vietbao

Nữ sĩ Bang Nhãn vịnh Ngũ Hành Sơn

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Nu si Bang Nhan vinh Ngu Hanh Son
Đầu thế kỷ XIX những bài thơ Nôm mang âm điệu hoài cổ như Thăng Long thành hoài cổ, Qua đèo Ngang, Chiều hôm nhớ nhà... đã khiến cho bà huyện Thanh Quan trở thành một nữ sĩ danh tiếng thì cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, sự xuất hiện của những bài thơ "Qua cửa Hàn", "Vịnh Ngũ Hành Sơn" đã đưa bà Bang Nhãn bước lên một vị trí xứng đáng trên văn đàn.

Bang Nhãn là gọi theo tên chồng, bà tên là Lê Thị Liễu (1853-1927), quê làng Phụng Trì, nay thuộc xã Đại Đồng, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam. Khi bà cất tiếng khóc chào đời vừa mới 5 năm thì thực dân Pháp đã nổ súng bắn vào cửa biển Đà Nẵng mở đầu cuộc xâm lăng đất nước ta, từ đó cho đến suốt cuộc đời bà phải sống trong cảnh nước nhà bị chìm đắm trong nô lệ.

Chồng bà là ông Phan Quỳ, một người nổi tiếng hay chữ ở đất Quảng Nam, quê làng Gia Cốc, nay thuộc xã Đại Minh cùng huyện với bà. Ông Quỳ làm chức Bang tá, con đầu đặt tên Nhãn. Ngày trước, người ta thường lấy tên con đầu để gọi cha mẹ nên ông Quỳ được gọi là ông Bang Nhãn. Lúc ông còn sống, chưa ai biết bà có tài làm thơ, chỉ sau khi ông qua đời bà mới thường hay xướng họa thơ văn với các danh sĩ đương thời và nổi tiếng khắp tỉnh. Theo Quách Tấn, tiếng tăm của bà khiến nhiều người nghi ngờ, thêu dệt những câu chuyện không hay về bà. Người cho rằng hồn ông Quỳ đã nhập vào bà giúp bà làm thơ, người lại làm câu đối để mỉa mai bà:

"Phụng hoàng đua, bìm bịp cũng đua,
Mâm thau nhịp, mo nang cũng nhịp"

"Trau tria lông cánh theo ngàn nhẫn
Chung chạ thanh âm đủ bốn nghề".

Họ muốn ám chỉ bà là kẻ tầm thường, là thứ "bìm bịp”, "mo nang”, kém tài mà cũng đua đòi làm thơ hầu có cơ hội gần gũi, chung chạ với các tao nhân mặc khách. Để xua tan những lời ong, tiếng ve đó và khẳng định tài năng, bản lĩnh cứng cõi của mình, bà đã đáp lại bằng câu:

"Trâu nghé không sợ cọp
Non nớt mới nhô sừng bắp chuối
Hung hăng nào ngại vện tàu cau".

Nhưng dư luận rồi cũng qua đi như làn gió thoảng, chỉ có những giá trị đích thực mới tồn tại lâu dài, vượt qua những sự sàng lọc của công chúng để tồn tại với thời gian. Thơ của bà Bang Nhãn đã đạt được những điều đó nên có sức sống lâu bền. Cũng như bà Huyện Thanh Quan, bà Bang Nhãn rất nổi tiếng về thơ quốc âm. Bà sáng tác nhiều nhưng đến nay chỉ còn lưu lại 2 bài, đó là bài "Qua cửa Hàn" và bài "Vịnh Ngũ Hành Sơn".

***

Không biết từ bao giờ, ở miền Trung đã lưu hành câu đối:

Bình Định An Nhơn Tam Động Thuỷ
Quảng Nam Diên Phước Ngũ Hành Sơn.

(vô danh)

nhằm giới thiệu với chúng ta hai thắng cảnh nổi tiếng là Tam Động Thuỷ ở huyện An Nhơn tỉnh Bình Định và Ngũ Hành Sơn ở huyện Diên Phước tỉnh Quảng Nam, ngày nay thuộc thành phố Đà Nẵng.

Nu si Bang Nhan vinh Ngu Hanh Son
NGŨ HÀNH SƠN còn có tên núi NON NƯỚC là một danh thắng của Quảng Nam-Đà Nẵng, nằm cách trung tâm thành phố khoảng 7 km về phía Đông Nam. Quần thể núi Non Nước có sáu ngọn là Kim sơn, Mộc sơn, Thuỷ sơn, Thổ sơn, riêng Hoả sơn có hai ngọn nằm kề nhau là Âm Hoả sơn và Dương Hoả sơn. Đó là những núi đá vôi đã biến thành cẩm thạch, với một độ cao vừa phải và những hình dáng vô cùng kỳ thú. Nơi đây phong cảnh hữu tình, vừa có núi, sông, hang, động, biển cả, vừa có chùa chiền thanh u, tĩnh mịch, quả là một tặng phẩm vô giá của thiên nhiên.

Từ xưa Ngũ Hành Sơn đã có sức hấp dẫn nhiều người, từ các bậc vương giả như Quốc chúa Nguyễn Phước Chu, vua Minh Mệnh đến các thi nhân, du khách trong và ngoài nước đều đã đến vãn cảnh và để lại những áng thơ văn bất hủ. Cảm xúc trước vẻ đẹp huyền ảo, thơ mộng của thắng cảnh quê nhà, nữ sĩ Bang Nhãn cũng đã ghi lại những rung động chân thành của mình trong bài thơ:

Vịnh Ngũ Hành Sơn

Cảnh trí nào hơn cảnh trí này,
Bồng Lai tiên cảnh hẳn là đây.
Núi chen sắc đá pha màu gấm,
Chùa nức hơi hương khói lộn mây.
Ngư phủ gác cần ngơi mặt nước,
Tiều phu chống búa tựa lưng cây.
Nhìn xem phong cảnh ưa lòng khách,
Vút mắt Trường Sơn ác xế tây.

Trong bài thơ, nữ sĩ hết lời ca ngợi Ngũ Hành Sơn, một cảnh trí không nơi nào sánh bằng: "Bồng lai tiên cảnh hẳn là đây".

Nu si Bang Nhan vinh Ngu Hanh Son

Khẳng định Ngũ Hành Sơn là tiên cảnh, bà Bang Nhãn không chỉ muốn nói nơi đây là chốn danh lam, thắng cảnh mà còn nhấn mạnh đến vẻ đẹp thanh khiết vượt lên trên những ràng buộc, khổ đau của trần thế. Cõi tiên là biểu tượng của những gì đẹp đẽ, sung sướng, của hạnh phúc vĩnh hằng mà con người luôn mơ ước. Bước đến Ngũ Hành Sơn, du khách như lạc bước vào chốn bồng lai, câu thơ đã khắc sâu một ấn tượng về Ngũ Hành Sơn tuyệt đẹp, đẹp một cách huyền ảo, nửa hư nửa thực như cõi tiên.

Nguyễn Trãi khi viếng núi Dục Thuý (còn có tên là núi Non Nước), ở tỉnh Ninh Bình, cảm xúc trước thắng cảnh này cũng đã cho rằng Dục Thuý là: “Tiên cảnh truỵ trần gian" (Cảnh tiên rơi cõi tục) để ca ngợi vẻ đẹp kỳ ảo của núi Dục Thuý mà thiên nhiên đã ban tặng cho con người. Đối với Nguyễn Trãi, Dục Thuý sơn là tiên cảnh thì bà Bang Nhãn cũng cảm nhận như thế về Ngũ Hành Sơn.

Miêu tả Ngũ Hành Sơn, bà Bang Nhãn đã làm nổi bật vẻ đẹp của những núi đá cẩm thạch long lanh tựa gấm: "Núi chen sắc đá pha màu gấm". Mà cẩm thạch tại đây cũng rất độc đáo, mỗi hòn núi có một màu sắc riêng: Thuỷ sơn màu hồng, Mộc sơn màu trắng, Hoả sơn màu đỏ, Kim sơn màu thuỷ mặc chứ không lẫn lộn nhiều màu như cẩm thạch ở Hương sơn: "Đá ngũ sắc long lanh như gấm dệt" (Chu Mạnh Trinh -Hương Sơn phong cảnh)

Quần thể Ngũ Hành Sơn không chỉ đẹp về cảnh trí thiên nhiên mà nơi đây là đất thiêng của xứ Quảng, với nhiều ngôi chùa cổ, những bia đá, tượng Phật được xây dựng từ đầu thế kỷ XVII, một thế giới chùa chiền, hang động, khói hương nghi ngút tạo nên một khung cảnh thiêng liêng, thoát tục khiến du khách khi bước chân vào là có thể trút bỏ mọi ưu tư, phiền muộn của trần gian để đắm mình trong không khí tĩnh lặng, huyền ảo, lung linh, của bầu trời cảnh Phật:

“Chùa nức hơi hương khói lộn mây
Ngư phủ gác cần ngơi mặt nước
Tiều phu chống búa tựa lưng cây"

Từ những rung cảm trước vẻ đẹp của Ngũ Hành Sơn, bà Bang Nhãn lại ưu tư trước hiện tình của đất nước:

"Nhìn xem phong cảnh ưa lòng khách
Vút mắt Trường Sơn ác xế tây"

Câu thơ cuối mới đọc qua chỉ là câu tả cảnh Ngũ Hành Sơn về chiều, khách say sưa ngắm cảnh mà quên cả thời gian, chợt nhìn lên đỉnh núi mặt trời đã xế về tây. Nhưng suy ngẫm kỹ, ta mới thấy ngoài nghĩa tả thực ra, nó còn ẩn chứa một nỗi niềm tâm sự của nhà thơ: phong cảnh nước nhà đẹp như thế mà nay đã vào tay thực dân Pháp "ác xế Tây", đau đớn biết chừng nào! Thật là một tiếng kêu xé lòng phát ra từ trái tim nồng nàn yêu nước, tiếng kêu bi thương vút tận trời xanh làm rung động lòng người, tạo nên cái hồn của bài thơ khiến người ta phải tỉnh mộng mà quay về với thực trạng đau thương của tổ quốc. Câu thơ như một viên kim cương toả sáng, tiếc thay khi truyền tụng vì sợ động đến thời cuộc khiến bài thơ bị cấm, nên đã sửa câu kết thành: "Khen bấy thợ trời khéo đắp xây" làm giảm đi rất nhiều giá trị của bài thơ.

Với một tâm hồn dạt dào cảm xúc, một trái tim chan chứa yêu thương nữ sĩ Bang Nhãn đã để lại một bài thơ tả cảnh rất hay, hiếm thấy trong làng thơ quốc âm nên đương thời bài Vịnh Ngũ Hành Sơn đã được truyền tụng khắp nơi từ Nam chí Bắc. Trọn cuộc đời sống trong cảnh đất nước bị xâm lăng, bà luôn canh cánh bên lòng nỗi đau mất nước, cho dù khi "Qua cửa Hàn" ngựa xe nhộn nhịp hay lúc say sưa thưởng ngoạn thắng cảnh của non sông bà vẫn không quên được quê hương đang rơi vào tay thực dân Pháp.

Châu Yến Loan

Sách tham khảo:
1) Nguyễn Trọng Hoàng- Ngũ Hành Sơn, NXB Đà Nẵng
2) Quách Tấn - Bà Bang Nhãn, Tạp chí Xưa và Nay số 54B-8-1998

Việt Báo
Hotgirl hận đời đi lang thang chửi bới giữa đường phố Hà Nội
Comment :Nữ sĩ Bang Nhãn vịnh Ngũ Hành Sơn
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nữ sĩ Bang Nhãn vịnh Ngũ Hành Sơn bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nu si Bang Nhan vinh Ngu Hanh Son ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nữ sĩ Bang Nhãn vịnh Ngũ Hành Sơn ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa
Female artist Marble Bay State Labels
Labels Bang, Marble Mountain, Quang Nam, Duc Thuy, Marble Bay, Thang Long, Ba Huyen Thanh Quan, nineteenth century, twentieth century, the appearance, Mount Non Nuoc, female artist, poetry, nostalgia, landscapes and cities
Top nineteenth century Nom poems bring nostalgic tone of nostalgia as Thang Long, Pass Through Horizontal, nostalgic evening ... led her to become a district Thanh Quan reputation female artist of the nineteenth century, the early twentieth century, the emergence of the post ...
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Thoi su 24h238 Gai tre thue chat chan tay truc loi
    Thời sự 24h(23/8): Gái trẻ thuê chặt chân tay trục lợi

    Xé áo, cắt tóc nhân tình ở phố: Nhân tình là "osin" của kẻ chủ mưu; Giám định ADN để nhận dạng 150 ngôi mộ bị xâm phạm; Vụ "tháp nghiêng" chờ sập: 3/4 hộ dân đã di dời; Dân không có quyền kiểm tra CSGT': Giám sát khác kiểm tra; Bạn gái trễ giờ lên máy bay, nam thanh niên xông vào đánh nhân viên hàng không

  • Nhung thong tin dang doc nhat trong tuan tu 2182782016
    Những thông tin đáng đọc nhất trong tuần (từ 21/8-27/8/2016)

    Vụ rơi máy bay quân sự làm một học viên phi công tử vong, tự thuê người chặt chân, tay mình để trục lợi bảo hiểm, đau đáu lòng ngư dân miền Trung câu hỏi bao giờ cá biển ăn được, hay vụ sập mỏ vàng ở Lào Cai đoạt mạng 7 người,... là những tin nóng được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2108 27082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (21/08 - 27/08/2016)

    Tiền ở một loạt các ngân hàng lại "bốc hơi", vấn nạn thực phẩm bẩn bủa vây người Việt, áp lực thu ngân sách khiến giá xăng dầu tăng, những băn khoăn về việc mua điện từ Lào, CPI tháng 8 tăng 0,1% so tháng trướ ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t