Nhạc cụ dân tộc: Bức tranh còn thiếu gam sáng?

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

(Ảnh minh hoạ của VNE)

Cách dạy chưa thống nhất, giáo trình không phù hợp thực tế, sinh viên học nhạc cụ truyền thống lại chưa tạo được “chất lửa” nghệ thuật… là nguyên nhân dẫn đến bức tranh u ám về loại hình âm nhạc dân tộc của ta hiện nay.


Thiếu đất diễn hay thiếu kiến thức?

Trong xu thế các nền văn hoá đan cài, tác động mạnh mẽ và trực tiếp đến nhau; các trào lưu âm nhạc hiện đại cũng như các nhạc cụ điện tử được giới trẻ tiếp nhận nồng nhiệt, thì việc tìm giải pháp mở rộng và âm nhạc truyền thống rất cần được đặt ra một cách nghiêm túc và khoa học. Sự phát triển ồ ạt của dòng nhạc trẻ khiến cho các nghệ sĩ chơi nhạc cụ dân tộc ở nước ta đang phải đương đầu với hàng loạt những thách thức.

Việc một bộ phận khán giả hiện nay đang quay lưng lại với nghệ thuật truyền thống, việc mua vé đi xem các tiết mục cổ (chèo, tuồng, cải lương) ngày càng thưa vắng đã ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống mưu sinh của nghệ sĩ đang theo đuổi dòng nhạc này. Hiện tượng sinh viên khoa nhạc cụ truyền thống ra trường bị thất nghiệp diễn ra ngày càng nhiều. Sau 6 năm được đào tạo, nhiều bạn trẻ đành chấp nhận biểu diễn theo các nhóm tự do để tồn tại, hoặc chơi đàn “thuê” cho các nhà hàng, quán bar. Chính việc biểu diễn trên sân khấu không chuyên, với đối tượng khán giả “thập cẩm” đã dẫn đến tình trạng chuyên môn các nghệ sĩ ngày càng bị “bào mòn”. Không ít người vì quá ham kiếm tiền, bản lĩnh không vững dẫn đến đạo đức của một bộ phận nghệ sĩ bị xuống cấp, đã để lại những điều tiếng không hay trong dư luận. Nhiều sinh viên lại rẽ sang hẳn một nghề khác sau nhiều năm bôn ba không tìm được chỗ đứng.

Lý do dẫn đến tình trạng trên trước hết là do nhiều đơn vị nghệ thuật chưa thực sự quan tâm đúng đắn đến việc đầu tư và phát triển cho loại hình âm nhạc truyền thống. Họ quá chú trọng đến tính “hot” của các tiết mục đương đại để thu hút khán giả. Mặt khác, chế độ bao cấp, biên chế quá cũ kỹ dẫn đến tình trạng “cung” thì nhiều mà “cầu” thì ít.

Song, nguyên nhân dẫn dến tình trạng sinh viên khoa nhạc cụ không được làm đúng sở trường là bởi rất nhiều nghệ sĩ biểu diễn mới chỉ dừng lại ở mức “thợ đàn” chứ chưa phải là một nhạc công. Bầu nhiệt huyết, sự am hiểu về âm nhạc dân gian và những sáng tạo hầu như vẫn chưa thấy có ở nhiều người chơi đàn hiện nay. Với những sinh viên trang bị tốt chuyên môn lại bị “hổng” kiến thức văn hoá tổng hợp nên khả năng ứng tác trên sân khấu rất hạn chế, nếu không muốn nói là “ngây ngô”. Sự vô cảm trong biểu diễn, “chơi đàn một nơi, hồn phách một nẻo”, đã gây phản cảm cho người hưởng thụ, tạo nên hiệu ứng ngược chiều giữa người nghe và người biểu diễn.

Theo NSƯT Quang Vinh, Giám đốc Nhà hát ca múa nhạc nhẹ Trung ương: “Hàng năm Nhà hát vẫn có đợt tuyển các lớp kế cận, tuy nhiên để tìm các nghệ sĩ chơi nhạc cụ dân tộc giỏi hiện nay quá hiếm. Nhiều sinh viên mới ra trường chơi đàn tốt nhưng ngoại hình không đẹp, có người ngoại hình “ổn” lại kém về chuyên môn. Là nghệ sĩ thường xuyên đứng trước đám đông, các bạn sinh viên phải chuẩn bị cho mình cả kiến thức và phong cách trình diễn có cá tính thì mới thu hút khán giả trong thời buổi hiện nay”.

Hiện nay các sinh viên học nhạc cụ dân tộc còn “lười động não” trong việc tìm hiểu, nghiên cứu các phong cách âm nhạc dân gian, âm nhạc của các vùng miền trong cả nuớc. Chính vì ít đi điền dã, ít thời gian mày mò nên sinh viên chưa tiếp cận nhiều các “ngón nghề” của các nghệ nhân lão thành và ít người phát lộ thành những tài năng thực thụ như các loại hình âm nhạc khác. Nhiều người lại quá lạm dụng kỹ thuật diễn tấu, áp đặt vào cây đàn tộc, biến đổi hình thúc vốn có của nó đã làm mất đi giá trị và vẻ đẹp đích thực của từng cây đàn, không tạo nên những âm sắc dân tộc theo đúng nghĩa. Do đó việc kết hợp một cách khôn khéo giữa công nghệ hiện đại, sự phối hợp ăn ý giữa nhạc sĩ và nghệ sĩ biểu diễn sẽ tạo nên diện mạo mới cho nền âm nhạc truyền thống.

Ảnh minh họa

Sinh viên khoa nhạc cụ truyền thống phải được học hỏi các "ngón nghề" từ các nghệ nhân gạo cội

Một vấn đề nữa đặt ra trong thời điểm hiện nay là làm thế nào để các nghệ sĩ chơi nhạc cụ truyền thống được học những kỹ năng biểu diễn ở mức độ cao, vừa có khả năng phối hợp nhóm nhạc, dàn nhạc lớn, vừa được trang bị tư duy âm nhạc và những “thủ thuật” khi biểu diễn sân khấu. Chỉ khi có đầy đủ yếu tố đó thì các nhân tài mới được quy tụ về đầu quân tại các đơn vị nghệ thuật lớn. Cũng chỉ khi ấy dòng nhạc truyền thống của Việt Nam mới có cơ hội toả sáng, các nghệ sĩ chuyên tâm cống hiến bằng tài năng và niềm đam mê cho nền nghệ thuật dân tộc. Và đào tạo sẽ là khâu quan trọng nhất, quyết định việc cho ra một sản phẩm “ngon” hay “không ngon”, có đáp ứng hay không gu thẩm mỹ của người xem đương thời.

Khi giáo trình còn xa vời thực tế

Một thực tế hiện nay việc đào tạo sinh viên chơi nhạc cụ dân tộc còn dàn trải và quá nhiều tham vọng của nhà giáo dục. Các nhà khoa học, nghệ sĩ, thậm chí nhiều nhà giáo không tán thành với chương trình đào tạo đã tồn tại hơn 10 năm nay, đó là việc cùng một lúc các nghệ sĩ được đào tạo nhiều loại đàn như nhau. Thậm chí với nhạc cụ chính một tuần sinh viên chỉ được học một tiết bằng số tiết với nhạc cụ phụ. Với cách sắp xếp chương trình như vậy làm sao sinh viên có đủ thời gian, tâm sức để đầu tư luyện tập cho việc chơi đàn thành thục, chưa nói đến việc phát triển tài năng để các em có thể biểu diễn ở mức độ “điêu luyện”.

Thời lượng phân bổ cho 2 nhạc cụ như hiện tại đã dẫn đến tình trạng trước mỗi kỳ thi, phần lớn sinh viên chỉ kịp dừng lại ở việc thuộc bài, chơi “sạch sẽ”, trơn tru một bản nhạc. Hầu như các em không đủ thời gian để đầu tư luyện tập thể hiện chiều sâu của bản đàn cũng như không thể học hết những bài bản cổ và các tác phẩm trong chương trình học. Đa số người trong nghề đều cho rằng cần chỉnh sửa lại chương trình học, ít nhất 1 tuần sinh viên phải được học 2 tiết cho nhạc cụ chính và 1 tiết cho nhạc cụ phụ để các em vừa giỏi một đàn, vừa biết chơi nhiều đàn.

Nói về hoà tấu, một bộ môn ở Việt Nam hiện nay vẫn được xem là thiếu bứt phá, bà Bùi Lệ Chi, giảng viên Đàn bầu khoa Nhạc cụ truyền thống, Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện âm quốc gia Việt Nam) bức xúc: “Ngay cả giáo trình giảng dạy phong cách nhạc cổ cho bộ môn hoà tấu hiện nay cũng chưa có sự thống nhất. Chính việc soạn thảo chưa khoa học khiến cho các em sử dụng vào việc hoà tấu gặp nhiều khó khăn (nhất là các em ở trình độ trung cấp). Hơn nữa, thời gian học hoà tấu của các em không nhiều, lại mất quá nhiều vào việc chuyển giọng, chuyển lại hệ thống rung, nhấn vỗ đã ảnh hưởng đến chất lượng của việc học hoà tấu”. Do vậy, trong thời gian tới bộ môn hoà tấu cần phải có giáo trình riêng mà ở đó tất cả các bài cho nhạc cụ thuộc phong cách khác nhau phải có sự thống nhất về giọng để các em học sinh có thể dễ dàng hoà tấu với nhau.

Không chỉ giáo trình, mà hiện nay ngay cả việc không thống nhất trong cách dạy của các giáo viên cũng dẫn đến tình trạng sinh viên ra trường mỗi người biểu diễn một kiểu. Nhạc sĩ, NSƯT Nguyễn Tiến, Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội cho rằng: “Không thể cũng là đàn bầu mà mỗi thầy dạy rung một kiểu. Không thể ở đàn thập lục mỗi thầy dạy vỗ một kiểu… Chúng ta phải hướng đến một sự thống nhất về kỹ thuật tay trái và tay phải để trong tương lai sẽ có nhưng dàn nhạc giao hưởng cho các loại nhạc cụ dân tộc”. Ông Tiến cũng đặt ra yêu cầu, nên mời các nghệ nhân hoặc các thầy chuyên sâu về các bộ môn đó giảng dạy bài bản chứ không nên để các thầy cô của Nhạc viện đào tạo tất cả như hiện nay…

Văn hoá âm nhạc của một dân tộc có để lại dấu ấn trong lòng người xem hay không chính là nhờ đến hình ảnh của những người nghệ sĩ. Bên cạnh việc cần thiết có được lòng đam mê và ngọn lửa nhiệt huyết của các nghệ sĩ khi dấn thân vào môn nghệ thuật này thì vấn đề quan trọng phải cần đến một hệ thống giáo trình khoa học và một phương pháp đào tạo chuyên nghiệp hơn.

(Theo Tổ Quốc)

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Video được xem nhiều nhất

10 cử chỉ bị coi là thô bỉ khi đi du lịch nước ngoài
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Nhận xét tin Nhạc cụ dân tộc: Bức tranh còn thiếu gam sáng?

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nhạc cụ dân tộc: Bức tranh còn thiếu gam sáng? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nhac cu dan toc Buc tranh con thieu gam sang ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nhạc cụ dân tộc: Bức tranh còn thiếu gam sáng? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa.

Traditional Musical Instruments: bright picture of the missing grams?
Vietnam, Traditional Musical Instruments, Ethnomusicology, lack of knowledge, unity, inconsistent, students, artists, today, the tradition, leading to performances, the, Forum, People

no uniform way of teaching, curriculum does not match reality, students learn traditional instruments does not produce the "matter of fire" art ... is the cause of gloomy picture about the type of music people we today. Performance or lack of land ...

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h2804 Ca chet do thuy trieu do chua thuyet phuc
    Thời sự 24h(28/04): Cá chết do thủy triều đỏ chưa thuyết phục

    Xử lý nghiêm, thậm chí truy tố nếu để xảy ra ngộ độc do ăn cá chết; Nắng nóng bất thường tại TP.HCM: Trẻ nhỏ đổ bệnh, người già đột qụy; Chuyên gia phản bác nguyên nhân thuỷ triều đỏ làm chết cá; Phát hiện công nhân tráo đổi, làm mới hạn bánh quy hết date; Cháy chung cư ở Linh Đàm: Trẻ vạ vật ngủ ngoài đường

  • Thoi su 24h2704 Be trai bi me ep uong thuoc doc da chet
    Thời sự 24h(27/04): Bé trai bị mẹ ép uống thuốc độc đã chết

    Cá chết bất thường ở Vũng Áng: Thêm 5 thợ lặn nhập viện; Thảm án ở Hải Dương: Bé trai 8 tuổi bị mẹ đẻ ép uống thuốc độc đã chết; Giả mạo facebook nữ sinh bị cưa chân để lừa đảo: Lỗi tại nhà hảo tâm; Dân "tố" nước có mùi hôi, GĐ nước sạch bảo "Đun lên là hết"; Hành trình 18 năm vật vã tìm "tiếng người" cho con gái

  • Thoi su 24h2604 Nam thanh nien o HN bi sat hai da man
    Thời sự 24h(26/04): Nam thanh niên ở HN bị sát hại dã man

    Người nhái lặn 200m dưới kênh đen ngòm ô nhiễm để tìm két sắt; Có nên ăn hải sản khi cá chết hàng loạt ở miền Trung?; Thủy ngân trong không khí Hà Nội: "Khói xe chỉ là nghi ngờ"; Bỏ chất cấm độc hại: Thái Lan mất 6-7 năm, Việt Nam chỉ 6-7 tháng; Hà Nội: Lại một chung cư có nước sạch "sạch" như... nước cống!

  • Thoi su 24h2504 Tre bi bao hanh Noi dau tinh than
    Thời sự 24h(25/04): Trẻ bị bạo hành - Nỗi đau tinh thần

    Những cô gái bị xử tội... hiếp dâm; ‘Ai đầu độc cá cũng phải bị xử lý’!; Nằm rạp xuống đất khi thanh niên quăng mìn ra đường; Trẻ em bị bạo hành: Những nỗi đau về thể xác và tinh thần; Từ những vụ tống tình, tiền bằng ảnh 'nóng': Bài học cho giới trẻ... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 25/04/2016.

  • Thoi su 24h2204 Thanh nien lay bua giet nguoi yeu
    Thời sự 24h(22/04): Thanh niên lấy búa giết người yêu

    Công an nóng vội bỏ qua, còn ta nóng vội thì ra vào tù; Vì sao có những miếng thịt bò lại ánh lên màu 7 sắc cầu vồng?; Mỗi ngày cả trăm người đi taxi "thất lạc hành lý"; Số phận như bóng ma của các cô gái Việt bị bán sang Trung Quốc; Lún vào đa cấp liên tỉnh, tiền tỉ bốc hơi

  • Xon xao nhung vu chong danh vo gay phan no
    Xôn xao những vụ chồng đánh vợ gây phẫn nộ

    Bạo lực gia đình từ lâu là một vấn đề nhức nhối trong xã hội, trong đó đáng báo động nhất là tình trạng bạo lực phụ nữ.

  • Sot virus trieu chung va cach dieu tri
    Sốt virus - triệu chứng và cách điều trị

    Bệnh nhân sốt virus có thể khỏi sau 5-7 ngày điều trị. Tuy nhiên, nếu không phát hiện sớm và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. ------------ Xem thêm: Sốt virus - triệu chứng và cách điều trị, http://vietbao.vn/tp/Sot-virus-trieu-chung-va-cach-dieu-tri/13168970/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Dan ba Viet kho nhat the gioi
    Đàn bà Việt khổ nhất thế giới?

    Trên đời này, chỉ có cha mẹ mới có thể hi sinh vì con cái! Đừng nghĩ mình có thể thay đổi được người khác. Sống vì mình đi, thương mình đi, sáng suốt lên, đừng vì sợ thị phi, sợ không làm được mà sống chịu đựng cả đời. Ai bị..

  • Vu chu quan bi xu ly hinh su
    Vụ 'chủ quán bị xử lý hình sự"

    Ông Tấn thuê mặt bằng ở huyện Bình Chánh để bán cà phê, ăn sáng, cơm trưa... nhưng lại bị phạt tiền vì nhiều lý do rồi bị truy tố vì chậm đăng ký kinh doanh...

  • Tang thue moi truong voi xang dau
    Tăng thuế môi trường với xăng dầu?

    Đại diện Bộ Tài chính khẳng định, hiện Bộ Tài chính chưa có kế hoạch trình Chính phủ về điều chỉnh tăng thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu.

  • Toan canh kinh te tuan 244 3004
    Toàn cảnh kinh tế tuần (24/4 -30/04)

    Trong buổi lễ Kỷ niệm 65 năm ngày thành lập ngành Ngân hàng Việt Nam, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu ngành điều hành linh hoạt lãi suất, kiềm chế lạm phát, đẩy mạnh tái cơ cấu; theo cách tính của Việt Nam, sau 4 tháng, lạm phát đang dừng ở mức 1,33%; mức lương của người lao động tại Việt Nam là 384-582 USD/tháng.

  • Nghin le chuyen tuan qua 2404 29042016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 24/04 - 29/04/2016

    Cá chết hàng loạt tại vùng biển miền Trung; Sự thật về thông tin có thủy ngân lơ lửng trong không khí Hà Nội; Gió thổi đổ cột điện cao thế 500kV; Phản cảm cảnh chân dài mặc bikini 2 mảnh câu khách ở siêu thị tại HN; Cá chết, thuỷ ngân, chất cấm - người Việt sống sao... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 244304
    Sự kiện quốc tế nổi bật (24/4-30/4)

    Mỹ chi 38 tỷ USD cho phòng thủ tên lửa trong 5 năm tới; một phần tài liệu Panama bí mật sẽ được công bố vào tháng 5; Bà Clinton, ông Trump đứng trước chiến thắng lớn ở 5 bang; Nhật Bản ngơ ngác mất hợp đồng tàu ngầm 39 tỷ USD... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 244 304
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (24/4 - 30/4)

    Tác động khủng khiếp của ô nhiễm không khí đến sức khỏe; 100% xúc xích Vietfoods chứa chất gây ung thư; Những món khoái khẩu mùa hè dễ gây ngộ độc nhất; Bé 6 tuổi dậy thì sớm vì được mẹ cho ăn một món liên tục trong 2 năm;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 2443042016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (24/4-30/4/2016)

    Nhiều khi cha mẹ đã vô tình 'xâm hại' con mà không hay biết; cảnh giác trước những chiêu 'móc túi' của thợ điều hòa; vấn nạn dùng chất cấm trong chăn nuôi; cá chết khiến người dân không dám ăn hải sản...Cùng với những câu chuyện về tình yêu, hạnh phúc gia đình với ý nghĩa sâu xa khiến chúng ta phải suy ngẫm nhiều hơn là các