Nhà thơ Bằng Việt: "Bếp lửa" vẫn cháy

Nha tho Bang Viet Bep lua van chay
Nhà thơ Bằng Việt
Tốt nghiệp loại ưu ngành luật tại Liên Xô năm 1965, trở về nước đúng vào giai đoạn ác liệt của cuộc chiến tranh chống Mỹ, Bằng Việt làm ở Viện Luật nhưng dường như cả một thế hệ thanh niên ngày đó chỉ biết đến anh là nhà thơ - tác giả của tập Hương cây - Bếp lửa (cùng với Lưu Quang Vũ); là dịch giả tài hoa với hàng loạt bài để đời của Olga Bergholtz, của Evgheni Evtusenko, của Paul Eluard...

Anh vừa làm một việc như thể sắp xếp lại hành trang của mình: tái bản tập Hương cây- Bếp lửa và xuất bản cuốn Thơ trữ tình thế kỷ XX do anh tuyển dịch.

"... Dịu dàng quá, dịu dàng không chịu nổi/ Cơn mưa rơi thầm thì lúc chia ly/ Mưa tối rầm, nhưng ấm áp nhường kia/ Mưa run rẩy trong ánh trời lấp loá.../ Anh hãy cố vui lên, dù con đường hai ngả,/ Tìm hạnh phúc yên bình trong ấm áp cơn mưa..." (Mùa lá rụng - O. Bergholtz). Phải là người tinh tế lắm, tình cảm lắm mới có thể chuyển tải được những câu thơ lung linh hình ảnh và sắc màu một cách tài tình đến thế.

Và bây giờ ngồi trước Bằng Việt thì tôi hiểu. Anh nói chuyện thong thả nhưng lưu loát như giọng thơ của anh vậy. Và, tôi, một người yêu thơ anh dịch, té ra lại biết rất ít về anh. Tôi cứ ngỡ với khối lượng sáng tác và dịch thuật như thế, cả đời anh có mỗi một việc là dành cho thơ...

Hoá ra, thơ chỉ là niềm đam mê riêng của anh, niềm đam mê ấy được truyền sang cả nhiều người khác nữa, thậm chí nó góp phần làm giàu thêm đời sống tinh thần cả một thế hệ.

Tôi dám chắc trong sổ tay của rất nhiều thanh niên thời bấy giờ không thể không có Hương cây - Bếp lửa hay Mùa lá rụng, Mùa hè rớt của Bergholtz mà nhà thơ Bằng Việt đã cho nó thêm một đời sống, đời sống thực sự đẹp, hữu ích như đời sống mà nhà thơ Tố Hữu đã cho "Đợi anh về" (Simonov). Mặc dầu nghề chính của anh là làm luật và đã trải qua hai nhiệm kỳ làm Phó Chủ tịch Hội đồng Nhân dân TP Hà Nội.

+ Sau 35 năm, "Hương cây - Bếp lửa" được NXB Văn học tái bản với số lượng khá cao so với mặt bằng xuất bản hiện nay (3.000 bản) và đã bán được khoảng trên 2.000 bản trong những tuần đầu tiên. Liệu đây có phải là hiệu ứng của "hiện tượng" các nhật ký hồi ức chiến tranh? Bởi muốn nói gì thì nói, văn hoá đọc của ta đang được hâm nóng lại qua những hiện tượng này. Anh có tính đến yếu tố thời điểm để tái bản cuốn sách?

- Mình (bao giờ anh cũng ở ngôi nhân xưng là "mình", thay vì chữ "tôi" sự vụ - đó cũng là đặc điểm rất Bằng Việt) rất vui vì như vậy có nghĩa là độc giả đã không quên, mà trái lại vẫn còn rất yêu mến văn học nói chung và thơ nói riêng của thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Còn tính toán thời điểm ư? Chúng mình, những nhà thơ, không có được cái kỹ năng ấy của người làm kinh doanh.

Việc in lại tập thơ có nguyên nhân thật ngẫu nhiên là từ một cô bé nhân viên ở một quán bia. Cô bé đã vừa sôi nổi, vừa thẹn thùng đọc một lèo bài Bếp lửa khi biết trong đám có Bằng Việt. "Thế tại sao ta không in lại tập thơ nhỉ?" - Anh Thành, bạn tôi, người đã cộng tác lâu năm với NXB Văn học, nói bâng quơ. Và thế là việc tái bản tập thơ được quyết định ngay tại buổi đó.

+ Thế còn Thơ trữ tình thế giới thế kỷ XX?

- Ồ, đấy lại là chuyện khác. Đó là dự định mình ấp ủ từ bao năm nay. Chỉ đơn giản là muốn tập hợp, lưu lại những bài thơ, những tác giả mà mình tâm đắc trong suốt 30 năm dịch thơ.

+ 117 tác giả của hơn 40 quốc tịch và dân tộc khác nhau, vậy chắc chắn không phải tất cả anh dịch từ nguyên bản. Điều này liệu có ảnh hưởng đến "hồn thơ" của mỗi tác giả?

- Tiếng Nga, tiếng Đức và Latin là những thứ mình phải học ở trường luật hồi ở bên Liên Xô. Còn tiếng Pháp là do mình có may mắn được mẹ dạy từ nhỏ, bà không phải là nhà giáo nhưng có được đi học dưới thời Pháp thuộc. Sau này, đất nước hoà bình, mình vào trường ta và chọn lớp tiếng Pháp. Cũng thời học ở Liên Xô, mình có cô bạn cùng lớp là người Cuba, cô ấy rất yêu VN và muốn học tiếng VN, mình đã "hợp đồng" với cô ấy để trao đổi dạy tiếng và thế là mình biết tiếng Tây Ban Nha.

Còn tiếng Anh là sau này, khi đất nước đổi mới, mình tự học và nhờ thêm anh Thái Bá Tân dạy... Nhiều bài trong tập này mình dịch từ bản dịch tiếng Pháp, tiếng Anh. Và tất nhiên, phải bắt được "cái hồn" của bài thơ, của tác giả mình mới có ý định chuyển dịch .

+ Cái bằng cử nhân luật của anh có "đất dụng võ" không, khi thấy anh "suốt ngày" làm thơ, dịch thơ như vậy? Lại còn công việc ở HĐND (lúc trước) và cương vị Chủ tịch Hội LHVHNT thành phố hiện nay nữa?

- Trong khoảng 10 năm làm ở HĐND mình chỉ làm được một tập thơ (khoảng hơn 40 bài), còn lại là tìm đọc và dịch thơ để kịp thời cập nhật thông tin. Những việc này chỉ làm vào ban đêm hoặc ngày nghỉ. Còn "đất dụng võ" ư? HĐND có thể coi là quốc hội thu nhỏ của thành phố được không? Nếu vậy thì nghề của mình là đắc dụng đấy chứ!. Am hiểu luật giúp mình nhìn và giải quyết sự việc một cách rạch ròi và công bằng hơn.

Bạn bè thường bảo thơ mình hàm ý triết lý, ít hồn nhiên, có lẽ cũng là do "bệnh nghề nghiệp". Nhưng bản thân mình thấy những triết lý ấy tự nó "phát ngôn" trong thơ mình chứ mình không tìm cách bắt thơ phải "phát ngôn" hộ, và do đó, mình chẳng thấy có gì là bất hợp lý hay cản trở ở đây cả. Công việc của Hội cũng tương đối bận bịu, mình chỉ muốn cho các CLB chuyên ngành của Hội được sinh hoạt trao đổi nghiệp vụ đều đặn; để kinh phí của Nhà nước bỏ ra đầu tư hiệu quả nhất.

+ Trở lại việc thơ. Anh đánh giá sao về thơ hiện nay?

- Dù với tư cách cá nhân, mình cũng không dám và không muốn đánh giá. Chỉ muốn kể cho bạn chi tiết này: Trải qua không biết bao tìm tòi, bậc thầy của thơ siêu thực là Paul Eluard - một khuôn mặt lớn của thi ca Pháp và thế kỷ XX - cuối cùng lại tuyên bố ngửa bài với tất cả: "Thơ phải lấy chân lý thực tiễn làm mục đích".

Nếu một số trong lớp trẻ ngày nay mới chỉ rối mắt lên vì một chút thơ trừu tượng, thơ hũ nút, thơ sex, thơ trình diễn... đã tự cho mình là đổi mới và "biết tuốt", thì có lẽ cũng nên đọc lại đoạn thơ hóm hỉnh và rất khinh bạc này của Eluard:

"Nếu tôi bảo mặt trời toả trong rừng/Giống cái bụng vươn ra trong vườn uể oải/ Thì các anh tin tôi ngay, các anh cảm nhận ngay những điều tôi muốn nói/ Nếu tôi bảo ánh pha lê của một ngày mưa/ Đập tí tách không thôi trên nỗi biếng lười của một tình yêu bất tận/ Thì các anh tin tôi ngay, các anh sẽ kéo dài hơn niềm yêu đương lạc thú/ Nếu tôi bảo trên sum suê cành lá đầu giường tôi/ Có một con chim phủ nhận mọi điều để đến đây làm tổ/Thì các anh tin tôi ngay, các anh sẵn sàng thêm những lo âu chia sẻ/... Nhưng nếu tôi ca ngợi không quanh co dãy phố của tôi đây/ Và tất cả đất nước tôi giống nhiều dãy phố nối nhau bất tận/ Thì các anh không còn tin tôi, các anh thành hoang mang mất hướng!".

+ Vâng có thể là mất phương hướng, nhưng phải có người dẫn dắt chứ, nó có thuộc trách nhiệm của các hội văn học nghệ thuật không?

- Ồ, mình đã nói rồi, hoạt động của các hội chỉ là bề nổi, có tính chất khơi gợi phong trào chung, kể cả sự đầu tư về tiền bạc cũng vậy. Còn ý thức sáng tác là phụ thuộc vào mỗi cá nhân chứ. Ngay cả trong trường hợp có sự "đặt hàng" từ các cơ quan chức năng đi nữa, chất lượng tác phẩm cũng không lấy gì để đảm bảo cả, ngoài trách nhiệm tự nguyện của chính mình.

Theo Lao Động


TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Cách phạt con gây tranh cãi của ông bố đầu bếp nổi tiếng nhất nước Anh

Gần đây, đầu bếp nổi tiếng ở Anh, được nhiều người yêu mến Jamie Oliver tiết lộ trên một chương trình tivi, anh đã phạt con gái Poppy 12 tuổi bằng cách cho ớt scotch bonnet (một loại ớt cực cay) vào quả táo của cô bé.

CSGT tìm người thân cho cháu bé lạc đường

Trong lúc làm nhiệm vụ CSGT Diễn Châu (Nghệ An) phát hiện và tìm người nhà cho cháu bé 12 tuổi bị lạc đường khi vào thành phố thăm nhà bác không nhớ đường về nhà.

Đánh nhau gia tăng dịp Tết: Có nên cấm bán rượu bia sau 22h?

Hàng nghìn người đánh nhau nhập viện, một lần nữa cho thấy, các quy định liên quan đến rượu bia cần được nghiêm túc nghiên cứu, đại diện cơ quan soạn thảo Dự án Luật Phòng chống tác hại của lạm dụng rượu bia nói.

Khuyến cáo phòng bệnh viêm gan A

Trước thông tin 13 người Úc được chẩn đoán nhiễm viêm gan A sau khi ăn hỗn hợp trái cây đông lạnh được đóng gói tại một nhà máy ở Trung Quốc. Ngày 26-2, Cục Y tế dự phòng Bộ Y tế đưa ra khuyến cáo phòng bệnh viêm gan A.

Nhận xét tin Nhà thơ Bằng Việt: "Bếp lửa" vẫn cháy

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nhà thơ Bằng Việt: "Bếp lửa" vẫn cháy bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nha tho Bang Viet Bep lua van chay ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nhà thơ Bằng Việt: "Bếp lửa" vẫn cháy ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Văn Học của chuyên mục Văn Hóa.

Vietnamese poet Bang "Stove fire" still burns
In Vietnam, the Soviet Union, Paul Eluard, Evgheni Evtusenko, Luu Quang Vu, Institute of Law, American War, went home, twentieth century, war poets, brothers, authors, poetry, re-publication, I

Graduated with honors in law in the Soviet Union in 1965, returning true on the stage of the war fierce against the U.S., Vietnam to the Institute of Law Degree but it seems a whole generation of youths that he is only known poet - author of Perfume ...

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h272 Giang chuc 2 PGD So
    Thời sự 24h(27/2): Giáng chức 2 PGĐ Sở

    Giảm gần 3 tỷ USD xây sân bay Long Thành; Bán sân bay Phú Quốc lấy vốn xây sân bay Long Thành; Thanh Hóa bắt xe giường nằm ‘nhồi" 117 khách; Hai PGĐ sở đánh nhau bị giáng chức, cảnh cáo;Đắk Nông: Đào được hòn đá quý 27 tấn...

  • Thoi su 24h 262 Vietjet muon mua lai nua san bay Noi Bai
    Thời sự 24h (26/2): Vietjet muốn mua lại nửa sân bay Nội Bài

    ATM của Agribank bị phá, lấy đi gần 1 tỷ đồng; Vietjet muốn mua lại nửa sân bay quốc tế Nội Bài; Phá sàn vàng "hút" 180 tỷ đồng của nhà đầu tư; Ùn tắc kéo dài: Hà Nội tháo rào chắn; Tháng 3, có 4 đợt không khí lạnh...

  • Thoi su trong ngay Cuong do la len tieng ve vu tai nan
    Thời sự trong ngày: Cường đô la lên tiếng về vụ tai nạn

    Ông Nguyễn Quang Lập được tại ngoại điều tra; Siêu xe gây tai nạn đứng tên sở hữu Cường “đô la”; Sáp nhập ngân hàng: Những chuyện hậu trường; Cụ ông tử vong sau một giờ thuê khách sạn...

  • Thoi su 24h092 Hai xe khach tong nhau 10 nguoi chet
    Thời sự 24h(09/2): Hai xe khách tông nhau, 10 người chết

    Hai xe khách tông nhau, 10 người chết; Đề nghị cách chức TBT báo Người cao tuổi; Sập hầm khai thác đá xanh, 3 người tử vong; 2 người Việt lọt danh sách tỷ phú thế giới; Nơi củ sâm to bằng… củ sắn... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 9/2.

  • Thoi su tuan qua Taxi hat canh sat len nap capo
    Thời sự tuần qua: Taxi hất cảnh sát lên nắp capo

    Bác đề xuất tăng gần 200% thuế ôtô; Cây mai giá hơn nửa tỷ đồng ở SG; Bí thư Huyện ủy đi xe mượn, cán chết 3 người; Taxi hất cảnh sát lên nắp capo; Lộ diện nghi can giết chú rể sau đêm tân hôn...

  • Nghin le chuyen tuan qua 0802 1402
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (08/02 - 14/02)

    Xe Audi “đại náo” sân bay Tân Sơn Nhất, 10 người bị thương; Ông Nguyễn Bá Thanh từ trần; Tai nạn xe khách ở Bình Thuận; Uống rượu bia không lái xe sẽ giảm TNGT; Những thay đổi lớn về chính sách tiền lương từ năm 2015... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (08/02 - 14/02), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-0802-1402/2147537717/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 0802 14022015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 08/02 - 14/02/2015

    Ngày 11/2, Bộ Tài chính đã cho công bố tên của những doanh nghiệp, đơn vị "chây ì" giảm giá cước vận tải, thực tế là các DN này đã thỏa thuận ngầm với nhau không giảm giá cước, theo kế hoạch đến năm 2016 nợ công nước ta sẽ tăng lên mức 64,9% GDP, các năm sau đó sẽ giảm dần, đến năm 2020 còn khoảng 60,2% GDP, trong những ngày cận Tết thanh khoản các NH vẫn dồi dào, trong khi cầu tín dụng dần cải thiện...Cùng với đó, những thông tin về bất động sản và thị trường những ngày giáp Tết... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 08/02 - 14/02/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-0802-14022015/2147537774/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh Showbiz tuan 0802 1402
    Toàn cảnh Showbiz tuần (08/02 – 14/02)

    Trúc Diễm đẹp ngọt ngào trong tiệc cưới, Sơn Tùng M-TP bị lên án vì 'nhái' cả G-Dragon và Bruno Mars, Tiệc cưới đậm màu cổ điển của Ngân Khánh, Xe hơi của Hồ Ngọc Hà gây tai nạn tại sân bay, Vợ Baggio từng bị sảy thai và đang điều trị rối loạn trầm cảm, Dư luận nghi ngờ Diễm Hương nói dối chuyện ‘tay trắng ra đi’, Mối thâm thù giữa Triệu Vy và Phạm Băng Băng, Á hậu Huyền My nộp phạt 3,5 triệu diễn nội y trong "Đêm hội chân dài 7" đầy tai tiếng, Ngô Thanh Vân "úp mở" Isaac bị đối xử bất công?, Châu Kiệt Luân chi hơn 4 tỷ cho đám cưới lần 2,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh Showbiz tuần (08/02 – 14/02), http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Toan-canh-Showbiz-tuan-0802-1402/2147537780/49/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 0802 1402
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (08/02 - 14/02)

    Vụ nước ngọt Tân Hiệp Phát có ruồi; Rượu, bia và nỗi ám ảnh tai nạn giao thông; Những giây phút sinh tử của lính hình sự; Hàng nghìn người sập bẫy "cháu ông chú ở Viettel" vì lòng tham; Ấm tình phiên xử cuối năm; Chuyện của những nữ quản giáo;.......là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (08/02 - 14/02), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-0802-1402/2147537714/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tong hop Doi song tuan qua 82 142
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (8/2 - 14/2)

    Một mùa Valentine nữa đã đến, những câu chuyện, lời chúc và gợi ý để bạn có một Valentine hạnh phúc. Tết Nguyên Đán đã cận kề, nhiều thông tin, chuyện mùa Tết được gửi tới độc giả. Bên cạnh đó là những câu chuyện tình yêu xúc động, những tấm gương sáng trong đời sống, nhiều vấn đề đáng suy ngẫm, và các thông tin thực phẩm bẩn rất đáng chú ý tuần vừa qua... ------------ Xem thêm: Tổng hợp Đời sống tuần qua (8/2 - 14/2), http://vietbao.vn/Doi-song-Gia-dinh/Tong-hop-Doi-song-tuan-qua-82-142/2147537720/111/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn