Nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ: "Tôi đã gieo tôi cằn kiệt đến không ngờ"

Nha tho Lam Thi My Da Toi da gieo toi can kiet den khong ngo

"Cuộc sống cho tôi tình yêu luôn luôn mới..."
Trong cuộc đời làm thơ có rất nhiều kỷ niệm sâu sắc, nhưng tôi không thể kể ra hết được. Tôi chỉ muốn nhắc đến hai câu chuyện nhỏ có tính nghề nghiệp:

Một ngày trong chiến tranh, đi thực tế trên tuyến đường 10, tôi đã sống hai ngày với một tổ thanh niên xung phong. Họ có 7 cô gái, người tiểu đội trưởng có vẻ luống tuổi so với các bạn mình, tôi hỏi: "Sao chị chưa giải ngũ?". Người phụ nữ có khuôn mặt gầy, rắn rỏi, giọng chậm rãi: "Em đã được giải ngũ cách đây 5 năm. Lúc đó 25 tuổi. Trở về quê Thanh Hóa, thấy nhà mình chỉ còn là một hố bom. Tất cả người thân đều đã chết. Em quay trở lại cùng đồng đội ngay lúc đó. Bây giờ, em sẽ ở lại mãi trong gia đình này...". Sau này, trở lại con đường đó, tôi gặp những hố bom đọng lại những khoảng trời đầy nước. Trong tiểu đội họ ai còn, ai mất? Có bao nhiêu người con gái đã hy sinh để cứu con đường? Bài thơ Khoảng trời hố bom của tôi đã được viết từ cảm xúc đó.

Đội ngũ thơ trẻ của ta hiện nay rất đông, nhưng tìm cho được những tiếng nói riêng thì còn hiếm. Các cây bút nữ mới xuất hiện có vài người tôi rất thích. Họ táo bạo, quyết liệt, đầy trăn trở trong sáng tạo, nhưng có người làm thơ còn quá dễ dãi, làm dáng đến khó chịu...

Nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ

...Đến bây giờ, tôi cũng không thể hiểu được làm sao mình lại có thể thoát chết khi đi hơn 500 km từ Đồng Hới (Quảng Bình) ra đến Hà Nội để dự khóa bồi dưỡng những người viết trẻ. Hồi đó, tôi có quen với một người bạn trai, anh quý tôi tới mức cái gì tôi làm, cái gì tôi có, anh cũng đều khen. Dù chỉ thuần túy là tình bạn, nhưng ngồi ngẫm nghĩ, tự dưng tứ thơ Anh đừng khen em bất chợt đến và tôi viết luôn một mạch. Đọc lại thấy nghi ngờ, không biết đây có phải thơ hay không? (Ngày đó, tôi ít tin vào khả năng thơ phú của mình). Chị Phan Thị Thanh Nhàn ở cùng phòng "bắt" được, đọc xong, bảo: "Đây là bài thơ hay, có tứ lạ. Tao nói thiệt đó, thơ đây mà!". Bài thơ Anh đừng khen em sau đó được thầy Xuân Diệu trích dẫn để bình trong các buổi nói chuyện, thầy cho rằng đó là nét đẹp trong phong cách thơ lớp trẻ.

Những kỷ niệm đẹp ấy tôi không thể nào quên được. Tôi hiểu rằng, tình yêu không có trong tôi trước. Cuộc sống cho tôi tình yêu luôn luôn mới...".

"Hãy sống đến tận cùng..."

"Tôi đồng ý với nữ sĩ Blaga Đimitrôva: "Sự nổi loạn cá tính là điều kiện chủ yếu cho sự tồn tại của một nhà thơ". Bởi vì, nhà thơ bao giờ cũng khát vọng về một thế giới hoàn mỹ. Cho nên, "sự nổi loạn cá tính" là biểu hiện khước từ của nhà thơ trước cái xấu, cái bất toàn, cái vô nghĩa... Theo tôi, cần thêm một điều kiện nữa, nhà thơ phải có một trái tim hết sức nhạy cảm, không được chai lì trước nỗi khổ cũng như hạnh phúc của đồng loại. Cảm xúc bao giờ cũng từ đó để khẳng định rằng mình có đúng là nhà thơ đích thực hay không.

Riêng tôi nghĩ rằng, phải sống thật với chính mình - thật đến nỗi vắt kiệt chính mình, phơi bày tận cùng cái xấu, cái tốt, cái đẹp, cái phù phiếm của chính mình. Và lúc đó, thơ là tấm gương soi, phản chiếu tâm hồn mình vô cùng chân thực. Tôi soi thấy tôi trong thơ tôi trước khi những người khác bắt gặp chính họ trong thơ tôi. Hãy sống đến tận cùng cái tôi của ta và cái ta của mọi người - có thể có thơ hay...".

"Hành trình chân thật và dữ dội..."

Đó là từ dùng của Tiến sĩ Văn học Hồ Thế Hà khi bình về "những rung cảm mới trong thơ Lâm Thị Mỹ Dạ". Ông nhận xét: "Sau Trái tim nỗi nhớ (1974), Bài thơ không năm tháng (1983), thơ chị lặng lẽ đi theo một hướng mới với ý thức cần có tiếng nói mới, trước hết cho chính mình. Hái tuổi em đầy tay (1988), Đề tặng một giấc mơ (1998) và những bài thơ gần đây chính là sự quay về gấp gáp và quyết liệt với nhu cầu khám phá những giá trị vĩnh hằng của con người và cuộc sống. Hành trình ấy chân thật, dữ dội nhưng đầy trách nhiệm, đến nỗi nhà thơ phải trải lòng mình, trải hết vui buồn, tốt xấu của chính mình để từ đó nhìn ra tha nhân, tâm tình cùng tha nhân...".

Không cần nói nhiều, bạn đọc có thể tìm thấy tất cả điều đó trong thơ chị:

Trên cánh đồng của chính mình

Tôi gieo vãi, bón chăm và thu lượm

Những hạt giống nhiệm mầu cất kỹ

Ngỡ mùa sau thành cây trái vàng mơ

Nhưng ngoảnh lại

giật mình

hoang vắng

Tôi đã gieo tôi cằn kiệt đến không ngờ

Ám ảnh vỡ tan luôn xuất hiện trong thơ chị như một điệp khúc. Nhưng sự đớn đau đó như là một niềm trăn trở, như một khát vọng để vươn lên, không chỉ của chị mà của con người: "Ôi trái tim/Sao em lại mang dáng lưỡi cày/Để suốt đời không bao giờ yên ổn/Để suốt đời cày lên/Cày lên/Đớn đau và hạnh phúc".

Mong ước giản đơn...

Là đồng hương, tôi đọc thơ chị từ lúc còn ngồi ghế nhà trường, thời các ấn phẩm chưa nhiều, những bài thơ được thầy chép và chuyền tay cho học trò. Mãi đến sau này, ở Huế, người bạn thân, nhà văn Nguyễn Quang Lập và tôi may mắn mỗi chiều lại được hầu rượu nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường (chồng chị), rồi cũng được gặp chị nhiều lần. Tôi hiểu, làm vợ một người luôn đau đáu về thế sự, về những điều lớn lao, một người có trí tuệ mẫn tiệp và kiến thức uyên bác như anh quả không dễ, trong lúc anh hầu như không màng với chuyện cơm áo hàng ngày.

Nha tho Lam Thi My Da Toi da gieo toi can kiet den khong ngo

Vợ chồng nhà thơ Lâm Thị Vỹ Dạ, nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường (ngồi) và các thân hữu

Sau cơn đột quỵ cách đây 6 năm, khi anh còn nằm viện ở Đà Nẵng hay ra Hà Nội, lên Hướng Hóa (Quảng Trị) chữa bệnh, hay sau đó về Huế, mỗi lần đến thăm anh, trò chuyện với chị, dù không nhiều, tôi bỗng phát hiện ở chị có một con người khác được cất kỹ trong vẻ bề ngoài khiến chị chịu không ít tiếng tăm của thiên hạ - sự kiên nhẫn đến cam chịu của một người phụ nữ. Bây giờ, hàng ngày, chị dậy từ sáng sớm để tập cho anh. Hàng đêm, chị thức dậy nhiều lần giúp anh làm mọi việc cá nhân. Những việc đó, anh không muốn ai giúp ngoài chị. 4 tập sách in ra, trong đó có tác phẩm vừa được trao giải A Giải thưởng Văn học cố đô vừa qua, rồi những bút ký, bài báo trong thời gian này của anh đều qua tay chị chép, hầu như chỉ có chị mới nghe rõ tiếng và hiểu được anh. Chị bảo rằng, bây giờ chỉ có một mong ước, mong ước thật giản đơn là có sức khỏe, để chăm anh, để sống và bước tiếp trên con đường thi ca mà mình đã lựa chọn...

Chị từng "thú nhận": "Tôi thành trái mà hồn còn như lá". Không chỉ "hồn", chị vẫn còn rất trẻ.

Nguyễn Thế Thịnh
(thực hiện)

Lâm Thị Mỹ Dạ sinh ngày 18/9/1949. Quê quán: Lộc Thủy, Lệ Thủy, Quảng Bình.

Tốt nghiệp khoa Viết văn (khóa I) Đại học Văn hóa

Cao học Văn học - Học viện Gorki (Liên Xô)

Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Hội viên Hội Văn học - Nghệ thuật Thừa Thiên - Huế

Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam (khóa 3).

Tác phẩm:

- Trái tim sinh nở (thơ - 1974)

- Bài thơ không năm tháng (thơ - 1983)

- Hái tuổi em đầy tay (thơ - 1990)

- Mẹ và con (thơ - 1995)

- Đề tặng một giấc mơ (thơ - 1998)

- Danh ca của đất (truyện thiếu nhi - 1984)

- Nhạc sĩ Phượng Hoàng (truyện thiếu nhi - 1986)

- Nai con và dòng suối (truyện thiếu nhi - 1987)

Giải thưởng:

- Giải nhất cuộc thi thơ Tuần báo Văn Nghệ (1972-1973)

- Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam (1981-1983) tập thơ Bài thơ không năm tháng

- Giải A thơ năm 1999 của Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các hội VHNT Việt Nam.

Việt Báo

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Cách phạt con gây tranh cãi của ông bố đầu bếp nổi tiếng nhất nước Anh

Gần đây, đầu bếp nổi tiếng ở Anh, được nhiều người yêu mến Jamie Oliver tiết lộ trên một chương trình tivi, anh đã phạt con gái Poppy 12 tuổi bằng cách cho ớt scotch bonnet (một loại ớt cực cay) vào quả táo của cô bé.

Toàn cảnh Showbiz tuần (22/02 – 28/02)

Oscar 2015: Những giải thưởng đã được vinh danh, Trang Trần bị công an tạm giữ lúc nửa đêm, Sơn Tùng M-TP và Thiều Bảo Trâm đang yêu nhau?, Vợ chồng Thủy Tiên lần đầu khoe con gái, Quang Lê bức xúc khi danh ca Bạch Yến tố lừa đảo, Lộ catse “khủng” hơn nửa tỷ của ca sĩ Nguyên Vũ, Có nên chỉ trích hình ảnh GS Vũ Khiêu 'thơm' má hoa hậu Kỳ Duyên?,...

Nhận xét tin Nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ: "Tôi đã gieo tôi cằn kiệt đến không ngờ"

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ: "Tôi đã gieo tôi cằn kiệt đến không ngờ" bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nha tho Lam Thi My Da Toi da gieo toi can kiet den khong ngo ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ: "Tôi đã gieo tôi cằn kiệt đến không ngờ" ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

poet Lam Thi My Da: "I have planted I incredibly exhausted"
Lam Thi My Da, Vietnam, the House, children's story, his own, the poet, the poem, the literature, no doubt, life, love, come, sister, brother, new

"Life for me is always a new love ..." In life there are many poems celebrating deep, but I can not all be cited. I just want to mention two small stories professionalism.

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h282 Dam dai phan cach o to bi xuyen toac
    Thời sự 24h(28/2): Đâm dải phân cách, ô tô bị xuyên toạc

    'Để công an xã điều tra dễ bỏ lọt, oan sai'; Đâm vào dải phân cách, ô tô bị xuyên toạc trên cao tốc; Tịch thu bán đấu giá hòn đá gần 30 tấn, giá chục tỷ đồng;... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 27/2.

  • Thoi su 24h272 Giang chuc 2 PGD So
    Thời sự 24h(27/2): Giáng chức 2 PGĐ Sở

    Giảm gần 3 tỷ USD xây sân bay Long Thành; Bán sân bay Phú Quốc lấy vốn xây sân bay Long Thành; Thanh Hóa bắt xe giường nằm ‘nhồi" 117 khách; Hai PGĐ sở đánh nhau bị giáng chức, cảnh cáo;Đắk Nông: Đào được hòn đá quý 27 tấn...

  • Thoi su 24h 262 Vietjet muon mua lai nua san bay Noi Bai
    Thời sự 24h (26/2): Vietjet muốn mua lại nửa sân bay Nội Bài

    ATM của Agribank bị phá, lấy đi gần 1 tỷ đồng; Vietjet muốn mua lại nửa sân bay quốc tế Nội Bài; Phá sàn vàng "hút" 180 tỷ đồng của nhà đầu tư; Ùn tắc kéo dài: Hà Nội tháo rào chắn; Tháng 3, có 4 đợt không khí lạnh...

  • Thoi su trong ngay Cuong do la len tieng ve vu tai nan
    Thời sự trong ngày: Cường đô la lên tiếng về vụ tai nạn

    Ông Nguyễn Quang Lập được tại ngoại điều tra; Siêu xe gây tai nạn đứng tên sở hữu Cường “đô la”; Sáp nhập ngân hàng: Những chuyện hậu trường; Cụ ông tử vong sau một giờ thuê khách sạn...

  • Thoi su 24h092 Hai xe khach tong nhau 10 nguoi chet
    Thời sự 24h(09/2): Hai xe khách tông nhau, 10 người chết

    Hai xe khách tông nhau, 10 người chết; Đề nghị cách chức TBT báo Người cao tuổi; Sập hầm khai thác đá xanh, 3 người tử vong; 2 người Việt lọt danh sách tỷ phú thế giới; Nơi củ sâm to bằng… củ sắn... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 9/2.

  • Su kien quoc te noi bat 222 282
    Sự kiện quốc tế nổi bật (22/2 - 28/2)

    Lãnh đạo Đảng đối lập Nga bị ám sát ngay tại Moscow; kết quả vòng đám phán thứ 2 giữa Mỹ và Cuba; Mỹ xác nhận thông tin Trung Quốc đang tiến hành xây dựng các cảng hải quân và sân bay trên các đảo trên Biển Đông... là những tin chính trong tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 2202 2802
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (22/02 - 28/02)

    Hàng loạt tai nạn thảm khốc trong 9 ngày nghỉ Tết; Mùng 6 Tết, dân làng Ném Thượng vẫn chém lợn ở sân đình; Hỗn chiến tại Lễ hội Đền Gióng; Tiền lẻ, chen lấn: Nét đặc trưng “mới” của lễ hội Việt? ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------

  • Toan canh Showbiz tuan 2202 2802
    Toàn cảnh Showbiz tuần (22/02 – 28/02)

    ó nên chỉ trích hình ảnh GS Vũ Khiêu 'thơm' má hoa hậu Kỳ Duyên?,Vợ Baggio tiết lộ sảy thai 2 lần, bị 'cắm vài ba chục cái sừng', Các ngôi sao tranh cãi về “Chiếc váy màu gì?”, Kim Hyun Joong sắp có con với bạn gái bị hành hung, “Thiên thần” Karlie Kloss bỏ Victoria’s Secret,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2202 2802
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (22/02 - 28/02)

    Ly kỳ chuyện đời các tướng cướp; Bị cáo về nhà ăn tết với… người bị hại; Vụ án khó điều tra bậc nhất lịch sử phá án Công an Hải Phòng; Những lá thư xin lỗi nức nở từ trại giam; 200 bánh heroin và những người đón Tết muộn; Các tổ 141 bắt nhiều vụ vận chuyển ma túy trong dịp Tết;......là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (22/02 - 28/02), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2202-2802/2147540033/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tong hop Doi song tuan qua 232 292
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (23/2 - 29/2)

    Dư âm của Tết Nguyên Đán vẫn còn đọng lại trong những câu chuyện gia đình, không khí lễ hội khắp mọi nơi. Những phong tục thờ cúng, giải hạn đầu năm trong dân gian; Những câu chuyện về ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2; Nhiều tấm gương sáng trong đời sống... và những tin tức an toàn thực phẩm bẩn là những thông tin nổi bật tuần vừa qua... ------------ Xem thêm: Tổng hợp Đời sống tuần qua (23/2 - 29/2), http://vietbao.vn/Doi-song-Gia-dinh/Tong-hop-Doi-song-tuan-qua-232-292/2147540036/111/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn