vietbao

Nỗi niềm "ông già Bến Ngự"

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Noi niem ong gia Ben Ngu
Bức tượng chân dung cụ Phan đã trở nên gò bó trong khu vườn chật chội
Hiện vật sơ sài. Kinh phí thường xuyên không có để tu bổ. Các di tích của chí sĩ Phan Bội Châu ở Huế đang đối diện với tình trạng xuống cấp từng ngày, dù từ năm 1990 di tích này đã được xếp hạng quốc gia.

Trống trải

Nhà lưu niệm Phan Bội Châu (nằm trên dốc Bến Ngự) vào một sáng chủ nhật đẹp trời. Như thường lệ, chị Châu lại dậy sớm, quét vườn thật sạch, mở cổng đón du khách. Suốt buổi sáng hôm ấy, ngoài chúng tôi, chỉ có Kyo - một du khách Nhật đến từ làng Umêđa - nơi cụ Phan từng hoạt động cùng phong trào Đông Du. Chị Châu giải thích: "Khi mô có học trò đến tham quan ngoại khóa thì bận rộn lắm. Còn thì chỉ có dăm ba khách lẻ tẻ".

Đến nay di tích Phan Bội Châu - gồm nhà lưu niệm và một nghĩa trang mang tên cụ Phan - vẫn chưa đưa vào tour, tuyến du lịch nào ở Huế.

Nơi ở của cụ Phan là ngôi nhà tranh ba gian vách đất được phục dựng vào năm 1997. Nó là điểm trung tâm của di tích, gợi cho đời sau hình ảnh của "ông già Bến Ngự" với những câu thơ dậy sóng. Tuy nhiên, ngôi nhà vỏn vẹn chỉ có hai tủ nhỏ mà cụ Phan từng dùng để đựng sách báo, tài liệu. Ngoài ra không còn bất cứ vật dụng gì khác.

Cạnh đó là nhà bia Âu Triệu do cụ Phan dựng để thờ một nữ đồng chí của cụ đã hi sinh trong tù. Cuối vườn là bức tượng chân dung cụ Phan do nhà điêu khắc Lê Thành Nhơn thực hiện năm 1973, bằng tiền quyên góp của người dân.

Người sống sống cùng người chết

Từ nhà lưu niệm Phan Bội Châu, đi nửa cây số là đến khu nghĩa trang rộng 4.000m2

do cụ Phan lập từ đầu thế kỷ XX. Theo tâm nguyện của cụ Phan, nghĩa trang là nơi an nghỉ cho các chí sĩ yêu nước, có chí hướng cách mạng.

Ngôi mộ đầu tiên của nghĩa trang là của Nguyễn Chí Diễu, do cụ Phan chôn cất từ năm 1939. Sau đó một số đồng chí, danh nhân nữa được đón về như nữ sĩ Đạm Phương, nhà văn Hải Triều, liệt sĩ Lê Tự Nhiên, nhà thơ Thanh Hải...

Lối chính vào nghĩa trang um tùm cỏ dại. Ngay sau cánh cổng chính khóa kín là hè nhà của một hộ gia đình. Dây phơi quần áo, giẻ lau nhà, xoong nồi... nằm ngay mặt tiền nghĩa trang. Ông Lê Văn Thế - người trông coi nghĩa trang, chủ nhân ngôi nhà - giải thích: "Cổng chính chỉ mở vào các ngày lễ, khách vào thăm nghĩa trang đi lối khác".

Bên trong nghĩa trang cây cối rậm rạp như rừng, hàng chục ngôi mộ lẫn lộn, không theo trật tự nào. Ông Thế cho biết hiện nghĩa trang có 45 mộ, trong đó chưa đến một nửa là mộ của những người đủ tiêu chuẩn mà cụ Phan đặt ra; còn lại thì... tùm lum, đặc biệt có 10 mộ vô chủ. Ngay trong khuôn viên nghĩa trang, người ta dùng một phần diện tích đất trống để làm xưởng thi công panô quảng cáo.

Noi niem ong gia Ben Ngu
Ngôi nhà của cụ Phan quá trống trải vì thiếu hiện vật
Theo tư liệu, ngôi nhà cụ Phan Bội Châu được cụ Huỳnh Thúc Kháng và cụ Lê Sỹ Liêm trực tiếp mua, tổ chức xây dựng cho cụ Phan từ năm 1925-1927 bằng tiền quyên góp của đồng bào ba miền ủng hộ cụ Phan được phát động trong toàn quốc thời bấy giờ. Ngôi nhà này cụ Phan dùng làm nơi ăn ở, diễn thuyết, dạy học trò, sáng tác văn thơ và gặp gỡ bạn hữu trong suốt 15 năm (1925-1940) cuối đời khi bị thực dân Pháp giam lỏng tại Huế.
Ông Thế thật thà: "Đó là của con trai tôi. Năm trước dựng lều làm hẳn hoi nhưng Bảo tàng Tổng hợp tỉnh buộc phải tháo dỡ nên bây giờ làm tạm như thế".

Thân sinh của ông Thế vốn là người giúp việc cho cụ Phan, được cụ cho phép dựng một nhà tranh nhỏ cuối vườn và trông coi nghĩa trang. Bây giờ đến lượt ông Thế tuy không được ai giao nhưng vẫn kế tục việc trông coi nghĩa trang không lương.

Và ngôi nhà tranh cuối vườn thuở nào giờ đã dời ra mặt tiền từ lâu, ximăng cốt sắt, choán hết một nửa mặt tiền nghĩa trang! Năm ngoái, Bảo tàng Tổng hợp tỉnh (đơn vị quản lý di tích) phải vất vả lắm mới dỡ được một gara, giải tỏa một ngôi nhà xây cất trái phép, một xưởng sản xuất ngay trên đất nghĩa trang. Những công trình lấn chiếm đó đều là của con cháu người trông coi nghĩa trang.

Không có cả kinh phí... làm cỏ

Ông Văn Đình Thanh, giám đốc Bảo tàng Tổng hợp tỉnh, nói năm 2004 vốn để trùng tu tôn tạo các di tích do đơn vị quản lý vẫn chưa được phân bổ. Ở di tích Phan Bội Châu, cả hai năm nay thậm chí không có cả kinh phí làm cỏ nên cỏ dại đang dần lấn phủ di tích. Mức trợ cấp dành cho chị Châu hiện chỉ 100.000 đồng/tháng để chăm nom di tích và mở cửa phục vụ bốn ngày trong tuần.

Chị nói: "Tôi cũng không muốn nhận. Làm con cháu (chị Châu là cháu nội dâu của cụ Phan), được giới thiệu về một nhân sĩ lỗi lạc như cụ Phan là vinh hạnh lắm rồi". Cũng vì mắc bài toán kinh phí nên chiếc bàn thờ chật chội của cụ đã ọp ẹp vẫn chưa thay được.

Về khoảng trống trong di tích nhà ở của cụ Phan, ông Thanh giải thích hiện vật gốc mất mát, thất lạc hết. Nhân chứng sống thì gần như không còn ai. Việc bổ sung hiện vật do đó không phải dễ. Nhưng khó không có nghĩa là không làm được.

Ông Thanh cho biết thêm đầu năm 2004, Bảo tàng Tổng hợp tỉnh đã làm tờ trình gửi Sở Văn hóa - thông tin, UBND tỉnh cho phép lập dự án trùng tu, tôn tạo di tích Phan Bội Châu. Cụ thể sẽ nghiên cứu bổ sung hiện vật, nhất là tại nhà ở cụ Phan; làm tường rào cho nhà lưu niệm và nghĩa trang mang tên cụ Phan; qui hoạch lại nghĩa trang, kiến nghị chính sách và đặc biệt là thuyết phục di dời những ngôi mộ vô chủ, những mộ ăn theo. Đặc biệt, không thể để tình trạng người sống tranh đất với người chết như lâu nay, làm mất mỹ quan, ảnh hưởng giá trị của di tích...

Vậy khi nào thì dự án có thể triển khai? Ông Thanh dè dặt: "Phải chờ được đồng ý rồi mới tiến hành lập dự án. Tiếp đến là trình duyệt dự án. Và quan trọng nhất là kinh phí được phân bổ như thế nào, nhanh hay chậm, ít hay nhiều nữa". Đó sẽ là một hành trình quá dài!

KIM OANH

Việt Báo
Thế giới "rùng mình" trước đặc sản Việt Nam
Comment :Nỗi niềm "ông già Bến Ngự"
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nỗi niềm "ông già Bến Ngự" bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Noi niem ong gia Ben Ngu ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nỗi niềm "ông già Bến Ngự" ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa
feeling "old man Ben Ngu"
Phan Boi Chau, Ben Ngu, degradation, memorial houses, faces, ongoing fees, are ranked, cemeteries, monuments, houses and exhibits, funding, did not have, and year
The sketchy character. No regular funding for the renovation. The ruins of Mr. Phan Boi Chau in Hue who are facing degradation every day, although since 1990 this monument has been ranked the country ..
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Thoi su 24h238 Gai tre thue chat chan tay truc loi
    Thời sự 24h(23/8): Gái trẻ thuê chặt chân tay trục lợi

    Xé áo, cắt tóc nhân tình ở phố: Nhân tình là "osin" của kẻ chủ mưu; Giám định ADN để nhận dạng 150 ngôi mộ bị xâm phạm; Vụ "tháp nghiêng" chờ sập: 3/4 hộ dân đã di dời; Dân không có quyền kiểm tra CSGT': Giám sát khác kiểm tra; Bạn gái trễ giờ lên máy bay, nam thanh niên xông vào đánh nhân viên hàng không

  • Nhung thong tin dang doc nhat trong tuan tu 2182782016
    Những thông tin đáng đọc nhất trong tuần (từ 21/8-27/8/2016)

    Vụ rơi máy bay quân sự làm một học viên phi công tử vong, tự thuê người chặt chân, tay mình để trục lợi bảo hiểm, đau đáu lòng ngư dân miền Trung câu hỏi bao giờ cá biển ăn được, hay vụ sập mỏ vàng ở Lào Cai đoạt mạng 7 người,... là những tin nóng được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2108 27082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (21/08 - 27/08/2016)

    Tiền ở một loạt các ngân hàng lại "bốc hơi", vấn nạn thực phẩm bẩn bủa vây người Việt, áp lực thu ngân sách khiến giá xăng dầu tăng, những băn khoăn về việc mua điện từ Lào, CPI tháng 8 tăng 0,1% so tháng trướ ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t