Thứ năm, 29 Tháng năm 2008, 10:34 GMT+7

Nhạc cụ dân tộc: Bức tranh còn thiếu gam sáng?

(Ảnh minh hoạ của VNE)

Cách dạy chưa thống nhất, giáo trình không phù hợp thực tế, sinh viên học nhạc cụ truyền thống lại chưa tạo được “chất lửa” nghệ thuật… là nguyên nhân dẫn đến bức tranh u ám về loại hình âm nhạc dân tộc của ta hiện nay.

Thiếu đất diễn hay thiếu kiến thức?

Trong xu thế các nền văn hoá đan cài, tác động mạnh mẽ và trực tiếp đến nhau; các trào lưu âm nhạc hiện đại cũng như các nhạc cụ điện tử được giới trẻ tiếp nhận nồng nhiệt, thì việc tìm giải pháp mở rộng và âm nhạc truyền thống rất cần được đặt ra một cách nghiêm túc và khoa học. Sự phát triển ồ ạt của dòng nhạc trẻ khiến cho các nghệ sĩ chơi nhạc cụ dân tộc ở nước ta đang phải đương đầu với hàng loạt những thách thức.

Việc một bộ phận khán giả hiện nay đang quay lưng lại với nghệ thuật truyền thống, việc mua vé đi xem các tiết mục cổ (chèo, tuồng, cải lương) ngày càng thưa vắng đã ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống mưu sinh của nghệ sĩ đang theo đuổi dòng nhạc này. Hiện tượng sinh viên khoa nhạc cụ truyền thống ra trường bị thất nghiệp diễn ra ngày càng nhiều. Sau 6 năm được đào tạo, nhiều bạn trẻ đành chấp nhận biểu diễn theo các nhóm tự do để tồn tại, hoặc chơi đàn “thuê” cho các nhà hàng, quán bar. Chính việc biểu diễn trên sân khấu không chuyên, với đối tượng khán giả “thập cẩm” đã dẫn đến tình trạng chuyên môn các nghệ sĩ ngày càng bị “bào mòn”. Không ít người vì quá ham kiếm tiền, bản lĩnh không vững dẫn đến đạo đức của một bộ phận nghệ sĩ bị xuống cấp, đã để lại những điều tiếng không hay trong dư luận. Nhiều sinh viên lại rẽ sang hẳn một nghề khác sau nhiều năm bôn ba không tìm được chỗ đứng.

Lý do dẫn đến tình trạng trên trước hết là do nhiều đơn vị nghệ thuật chưa thực sự quan tâm đúng đắn đến việc đầu tư và phát triển cho loại hình âm nhạc truyền thống. Họ quá chú trọng đến tính “hot” của các tiết mục đương đại để thu hút khán giả. Mặt khác, chế độ bao cấp, biên chế quá cũ kỹ dẫn đến tình trạng “cung” thì nhiều mà “cầu” thì ít.

Song, nguyên nhân dẫn dến tình trạng sinh viên khoa nhạc cụ không được làm đúng sở trường là bởi rất nhiều nghệ sĩ biểu diễn mới chỉ dừng lại ở mức “thợ đàn” chứ chưa phải là một nhạc công. Bầu nhiệt huyết, sự am hiểu về âm nhạc dân gian và những sáng tạo hầu như vẫn chưa thấy có ở nhiều người chơi đàn hiện nay. Với những sinh viên trang bị tốt chuyên môn lại bị “hổng” kiến thức văn hoá tổng hợp nên khả năng ứng tác trên sân khấu rất hạn chế, nếu không muốn nói là “ngây ngô”. Sự vô cảm trong biểu diễn, “chơi đàn một nơi, hồn phách một nẻo”, đã gây phản cảm cho người hưởng thụ, tạo nên hiệu ứng ngược chiều giữa người nghe và người biểu diễn.

Theo NSƯT Quang Vinh, Giám đốc Nhà hát ca múa nhạc nhẹ Trung ương: “Hàng năm Nhà hát vẫn có đợt tuyển các lớp kế cận, tuy nhiên để tìm các nghệ sĩ chơi nhạc cụ dân tộc giỏi hiện nay quá hiếm. Nhiều sinh viên mới ra trường chơi đàn tốt nhưng ngoại hình không đẹp, có người ngoại hình “ổn” lại kém về chuyên môn. Là nghệ sĩ thường xuyên đứng trước đám đông, các bạn sinh viên phải chuẩn bị cho mình cả kiến thức và phong cách trình diễn có cá tính thì mới thu hút khán giả trong thời buổi hiện nay”.

Hiện nay các sinh viên học nhạc cụ dân tộc còn “lười động não” trong việc tìm hiểu, nghiên cứu các phong cách âm nhạc dân gian, âm nhạc của các vùng miền trong cả nuớc. Chính vì ít đi điền dã, ít thời gian mày mò nên sinh viên chưa tiếp cận nhiều các “ngón nghề” của các nghệ nhân lão thành và ít người phát lộ thành những tài năng thực thụ như các loại hình âm nhạc khác. Nhiều người lại quá lạm dụng kỹ thuật diễn tấu, áp đặt vào cây đàn tộc, biến đổi hình thúc vốn có của nó đã làm mất đi giá trị và vẻ đẹp đích thực của từng cây đàn, không tạo nên những âm sắc dân tộc theo đúng nghĩa. Do đó việc kết hợp một cách khôn khéo giữa công nghệ hiện đại, sự phối hợp ăn ý giữa nhạc sĩ và nghệ sĩ biểu diễn sẽ tạo nên diện mạo mới cho nền âm nhạc truyền thống.

Ảnh minh họa

Sinh viên khoa nhạc cụ truyền thống phải được học hỏi các "ngón nghề" từ các nghệ nhân gạo cội

Một vấn đề nữa đặt ra trong thời điểm hiện nay là làm thế nào để các nghệ sĩ chơi nhạc cụ truyền thống được học những kỹ năng biểu diễn ở mức độ cao, vừa có khả năng phối hợp nhóm nhạc, dàn nhạc lớn, vừa được trang bị tư duy âm nhạc và những “thủ thuật” khi biểu diễn sân khấu. Chỉ khi có đầy đủ yếu tố đó thì các nhân tài mới được quy tụ về đầu quân tại các đơn vị nghệ thuật lớn. Cũng chỉ khi ấy dòng nhạc truyền thống của Việt Nam mới có cơ hội toả sáng, các nghệ sĩ chuyên tâm cống hiến bằng tài năng và niềm đam mê cho nền nghệ thuật dân tộc. Và đào tạo sẽ là khâu quan trọng nhất, quyết định việc cho ra một sản phẩm “ngon” hay “không ngon”, có đáp ứng hay không gu thẩm mỹ của người xem đương thời.

Khi giáo trình còn xa vời thực tế

Một thực tế hiện nay việc đào tạo sinh viên chơi nhạc cụ dân tộc còn dàn trải và quá nhiều tham vọng của nhà giáo dục. Các nhà khoa học, nghệ sĩ, thậm chí nhiều nhà giáo không tán thành với chương trình đào tạo đã tồn tại hơn 10 năm nay, đó là việc cùng một lúc các nghệ sĩ được đào tạo nhiều loại đàn như nhau. Thậm chí với nhạc cụ chính một tuần sinh viên chỉ được học một tiết bằng số tiết với nhạc cụ phụ. Với cách sắp xếp chương trình như vậy làm sao sinh viên có đủ thời gian, tâm sức để đầu tư luyện tập cho việc chơi đàn thành thục, chưa nói đến việc phát triển tài năng để các em có thể biểu diễn ở mức độ “điêu luyện”.

Thời lượng phân bổ cho 2 nhạc cụ như hiện tại đã dẫn đến tình trạng trước mỗi kỳ thi, phần lớn sinh viên chỉ kịp dừng lại ở việc thuộc bài, chơi “sạch sẽ”, trơn tru một bản nhạc. Hầu như các em không đủ thời gian để đầu tư luyện tập thể hiện chiều sâu của bản đàn cũng như không thể học hết những bài bản cổ và các tác phẩm trong chương trình học. Đa số người trong nghề đều cho rằng cần chỉnh sửa lại chương trình học, ít nhất 1 tuần sinh viên phải được học 2 tiết cho nhạc cụ chính và 1 tiết cho nhạc cụ phụ để các em vừa giỏi một đàn, vừa biết chơi nhiều đàn.

Nói về hoà tấu, một bộ môn ở Việt Nam hiện nay vẫn được xem là thiếu bứt phá, bà Bùi Lệ Chi, giảng viên Đàn bầu khoa Nhạc cụ truyền thống, Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện âm quốc gia Việt Nam) bức xúc: “Ngay cả giáo trình giảng dạy phong cách nhạc cổ cho bộ môn hoà tấu hiện nay cũng chưa có sự thống nhất. Chính việc soạn thảo chưa khoa học khiến cho các em sử dụng vào việc hoà tấu gặp nhiều khó khăn (nhất là các em ở trình độ trung cấp). Hơn nữa, thời gian học hoà tấu của các em không nhiều, lại mất quá nhiều vào việc chuyển giọng, chuyển lại hệ thống rung, nhấn vỗ đã ảnh hưởng đến chất lượng của việc học hoà tấu”. Do vậy, trong thời gian tới bộ môn hoà tấu cần phải có giáo trình riêng mà ở đó tất cả các bài cho nhạc cụ thuộc phong cách khác nhau phải có sự thống nhất về giọng để các em học sinh có thể dễ dàng hoà tấu với nhau.

Không chỉ giáo trình, mà hiện nay ngay cả việc không thống nhất trong cách dạy của các giáo viên cũng dẫn đến tình trạng sinh viên ra trường mỗi người biểu diễn một kiểu. Nhạc sĩ, NSƯT Nguyễn Tiến, Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội cho rằng: “Không thể cũng là đàn bầu mà mỗi thầy dạy rung một kiểu. Không thể ở đàn thập lục mỗi thầy dạy vỗ một kiểu… Chúng ta phải hướng đến một sự thống nhất về kỹ thuật tay trái và tay phải để trong tương lai sẽ có nhưng dàn nhạc giao hưởng cho các loại nhạc cụ dân tộc”. Ông Tiến cũng đặt ra yêu cầu, nên mời các nghệ nhân hoặc các thầy chuyên sâu về các bộ môn đó giảng dạy bài bản chứ không nên để các thầy cô của Nhạc viện đào tạo tất cả như hiện nay…

Văn hoá âm nhạc của một dân tộc có để lại dấu ấn trong lòng người xem hay không chính là nhờ đến hình ảnh của những người nghệ sĩ. Bên cạnh việc cần thiết có được lòng đam mê và ngọn lửa nhiệt huyết của các nghệ sĩ khi dấn thân vào môn nghệ thuật này thì vấn đề quan trọng phải cần đến một hệ thống giáo trình khoa học và một phương pháp đào tạo chuyên nghiệp hơn.

(Theo Tổ Quốc)


TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Ngân hàng ồ ạt cho vay mua nhà

Cho vay doanh nghiệp khó khăn, các ngân hàng tìm cách đẩy mạnh cho vay tiêu dùng, trong đó nhắm tới nhu cầu mua sắm, sửa chữa nhà ở. Nhưng với kỳ vay dài hạn luôn ẩn chứa rủi ro không chỉ với các ngân hàng mà cả nền kinh tế.

Nhận xét tin Nhạc cụ dân tộc: Bức tranh còn thiếu gam sáng?

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nhạc cụ dân tộc: Bức tranh còn thiếu gam sáng? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nhac cu dan toc Buc tranh con thieu gam sang ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nhạc cụ dân tộc: Bức tranh còn thiếu gam sáng? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Traditional Musical Instruments: bright picture of the missing grams?
Vietnam, Traditional Musical Instruments, Ethnomusicology, lack of knowledge, unity, inconsistent, students, artists, today, the tradition, leading to performances, the, Forum, People

no uniform way of teaching, curriculum does not match reality, students learn traditional instruments does not produce the "matter of fire" art ... is the cause of gloomy picture about the type of music people we today. Performance or lack of land ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2310 Nu tai xe dam 10 nguoi nhap vien
    Thời sự 24h(23/10): Nữ tài xế đâm 10 người nhập viện

    Tách huyện Phú Quốc, Kiên Giang bầu Phó chủ tịch; Sở Y tế báo cáo khẩn vụ bé gái tử vong ở Quốc Oai; Khoảnh khắc hiếm thấy của các BTV nổi tiếng VTV; Nữ tài xế đâm 10 người nhận đạp nhầm chân ga

  • Thoi su 24h2110 Ong Ba Thanh vang mat tai ky hop QH
    Thời sự 24h(21/10): Ông Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH

    Ông Nguyễn Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH; Điều lạ ở ‘lãnh địa’ của xe quá tải; Dư luận trái chiều về cái chết của TTGT nhảy lầu; Trưởng phòng y tế huyện bị chém vỡ sọ...

  • Thoi su 24h1810 No kinh hoang tai TPHCM
    Thời sự 24h(18/10): Nổ kinh hoàng tại TP.HCM

    Vì sao BS Tường không bị truy tố tội "Giết người"?; Nữ PGĐ Sở nói gì về vụ ẩu đả tại khách sạn; Trộm đột nhập siêu thị đã qua mặt bảo vệ thế nào; Thiếu nữ lớp 9 bị cố tình đánh chết để bịt đầu mối...

  • Thoi su 24h1710 Mr Dam lai vung tien choi troi
    Thời sự 24h(17/10): Mr Đàm lại vung tiền chơi trội

    Sự cố sập hàng loạt website: Nghi vấn bị phá hoại; Xuất hiện xe đặc chủng 13 tỷ chuyên ‘bắt’ xe quá tải; Mr.Đàm lại vung tiền chơi trội; Bộ CA điều tra vụ tàu Sunrise 689 bị cướp biển; Cảnh khó tin tại đường trên cao Hà Nội; 

  • Thoi su 24h1610 HN sap phat nguoi thong qua camera
    Thời sự 24h(16/10): HN sắp "phạt nguội" thông qua camera

    Bệnh viện lớn nhất TPHCM lên tiếng vụ đấu thầu thuốc; Phá đường dây mại dâm trăm đô, chỉ tiếp khách Tây; Hà Nội sắp "phạt nguội" thông qua 450 camera; Giết cha ở Vĩnh Long mang xác lên Sài Gòn phi tang;

  • Ban tin suc khoe tuan 121810
    Bản tin sức khỏe tuần (12-18/10)

    Nguy cơ dịch Ebola vào Việt Nam là rất cao; Tâm sự của một bác sĩ: "Ở Việt Nam có nhiều Nina Phạm thầm lặng"; Sốc với công nghệ “thổi phồng” gà còi thành béo căng; 5 cách đơn giản tính chính xác tuổi thai; 3 dấu hiệu thần kinh vô cùng nguy hiểm ở trẻ nhỏ;Học lỏm bí quyết giảm cân an toàn kiệu quả kiểu Hàn Quốc; Sử dụng máy tính bảng gây hại đến xương và vai; Lý do tình dục mùa thu viên mãn nhất trong năm; Chữa mồ hôi tay, chân triệt để nhờ lá lốt...là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1210 1810
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nổ lớn tại TP.HCM: Hóa chất nồng nặc, mảnh thi thể vương vãi; Hộp đen tàu Sunrise 689 biến mất, Bộ Công an vào cuộc; Hà Nội phạt nguội vi phạm giao thông bằng camera: Khó khả thi; Xe điên đâm liên tiếp trên đường Phạm Hùng; Rắn độc tràn về làng tấn công người dân ở Nghệ An ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1210 1810
    Toàn cảnh Showbiz tuần (12/10 – 18/10)

    Nghi án Khánh My làm "đào" quán karaoke, Elly Trần thừa nhận có con, Việt Hương và dàn sao Việt bị đối xử tệ bạc ở Nhật, Hương Tràm 'đá đểu' Robbey, Hà Anh bị cấm diễn 3 tháng, Nhóm F Band dùng khăn Piêu của người Thái làm khổ trong X-Factor, Xuân Lan vướng nghi vấn sinh con với đàn ông đã có vợ, Yanbi bị dân mạng "ném đá" vì miệt thị người đồng tính, Siêu mẫu Võ Hoàng Yến bị tố làm gãy tay đồng nghiệp, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Chae Rim hạnh phúc trong ngày lên xe hoa lần 2 là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1210 1810
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nữ sinh lớp 12 giết cán bộ huyện trong nhà nghỉ; Bàng hoàng những vụ "ngáo đá" lên cơn giết người; Nữ sinh giết con rồi đốt xác để giấu chuyện mang thai; Diễn biến mới vụ TMV Cát Tường ném xác nạn nhân xuống sông; Đến tòa ly hôn, vợ đâm chết chồng trước sân tòa án; Ly cà phê cuối cùng của tử tù đầu tiên bị tiêm thuốc độc;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • The gioi noi bat tuan qua tu 12101810
    Thế giới nổi bật tuần qua (từ 12/10-18/10)

    Căng thẳng Trung - Hàn sau vụ ngư dân Trung Quốc bị bắn chết; Sự xuất hiện của lãnh đạo Kim Jong-un với hình ảnh chống gậy; Biểu tình tại Hồng Kông vẫn căng thẳng; Thế giới tiếp tục cuộc chiến chống dịch bệnh Ebola; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.