Những bức tranh vẽ trên giấy đầu tiên của nhân loại

Vẽ lên giấy là chuyện phổ biến, ngày nay vì giấy sẵn, màu sẵn nên ai cũng vẽ được (chỉ khác nhau là đẹp hay xấu mà thôi). Thế nhưng thuở xưa, ai vẽ ra giấy đầu tiên? Câu trả lời chính là những điểm khởi đầu quan trọng của lịch sử mỹ thuật.

Nhung buc tranh ve tren giay dau tien cua nhan loai

Bức "Nghi lễ mở miệng"

Ai "chế" ra giấy đầu tiên?

Từ “giấy” trong tiếng Pháp là “paiper”, trong tiếng Anh là “paper”, cả hai đều bắt nguồn từ chữ “papyrus” trong tiếng La Tinh và chữ này lại bắt nguồn từ chữ gốc của Ai Cập “papyri” – tên của một loài lau sậy mọc trên vùng ven sông Nin.

Người Ai Cập cổ đại đã cắt xén, ép rồi phơi khô để làm thành một loại giấy cổ xưa nhất,còn rõ thớ sậy nhưng khá phẳng phiu để có thể viết chữ và vẽ tranh lên.

Nhung buc tranh ve tren giay dau tien cua nhan loai
Kỷ lục thế giới thuộc về cuốn “Châm ngôn của Ptahoteb” viết trên giấy papyrus khoảng 2.500 năm trước Công nguyên (cách đây gần 4500 năm) được mệnh danh là “cuốn sách tối cổ của nhân loại”.

2.300 năm sau cuốn sách tối cổ đó, người Trung Quốc chế ra giấy nhưng loại giấy này còn thô, mặt chưa phẳng, khó viết chữ lên trên. Mãi đến đầu thế kỷ thứ II sau Công nguyên, giấy mới chính thức ra đời ở Trung Quốc (Lịch sử Văn hoá Trung Quốc – NXB Khoa học Xã hội Hà Nội).

Đương thời với Ai Cập và Trung Quốc cổ đại, các nền văn minh khác nhau sớm của nhân loại cũng chỉ khắc văn tự lên đá, gỗ, đồng và viết lên da thuộc. Như vậy, không nghi ngờ gì nữa, người Ai Cập cổ đại đã chế ra giấy đầu tiên trên thế giới.

Ai vẽ tranh lên giấy đầu tiên?

Nhung buc tranh ve tren giay dau tien cua nhan loai

"Phán xử người chết" - Tranh cổ Ai Cập trên giấy papyrus

Đương nhiên lại vẫn là người Ai Cập. Họ làm giấy để viết chữ nhưng chữ cổ Ai Cập là chữ tượng hình nên viết cũng là vẽ, tuy không thể nói đó là tranh.

Bức tranh thực sự trên giấy chỉ thực sự xuất hiện khi người Ai Cập cổ đại quyết định làm sách “Hướng dẫn người chết sống lại để tiếp tục kiếp sau”. Các học giả phương Tây gọi đó là “Tử thư” hay “Sách của người chết” (Book of the dead – Livre des morts).

Đúng ra căn chuẩn tiếng Ai Cập cổ, tên sách phải là “Từ cái chết bước ra ban ngày” (Theo Nhật Chiêu – Câu chuyện văn chương phương Đông).

Người Ai Cập cổ đại tin rằng chết chưa phải là hết, mà là chuẩn bị chuyển sang kiếp sống khác. Muốn cho việc chuyển kiếp được trót lọt thì phải bảo quản tốt thi hài – do đó mà có tục ướp xác.

Chu đáo hơn người ta còn bỏ vào quan tài những cuốn cẩm nang hướng dẫn cho người chết để sang kiếp sau người chết có thể ra khỏi bóng tối địa ngục, vượt sa mạc mênh mông, tránh được các quái vật, tìm đúng cửa công đường của thần Osiris – vua của địa ngục.

Tiếp đó người chết phải biện minh công - tội trước Osiris và 42 vị phán quan (đại diện cho 42 quận cổ của Ai Cập).

Trái tim của ông ta sẽ được Anubis (vị thần chuyên ướp xác có thân hình mang đầu chó rừng) đem cân. Oái ăm thay, “quả cân” lại là một chiếc lông chim đà điểu nhẹ bay do nữ thần công minh chính trực Maat điều khiển.

Nếu quả cân thăng bằng tức là Thiện, người tốt sẽ bất tử và sống hạnh phúc. Quả cân lệch tức là Ác, kẻ xấu sẽ lập tức bị hung thần Sobek có thân hình mang đầu cá sấu nuốt chửng…

Để cho kẻ mù chữ cũng có thể hiểu, người ta phải vẽ tranh minh hoạ. Khoảng 1.500 năm trước Công nguyên (cách đây 3.500 năm), các sách của người chết đã được “sản xuất” nhiều và buôn bán khắp cõi Ai Cập (theo Nhật Chiêu sách đã dẫn).

Vẻ đẹp của những bức tranh tối cổ

Nhung buc tranh ve tren giay dau tien cua nhan loai

Hai vợ chồng đang ca ngợi thần Osiris

Gọi là tối cổ vì quá xa xưa. Bạn hãy ngẫm mà xem, 26 thế kỷ trước khi Thái Luân – viên quan Trung Quốc chế ra giấy thì người Ai Cập cổ đại đã hoàn thành “Cuốn sách tối cổ của nhân loại” rồi cuốn “Châm ngôn của Ptahoteb.

Người ta có thể chê giấy papyrus chưa hoàn hảo nhưng rõ ràng đó là loại giấy có thể viết và vẽ lên thoải mái.

Về việc chế tạo sách của người chết, Ai Cập cổ đại quan niệm phải vẽ đẹp và dễ hiểu bởi phục vụ người chết là ưu tiên số một của xã hội thời đó.

Theo họ cuộc sống hiện tại là tạm bợ, chỉ có kiếp sau - nếu được chuẩn bị tốt mới là vĩnh cửu. Do đó cần phải viết và vẽ đẹp thì hiệu quả càng cao. Chỉ có điều trớ trêu là cho người chết chứ không phải cho người sống chiêm ngưỡng.

Tất nhiên, suy xét chất lượng nghệ thuật cổ Ai Cập thì tranh trên giấy papyrus không được xếp ở hàng đỉnh cao như Kim tự tháp (kiến trúc), tượng và chạm nổi (điêu khắc), tranh tường (bích hoạ).

Các tranh trong “Sách của người chết” chỉ được xếp loại nghệ thuật hạng hai vì nó mang tính trang trí với các chỉ dẫn tỉ mỉ, chất lượng biểu cảm chưa đặc sắc.

Tuy vậy, công bằng mà nói thì loại tranh này cũng có một số giá trị riêng, không thể phủ nhận, đáng được ca ngợi.

- Mặt giất papyrus không trắng mà ngà ngà, tạo thành độ nền trung gian rất thuận tiện cho loại hoà sắc trang trí ít màu. Thớ sậy cũng rất gợi cảm (tương tự nền giấy Điệp của tranh Đông Hồ - Việt Nam).

- Bảng màu Ai Cập cổ ít màu: chỉ có trắng, đen, nâu, đỏ, xanh cây, vàng nghệ (đôi khi là vàng dát), xanh chàm nhưng vẫn hấp dẫn do màu sắc để tông đậm - nhạt -mạnh, phối màu khéo.

- Màu tô khá tinh tế. Kết hợp giữa các sắc màu với nhau một cách chủ ý phân theo cấp bậc, vị trí và tầm quan trọng của nhân vật.

- Bố cục tranh Ai Cập rất chặt chẽ với các khoảng đặc - rỗng hợp lý nhưng không kém phần sáng tạo, thậm chí táo bạo do cách phân tầng, phân đoạn và nhấn mạnh trọng tâm câu chuyện.

- Nhịp điệu động tác là cách mà các nghệ nhân vô danh ngàn xưa đã làm cho tranh papyrus Ai Cập trở nên sinh động.

- Nét không chỉ là đường viền hình thể mà nét còn thay đổi màu và đậm nhạt, có lúc tỉa rõ tinh vi, lại có lúc chỉ gợi tả và buông lơi. Đặc biệt có những tập hợp nét vạch, chấm làm cho bức tranh đỡ đơn điệu.

Mấy nghìn năm trôi qua nhưng những bức tranh đầu tiên trên giấy của lịch sử văn minh nhân loại do các hoạ sĩ vô danh Ai Cập vẽ vẫn hấp dẫn, đáng được quan tâm và nghiên cứu.

Chỉ xin lưu ý giá trị kinh tế của nó ở thị trường du lịch - một trong hai nguồn thu cơ bản của ngân sách quốc gia Ai Cập (du lịch và kênh đào Xuy – ê).

Ngày nay người Ai Cập sản xuất ra giấy papyrus theo công thức xưa rồi in hoặc vẽ lại các trích đoạn trong “Sách của người chết” và cuối cùng bán cho du khách vốn đông nườm nượp chiêm ngưỡng các Kim tự tháp. X

in đơn cử: một miếng tranh papyrus in mẫu tự cổ Ai Cập cổ, chế thành cái đánh dấu sách rất xinh xắn có giá 1USD, du khách nào cũng thích mua, kể cả các du khách Việt Nam sang Ai Cập mới đây - đầu 2004.

Theo Đức Hoà
Mỹ thuật và Nhiếp ảnh

Việt Báo

Video được xem nhiều nhất

Hài hước đám cưới 2 họ thách đấu bóng chuyền
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Khác biệt ‘đỉnh’ của đôi ta

Theo quan điểm của các nhà khoa học, “đỉnh” của các chị em có nhiều khác biệt so với nam giới và còn là một vấn đề cần được nghiên cứu nhiều hơn nữa.

Nhận xét tin Những bức tranh vẽ trên giấy đầu tiên của nhân loại

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Những bức tranh vẽ trên giấy đầu tiên của nhân loại bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nhung buc tranh ve tren giay dau tien cua nhan loai ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Những bức tranh vẽ trên giấy đầu tiên của nhân loại ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa.

The paintings on the first paper of mankind
China, Egypt ancient, Ancient Egypt, the starting point, the answer, first, the dead, on paper, humanity, painting, history, books, colors, words

Drawing on paper is common nowadays because paper available, colors are available should anyone draw (only difference is only good or bad). But in those days for anyone to draw it out first? The answer is an important starting point of art history ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h0402 Virus Zika teo nao lay qua duong quan he
    Thời sự 24h(04/02): Virus Zika teo não lây qua đường quan hệ

    Những lần “trảm tướng” nhanh như chớp của Bộ trưởng Thăng; Hành trình vây bắt đối tượng có lệnh truy nã đặc biệt nguy hiểm; Hành lý của khách bị rạch ở sân bay: Thanh tra Bộ GTVT vào cuộc; Phá trọng án trong những ngày Tết nguyên đán đã cận kề;Câu chuyện giảm nghèo chưa bao giờ dừng lại;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 04/02/2016.

  • Thoi su 24h0302 Dot phao no co the bi tu den 7 nam
    Thời sự 24h(03/02): Đốt pháo nổ có thể bị tù đến 7 năm

    Sửa tàu Cát Linh-Hà Đông, Trung Quốc chưa nghe: Tội hình thức; “Ngáo đá” khống chế hai cháu bé, dọa dội nước sôi; "Choáng" với quy trình sản xuất chè Đinh 3 triệu đồng/kg; Sự thật sau lời đồn về cái chết bí ẩn của nam sinh trên cầu; Liên tiếp có nhiều trẻ em nhập viện vì ngộ độc chì trong thuốc cam;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 03/02/2016.

  • Thoi su 24h0202 sap bay lua doi 3 trieu lay 12 trieu
    Thời sự 24h(02/02): sập bẫy lừa đổi 3 triệu lấy 12 triệu

    3/14 mẫu thực phẩm phục vụ Tết không đạt chất lượng; 102 người đi bộ bị xử phạt trong ngày đầu: "Cần nhưng chưa đủ"?; Bị phát hiện bột ngọt từ nguyên liệu TQ, chốt cửa tẩu tán; WHO ban bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu về virus Zika;

  • Thoi su 24h0102 Dao mo moi chon trom di 1 phan co the
    Thời sự 24h(01/02): Đào mộ mới chôn, trộm đi 1 phần cơ thể

    Kẻ gian đào mộ mới chôn, trộm đi một phần cơ thể; Đã tháo dỡ hết biển báo dưới 50km/h sau 10 ngày; CSGT trưng dụng tài sản cá nhân, tổ chức: Luật quy định thế nào?; "Người dân đừng trộm hoa ven hồ Gươm nữa"; Đã có kết quả xét nghiệm gạo từ thiện gây ngộ độc;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 01/02/2016.

  • Thoi su 24h2901 Nghi pham giet vo chong dai gia o TG
    Thời sự 24h(29/01): Nghi phạm giết vợ chồng đại gia ở TG

    Nghi “ăn gạo từ thiện… ngộ độc”: Hội nạn nhân chất độc da cam lên tiếng; Hành trình phá đường dây ma túy hội quý tử con nhà giàu; Việt Nam lên phương án đối phó với virus Zika gây teo não; Sân bay Nội Bài lên tiếng vụ "vòi vĩnh": Người tố trên Facebook nói gì?; Coi chừng lỡ chuyến tàu Tết vì... vé không hợp lệ!;... là những tin tức thời sự nổi bật

  • Tet binh than 2016
    Tết bính thân 2016

    Người Việt có thói quen quan tâm tới cuộc sống cá nhân của nhau. Nhưng điều này không phải phù hợp, thậm chí thành khiếm nhã. Tết là dịp điều này thể hiện rõ nhất.

  • Xu phat nguoi di bo vi pham giao thong o HN
    Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN

    Tai nạn giao thông chết người do người đi bộ gây ra ở TP.HCM và Hà Nội đáng báo động.

  • Hari Won Tran Thanh Yeu that hay PR
    Hari Won - Trấn Thành: Yêu thật hay PR?

    Showbiz Việt hôm qua (3/2) dậy sóng sau khi hình ảnh MC đắt show bậc nhất hiện nay "khóa môi", cõng người yêu cũ Đinh Tiến Đạt xuất hiện trên mạng.

  • Virus Zika gay tat dau nho o tre so sinh
    Virus Zika gây tật đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh

    Mỹ vừa ghi nhận ca lây nhiễm virus Zika gây bệnh teo não đầu tiên không phải do muỗi đốt mà dường như từ quan hệ tình dục.

  • Tien gia cong khai rao ban tren facebook
    Tiền giả công khai rao bán trên facebook

    Lợi dùng lòng tham và sự nhẹ dạ cả tin của người dân, một số đối tượng đã dùng thủ đoạn đổi tiền thật lấy tiền giả để chiếm đoạt tài sản. ------------ Xem thêm: Tiền giả công khai rao bán trên facebook, http://vietbao.vn/tp/Tien-gia-cong-khai-rao-ban-tren-facebook/13583762/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 31162
    Sự kiện quốc tế nổi bật (31/1-6/2)

    Lệnh Hoàn Thành tiết lộ cho tình báo Mỹ bí mật thâm cung của Bắc Kinh; Hoà đàm Syria tạm ngừng do giao tranh khốc liệt trên chiến trường; Bà Clinton chính thức giành chiến thắng 'sít sao nhất lịch sử'; Viễn cảnh nước Anh rời khỏi Liên minh châu Âu đã cận kề.... là những tin chính trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 3101 06022016
    Toàn cảnh kinh tế tuần 31/01 – 06/02/2016

    Ngày 2/2/2016 diễn ra buổi họp báo Công bố giá thành sản xuất kinh doanh điện năm 2014, ông Đinh Quang Tri – Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khẳng định chưa có kế hoạch tăng giá điện, tuy nhiên tới mùa cao điểm, doanh nghiệp 'chưa nói trước được điều gì'. Cũng trong buổi họp này, tổng kết hoạt động kinh doanh của tập đoàn này, EVN lãi hơn

  • Nghin le chuyen tuan qua 0102 05022016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 01/02 - 05/02/2016

    Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN; CSGT trưng dụng tài sản của dân gây tranh cãi; Đề xuất mua tàu Trung Quốc cũ; Hoa trang trí ở hồ Gươm bị ăn trộm; Các điểm bắn pháo hoa giao thừa Tết Bính Thân 2016 tại 64 tỉnh, thành... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 3101 0602
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (31/01 - 06/02)

    Cảnh báo nạn trộm cắp, cướp giật dịp Tết; Phận tù 'mồ côi', Tết về rưng rưng nước mắt; Tiền giả công khai rao bán trên facebook; Rượu bia ngày Tết và những hệ lụy: Từ rượu giả đến tai nạn giao thông; Hành trình cảm động của người cha qua 15 tỉnh, thành đi tìm con; Phá án là trách nhiệm chứ không phải chiến công;.....là những tin đáng chú ý.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 311 62
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (31/1 - 6/2)

    Thái Lan phát hiện virus Zika, Bộ Y tế Việt Nam họp khẩn; Ăn tiết canh ngày Tết, dễ chết như chơi; Trẻ nhập viện liên tiếp vì ngộ độc chì từ thuốc cam; Không biết bị lạc nội mạc tử cung: Nhiều phụ nữ vô sinh;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.