Chủ nhật, 29 Tháng mười 2006, 16:46 GMT+7

Những bức tranh vẽ trên giấy đầu tiên của nhân loại

Vẽ lên giấy là chuyện phổ biến, ngày nay vì giấy sẵn, màu sẵn nên ai cũng vẽ được (chỉ khác nhau là đẹp hay xấu mà thôi). Thế nhưng thuở xưa, ai vẽ ra giấy đầu tiên? Câu trả lời chính là những điểm khởi đầu quan trọng của lịch sử mỹ thuật.

Nhung buc tranh ve tren giay dau tien cua nhan loai

Bức "Nghi lễ mở miệng"

Ai "chế" ra giấy đầu tiên?

Từ “giấy” trong tiếng Pháp là “paiper”, trong tiếng Anh là “paper”, cả hai đều bắt nguồn từ chữ “papyrus” trong tiếng La Tinh và chữ này lại bắt nguồn từ chữ gốc của Ai Cập “papyri” – tên của một loài lau sậy mọc trên vùng ven sông Nin.

Người Ai Cập cổ đại đã cắt xén, ép rồi phơi khô để làm thành một loại giấy cổ xưa nhất,còn rõ thớ sậy nhưng khá phẳng phiu để có thể viết chữ và vẽ tranh lên.

Nhung buc tranh ve tren giay dau tien cua nhan loai
Kỷ lục thế giới thuộc về cuốn “Châm ngôn của Ptahoteb” viết trên giấy papyrus khoảng 2.500 năm trước Công nguyên (cách đây gần 4500 năm) được mệnh danh là “cuốn sách tối cổ của nhân loại”.

2.300 năm sau cuốn sách tối cổ đó, người Trung Quốc chế ra giấy nhưng loại giấy này còn thô, mặt chưa phẳng, khó viết chữ lên trên. Mãi đến đầu thế kỷ thứ II sau Công nguyên, giấy mới chính thức ra đời ở Trung Quốc (Lịch sử Văn hoá Trung Quốc – NXB Khoa học Xã hội Hà Nội).

Đương thời với Ai Cập và Trung Quốc cổ đại, các nền văn minh khác nhau sớm của nhân loại cũng chỉ khắc văn tự lên đá, gỗ, đồng và viết lên da thuộc. Như vậy, không nghi ngờ gì nữa, người Ai Cập cổ đại đã chế ra giấy đầu tiên trên thế giới.

Ai vẽ tranh lên giấy đầu tiên?

Nhung buc tranh ve tren giay dau tien cua nhan loai

"Phán xử người chết" - Tranh cổ Ai Cập trên giấy papyrus

Đương nhiên lại vẫn là người Ai Cập. Họ làm giấy để viết chữ nhưng chữ cổ Ai Cập là chữ tượng hình nên viết cũng là vẽ, tuy không thể nói đó là tranh.

Bức tranh thực sự trên giấy chỉ thực sự xuất hiện khi người Ai Cập cổ đại quyết định làm sách “Hướng dẫn người chết sống lại để tiếp tục kiếp sau”. Các học giả phương Tây gọi đó là “Tử thư” hay “Sách của người chết” (Book of the dead – Livre des morts).

Đúng ra căn chuẩn tiếng Ai Cập cổ, tên sách phải là “Từ cái chết bước ra ban ngày” (Theo Nhật Chiêu – Câu chuyện văn chương phương Đông).

Người Ai Cập cổ đại tin rằng chết chưa phải là hết, mà là chuẩn bị chuyển sang kiếp sống khác. Muốn cho việc chuyển kiếp được trót lọt thì phải bảo quản tốt thi hài – do đó mà có tục ướp xác.

Chu đáo hơn người ta còn bỏ vào quan tài những cuốn cẩm nang hướng dẫn cho người chết để sang kiếp sau người chết có thể ra khỏi bóng tối địa ngục, vượt sa mạc mênh mông, tránh được các quái vật, tìm đúng cửa công đường của thần Osiris – vua của địa ngục.

Tiếp đó người chết phải biện minh công - tội trước Osiris và 42 vị phán quan (đại diện cho 42 quận cổ của Ai Cập).

Trái tim của ông ta sẽ được Anubis (vị thần chuyên ướp xác có thân hình mang đầu chó rừng) đem cân. Oái ăm thay, “quả cân” lại là một chiếc lông chim đà điểu nhẹ bay do nữ thần công minh chính trực Maat điều khiển.

Nếu quả cân thăng bằng tức là Thiện, người tốt sẽ bất tử và sống hạnh phúc. Quả cân lệch tức là Ác, kẻ xấu sẽ lập tức bị hung thần Sobek có thân hình mang đầu cá sấu nuốt chửng…

Để cho kẻ mù chữ cũng có thể hiểu, người ta phải vẽ tranh minh hoạ. Khoảng 1.500 năm trước Công nguyên (cách đây 3.500 năm), các sách của người chết đã được “sản xuất” nhiều và buôn bán khắp cõi Ai Cập (theo Nhật Chiêu sách đã dẫn).

Vẻ đẹp của những bức tranh tối cổ

Nhung buc tranh ve tren giay dau tien cua nhan loai

Hai vợ chồng đang ca ngợi thần Osiris

Gọi là tối cổ vì quá xa xưa. Bạn hãy ngẫm mà xem, 26 thế kỷ trước khi Thái Luân – viên quan Trung Quốc chế ra giấy thì người Ai Cập cổ đại đã hoàn thành “Cuốn sách tối cổ của nhân loại” rồi cuốn “Châm ngôn của Ptahoteb.

Người ta có thể chê giấy papyrus chưa hoàn hảo nhưng rõ ràng đó là loại giấy có thể viết và vẽ lên thoải mái.

Về việc chế tạo sách của người chết, Ai Cập cổ đại quan niệm phải vẽ đẹp và dễ hiểu bởi phục vụ người chết là ưu tiên số một của xã hội thời đó.

Theo họ cuộc sống hiện tại là tạm bợ, chỉ có kiếp sau - nếu được chuẩn bị tốt mới là vĩnh cửu. Do đó cần phải viết và vẽ đẹp thì hiệu quả càng cao. Chỉ có điều trớ trêu là cho người chết chứ không phải cho người sống chiêm ngưỡng.

Tất nhiên, suy xét chất lượng nghệ thuật cổ Ai Cập thì tranh trên giấy papyrus không được xếp ở hàng đỉnh cao như Kim tự tháp (kiến trúc), tượng và chạm nổi (điêu khắc), tranh tường (bích hoạ).

Các tranh trong “Sách của người chết” chỉ được xếp loại nghệ thuật hạng hai vì nó mang tính trang trí với các chỉ dẫn tỉ mỉ, chất lượng biểu cảm chưa đặc sắc.

Tuy vậy, công bằng mà nói thì loại tranh này cũng có một số giá trị riêng, không thể phủ nhận, đáng được ca ngợi.

- Mặt giất papyrus không trắng mà ngà ngà, tạo thành độ nền trung gian rất thuận tiện cho loại hoà sắc trang trí ít màu. Thớ sậy cũng rất gợi cảm (tương tự nền giấy Điệp của tranh Đông Hồ - Việt Nam).

- Bảng màu Ai Cập cổ ít màu: chỉ có trắng, đen, nâu, đỏ, xanh cây, vàng nghệ (đôi khi là vàng dát), xanh chàm nhưng vẫn hấp dẫn do màu sắc để tông đậm - nhạt -mạnh, phối màu khéo.

- Màu tô khá tinh tế. Kết hợp giữa các sắc màu với nhau một cách chủ ý phân theo cấp bậc, vị trí và tầm quan trọng của nhân vật.

- Bố cục tranh Ai Cập rất chặt chẽ với các khoảng đặc - rỗng hợp lý nhưng không kém phần sáng tạo, thậm chí táo bạo do cách phân tầng, phân đoạn và nhấn mạnh trọng tâm câu chuyện.

- Nhịp điệu động tác là cách mà các nghệ nhân vô danh ngàn xưa đã làm cho tranh papyrus Ai Cập trở nên sinh động.

- Nét không chỉ là đường viền hình thể mà nét còn thay đổi màu và đậm nhạt, có lúc tỉa rõ tinh vi, lại có lúc chỉ gợi tả và buông lơi. Đặc biệt có những tập hợp nét vạch, chấm làm cho bức tranh đỡ đơn điệu.

Mấy nghìn năm trôi qua nhưng những bức tranh đầu tiên trên giấy của lịch sử văn minh nhân loại do các hoạ sĩ vô danh Ai Cập vẽ vẫn hấp dẫn, đáng được quan tâm và nghiên cứu.

Chỉ xin lưu ý giá trị kinh tế của nó ở thị trường du lịch - một trong hai nguồn thu cơ bản của ngân sách quốc gia Ai Cập (du lịch và kênh đào Xuy – ê).

Ngày nay người Ai Cập sản xuất ra giấy papyrus theo công thức xưa rồi in hoặc vẽ lại các trích đoạn trong “Sách của người chết” và cuối cùng bán cho du khách vốn đông nườm nượp chiêm ngưỡng các Kim tự tháp. X

in đơn cử: một miếng tranh papyrus in mẫu tự cổ Ai Cập cổ, chế thành cái đánh dấu sách rất xinh xắn có giá 1USD, du khách nào cũng thích mua, kể cả các du khách Việt Nam sang Ai Cập mới đây - đầu 2004.

Theo Đức Hoà
Mỹ thuật và Nhiếp ảnh

Việt Báo

Nhận xét tin Những bức tranh vẽ trên giấy đầu tiên của nhân loại

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Những bức tranh vẽ trên giấy đầu tiên của nhân loại bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nhung buc tranh ve tren giay dau tien cua nhan loai ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Những bức tranh vẽ trên giấy đầu tiên của nhân loại ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

The paintings on the first paper of mankind
China, Egypt ancient, Ancient Egypt, the starting point, the answer, first, the dead, on paper, humanity, painting, history, books, colors, words

Drawing on paper is common nowadays because paper available, colors are available should anyone draw (only difference is only good or bad). But in those days for anyone to draw it out first? The answer is an important starting point of art history ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2811 Bao so 4 do bo Binh DinhKhanh Hoa
    Thời sự 24h(28/11): Bão số 4 đổ bộ Bình Định-Khánh Hòa

    Chỉ lấy phiếu 1 lần/nhiệm kỳ, giữ nguyên 3 mức; Xem xét lại hành vi kinh doanh trái phép của ‘bầu’ Kiên; Bão số 4 di chuyển nhanh, đổ bộ Bình Định - Khánh Hòa; Vung 300 triệu nhờ “vợ hờ” đẻ con trai; Xem xét khởi tố người chồng vụ cô dâu 14 tuổi... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 28/11.

  • Thoi su 24h2711 Xu phuc tham bau Kien
    Thời sự 24h(27/11): Xử phúc thẩm bầu Kiên

    Kiểm tra tài sản con trai ông Trần Văn Truyền; Dừng dự án của nhà đầu tư TQ ở đèo Hải Vân; Xét xử phúc thẩm vụ bầu Kiên; Nữ sinh chết trong nhà nghỉ vì cuộc tình tay ba?; Nổ súng trấn áp 2 kẻ cướp giật ở trung tâm Sài Gòn; Áp thấp nhiệt đới vào biển Đông... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 27/11.

  • Thoi su 24h2611 Bang cuop chat tay lay 50 cay vang
    Thời sự 24h(26/11): Băng cướp chặt tay lấy 50 cây vàng

    Dẹp xe quá tải: Hà Tĩnh đang ‘nợ’ một lời hứa; Băng nhóm chặt tay cướp 50 cây vàng gây chấn động; Nữ sinh lớp 10 chết bất thường trong nhà nghỉ; Nhiều tình tiết mới vụ mất điện hàng không hy hữu...

  • Thoi su 24h2511 Ung ho phuong an nghi Tet 9 ngay
    Thời sự 24h(25/11): Ủng hộ phương án nghỉ Tết 9 ngày

    Chi tiền triệu mua tin về tham nhũng; “Mất điện tại sân bay do UPS hỏng là nói sai!”; Ủng hộ phương án nghỉ Tết 9 ngày; Phó giám đốc bệnh viện E trung ương bị bắt tại nhà nghỉ; Bị dồn ép, cước taxi, vận tải giảm tới trên 30%; Cha ruột giết con gái đang mang thai... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 25/11.

  • Thoi su trong ngay Danh ghen tren may bay
    Thời sự trong ngày: Đánh ghen trên máy bay

    Bến Tre, TPHCM thu hồi đất, dỡ nhà ông Trần Văn Truyền; Bộ trưởng Thăng: Sự cố mất điện có phải phá hoại?; SGK tiếng Anh: "Làm ầm ĩ là...không biết gì"; "Hố tử thần" sụt lún trở lại; "2 bà, 1 ông" đánh nhau trên máy bay...

  • Nghin le chuyen tuan qua 2311 2911
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (23/11 - 29/11)

    Ông Trần Văn Truyền và những câu nói chống tham nhũng nổi bật; Sự cố mất điện sân bay: Chờ thanh lọc cán bộ yếu kém; Hai máy bay Việt Nam suýt đâm nhau; Vì sao rắn lục xuất hiện ồ ạt ở nhiều nơi? ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 232911
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 23-29/11)

    65 tiêu chí đánh giá năng lực cơ bản bác sĩ đa khoa; Những trường hợp không được hưởng bảo hiểm y tế; Dịch hạch có nguy cơ lây lan vào Việt Nam là rất lớn; “Chỉ mặt” thuốc thúc chín trái cây; Không phải ăn cháo là sẽ tốt cho dạ dày; Lưu ý khi mẹ bầu tập thể dục mùa đông; 10 bệnh bé dễ mắc vào mùa đông các mẹ nên đề phòng; 8 lý do khiến bạn không nên từ chối sex; Giảm cân kiểu Nhật: Đơn giản mà hiệu quả; Cải cúc - Món rau ngon, trị bệnh ngày đông... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 2311 2911
    Toàn cảnh Showbiz tuần (23/11 – 29/11)

    Đám cưới trong mơ của Doãn Tuấn - Quỳnh Nga, Lam Trường - Yến Phương, Hai người đẹp rút lui khỏi cuộc thi Hoa hậu Việt Nam, Giáng My diện đầm xuyên thấu dự khai mạc liên hoan phim, Nguyễn Thị Loan bị chê khả năng nói Tiếng Anh, Trương Thị Ma

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2311 2911
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (23/11 - 29/11)

    Bắt đầu xét xử phúc thẩm Nguyễn Đức Kiên và đồng phạm; Câu chuyện hoàn lương sau những tội ác; Những lỗi vi phạm giao thông và mức xử phạt; Bắt chước phim hành động, đào hầm trộm ngân hàng gây chấn động; Những “chiêu trò” lừa đảo qua Facebook; Vì sao án oan Nguyễn Thanh Chấn chưa được giải hết?.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Su kien quoc te noi bat 2311 2911
    Sự kiện quốc tế nổi bật (23/11 - 29/11)

    Bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ, Chuck Hagel từ chức; bạo lực bùng phát trở lại ở Ferguson; một thời hạn mới lại được đưa ra cho thỏa thuận về vấn đề hạt nhân Iran... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.

1