Thứ ba, 09 Tháng ba 2004, 15:34 GMT+7

Những người Khmer yêu văn hóa cổ truyền

Nhung nguoi Khmer yeu van hoa co truyen
Gia đình nghệ nhân Danh Thiên trong một buổi đàn ca tài tử tại nhà.
Họ là những người nông dân một trăm phần trăm. Tuy nhiên, cuộc sống nhọc nhằn không làm mất đi lòng yêu thích và ước muốn gìn giữ bản sắc văn hóa của dân tộc. Họ đã bỏ nhiều công sức, tâm huyết cho niềm đam mê ấy...

Chuyện ông già 45 năm đi gầy dựng bộ môn dì-kê

Đến phủ thờ Tà Ponh, sóc Sà Lôn xã Lương Phi (Tri Tôn, An Giang) tìm thăm ông Châu Nhâm cùng gia đình tá túc ở đây. Ông Nhâm là một nông dân Khmer nghèo, nhưng cả cuộc đời ông gắn bó bảo lưu môn nghệ thuật dì-kê (ca kịch) độc đáo của ĐBSCL. Ông đã 67 tuổi, bệnh nằm tại nhà nhưng khi bàn đến dì-kê, ông Nhâm quên mọi đau đớn bệnh tật ngồi dậy tiếp chuyện cùng chúng tôi. Với giọng lơ lớ không rành tiếng Việt ông Nhâm kể: lúc còn nhỏ đã say mê dì-kê, ở đâu tổ chức là ông tìm cách đi xem cho được, ông không chỉ đi xem như người khác mà xem để học. Vùng Bảy Núi này có bao nhiêu thầy ông đều thọ giáo như thầy Tờ Âm, Tờ Chao, Tà Néc. Đến năm 17 tuổi thì ông Châu Nhâm là diễn viên giỏi, vừa sử dụng nhạc cụ thành thạo vừa là thầy tuồng. Và vậy là dù cuộc sống có cực khổ cách mấy, ông Châu Nhâm vẫn tìm đủ mọi cách để bảo tồn môn ca kịch cổ xưa này. Đó cũng là nguyên cớ để ông chọn người bạn đời của ông là Neang Beth - một ca sĩ trong đoàn dì-kê.

Nhung nguoi Khmer yeu van hoa co truyen

Bà Neang Beth (trước đây là ca sĩ) vợ ông Châu Nhâm cùng các con
đang luyện âm.

Là một gia đình nông dân nghèo, cuộc sống rau cháo qua ngày vậy mà những người con của ông đều được ông huấn luyện dì-kê và dàn nhạc như đàn cò, đàn khum và đánh trống skor... Năm 1982, gia đình ông thành lập đoàn dì-kê Khmer đầu tiên của huyện Tri Tôn gồm 32 người. Khi diễn viên đến nhà ông luyện tập, ông đều lo cơm ăn nước uống, chẳng nhận tiền của ai. Ông đã sáng tạo hơn 100 tuồng trong diễn suất, hình thức biểu diễn chân chất của người lao động. Nhiều tiết mục do ông dàn dựng đã được Bộ Văn hóa - Thông tin tặng huy chương vàng. Ông Châu Danh, một thành viên trong đoàn cho biết: “Ông Châu Nhâm gắn bó và yêu nghề lắm. Chỉ lo ông đến tuổi già bệnh tật rồi đây không còn lực lượng kế thừa. Người theo nghề chỉ đếm được trên đầu ngón tay, kể cả bốn người con của ông Nhâm. Nhưng vẫn chưa ai đủ khả năng thay thế vai trò của ông Châu Nhâm đâu”.

Sau hơn 45 năm, cố gắng phát huy và gìn giữ những vốn quý đặc sắc văn hóa dân gian Khmer, giờ đây ông Châu Nhâm đã như ngọn đèn lay lắt trước gió. Chỉ mong sao đốm lửa ấy chuyển tiếp được cho lớp trẻ hiện nay.

Lão nông Hậu Giang chuyên làm nhạc cụ cổ truyền

Đi dọc theo ngã năm kinh Đào rẽ về kinh chùa Sóc Bà Mai là nhà nghệ nhân Danh Thiên ở ấp 8, xã Vị Thủy, huyện Vị Thủy, tỉnh Hậu Giang. Gặp ông trong giờ lao động, đã 71 tuổi rồi mà vai vác cây chuối lớn, tay mang thêm cây chuối nhỏ, đi nhanh lẹ về nhà, mặt vẫn không đổi sắc, miệng nở nụ cười méo mó chào chúng tôi. Thì ra ông có tật ở miệng. Mà có tật nên ông thật nhiều tài.

Trên vách nhà của ông thấy treo vô số nhạc cụ của dàn nhạc ngũ âm. Ông Thiên cho biết: “Tôi rất mê thích âm nhạc, nhất là nhạc cổ truyền dân tộc Khmer. Cha mẹ mất từ khi mới 11 tuổi, sống nương tựa ở chùa chiền, từ đó học đờn cò, đờn sến, đờn gáo, trống skor, đàn rô-niêt-et trong dàn nhạc ngũ âm góp phần văn nghệ trong các lễ hội”.

Để bảo tồn nhạc cụ và có đủ nhạc cụ để sinh hoạt trong văn nghệ, nghệ nhân Danh Thiên đã tự mày mò chế ra các nhạc cụ hết sức công phu. Như để có cây đàn gáo ông làm mất 3 ngày, đàn cò phải đục bằng cây làm 7 ngày, đàn kìm 6 ngày, sến 6 ngày... Đặc biệt, năm 1996 đã sáng kiến làm ra được cây đàn Rô-niêt-et của dân tộc Khmer, một nhạc cụ cơ bản trong 9 nhạc cụ của dàn nhạc ngũ âm. Khi nghệ nhân Danh Thiên dùng 2 cây gõ đánh đàn Rô-niêt-et, âm thanh trầm bổng lúc dìu dặt, lúc thôi thúc, đưa chúng tôi vào thế giới âm thanh nhạc cổ truyền rất đặc sắc. Ông thố lộ: “Tôi quyết làm cây đàn Rô-niêt-et này để có đủ nhạc cụ trong dàn nhạc ngũ âm và lưu lại cho con cháu. Mà phải tìm cho đúng âm sắc trên từng thanh tre thì thanh âm mới có hồn được”. Nói về cách làm cây đàn Rô-niêt-et ông cho biết: lấy tre mạnh tông cưa những lóng già, đem phơi thật khô chẻ ra làm tư rồi mới vót đều nhau, chọn 21 thanh tre phù hợp âm sắc, tiếng kêu thanh, âm chuẩn đúng nhịp, đúng vị trí căng trên khung gỗ có khi phải mất 7-8 cây tre. Thanh ngắn nhất thường là lóng gốc số 1. Các thanh trên dài hơn và được nối lại 21 thanh căng trên khung gỗ. Khung gỗ làm bằng cây tốt âm thanh mới đạt chất lượng, thời gian làm cây đàn Rô-niêt-et phải mất gần 2 tháng.

Nìềm vui của ông là khi biếu cho bạn bè một nhạc cụ tự tay ông làm để bạn bè giải trí trong những lúc nhàn rỗi hoặc là nhạc cụ của ông dùng vào những đêm lễ hội phục vụ văn nghệ trong phum sóc. Ông Danh Thiên có vợ cùng tuổi ông là Thị Kim Lên và 7 cô con gái trong đó có 2 cô thường đi cùng ông giúp vui văn nghệ cho bà con phum sóc. Rất nhiều đoàn nghệ thuật ở tỉnh Sóc Trăng và Cần Thơ đều sử dụng các nhạc cụ của ông. Vậy nhưng ông luôn từ tốn nói: “Làm nhạc cụ để vui chơi trong phum sóc, để giữ gìn bản sắc vốn có, chứ âm thanh làm sao bì kịp các tay thợ lành nghề”.

Thụy Mẫn

Việt Báo

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Cảnh báo: 5 mối nguy đến tính mạng từ rau muống

Ít ai biết trong rau muống lại tiềm ẩn 5 mối nguy ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, gây ngộ độc, ảnh hưởng đến hệ thần kinh, thậm chí có thể gây tử vong.

Nhận xét tin Những người Khmer yêu văn hóa cổ truyền

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Những người Khmer yêu văn hóa cổ truyền bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nhung nguoi Khmer yeu van hoa co truyen ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Những người Khmer yêu văn hóa cổ truyền ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Those who love traditional cultural Khmer
Chau Nham, New God, hundred percent, farmers, musical instruments, culture, people, traditional, sir, ethnic, love, age, care , years, child

They are one hundred percent of farmers. However, the hardship of life as not to lose his love and desire to preserve the cultural identity of the nation. They spent a lot of effort, enthusiasm for passion ....

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM




  • Su kien quoc te noi bat tu ngay 108 den 168
    Sự kiện quốc tế nổi bật (từ ngày 10-8 đến 16-8)

    Tổng thổng Mỹ, Obama cho phép không kích quân nổi dậy ở Iraq, kết quả các cuộc bầu cử Tổng thống ở Thổ Nhĩ Kỳ và Iran, Trung Quốc bác bỏ đề xuất giải quyết tranh chấp ở Biển Đông của Philippines... là những tin tức đáng chú ý trong tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1008 1608
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (10/08 - 16/08)

    Thông tin TQ phát hành sách phi pháp về đường chín đoạn; Ngày 19/8 chính thức công bố kết luận thanh tra chùa Bồ Đề; Chống trượt cao học, 40 người lót tay hơn 1 tỷ đồng; hay Công điện khẩn về tăng cường phòng chống virus cúm A/H5N6 ..... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua (10/08 - 16/08)

  • Toan canh Showbiz tuan 1008 1608
    Toàn cảnh Showbiz tuần (10/08 – 16/08)

    Chuyện tình yêu đầy sóng gió của các mỹ nhân Phi Thanh Vân, Hồ Ngọc Hà, DJ Oxy, chiêu trò mới gây chú ý của Ngọc Trinh, Đàm Vĩnh Hưng, nhóm nhạc Hàn Quốc 2NE1 gây "bão" ở Việt Nam, vấn đề thu tiền tác quyền âm nhạc lại nóng, tài tử Robin Williams qua đời, diễn viên "Thiên long bát bộ" bị bắt vì dùng ma túylà những thông tin nổi bật tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 108 168
    Toàn cảnh kinh tế tuần (10/8 - 16/8)

    Kem đánh răng Colgate chứa chất gây ung thư khiến người tiêu dùng hoang mang, sau khi giảm giá xăng, Petrolimex lại than ít lãi, Thanh Long được mùa mất giá khiến người nông dân điều đứng, lãi khủng của Vietnam Airlines, đủ chiêu "né trần" giá sữa của doanh nghiệp... là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua.

  • Tong hop Doi song tuan qua 108 168
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (10/8 - 16/8)

    Đám cưới của cô dâu bị ung thư, tình yêu trái ngọt của chàng trai tật nguyền và rất nhiều câu chuyện tình yêu gây xúc động; Nuôi dạy con - Những câu chuyện hy sinh và cả những sự việc tàn ác; Chuyện gia đình của những mối tình đồng tính; Nhiều tin tức thực phẩm độc hại nên lưu ý; cùng với đó là những bài viết đáng suy ngẫm về thực trạng cuộc sống quanh ta...