficient grapes, Han, a student, class, lesson plans, saints and sages, in particular villages, to the

morning, too, Hoang Dinh instruments had my whole map file lesson plans Han culture surround the chest thin thick narrow to the point Kieu Hop literacy for the students. Do not charge a fee contract, nor fame fleeting little film of the life, the old tools just hard ...

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su trong ngay May bay roi o Binh Thuan
    Thời sự trong ngày: Máy bay rơi ở Bình Thuận

    Thứ trưởng Bộ Tài nguyên lên tiếng vụ Đồng Nai lấp sông; Sập giàn giáo ở Formosa: Kết thúc cứu nạn, 13 người chết; Máy bay rơi và gãy đôi ở Bình Thuận;Thực hư ca phẫu thuật toàn đỉa tại BV Bạch Mai; Thanh niên làm 'chuyện người lớn' với 2 nữ sinh lớp 8...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 26/3.

  • Thoi su 24h243 Chat mot cay xa cu chi gan 36 trieu
    Thời sự 24h(24/3): Chặt một cây xà cừ,chi gần 36 triệu

    Bộ Chính trị bổ nhiệm 3 Phó Ban Kinh tế TƯ; Sắp tinh giản biên chế 6 năm, không 'đánh trống bỏ dùi'; Năm 2016 sẽ chạy thử tuyến đường sắt trên cao Hà Nội; Diễm My 9x hoảng loạn vì bị cướp trong xe ô tô; Chặt một cây xà cừ, Hà Nội chi gần 36 triệu; Mê phim sex, ‘yêu râu xanh’ làm hại bé gái...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 23/3.

  • Thoi su tuan qua Dinh chi can bo vu chat cay xanh
    Thời sự tuần qua: Đình chỉ cán bộ vụ chặt cây xanh

    Lại lùi luật Biểu tình sang 2016; Vụ chặt cây: Đình chỉ hàng loạt cán bộ Sở Xây dựng; Học sinh Trà Vinh đánh bạn: Đình chỉ cả hiệu trưởng, hiệu phó; Công bố 10 gương mặt trẻ tiêu biểu 2014; Vớ được clip sex trong máy tính cũ, đòi chuộc 5 tỷ; Bắt tạm giam hoa hậu người Việt tại Nga...là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Thoi su 24h213 Ha Noi trong nham cay vang tam
    Thời sự 24h(21/3): Hà Nội trồng nhầm cây vàng tâm?

    Vụ bất thường dự án triệu đô: Công an vào cuộc; Hàng cây mới vừa được thay thế trên phố Hà Nội; Đại gia bị hoa hậu lừa 16 tỷ đồng là ai?; Thủy quái Mekong trong nồi lẩu trăm triệu đại gia Sài Gòn; Vũ Hoàng Điệp: Kinh tởm với mối tình đầu dài 2 năm!; Bất ngờ gục chết khi CSGT kiểm tra giấy tờ...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 21/3.

  • Thoi su 24h203 Bat tam giam mot hoa hau
    Thời sự 24h(20/3): Bắt tạm giam một hoa hậu

    Chi tiết dự kiến lịch thi THPT quốc gia; Chủ tịch HN: Không có chuyện “kiếm chác” từ việc chặt 6.700 cây; Gần 150 xe tiền tỷ của đại gia Dũng "mặt sắt" phủ bụi; Bầu Hiển đề nghị mua sân bay Phú Quốc...

  • Hang loat nu sinh hoc sinh mat tich bi an
    Hàng loạt nữ sinh, học sinh mất tích bí ẩn

    Chỉ trong vòng 10 ngày đã có 3 nữ sinh viên (SV) mất tích, trong đó một nữ sinhđã tử vong. Chiều 26/3, Ths Trịnh Hữu Chung, Trưởng phòng Công tác học sinh sinh viên (HSSV) Trường ĐH quốc tế Hồng Bàng cho biết: Riêng SV Ng. Tr...

  • Sap gian giao o Formosa
    Sập giàn giáo ở Formosa

    Vào lúc 10h ngày 27/3/2015, tại hội trường Tỉnh uỷ Hà Tĩnh diễn ra cuộc họp báo về vụ sập giàn giáo ở Hà Tĩnh gây thương vong hàng chục người tại công trường Formosa.

  • Viet Nam tieu thu gan 70 tan vang
    Việt Nam tiêu thụ gần 70 tấn vàng?

    Chúng ta phải hiểu rằng việc nhập vàng vào Việt Nam không phải chỉ để tăng dự trữ tiền tệ mà còn có nhiều mục đích khác nữa.

  • Coi do Thao bo luon nhan cach
    Cởi đồ - Tháo bỏ luôn nhân cách

    Chỉ trong vòng 4 ngày (12/3 - 15/3) dân mạng được một phen "choáng váng" khi chứng kiến 2 màn "tự nguyện" cởi đồ giữa chốn đông người của 2 cô gái trẻ.

  • Ha noi chat ha 6700 cay xanh
    Hà nội chặt hạ 6.700 cây xanh

    Chứng kiến những hàng cây bị đốn hạ nhóm Trắng đã chế lại lời ca khúc Một “rừng” người – một đời cây gây xúc động. ------------ Xem thêm: Hà nội chặt hạ 6.700 cây xanh, http://vietbao.vn/tp/Ha-noi-chat-ha-6700-cay-xanh/8770793/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 223 283
    Sự kiện quốc tế nổi bật (22/3 - 28/3)

    Israel do thám các cuộc hội đàm chương trình hạt nhân Iran; Người cha sáng lập nước Singapore, ông Lý Quang Diệu qua đời ở tuổi 91; Tai nạn máy bay Airbus 320 mang số hiệu 4U9525 rơi ở Pháp khiến 150 người bỏ mạng... là những tin chính trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Sự kiện quốc tế nổi bật (22/3 - 28/3), http://vietbao.vn/The-gioi/Su-kien-quoc-te-noi-bat-223-283/2147548631/433/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh Showbiz tuan 2203 2803
    Toàn cảnh Showbiz tuần (22/03 – 28/03)

    Vũ Ngọc Đãng làm phim 18 tỷ của Ngọc Trinh, Tin đồn Phương Nga vướng vòng lao lý vì...'ngải quật', Bằng Kiều bị chỉ trích vì ‘rũ bỏ’ 13 năm công sức của vợ cũ, Nhiều bằng chứng cho thấy Khánh Thi - Phan Hiển yêu nhau, Đám cưới Bebe Phạm và Dustin Nguyễn, Lee Min Ho và Suzy (MissA) đang hẹn hò, Zayn Malik chính thức rời One Direction sau 5 năm gắn bó, Miley Cyrus và bạn trai tình cảm, bác bỏ tin đồn chia tay, Angelina Jolie truyền can đảm cho phụ nữ ung thư, ... là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh Showbiz tuần (22/03 – 28/03), http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Toan-canh-Showbiz-tuan-2203-2803/2147548589/49/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Luot nhanh nhieu tin suc khoe quan trong tuan qua 23293
    Lướt nhanh nhiều tin sức khỏe quan trọng tuần qua (23-29/3)

    Vụ việc "Bác sĩ từ chối mổ vì biết bệnh nhân là người viết báo" thu hút sự chú ý của dư luận, công tác y tế cứu nạn nhanh chóng cho sự cố sập giàn giáo ở Vũng Áng, nhiều cảnh báo các bệnh mùa hè bắt đầu "vào mùa", thêm những lời khuyên bổ ích bảo vệ sức khỏe lúc giao mùa... là những thông tin sức khỏe quan trọng tuần qua. ------------ Xem thêm: Lướt nhanh nhiều tin sức khỏe quan trọng tuần qua (23-29/3), http://vietbao.vn/Suc-khoe/Luot-nhanh-nhieu-tin-suc-khoe-quan-trong-tuan-qua-23293/2147548577/248/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2203 2803
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (22/03 - 28/03)

    Hàng loạt nữ sinh, học sinh mất tích bí ẩn; “Mượn danh” lãnh đạo cấp cao để lừa đảo; Đằng sau câu chuyện Hoa hậu Trương Hồ Phương Nga bị bắt; Trùm ma túy thời Youtube; Tử tù Hồ Duy Hải: Có đủ 4 căn cứ để kháng nghị; Lời xin lỗi muộn của nhóm côn đồ tại phiên tòa;......là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (22/03 - 28/03), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2203-2803/2147548553/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nghin le chuyen tuan qua 2203 2803
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (22/03 - 28/03)

    Toàn cảnh sập giàn giáo công trường Formosa - Hà Tĩnh; Trực thăng rơi ở đảo Phú Quý- Bình Thuận; Toàn văn 21 câu trả lời vụ chặt hạ cây xanh của Hà Nội; Bác sĩ từ chối mổ cho người viết báo; Học sinh bắt buộc đội mũ bảo hiểm khi đi xe đạp điện... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (22/03 - 28/03), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-2203-2803/2147548574/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn