Thứ năm, 29 Tháng năm 2008, 10:34 GMT+7

Nhạc cụ dân tộc: Bức tranh còn thiếu gam sáng?

(Ảnh minh hoạ của VNE)

Cách dạy chưa thống nhất, giáo trình không phù hợp thực tế, sinh viên học nhạc cụ truyền thống lại chưa tạo được “chất lửa” nghệ thuật… là nguyên nhân dẫn đến bức tranh u ám về loại hình âm nhạc dân tộc của ta hiện nay.

Thiếu đất diễn hay thiếu kiến thức?

Trong xu thế các nền văn hoá đan cài, tác động mạnh mẽ và trực tiếp đến nhau; các trào lưu âm nhạc hiện đại cũng như các nhạc cụ điện tử được giới trẻ tiếp nhận nồng nhiệt, thì việc tìm giải pháp mở rộng và âm nhạc truyền thống rất cần được đặt ra một cách nghiêm túc và khoa học. Sự phát triển ồ ạt của dòng nhạc trẻ khiến cho các nghệ sĩ chơi nhạc cụ dân tộc ở nước ta đang phải đương đầu với hàng loạt những thách thức.

Việc một bộ phận khán giả hiện nay đang quay lưng lại với nghệ thuật truyền thống, việc mua vé đi xem các tiết mục cổ (chèo, tuồng, cải lương) ngày càng thưa vắng đã ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống mưu sinh của nghệ sĩ đang theo đuổi dòng nhạc này. Hiện tượng sinh viên khoa nhạc cụ truyền thống ra trường bị thất nghiệp diễn ra ngày càng nhiều. Sau 6 năm được đào tạo, nhiều bạn trẻ đành chấp nhận biểu diễn theo các nhóm tự do để tồn tại, hoặc chơi đàn “thuê” cho các nhà hàng, quán bar. Chính việc biểu diễn trên sân khấu không chuyên, với đối tượng khán giả “thập cẩm” đã dẫn đến tình trạng chuyên môn các nghệ sĩ ngày càng bị “bào mòn”. Không ít người vì quá ham kiếm tiền, bản lĩnh không vững dẫn đến đạo đức của một bộ phận nghệ sĩ bị xuống cấp, đã để lại những điều tiếng không hay trong dư luận. Nhiều sinh viên lại rẽ sang hẳn một nghề khác sau nhiều năm bôn ba không tìm được chỗ đứng.

Lý do dẫn đến tình trạng trên trước hết là do nhiều đơn vị nghệ thuật chưa thực sự quan tâm đúng đắn đến việc đầu tư và phát triển cho loại hình âm nhạc truyền thống. Họ quá chú trọng đến tính “hot” của các tiết mục đương đại để thu hút khán giả. Mặt khác, chế độ bao cấp, biên chế quá cũ kỹ dẫn đến tình trạng “cung” thì nhiều mà “cầu” thì ít.

Song, nguyên nhân dẫn dến tình trạng sinh viên khoa nhạc cụ không được làm đúng sở trường là bởi rất nhiều nghệ sĩ biểu diễn mới chỉ dừng lại ở mức “thợ đàn” chứ chưa phải là một nhạc công. Bầu nhiệt huyết, sự am hiểu về âm nhạc dân gian và những sáng tạo hầu như vẫn chưa thấy có ở nhiều người chơi đàn hiện nay. Với những sinh viên trang bị tốt chuyên môn lại bị “hổng” kiến thức văn hoá tổng hợp nên khả năng ứng tác trên sân khấu rất hạn chế, nếu không muốn nói là “ngây ngô”. Sự vô cảm trong biểu diễn, “chơi đàn một nơi, hồn phách một nẻo”, đã gây phản cảm cho người hưởng thụ, tạo nên hiệu ứng ngược chiều giữa người nghe và người biểu diễn.

Theo NSƯT Quang Vinh, Giám đốc Nhà hát ca múa nhạc nhẹ Trung ương: “Hàng năm Nhà hát vẫn có đợt tuyển các lớp kế cận, tuy nhiên để tìm các nghệ sĩ chơi nhạc cụ dân tộc giỏi hiện nay quá hiếm. Nhiều sinh viên mới ra trường chơi đàn tốt nhưng ngoại hình không đẹp, có người ngoại hình “ổn” lại kém về chuyên môn. Là nghệ sĩ thường xuyên đứng trước đám đông, các bạn sinh viên phải chuẩn bị cho mình cả kiến thức và phong cách trình diễn có cá tính thì mới thu hút khán giả trong thời buổi hiện nay”.

Hiện nay các sinh viên học nhạc cụ dân tộc còn “lười động não” trong việc tìm hiểu, nghiên cứu các phong cách âm nhạc dân gian, âm nhạc của các vùng miền trong cả nuớc. Chính vì ít đi điền dã, ít thời gian mày mò nên sinh viên chưa tiếp cận nhiều các “ngón nghề” của các nghệ nhân lão thành và ít người phát lộ thành những tài năng thực thụ như các loại hình âm nhạc khác. Nhiều người lại quá lạm dụng kỹ thuật diễn tấu, áp đặt vào cây đàn tộc, biến đổi hình thúc vốn có của nó đã làm mất đi giá trị và vẻ đẹp đích thực của từng cây đàn, không tạo nên những âm sắc dân tộc theo đúng nghĩa. Do đó việc kết hợp một cách khôn khéo giữa công nghệ hiện đại, sự phối hợp ăn ý giữa nhạc sĩ và nghệ sĩ biểu diễn sẽ tạo nên diện mạo mới cho nền âm nhạc truyền thống.

Ảnh minh họa

Sinh viên khoa nhạc cụ truyền thống phải được học hỏi các "ngón nghề" từ các nghệ nhân gạo cội

Một vấn đề nữa đặt ra trong thời điểm hiện nay là làm thế nào để các nghệ sĩ chơi nhạc cụ truyền thống được học những kỹ năng biểu diễn ở mức độ cao, vừa có khả năng phối hợp nhóm nhạc, dàn nhạc lớn, vừa được trang bị tư duy âm nhạc và những “thủ thuật” khi biểu diễn sân khấu. Chỉ khi có đầy đủ yếu tố đó thì các nhân tài mới được quy tụ về đầu quân tại các đơn vị nghệ thuật lớn. Cũng chỉ khi ấy dòng nhạc truyền thống của Việt Nam mới có cơ hội toả sáng, các nghệ sĩ chuyên tâm cống hiến bằng tài năng và niềm đam mê cho nền nghệ thuật dân tộc. Và đào tạo sẽ là khâu quan trọng nhất, quyết định việc cho ra một sản phẩm “ngon” hay “không ngon”, có đáp ứng hay không gu thẩm mỹ của người xem đương thời.

Khi giáo trình còn xa vời thực tế

Một thực tế hiện nay việc đào tạo sinh viên chơi nhạc cụ dân tộc còn dàn trải và quá nhiều tham vọng của nhà giáo dục. Các nhà khoa học, nghệ sĩ, thậm chí nhiều nhà giáo không tán thành với chương trình đào tạo đã tồn tại hơn 10 năm nay, đó là việc cùng một lúc các nghệ sĩ được đào tạo nhiều loại đàn như nhau. Thậm chí với nhạc cụ chính một tuần sinh viên chỉ được học một tiết bằng số tiết với nhạc cụ phụ. Với cách sắp xếp chương trình như vậy làm sao sinh viên có đủ thời gian, tâm sức để đầu tư luyện tập cho việc chơi đàn thành thục, chưa nói đến việc phát triển tài năng để các em có thể biểu diễn ở mức độ “điêu luyện”.

Thời lượng phân bổ cho 2 nhạc cụ như hiện tại đã dẫn đến tình trạng trước mỗi kỳ thi, phần lớn sinh viên chỉ kịp dừng lại ở việc thuộc bài, chơi “sạch sẽ”, trơn tru một bản nhạc. Hầu như các em không đủ thời gian để đầu tư luyện tập thể hiện chiều sâu của bản đàn cũng như không thể học hết những bài bản cổ và các tác phẩm trong chương trình học. Đa số người trong nghề đều cho rằng cần chỉnh sửa lại chương trình học, ít nhất 1 tuần sinh viên phải được học 2 tiết cho nhạc cụ chính và 1 tiết cho nhạc cụ phụ để các em vừa giỏi một đàn, vừa biết chơi nhiều đàn.

Nói về hoà tấu, một bộ môn ở Việt Nam hiện nay vẫn được xem là thiếu bứt phá, bà Bùi Lệ Chi, giảng viên Đàn bầu khoa Nhạc cụ truyền thống, Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện âm quốc gia Việt Nam) bức xúc: “Ngay cả giáo trình giảng dạy phong cách nhạc cổ cho bộ môn hoà tấu hiện nay cũng chưa có sự thống nhất. Chính việc soạn thảo chưa khoa học khiến cho các em sử dụng vào việc hoà tấu gặp nhiều khó khăn (nhất là các em ở trình độ trung cấp). Hơn nữa, thời gian học hoà tấu của các em không nhiều, lại mất quá nhiều vào việc chuyển giọng, chuyển lại hệ thống rung, nhấn vỗ đã ảnh hưởng đến chất lượng của việc học hoà tấu”. Do vậy, trong thời gian tới bộ môn hoà tấu cần phải có giáo trình riêng mà ở đó tất cả các bài cho nhạc cụ thuộc phong cách khác nhau phải có sự thống nhất về giọng để các em học sinh có thể dễ dàng hoà tấu với nhau.

Không chỉ giáo trình, mà hiện nay ngay cả việc không thống nhất trong cách dạy của các giáo viên cũng dẫn đến tình trạng sinh viên ra trường mỗi người biểu diễn một kiểu. Nhạc sĩ, NSƯT Nguyễn Tiến, Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội cho rằng: “Không thể cũng là đàn bầu mà mỗi thầy dạy rung một kiểu. Không thể ở đàn thập lục mỗi thầy dạy vỗ một kiểu… Chúng ta phải hướng đến một sự thống nhất về kỹ thuật tay trái và tay phải để trong tương lai sẽ có nhưng dàn nhạc giao hưởng cho các loại nhạc cụ dân tộc”. Ông Tiến cũng đặt ra yêu cầu, nên mời các nghệ nhân hoặc các thầy chuyên sâu về các bộ môn đó giảng dạy bài bản chứ không nên để các thầy cô của Nhạc viện đào tạo tất cả như hiện nay…

Văn hoá âm nhạc của một dân tộc có để lại dấu ấn trong lòng người xem hay không chính là nhờ đến hình ảnh của những người nghệ sĩ. Bên cạnh việc cần thiết có được lòng đam mê và ngọn lửa nhiệt huyết của các nghệ sĩ khi dấn thân vào môn nghệ thuật này thì vấn đề quan trọng phải cần đến một hệ thống giáo trình khoa học và một phương pháp đào tạo chuyên nghiệp hơn.

(Theo Tổ Quốc)


Nhận xét tin Nhạc cụ dân tộc: Bức tranh còn thiếu gam sáng?

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nhạc cụ dân tộc: Bức tranh còn thiếu gam sáng? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nhac cu dan toc Buc tranh con thieu gam sang ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nhạc cụ dân tộc: Bức tranh còn thiếu gam sáng? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Traditional Musical Instruments: bright picture of the missing grams?
Vietnam, Traditional Musical Instruments, Ethnomusicology, lack of knowledge, unity, inconsistent, students, artists, today, the tradition, leading to performances, the, Forum, People

no uniform way of teaching, curriculum does not match reality, students learn traditional instruments does not produce the "matter of fire" art ... is the cause of gloomy picture about the type of music people we today. Performance or lack of land ...





  • Thoi su 24h307 Van hanh toa nha 95 trieu do
    Thời sự 24h(30/7): Vận hành tòa nhà 95 triệu đô

    Chưa chốt phương án một kỳ thi quốc gia năm 2015; Ngày đầu vận hành tòa nhà 95 triệu đô ở Đà Nẵng; Chậm, hủy chuyến bay: Tất cả tại thời tiết!; Khánh Ly lần đầu tiết lộ về chồng con.

  • Thoi su 24h297 22h say mem thi cam bia ruou kieu gi
    Thời sự 24h(29/7): 22h say mèm thì cấm bia rượu kiểu gì?

    Hành khách bất tỉnh, máy bay VNA hạ cánh khẩn cấp; Cháy lớn tại Buôn Ma Thuột, thiệt hại hàng trăm tỷ; Cướp súng trong trụ sở rồi chĩa thẳng vào công an bóp cò; 22h đã say mèm thì cấm bia rượu kiểu gì?...

  • Thoi su 24h267 Vlogger Toan Shinoda dot ngot qua doi
    Thời sự 24h(26/7): Vlogger Toàn Shinoda đột ngột qua đời

    Miền Bắc đón mưa rào và dông 2 ngày cuối tuần; Tiết lộ về cuộc sống của Phương Thảo Ngọc Lễ ở Mỹ; Vlogger nổi tiếng Toàn Shinoda đột ngột qua đời; Vụ máy bay VN suýt đâm nhau: Xử phạt hàng loạt

  • Thoi su 24h257 Ruoc dau binh di bang xe ngua
    Thời sự 24h(25/7): Rước dâu bình dị bằng xe ngựa

    Kết luận vụ đại gia tố chủ tịch tỉnh Bình Dương; Nhà 'đại gia' buôn gỗ Lào bị niêm phong vì vỡ nợ; Trước giờ thi hành án, Nguyễn Đức Nghĩa viết gì?; Lập ‘chiến lũy’, ngăn xe quá tải phá nát đê trăm tỷ

  • Thoi su 24h247 Tai nan may bay tham khoc o Dai Loan
    Thời sự 24h(24/7): Tai nạn máy bay thảm khốc ở Đài Loan

    Đã có điểm thi, dự kiến điểm chuẩn 48 trường đại học; Thi hành án đối với tử tù Nguyễn Đức Nghĩa; Hàng trăm người dân vây xe biển 80A; Chân gà 'độn' nước, dân nhậu phát kinh; TP.HCM: Lãnh đạo CSGT nói gì về vụ bẻ tay nam sinh?

  • Su kien quoc te noi bat Tu 207 den 267
    Sự kiện quốc tế nổi bật (Từ 20/7 đến 26/7)

    Liên tiếp các vụ máy bay rơi, bê bối các nhà máy chế biến và cung ứng thịt của Trung Quốc bán thịt quá hạn cho McDonald và KFC, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN – EU lần thứ 20 nhấn mạnh đảm bảo hòa bình trên Biển Đông là những tin tức được nhắc đến nhiều nhất trong tuần qua

  • Ban tin suc khoe tuan tu 20267
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 20-26/7)

    BV Bạch Mai: Người nhà 'cướp' bệnh nhân, hành hung bác sĩ; Nhân viên viện dưỡng lão cắt trộm tinh hoàn 4 "làm thuốc"; Điểm mặt đồ ăn, thức uống tưởng lành hóa độc hại; Những sự thật 'kinh hoàng' về bàn chải đánh răng của bạn; Phương pháp tránh thai "kỳ lạ" nhất thời hiện đại; Thủ dâm thế nào để không hại sức khỏe?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 2007 2607
    Toàn cảnh Showbiz tuần (20/07 – 26/07)

    Showbiz Việt tuần qua khá "sôi nổi" với sự xuất hiện dồn dập của những scandal: Cựu siêu mẫu Dương Yến Ngọc tố ca sĩ Pha Lê cướp chồng, Tăng Thanh Hà bị ném đá khi làm giám khảo Master Chef, "Chàng trai hiền lành nhất showbiz" YaSuy bị tố phụ tình và có con rơi, Sự ra đi đột ngột của hot vlogger Toàn Shinoda, Nghi án các mỹ nhân Diễm Hương, Maya, Lương Bích Hữu đang mang bầu. Ngoài ra thông tin về các sao ngoại như: Á hậu Hồng Kông, mỹ nam phim Bao Thanh Thiên, Ca sĩ Adam Levine cũng được khán giả rất quan tâm.

  • Nghin le chuyen tuan qua 207 267
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (20/7 - 26/7)

    Nước cờ sau giàn khoan TQ: Việt Nam cần làm gì?; CSGT Hàng Xanh và những vụ "tai tiếng" nhất Sài Gòn; hay trà xanh C2 và những cú phốt khiến người tiêu dùng phát hãi .... là những tin tức thời sự nổi bật trong tuần qua (20/7 - 26/7).

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2007 2607
    Tin An ninh – Pháp luật tuần qua (20/07 – 26/07)

    Lời khai chấn động của vợ Bí thư xã đốt xác phi tang; Mẹ nhẫn tâm sát hại con trai 8 tuổi để trả thù chồng?........là những tin đáng chú ý trong tuần.