Nhạc cụ dân tộc: Bức tranh còn thiếu gam sáng?

(Ảnh minh hoạ của VNE)

Cách dạy chưa thống nhất, giáo trình không phù hợp thực tế, sinh viên học nhạc cụ truyền thống lại chưa tạo được “chất lửa” nghệ thuật… là nguyên nhân dẫn đến bức tranh u ám về loại hình âm nhạc dân tộc của ta hiện nay.

Thiếu đất diễn hay thiếu kiến thức?

Trong xu thế các nền văn hoá đan cài, tác động mạnh mẽ và trực tiếp đến nhau; các trào lưu âm nhạc hiện đại cũng như các nhạc cụ điện tử được giới trẻ tiếp nhận nồng nhiệt, thì việc tìm giải pháp mở rộng và âm nhạc truyền thống rất cần được đặt ra một cách nghiêm túc và khoa học. Sự phát triển ồ ạt của dòng nhạc trẻ khiến cho các nghệ sĩ chơi nhạc cụ dân tộc ở nước ta đang phải đương đầu với hàng loạt những thách thức.

Việc một bộ phận khán giả hiện nay đang quay lưng lại với nghệ thuật truyền thống, việc mua vé đi xem các tiết mục cổ (chèo, tuồng, cải lương) ngày càng thưa vắng đã ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống mưu sinh của nghệ sĩ đang theo đuổi dòng nhạc này. Hiện tượng sinh viên khoa nhạc cụ truyền thống ra trường bị thất nghiệp diễn ra ngày càng nhiều. Sau 6 năm được đào tạo, nhiều bạn trẻ đành chấp nhận biểu diễn theo các nhóm tự do để tồn tại, hoặc chơi đàn “thuê” cho các nhà hàng, quán bar. Chính việc biểu diễn trên sân khấu không chuyên, với đối tượng khán giả “thập cẩm” đã dẫn đến tình trạng chuyên môn các nghệ sĩ ngày càng bị “bào mòn”. Không ít người vì quá ham kiếm tiền, bản lĩnh không vững dẫn đến đạo đức của một bộ phận nghệ sĩ bị xuống cấp, đã để lại những điều tiếng không hay trong dư luận. Nhiều sinh viên lại rẽ sang hẳn một nghề khác sau nhiều năm bôn ba không tìm được chỗ đứng.

Lý do dẫn đến tình trạng trên trước hết là do nhiều đơn vị nghệ thuật chưa thực sự quan tâm đúng đắn đến việc đầu tư và phát triển cho loại hình âm nhạc truyền thống. Họ quá chú trọng đến tính “hot” của các tiết mục đương đại để thu hút khán giả. Mặt khác, chế độ bao cấp, biên chế quá cũ kỹ dẫn đến tình trạng “cung” thì nhiều mà “cầu” thì ít.

Song, nguyên nhân dẫn dến tình trạng sinh viên khoa nhạc cụ không được làm đúng sở trường là bởi rất nhiều nghệ sĩ biểu diễn mới chỉ dừng lại ở mức “thợ đàn” chứ chưa phải là một nhạc công. Bầu nhiệt huyết, sự am hiểu về âm nhạc dân gian và những sáng tạo hầu như vẫn chưa thấy có ở nhiều người chơi đàn hiện nay. Với những sinh viên trang bị tốt chuyên môn lại bị “hổng” kiến thức văn hoá tổng hợp nên khả năng ứng tác trên sân khấu rất hạn chế, nếu không muốn nói là “ngây ngô”. Sự vô cảm trong biểu diễn, “chơi đàn một nơi, hồn phách một nẻo”, đã gây phản cảm cho người hưởng thụ, tạo nên hiệu ứng ngược chiều giữa người nghe và người biểu diễn.

Theo NSƯT Quang Vinh, Giám đốc Nhà hát ca múa nhạc nhẹ Trung ương: “Hàng năm Nhà hát vẫn có đợt tuyển các lớp kế cận, tuy nhiên để tìm các nghệ sĩ chơi nhạc cụ dân tộc giỏi hiện nay quá hiếm. Nhiều sinh viên mới ra trường chơi đàn tốt nhưng ngoại hình không đẹp, có người ngoại hình “ổn” lại kém về chuyên môn. Là nghệ sĩ thường xuyên đứng trước đám đông, các bạn sinh viên phải chuẩn bị cho mình cả kiến thức và phong cách trình diễn có cá tính thì mới thu hút khán giả trong thời buổi hiện nay”.

Hiện nay các sinh viên học nhạc cụ dân tộc còn “lười động não” trong việc tìm hiểu, nghiên cứu các phong cách âm nhạc dân gian, âm nhạc của các vùng miền trong cả nuớc. Chính vì ít đi điền dã, ít thời gian mày mò nên sinh viên chưa tiếp cận nhiều các “ngón nghề” của các nghệ nhân lão thành và ít người phát lộ thành những tài năng thực thụ như các loại hình âm nhạc khác. Nhiều người lại quá lạm dụng kỹ thuật diễn tấu, áp đặt vào cây đàn tộc, biến đổi hình thúc vốn có của nó đã làm mất đi giá trị và vẻ đẹp đích thực của từng cây đàn, không tạo nên những âm sắc dân tộc theo đúng nghĩa. Do đó việc kết hợp một cách khôn khéo giữa công nghệ hiện đại, sự phối hợp ăn ý giữa nhạc sĩ và nghệ sĩ biểu diễn sẽ tạo nên diện mạo mới cho nền âm nhạc truyền thống.

Ảnh minh họa

Sinh viên khoa nhạc cụ truyền thống phải được học hỏi các "ngón nghề" từ các nghệ nhân gạo cội

Một vấn đề nữa đặt ra trong thời điểm hiện nay là làm thế nào để các nghệ sĩ chơi nhạc cụ truyền thống được học những kỹ năng biểu diễn ở mức độ cao, vừa có khả năng phối hợp nhóm nhạc, dàn nhạc lớn, vừa được trang bị tư duy âm nhạc và những “thủ thuật” khi biểu diễn sân khấu. Chỉ khi có đầy đủ yếu tố đó thì các nhân tài mới được quy tụ về đầu quân tại các đơn vị nghệ thuật lớn. Cũng chỉ khi ấy dòng nhạc truyền thống của Việt Nam mới có cơ hội toả sáng, các nghệ sĩ chuyên tâm cống hiến bằng tài năng và niềm đam mê cho nền nghệ thuật dân tộc. Và đào tạo sẽ là khâu quan trọng nhất, quyết định việc cho ra một sản phẩm “ngon” hay “không ngon”, có đáp ứng hay không gu thẩm mỹ của người xem đương thời.

Khi giáo trình còn xa vời thực tế

Một thực tế hiện nay việc đào tạo sinh viên chơi nhạc cụ dân tộc còn dàn trải và quá nhiều tham vọng của nhà giáo dục. Các nhà khoa học, nghệ sĩ, thậm chí nhiều nhà giáo không tán thành với chương trình đào tạo đã tồn tại hơn 10 năm nay, đó là việc cùng một lúc các nghệ sĩ được đào tạo nhiều loại đàn như nhau. Thậm chí với nhạc cụ chính một tuần sinh viên chỉ được học một tiết bằng số tiết với nhạc cụ phụ. Với cách sắp xếp chương trình như vậy làm sao sinh viên có đủ thời gian, tâm sức để đầu tư luyện tập cho việc chơi đàn thành thục, chưa nói đến việc phát triển tài năng để các em có thể biểu diễn ở mức độ “điêu luyện”.

Thời lượng phân bổ cho 2 nhạc cụ như hiện tại đã dẫn đến tình trạng trước mỗi kỳ thi, phần lớn sinh viên chỉ kịp dừng lại ở việc thuộc bài, chơi “sạch sẽ”, trơn tru một bản nhạc. Hầu như các em không đủ thời gian để đầu tư luyện tập thể hiện chiều sâu của bản đàn cũng như không thể học hết những bài bản cổ và các tác phẩm trong chương trình học. Đa số người trong nghề đều cho rằng cần chỉnh sửa lại chương trình học, ít nhất 1 tuần sinh viên phải được học 2 tiết cho nhạc cụ chính và 1 tiết cho nhạc cụ phụ để các em vừa giỏi một đàn, vừa biết chơi nhiều đàn.

Nói về hoà tấu, một bộ môn ở Việt Nam hiện nay vẫn được xem là thiếu bứt phá, bà Bùi Lệ Chi, giảng viên Đàn bầu khoa Nhạc cụ truyền thống, Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện âm quốc gia Việt Nam) bức xúc: “Ngay cả giáo trình giảng dạy phong cách nhạc cổ cho bộ môn hoà tấu hiện nay cũng chưa có sự thống nhất. Chính việc soạn thảo chưa khoa học khiến cho các em sử dụng vào việc hoà tấu gặp nhiều khó khăn (nhất là các em ở trình độ trung cấp). Hơn nữa, thời gian học hoà tấu của các em không nhiều, lại mất quá nhiều vào việc chuyển giọng, chuyển lại hệ thống rung, nhấn vỗ đã ảnh hưởng đến chất lượng của việc học hoà tấu”. Do vậy, trong thời gian tới bộ môn hoà tấu cần phải có giáo trình riêng mà ở đó tất cả các bài cho nhạc cụ thuộc phong cách khác nhau phải có sự thống nhất về giọng để các em học sinh có thể dễ dàng hoà tấu với nhau.

Không chỉ giáo trình, mà hiện nay ngay cả việc không thống nhất trong cách dạy của các giáo viên cũng dẫn đến tình trạng sinh viên ra trường mỗi người biểu diễn một kiểu. Nhạc sĩ, NSƯT Nguyễn Tiến, Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội cho rằng: “Không thể cũng là đàn bầu mà mỗi thầy dạy rung một kiểu. Không thể ở đàn thập lục mỗi thầy dạy vỗ một kiểu… Chúng ta phải hướng đến một sự thống nhất về kỹ thuật tay trái và tay phải để trong tương lai sẽ có nhưng dàn nhạc giao hưởng cho các loại nhạc cụ dân tộc”. Ông Tiến cũng đặt ra yêu cầu, nên mời các nghệ nhân hoặc các thầy chuyên sâu về các bộ môn đó giảng dạy bài bản chứ không nên để các thầy cô của Nhạc viện đào tạo tất cả như hiện nay…

Văn hoá âm nhạc của một dân tộc có để lại dấu ấn trong lòng người xem hay không chính là nhờ đến hình ảnh của những người nghệ sĩ. Bên cạnh việc cần thiết có được lòng đam mê và ngọn lửa nhiệt huyết của các nghệ sĩ khi dấn thân vào môn nghệ thuật này thì vấn đề quan trọng phải cần đến một hệ thống giáo trình khoa học và một phương pháp đào tạo chuyên nghiệp hơn.

(Theo Tổ Quốc)

Video nổi bật

Người cha đơn độc "cướp" nước mắt khán giả
00:00 / --:--

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Nhà Trắng bác đơn xin khoan hồng cho Snowden

Nhà Trắng ngày 28/7 đã ra tuyên bố bác bỏ lá đơn đề nghị khoan hồng cho cựu nhân viên Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) Edward Snowden, nhấn mạnh "kẻ đốt đền" phải trở về Mỹ để chịu tội vì tiết lộ những bí mật động trời về chương trình do thám quy mô lớn của chính phủ Mỹ.

Các tác dụng phụ của miếng dán tránh thai

Tôi 30 tuổi, đang dùng thuốc tránh thai phối hợp, uống hàng ngày. Từ khi uống thuốc, tôi hay buồn nôn. Tôi nghe nhiều người nói có thể dùng miếng dán tránh thai. Cách dùng và tác dụng phụ của miếng dán tránh thai như thế nào? Xin bác sĩ chỉ dẫn. Tôi xin cảm ơn!

Nhận xét tin Nhạc cụ dân tộc: Bức tranh còn thiếu gam sáng?

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nhạc cụ dân tộc: Bức tranh còn thiếu gam sáng? bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nhac cu dan toc Buc tranh con thieu gam sang ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nhạc cụ dân tộc: Bức tranh còn thiếu gam sáng? ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Traditional Musical Instruments: bright picture of the missing grams?
Vietnam, Traditional Musical Instruments, Ethnomusicology, lack of knowledge, unity, inconsistent, students, artists, today, the tradition, leading to performances, the, Forum, People

no uniform way of teaching, curriculum does not match reality, students learn traditional instruments does not produce the "matter of fire" art ... is the cause of gloomy picture about the type of music people we today. Performance or lack of land ...

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h287 HN ban 21 phat dai bac dip Quoc khanh
    Thời sự 24h(28/7): HN bắn 21 phát đại bác dịp Quốc khánh

     Hà Nội bắn 21 phát đại bác dịp Quốc khánh; 15 người chết trong lũ, Quảng Ninh xin ứng cứu; Ngưỡng xét tuyển đại học là 15 điểm; Người phụ nữ Indonesia kêu cứu vì chồng cũ "lừa" bắt con ở VN;

  • Thoi su 24h277 QN ngap nang sau tran mua lich su
    Thời sự 24h(27/7): QN ngập nặng sau trận mưa lịch sử

    Quảng Ninh ngập nặng sau trận mưa lịch sử; Biểu tượng sexy nhất của điện ảnh Việt thập niên 90; Vì sao hàng xóm không mua 'bức tường 1 tỷ'?; Hà Nội: Cảnh nhấc bổng xe tải mắc kẹt trên cầu vượt; Hàng chục cán bộ ngân hàng tại phiên xử đại gia nợ 1.600 tỷ...là những thông tin thời sự nổi bật ngày 27/7.

  • Thoi su tuan qua Dung thu phi duong bo voi xe may
    Thời sự tuần qua: Dừng thu phí đường bộ với xe máy

    Khách bị trói vì cố tình hút thuốc trên máy bay Vietnam Airlines; Thí sinh chật vật tra cứu điểm thi; Nữ đại gia bị thợ làm tóc lừa 288 tỷ đồng; Cán bộ Thanh tra Chính phủ bị bắt vì nghi vấn nhận 100 triệu đồng; Du khách Việt ăn cắp hàng hiệu ở Thụy Sĩ; Vụ giết 4 người ở Nghệ An: Bất ngờ về nghi phạm...là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Thoi su 24h257 Dai tuong Phung Quang Thanh ve den Ha Noi
    Thời sự 24h(25/7): Đại tướng Phùng Quang Thanh về đến Hà Nội

    Đại tướng Phùng Quang Thanh về đến Hà Nội; Triệt phá đường dây cực lớn, thu 5,5 tấn ma túy; LS nói về những 'bất thường' sau phiên xử Lý Nguyễn Chung; gần 40.000 điểm liệt môn Toán: ‘Tôi thấy choáng!’; nhiều người chết và bị thương vì tai nạn giao thông;... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 25/7.

  • Thoi su 24h247 Hanh khach bi troi tren may bay
    Thời sự 24h(24/7): Hành khách bị trói trên máy bay

     Khi lương chủ tịch tập đoàn nhà nước "bất ngờ" bị lộ; Giọng đọc huyền thoại của VTV giờ ra sao?; Khách bị trói vì cố tình hút thuốc trên máy bay Vietnam Airlines; Trẻ sơ sinh chết bất thường: Bộ Y tế vào cuộc

  • Du khach Viet an cap o Thuy Si
    Du khách Việt ăn cắp ở Thụy Sĩ

    Chưa tìm được cách ngăn ngừa người ra nước ngoài buôn lậu, trộm cắp hoặc vi phạm thuần phong mỹ tục nước sở tại nên chúng ta sẽ còn xấu mặt dài dài

  • Bat nguyen Chu tich Tap doan Dau khi VN
    Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN

    Cựu Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PetroVietnam - PVN) Nguyễn Xuân Sơn bị khởi tố để điều tra hành vi "thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng" - tội danh được quy định tại điều 285 Bộ luật Hình sự. Báo điểm.. ------------ Xem thêm: Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN, http://vietbao.vn/tp/Bat-nguyen-Chu-tich-Tap-doan-Dau-khi-VN/12123701/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tuan Hung vang bay dap tra My Linh
    Tuấn Hưng "văng bậy", “đáp trả” Mỹ Linh

    Nhiều người tỏ ra không hài lòng với cách ứng xử của Tuấn Hưng, trong đó có diva Mỹ Linh. ------------ Xem thêm: Tuấn Hưng "văng bậy", nổi nóng với Bài hát yêu thích1, http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Tuan-Hung-vang-bay-noi-nong-voi-Bai-hat-yeu-thich1/350613756/235/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Trung Quoc giup Lao xay duong sat cao toc
    Trung Quốc giúp Lào xây đường sắt cao tốc

    Dự án giúp Lào có vốn nhưng cũng giúp chính TQ nhằm đạt được 3 mục đích lớn: Xuất khẩu vốn; xuất khẩu công nghệ và xuất khẩu con người.

  • Nu tho dan nguc tran xon xao dan mang
    'Nữ thổ dân ngực trần' xôn xao dân mạng

    Hot girl thổ dân xinh đẹp ngực trần đang trở thành từ khóa hot được cư dân mạng tìm kiếm, thông tin về cô gái này cũng nhanh chóng được tìm thấy.

  • Su kien quoc te noi bat 197257
    Sự kiện quốc tế nổi bật (19/7-25/7)

    Thỏa thuận hạt nhân Iran gặp trở ngại tại Quốc hội Mỹ; Hải quân Trung Quốc tập trận lớn trên Biển Đông; Sách trắng Nhật tố cáo trực tiếp Trung Quốc gây hấn ở Biển Đông; Tin chấn động: NASA công bố tìm thấy Trái đất thứ 2 là những tin chính trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 207 267
    Toàn cảnh Showbiz tuần (20/7 - 26/7)

    Fan thu thập 2.000 bằng chứng nói xấu Taeyeon (SNSD), Vụ "Lệ Quyên cho con đi tiểu trên máy bay": hết "sốt" báo Mỹ, lại lên báo Anh, Sơn Tùng MTP bị nghi ngờ về giới tính, Sau tin đồn chia tay Kim Lý, Trương Ngọc Ánh tình tứ bên trai lạ, "Trò cưng Mỹ Tâm hát hit Sơn Tùng M-TP vượt trội bản gốc".... là những tin chính nổi bật trong tuần.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1907 2507
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/07 - 25/07)

    Vụ chặt cây xanh: Hàng loạt cán bộ bị giáng chức, chuyển công tác; Du khách Việt ăn cắp ở Thụy Sĩ; Tranh cãi về màu sơn mới Nhà hát lớn Hà Nội; Bức tường 1 tỉ đồng sẽ bị thu hồi? ....là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/07 - 25/07), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-1907-2507/2147580278/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 1907 25072015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 19/07 - 25/07/2015

    Ông Nguyễn Xuân Sơn - nguyên Chủ tịch HĐTV Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam bị cho thôi chức và bắt tạm giam để điều tra về nguồn vốn 800 tỉ do PVN đầu tư vào Ocean Bank có nguy cơ bị mất trắng; giá xăng giảm "nhỏ giọt"260 đồng/lít, trong khi DN xăng dầu vẫn đang lãi 1.105 đồng/lít xăng còn người tiêu dùng thì vẫn mua xăng đắt và tiếp tục phải đóng vào quỹ Bình ổn giá; WB vừa công bố thông tin về nợ công khiến dư luận xã hội giật mình với con số nợ lên tới 110 tỷ USD, cao hơn nhiều so với các nguồn số liệu từng được công bố... Cùng với đó, những thông tin về BĐS, tài chinh- ngân hàng, thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 19/07 - 25/07/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-1907-25072015/2147580269/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1907 2507
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/07 - 25/07)

    Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN; Lý Nguyễn Chung bị tuyên án 12 năm tù; Cảnh báo tội phạm mới: ‘thôi miên, bỏ thuốc mê’ để gây án; Đánh sập đường dây mua bán, vận chuyển hơn 1.200 bánh heroin; Giáo viên cấu kết với người tình giết chồng; Nạn ném đá xe khách, vì sao dây dưa?;.....là những tin đáng chú ý trong tuần.