Nhạc cụ dân tộc: Bức tranh còn thiếu gam sáng?

(Ảnh minh hoạ của VNE)

Cách dạy chưa thống nhất, giáo trình không phù hợp thực tế, sinh viên học nhạc cụ truyền thống lại chưa tạo được “chất lửa” nghệ thuật… là nguyên nhân dẫn đến bức tranh u ám về loại hình âm nhạc dân tộc của ta hiện nay.

Thiếu đất diễn hay thiếu kiến thức?

Trong xu thế các nền văn hoá đan cài, tác động mạnh mẽ và trực tiếp đến nhau; các trào lưu âm nhạc hiện đại cũng như các nhạc cụ điện tử được giới trẻ tiếp nhận nồng nhiệt, thì việc tìm giải pháp mở rộng và âm nhạc truyền thống rất cần được đặt ra một cách nghiêm túc và khoa học. Sự phát triển ồ ạt của dòng nhạc trẻ khiến cho các nghệ sĩ chơi nhạc cụ dân tộc ở nước ta đang phải đương đầu với hàng loạt những thách thức.

Việc một bộ phận khán giả hiện nay đang quay lưng lại với nghệ thuật truyền thống, việc mua vé đi xem các tiết mục cổ (chèo, tuồng, cải lương) ngày càng thưa vắng đã ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống mưu sinh của nghệ sĩ đang theo đuổi dòng nhạc này. Hiện tượng sinh viên khoa nhạc cụ truyền thống ra trường bị thất nghiệp diễn ra ngày càng nhiều. Sau 6 năm được đào tạo, nhiều bạn trẻ đành chấp nhận biểu diễn theo các nhóm tự do để tồn tại, hoặc chơi đàn “thuê” cho các nhà hàng, quán bar. Chính việc biểu diễn trên sân khấu không chuyên, với đối tượng khán giả “thập cẩm” đã dẫn đến tình trạng chuyên môn các nghệ sĩ ngày càng bị “bào mòn”. Không ít người vì quá ham kiếm tiền, bản lĩnh không vững dẫn đến đạo đức của một bộ phận nghệ sĩ bị xuống cấp, đã để lại những điều tiếng không hay trong dư luận. Nhiều sinh viên lại rẽ sang hẳn một nghề khác sau nhiều năm bôn ba không tìm được chỗ đứng.

Lý do dẫn đến tình trạng trên trước hết là do nhiều đơn vị nghệ thuật chưa thực sự quan tâm đúng đắn đến việc đầu tư và phát triển cho loại hình âm nhạc truyền thống. Họ quá chú trọng đến tính “hot” của các tiết mục đương đại để thu hút khán giả. Mặt khác, chế độ bao cấp, biên chế quá cũ kỹ dẫn đến tình trạng “cung” thì nhiều mà “cầu” thì ít.

Song, nguyên nhân dẫn dến tình trạng sinh viên khoa nhạc cụ không được làm đúng sở trường là bởi rất nhiều nghệ sĩ biểu diễn mới chỉ dừng lại ở mức “thợ đàn” chứ chưa phải là một nhạc công. Bầu nhiệt huyết, sự am hiểu về âm nhạc dân gian và những sáng tạo hầu như vẫn chưa thấy có ở nhiều người chơi đàn hiện nay. Với những sinh viên trang bị tốt chuyên môn lại bị “hổng” kiến thức văn hoá tổng hợp nên khả năng ứng tác trên sân khấu rất hạn chế, nếu không muốn nói là “ngây ngô”. Sự vô cảm trong biểu diễn, “chơi đàn một nơi, hồn phách một nẻo”, đã gây phản cảm cho người hưởng thụ, tạo nên hiệu ứng ngược chiều giữa người nghe và người biểu diễn.

Theo NSƯT Quang Vinh, Giám đốc Nhà hát ca múa nhạc nhẹ Trung ương: “Hàng năm Nhà hát vẫn có đợt tuyển các lớp kế cận, tuy nhiên để tìm các nghệ sĩ chơi nhạc cụ dân tộc giỏi hiện nay quá hiếm. Nhiều sinh viên mới ra trường chơi đàn tốt nhưng ngoại hình không đẹp, có người ngoại hình “ổn” lại kém về chuyên môn. Là nghệ sĩ thường xuyên đứng trước đám đông, các bạn sinh viên phải chuẩn bị cho mình cả kiến thức và phong cách trình diễn có cá tính thì mới thu hút khán giả trong thời buổi hiện nay”.

Hiện nay các sinh viên học nhạc cụ dân tộc còn “lười động não” trong việc tìm hiểu, nghiên cứu các phong cách âm nhạc dân gian, âm nhạc của các vùng miền trong cả nuớc. Chính vì ít đi điền dã, ít thời gian mày mò nên sinh viên chưa tiếp cận nhiều các “ngón nghề” của các nghệ nhân lão thành và ít người phát lộ thành những tài năng thực thụ như các loại hình âm nhạc khác. Nhiều người lại quá lạm dụng kỹ thuật diễn tấu, áp đặt vào cây đàn tộc, biến đổi hình thúc vốn có của nó đã làm mất đi giá trị và vẻ đẹp đích thực của từng cây đàn, không tạo nên những âm sắc dân tộc theo đúng nghĩa. Do đó việc kết hợp một cách khôn khéo giữa công nghệ hiện đại, sự phối hợp ăn ý giữa nhạc sĩ và nghệ sĩ biểu diễn sẽ tạo nên diện mạo mới cho nền âm nhạc truyền thống.

Ảnh minh họa

Sinh viên khoa nhạc cụ truyền thống phải được học hỏi các "ngón nghề" từ các nghệ nhân gạo cội

Một vấn đề nữa đặt ra trong thời điểm hiện nay là làm thế nào để các nghệ sĩ chơi nhạc cụ truyền thống được học những kỹ năng biểu diễn ở mức độ cao, vừa có khả năng phối hợp nhóm nhạc, dàn nhạc lớn, vừa được trang bị tư duy âm nhạc và những “thủ thuật” khi biểu diễn sân khấu. Chỉ khi có đầy đủ yếu tố đó thì các nhân tài mới được quy tụ về đầu quân tại các đơn vị nghệ thuật lớn. Cũng chỉ khi ấy dòng nhạc truyền thống của Việt Nam mới có cơ hội toả sáng, các nghệ sĩ chuyên tâm cống hiến bằng tài năng và niềm đam mê cho nền nghệ thuật dân tộc. Và đào tạo sẽ là khâu quan trọng nhất, quyết định việc cho ra một sản phẩm “ngon” hay “không ngon”, có đáp ứng hay không gu thẩm mỹ của người xem đương thời.

Khi giáo trình còn xa vời thực tế

Một thực tế hiện nay việc đào tạo sinh viên chơi nhạc cụ dân tộc còn dàn trải và quá nhiều tham vọng của nhà giáo dục. Các nhà khoa học, nghệ sĩ, thậm chí nhiều nhà giáo không tán thành với chương trình đào tạo đã tồn tại hơn 10 năm nay, đó là việc cùng một lúc các nghệ sĩ được đào tạo nhiều loại đàn như nhau. Thậm chí với nhạc cụ chính một tuần sinh viên chỉ được học một tiết bằng số tiết với nhạc cụ phụ. Với cách sắp xếp chương trình như vậy làm sao sinh viên có đủ thời gian, tâm sức để đầu tư luyện tập cho việc chơi đàn thành thục, chưa nói đến việc phát triển tài năng để các em có thể biểu diễn ở mức độ “điêu luyện”.

Thời lượng phân bổ cho 2 nhạc cụ như hiện tại đã dẫn đến tình trạng trước mỗi kỳ thi, phần lớn sinh viên chỉ kịp dừng lại ở việc thuộc bài, chơi “sạch sẽ”, trơn tru một bản nhạc. Hầu như các em không đủ thời gian để đầu tư luyện tập thể hiện chiều sâu của bản đàn cũng như không thể học hết những bài bản cổ và các tác phẩm trong chương trình học. Đa số người trong nghề đều cho rằng cần chỉnh sửa lại chương trình học, ít nhất 1 tuần sinh viên phải được học 2 tiết cho nhạc cụ chính và 1 tiết cho nhạc cụ phụ để các em vừa giỏi một đàn, vừa biết chơi nhiều đàn.

Nói về hoà tấu, một bộ môn ở Việt Nam hiện nay vẫn được xem là thiếu bứt phá, bà Bùi Lệ Chi, giảng viên Đàn bầu khoa Nhạc cụ truyền thống, Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện âm quốc gia Việt Nam) bức xúc: “Ngay cả giáo trình giảng dạy phong cách nhạc cổ cho bộ môn hoà tấu hiện nay cũng chưa có sự thống nhất. Chính việc soạn thảo chưa khoa học khiến cho các em sử dụng vào việc hoà tấu gặp nhiều khó khăn (nhất là các em ở trình độ trung cấp). Hơn nữa, thời gian học hoà tấu của các em không nhiều, lại mất quá nhiều vào việc chuyển giọng, chuyển lại hệ thống rung, nhấn vỗ đã ảnh hưởng đến chất lượng của việc học hoà tấu”. Do vậy, trong thời gian tới bộ môn hoà tấu cần phải có giáo trình riêng mà ở đó tất cả các bài cho nhạc cụ thuộc phong cách khác nhau phải có sự thống nhất về giọng để các em học sinh có thể dễ dàng hoà tấu với nhau.

Không chỉ giáo trình, mà hiện nay ngay cả việc không thống nhất trong cách dạy của các giáo viên cũng dẫn đến tình trạng sinh viên ra trường mỗi người biểu diễn một kiểu. Nhạc sĩ, NSƯT Nguyễn Tiến, Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội cho rằng: “Không thể cũng là đàn bầu mà mỗi thầy dạy rung một kiểu. Không thể ở đàn thập lục mỗi thầy dạy vỗ một kiểu… Chúng ta phải hướng đến một sự thống nhất về kỹ thuật tay trái và tay phải để trong tương lai sẽ có nhưng dàn nhạc giao hưởng cho các loại nhạc cụ dân tộc”. Ông Tiến cũng đặt ra yêu cầu, nên mời các nghệ nhân hoặc các thầy chuyên sâu về các bộ môn đó giảng dạy bài bản chứ không nên để các thầy cô của Nhạc viện đào tạo tất cả như hiện nay…

Văn hoá âm nhạc của một dân tộc có để lại dấu ấn trong lòng người xem hay không chính là nhờ đến hình ảnh của những người nghệ sĩ. Bên cạnh việc cần thiết có được lòng đam mê và ngọn lửa nhiệt huyết của các nghệ sĩ khi dấn thân vào môn nghệ thuật này thì vấn đề quan trọng phải cần đến một hệ thống giáo trình khoa học và một phương pháp đào tạo chuyên nghiệp hơn.

(Theo Tổ Quốc)

Video nổi bật

Giai Thoại Vui về Dân Ca Ví Giặm Nghệ Tĩnh
00:00 / --:--

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Cách đơn giản tìm game, ứng dụng miễn phí trên Google Play

Sử dụng tính năng mới của mạng xã hội chia sẻ ứng dụng ePlay, người dùng smartphone, tablet chạy Android sẽ dễ dàng tìm được những ứng dụng miễn phí, ứng dụng trả phí vừa giảm giá…

Địa điểm trăng mật mùa hè lý tưởng nhất

Các cặp đôi uyên ương có thể lên ý tưởng cho chuyến du lịch trăng mật của mình sắp tới ngay từ bây giờ. Những địa điểm hoàn hảo nhất cho tuần trăng mật mùa hè phải kể đến Nha Trang, Đà Lạt, Đà Nẵng hay Sa Pa...

Nhận xét tin Nhạc cụ dân tộc: Bức tranh còn thiếu gam sáng?

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nhạc cụ dân tộc: Bức tranh còn thiếu gam sáng? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nhac cu dan toc Buc tranh con thieu gam sang ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nhạc cụ dân tộc: Bức tranh còn thiếu gam sáng? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Traditional Musical Instruments: bright picture of the missing grams?
Vietnam, Traditional Musical Instruments, Ethnomusicology, lack of knowledge, unity, inconsistent, students, artists, today, the tradition, leading to performances, the, Forum, People

no uniform way of teaching, curriculum does not match reality, students learn traditional instruments does not produce the "matter of fire" art ... is the cause of gloomy picture about the type of music people we today. Performance or lack of land ...

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h234 Dung chua benh kieu ban on
    Thời sự 24h(23/4): "Đừng chữa bệnh kiểu ban ơn!'

    Bộ Y tế đề xuất bổ sung 'quyền được chết'; Bê bết Phương Nam, Trầm Bê làm lớn ở Sacombank; Sai sót trong pano kỷ niệm ngày 30/4 tại Hà Nội; Chi 120 triệu cho quản giáo để gọi điện trong tù; Mất trộm 1,4 tỷ đồng trong két sắt siêu thị Maximart ...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 23/4.

  • Thoi su 24h224 Can bo cam dau nhom toi pham
    Thời sự 24h(22/4): Cán bộ cầm đầu nhóm tội phạm

    Hà Nội: Đâm chết người giữa phố, xe khách bỏ chạy; Rúng động Hà Tĩnh: Vợ chồng 8X lừa đảo 120 tỷ; Bộ Y tế đề xuất bổ sung 'quyền được chết'; Nhóm thanh niên sàm sỡ tại CV nước Hồ Tây có thể bị xử lý; Xà cừ đổ trên phố Hà Nội, một nữ sinh bị thương; Bóc mẽ hoa hậu tự phong và người mẫu chém gió... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 22/4.

  • Thoi su 24h214 Ke giet nu giam doc la chong
    Thời sự 24h(21/4): Kẻ giết nữ giám đốc là chồng

    Hà Nội tái khẳng định xét tuyển vào lớp 6; Danh sách người mẫu bán dâm cho đại gia… rất dài; Trang phục hở táo bạo của diva U50 Hồng Nhung; Xe chở bia gặp nạn, bia tràn ngập mặt đường; Đâm xe kinh hoàng tại Tây Nguyên, 6 người chết; Đường dây mua bán trẻ sơ sinh ở Sài Gòn lãnh án...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 21/4.

  • Thoi su 24h204 Hon loan hiem co tai CV nuoc Ho Tay
    Thời sự 24h(20/4): Hỗn loạn hiếm có tại CV nước Hồ Tây

    Kể lại cảnh hỗn loạn hiếm có tại công viên nước Hồ Tây; Khánh Thi tự tin khỏa thân bên người tình trẻ; Liệt sĩ trở về sau 50 năm hy sinh; Hà Nội: Nữ giám đốc bị sát hại tại nhà; Hạ sát PGĐ ngân hàng vì bị sỉ nhục…không tìm được gái...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 20/4.

  • Thoi su tuan qua Pha duong day ban dam ngan USD
    Thời sự tuần qua: Phá đường dây bán dâm ngàn USD

    Tìm máy bay và phi công gặp nạn gần đảo Phú Quý; Hà Nội: Nhiều phố có hàng cổ thụ bị vết 'chém' lạ; Phi công, tiếp viên Vietnam Airlines bị tạm giữ tại Hàn Quốc; Phá đường dây người mẫu, diễn viên bán dâm ngàn USD ở Sài Gòn; Chân dung đại gia bí ẩn yêu thương Ngọc Trinh suốt 7 năm qua; ...là những thông tin thời sự nổi bật trong tuần qua.

  • Ket cuc buon cua thu uong ruou trong gioi tre
    Kết cục buồn của “thú” uống rượu trong giới trẻ

    Giữa mâm chỉ bày vỏn vẹn bát nước chấm, hai chục chiếc chân vịt luộc vừa được mua với giá 20 nghìn đồng nhưng chai rượu voodka cỡ lớn của Thủy (nam sinh trường Đại học Xây dựng Hà Nội) và nhóm bạn đã vơi đi phân nửa...

  • Hon loan o cong vien nuoc Ho Tay
    Hỗn loạn ở công viên nước Hồ Tây

    Chen lấn, xô đẩy, bất chấp nguy hiểm trèo rào chỉ vì được tắm miễn phí sẽ đem đến những bài học xấu xí cho trẻ nhỏ...

  • Tranh cai quy dinh nop tien de thoat an tu hinh
    Tranh cãi quy định nộp tiền để thoát án tử hình

    Nhận thức của xã hội và cả thẩm phán về mục đích áp dụng hình phạt là nhằm trừng trị, răn đe hơn là giáo dục phòng ngừa. ------------ Xem thêm: Tranh cãi quy định nộp tiền để thoát án tử hình, http://vietbao.vn/tp/Tranh-cai-quy-dinh-nop-tien-de-thoat-an-tu-hinh/10916606/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Phi cong va tiep vien VNA bi bat tai Han Quoc
    Phi công và tiếp viên VNA bị bắt tại Hàn Quốc

    Cục Hàng không VN đang tiến hành rà soát lại tất cả các khâu soi chiếu an ninh tại Cảng Hàng không Quốc tế Nội Bài để lãm rõ nguyên nhân phi công và tiếp viên Vietnam Airlines có thể “qua mặt” anh ninh vận chuyển 6kg vàng từ..

  • Dieu chinh gia dich vu y te
    Điều chỉnh giá dịch vụ y tế

    Theo phân tích từ Bộ Y tế, việc điều chỉnh giá dịch vụ y tế, đối với người bệnh có thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) được lợi đầu tiên vì được thụ hưởng dịch vụ y tế chất lượng tốt hơn...

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1904 2504
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/04 - 25/04)

    Tranh cãi quy định nộp tiền để thoát án tử hình; “Ngáo đá” và những hành vi cuồng loạn; Đại gia mua dâm người mẫu: Có gan chơi không có gan chịu; Cảnh báo: Trộm đột nhập đã vào “mùa”; Tử hình sát thủ tuổi 20 liên tiếp cướp, giết 3 người; Phút ăn năn của nữ sinh cầm dao đâm bạn để trả thù cho em gái;......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tong hop Doi song tuan qua 194 254
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (19/4 - 25/4)

    Trào lưu nhắn tin "Em yêu anh" gửi chồng đang tạo nên cơn sốt khắp cộng đồng mạng; Vụ hỗn loạn ở CV nước Hồ Tây và những bài học rút ra cho các bậc phụ huynh; Những câu chuyện tình cảm động; Những tấm gương người tốt việc tốt trong đời sống; Nhiều câu chuyện đáng suy ngẫm cùng rất nhiều những thông tin an toàn thực phẩm đáng chú ý tuần qua...

  • Nghin le chuyen tuan qua 1904 2504
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/04 - 25/04)

    Hỗn loạn ở công viên nước Hồ Tây; Ngành Y kỳ vọng đổi màu trang phục để bác sĩ không bị oan; Bộ Y tế đề xuất bổ sung quyền được chết; Công bố đường dây nóng phản ánh giao thông dịp nghỉ lễ 30/4; Những hình ảnh lịch sử ngày 30/4... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 194 254
    Sự kiện quốc tế nổi bật (19/4 - 25/4)

    Thảm họa lật thuyền khiến 900 người chết ở Địa Trung Hải; Thủ tướng Hàn Quốc, Lee Wan-koo đã tuyên bố từ chức; các hành động hung hăng của Trung Quốc trên biển Đông và phản ứng của Mỹ - Nhật.... là những tin tức chính trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1904 25042015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 19/04 - 25/04/2015

    Thanh tra Tổng Cục Thuế vừa yêu cầu Metro phải giảm lỗ 335 tỷ đồng, truy thu thuế tới 62 tỷ đồng theo đó tổng giá trị vi phạm cần xử lý đã lên tới 507 tỷ đồng, người dân đang rất "sốc" khi nhận được hóa đơn tiền điện tháng 4 vì số tiền phải trả thêm quá nhiều tiền so với tháng trước dù cùng số tiêu thụ, năm 2014 ngành đường sắt thu được 400 tỉ nhưng chi lên tới 2.000 tỉ đồng/năm gấp 5 lần khoản thu, ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 19/04 - 25/04/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-1904-25042015/2147556119/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn