Nhà thơ Bằng Việt: "Bếp lửa" vẫn cháy

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Nha tho Bang Viet Bep lua van chay
Nhà thơ Bằng Việt
Tốt nghiệp loại ưu ngành luật tại Liên Xô năm 1965, trở về nước đúng vào giai đoạn ác liệt của cuộc chiến tranh chống Mỹ, Bằng Việt làm ở Viện Luật nhưng dường như cả một thế hệ thanh niên ngày đó chỉ biết đến anh là nhà thơ - tác giả của tập Hương cây - Bếp lửa (cùng với Lưu Quang Vũ); là dịch giả tài hoa với hàng loạt bài để đời của Olga Bergholtz, của Evgheni Evtusenko, của Paul Eluard...

Anh vừa làm một việc như thể sắp xếp lại hành trang của mình: tái bản tập Hương cây- Bếp lửa và xuất bản cuốn Thơ trữ tình thế kỷ XX do anh tuyển dịch.

"... Dịu dàng quá, dịu dàng không chịu nổi/ Cơn mưa rơi thầm thì lúc chia ly/ Mưa tối rầm, nhưng ấm áp nhường kia/ Mưa run rẩy trong ánh trời lấp loá.../ Anh hãy cố vui lên, dù con đường hai ngả,/ Tìm hạnh phúc yên bình trong ấm áp cơn mưa..." (Mùa lá rụng - O. Bergholtz). Phải là người tinh tế lắm, tình cảm lắm mới có thể chuyển tải được những câu thơ lung linh hình ảnh và sắc màu một cách tài tình đến thế.

Và bây giờ ngồi trước Bằng Việt thì tôi hiểu. Anh nói chuyện thong thả nhưng lưu loát như giọng thơ của anh vậy. Và, tôi, một người yêu thơ anh dịch, té ra lại biết rất ít về anh. Tôi cứ ngỡ với khối lượng sáng tác và dịch thuật như thế, cả đời anh có mỗi một việc là dành cho thơ...

Hoá ra, thơ chỉ là niềm đam mê riêng của anh, niềm đam mê ấy được truyền sang cả nhiều người khác nữa, thậm chí nó góp phần làm giàu thêm đời sống tinh thần cả một thế hệ.

Tôi dám chắc trong sổ tay của rất nhiều thanh niên thời bấy giờ không thể không có Hương cây - Bếp lửa hay Mùa lá rụng, Mùa hè rớt của Bergholtz mà nhà thơ Bằng Việt đã cho nó thêm một đời sống, đời sống thực sự đẹp, hữu ích như đời sống mà nhà thơ Tố Hữu đã cho "Đợi anh về" (Simonov). Mặc dầu nghề chính của anh là làm luật và đã trải qua hai nhiệm kỳ làm Phó Chủ tịch Hội đồng Nhân dân TP Hà Nội.

+ Sau 35 năm, "Hương cây - Bếp lửa" được NXB Văn học tái bản với số lượng khá cao so với mặt bằng xuất bản hiện nay (3.000 bản) và đã bán được khoảng trên 2.000 bản trong những tuần đầu tiên. Liệu đây có phải là hiệu ứng của "hiện tượng" các nhật ký hồi ức chiến tranh? Bởi muốn nói gì thì nói, văn hoá đọc của ta đang được hâm nóng lại qua những hiện tượng này. Anh có tính đến yếu tố thời điểm để tái bản cuốn sách?

- Mình (bao giờ anh cũng ở ngôi nhân xưng là "mình", thay vì chữ "tôi" sự vụ - đó cũng là đặc điểm rất Bằng Việt) rất vui vì như vậy có nghĩa là độc giả đã không quên, mà trái lại vẫn còn rất yêu mến văn học nói chung và thơ nói riêng của thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Còn tính toán thời điểm ư? Chúng mình, những nhà thơ, không có được cái kỹ năng ấy của người làm kinh doanh.

Việc in lại tập thơ có nguyên nhân thật ngẫu nhiên là từ một cô bé nhân viên ở một quán bia. Cô bé đã vừa sôi nổi, vừa thẹn thùng đọc một lèo bài Bếp lửa khi biết trong đám có Bằng Việt. "Thế tại sao ta không in lại tập thơ nhỉ?" - Anh Thành, bạn tôi, người đã cộng tác lâu năm với NXB Văn học, nói bâng quơ. Và thế là việc tái bản tập thơ được quyết định ngay tại buổi đó.

+ Thế còn Thơ trữ tình thế giới thế kỷ XX?

- Ồ, đấy lại là chuyện khác. Đó là dự định mình ấp ủ từ bao năm nay. Chỉ đơn giản là muốn tập hợp, lưu lại những bài thơ, những tác giả mà mình tâm đắc trong suốt 30 năm dịch thơ.

+ 117 tác giả của hơn 40 quốc tịch và dân tộc khác nhau, vậy chắc chắn không phải tất cả anh dịch từ nguyên bản. Điều này liệu có ảnh hưởng đến "hồn thơ" của mỗi tác giả?

- Tiếng Nga, tiếng Đức và Latin là những thứ mình phải học ở trường luật hồi ở bên Liên Xô. Còn tiếng Pháp là do mình có may mắn được mẹ dạy từ nhỏ, bà không phải là nhà giáo nhưng có được đi học dưới thời Pháp thuộc. Sau này, đất nước hoà bình, mình vào trường ta và chọn lớp tiếng Pháp. Cũng thời học ở Liên Xô, mình có cô bạn cùng lớp là người Cuba, cô ấy rất yêu VN và muốn học tiếng VN, mình đã "hợp đồng" với cô ấy để trao đổi dạy tiếng và thế là mình biết tiếng Tây Ban Nha.

Còn tiếng Anh là sau này, khi đất nước đổi mới, mình tự học và nhờ thêm anh Thái Bá Tân dạy... Nhiều bài trong tập này mình dịch từ bản dịch tiếng Pháp, tiếng Anh. Và tất nhiên, phải bắt được "cái hồn" của bài thơ, của tác giả mình mới có ý định chuyển dịch .

+ Cái bằng cử nhân luật của anh có "đất dụng võ" không, khi thấy anh "suốt ngày" làm thơ, dịch thơ như vậy? Lại còn công việc ở HĐND (lúc trước) và cương vị Chủ tịch Hội LHVHNT thành phố hiện nay nữa?

- Trong khoảng 10 năm làm ở HĐND mình chỉ làm được một tập thơ (khoảng hơn 40 bài), còn lại là tìm đọc và dịch thơ để kịp thời cập nhật thông tin. Những việc này chỉ làm vào ban đêm hoặc ngày nghỉ. Còn "đất dụng võ" ư? HĐND có thể coi là quốc hội thu nhỏ của thành phố được không? Nếu vậy thì nghề của mình là đắc dụng đấy chứ!. Am hiểu luật giúp mình nhìn và giải quyết sự việc một cách rạch ròi và công bằng hơn.

Bạn bè thường bảo thơ mình hàm ý triết lý, ít hồn nhiên, có lẽ cũng là do "bệnh nghề nghiệp". Nhưng bản thân mình thấy những triết lý ấy tự nó "phát ngôn" trong thơ mình chứ mình không tìm cách bắt thơ phải "phát ngôn" hộ, và do đó, mình chẳng thấy có gì là bất hợp lý hay cản trở ở đây cả. Công việc của Hội cũng tương đối bận bịu, mình chỉ muốn cho các CLB chuyên ngành của Hội được sinh hoạt trao đổi nghiệp vụ đều đặn; để kinh phí của Nhà nước bỏ ra đầu tư hiệu quả nhất.

+ Trở lại việc thơ. Anh đánh giá sao về thơ hiện nay?

- Dù với tư cách cá nhân, mình cũng không dám và không muốn đánh giá. Chỉ muốn kể cho bạn chi tiết này: Trải qua không biết bao tìm tòi, bậc thầy của thơ siêu thực là Paul Eluard - một khuôn mặt lớn của thi ca Pháp và thế kỷ XX - cuối cùng lại tuyên bố ngửa bài với tất cả: "Thơ phải lấy chân lý thực tiễn làm mục đích".

Nếu một số trong lớp trẻ ngày nay mới chỉ rối mắt lên vì một chút thơ trừu tượng, thơ hũ nút, thơ sex, thơ trình diễn... đã tự cho mình là đổi mới và "biết tuốt", thì có lẽ cũng nên đọc lại đoạn thơ hóm hỉnh và rất khinh bạc này của Eluard:

"Nếu tôi bảo mặt trời toả trong rừng/Giống cái bụng vươn ra trong vườn uể oải/ Thì các anh tin tôi ngay, các anh cảm nhận ngay những điều tôi muốn nói/ Nếu tôi bảo ánh pha lê của một ngày mưa/ Đập tí tách không thôi trên nỗi biếng lười của một tình yêu bất tận/ Thì các anh tin tôi ngay, các anh sẽ kéo dài hơn niềm yêu đương lạc thú/ Nếu tôi bảo trên sum suê cành lá đầu giường tôi/ Có một con chim phủ nhận mọi điều để đến đây làm tổ/Thì các anh tin tôi ngay, các anh sẵn sàng thêm những lo âu chia sẻ/... Nhưng nếu tôi ca ngợi không quanh co dãy phố của tôi đây/ Và tất cả đất nước tôi giống nhiều dãy phố nối nhau bất tận/ Thì các anh không còn tin tôi, các anh thành hoang mang mất hướng!".

+ Vâng có thể là mất phương hướng, nhưng phải có người dẫn dắt chứ, nó có thuộc trách nhiệm của các hội văn học nghệ thuật không?

- Ồ, mình đã nói rồi, hoạt động của các hội chỉ là bề nổi, có tính chất khơi gợi phong trào chung, kể cả sự đầu tư về tiền bạc cũng vậy. Còn ý thức sáng tác là phụ thuộc vào mỗi cá nhân chứ. Ngay cả trong trường hợp có sự "đặt hàng" từ các cơ quan chức năng đi nữa, chất lượng tác phẩm cũng không lấy gì để đảm bảo cả, ngoài trách nhiệm tự nguyện của chính mình.

Theo Lao Động


Comment :Nhà thơ Bằng Việt: "Bếp lửa" vẫn cháy
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nhà thơ Bằng Việt: "Bếp lửa" vẫn cháy bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nha tho Bang Viet Bep lua van chay ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nhà thơ Bằng Việt: "Bếp lửa" vẫn cháy ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa
Vietnamese poet Bang "Stove fire" still burns
In Vietnam, the Soviet Union, Paul Eluard, Evgheni Evtusenko, Luu Quang Vu, Institute of Law, American War, went home, twentieth century, war poets, brothers, authors, poetry, re-publication, I
Graduated with honors in law in the Soviet Union in 1965, returning true on the stage of the war fierce against the U.S., Vietnam to the Institute of Law Degree but it seems a whole generation of youths that he is only known poet - author of Perfume ...
  • Thoi su 24h2306 Cha om con 28 thang tuoi nhay lau tu tu
    Thời sự 24h(23/06): Cha ôm con 28 tháng tuổi nhảy lầu tự tử

    Tai nạn thảm khốc trên đèo Prenn: Cấm xe lưu thông vào ban đêm; Nhân viên BV Bạch Mai "buôn" điện thoại: "Buôn" 4 phút; Cặp bồ với "chồng nhà người ta", cô gái trẻ bị lột áo ngay tại nơi làm việc; Thảm sát Bình Phước: Gian nan nộp tiền khắc phục hậu quả; Thanh Hoá: Phát hiện nhầm con sau 4 năm vì cha mẹ trắng trẻo, con ngăm đen

  • Thoi su 24h2206 Hung thu giet hai nu sinh lop 12
    Thời sự 24h(22/06): Hung thủ giết hại nữ sinh lớp 12

    Nhận đỡ đầu con của Đại tá Trần Quang Khải tới năm 18 tuổi; Đằng sau người đàn bà chạy xe ôm 'ghê gớm' ở bến xe Gia Lâm; Nữ sinh trường Cao đẳng Công thương mất tích bí ẩn hơn nửa tháng; Trục lợi từ video khoe thân qua Facebook Live ở Việt Nam; Tai nạn kinh hoàng, xe cứu thương nát đầu, 10 người thương vong

  • Thoi su 24h2106 100 dan choi phe ma tuy trong khach san
    Thời sự 24h(21/06): 100 dân chơi phê ma túy trong khách sạn

    Hàng loạt bé trai Hà Nội dưới 5 tuổi dễ trở thành “thái giám”; Phạt nặng xe không treo khẩu hiệu: Nặng bệnh hình thức; Đã có ‘vòng kim cô’, chủ dự án BOT hết thời ‘tay không bắt giặc’; TNGT 7 người chết: Hàng nghìn HS nghẹn ngào tiễn đưa 3 cô giáo; Hi hữu ở HN: Chủ say rượu ngủ giữa đường, chó nhất quyết đứng trông

  • Thoi su 24h2006 Co dau xinh dep mat tich khi tam
    Thời sự 24h(20/06): Cô dâu xinh đẹp mất tích khi tắm

    Máy bay CASA 212 bị nạn: Ngóng đợi tin các anh trở về đất Mẹ; Tai nạn ở đèo Prenn 7 người chết: Nhiều sai phạm cần khởi tố vụ án ; Vỡ hồ chứa nước đãi titan: Hàng loạt sai phạm chỉ được coi là "thiếu sót"?; Vụ đánh ghen tại bigc quận Hà Đông, Hà Nội: Hành vi “có tổ chức” sẽ bị xử lý nghiêm!;

  • Thoi su 24h1706 Phan no co giao tat bom bop vao mat tre
    Thời sự 24h(17/06): Phẫn nộ cô giáo tát bôm bốp vào mặt trẻ

    Máy bay chở chín người tìm Su-30MK2 mất tích; Nửa đêm, bị kẻ lạ mặt ném mắm tôm vào nhà "khủng bố" tinh thần?; Đã tìm được thi thể phi công Trần Quang Khải; Phẫn nộ clip cô giáo tát bôm bốp vào mặt bé trai 3 tuổi; Bùng nổ các vụ đánh ghen: Trước hả hê, sau hối hận; CSGT phạt lỗi lốp mòn, đèn mờ bằng... mắt: Bức xúc!

  • Thoi su 24h1606 Danh ghen kinh hoang o Ha Dong
    Thời sự 24h(16/06): Đánh ghen kinh hoàng ở Hà Đông

    CSGT phạt lỗi lốp mòn, đèn mờ bằng... mắt; Mẹ 9x bỏ xác con gái ở bụi keo: Bán xe máy, quay lại xin làm phụ hồ; Cuộc sống hiện tại của 3 cha con bé trai bị bỏ rơi ở quán phở; Hơn 1.000 người tìm phi công Su-30 từ Hà Tĩnh đến Thái Bình; Gia cảnh của mẹ trẻ bị tố giả khổ lên mạng xin sữa cho con rồi đem bán

  • Thoi su 24h1506 Con rai vang ma quanh dam cuoi bo
    Thời sự 24h(15/06): Con rải vàng mã quanh đám cưới bố

    Chốt hạn đường sắt Cát Linh-Hà Đông:Phi thường hay phi thực tế?; Dòi trong cơm KTX ĐHQG: Chắc nuốt vài chục con vào bụng rồi!; Sữa Meiji Nhật Bản ở Việt Nam có thể là hàng giả; "Cò" dịch vụ đăng ký xe máy: Đưa 3,8 triệu đồng, 30 phút sau có giấy tờ!; Bé trai bị cắn tím người: Hiệu trưởng trường MN đến tận nhà xin lỗi

  • Thoi su 24h1406 MB tiem kich Su30MK2 mat lien lac
    Thời sự 24h(14/06): MB tiêm kích Su30-MK2 mất liên lạc

    Đường sắt Cát Linh-Hà Đông lại thất hứa: Lỗi phía Việt Nam?; Phượt thủ người Anh mắc sai lầm gì khi leo núi ở Sa Pa?; Máy bay tiêm kích Su30-MK2 mất liên lạc trong khi bay huấn luyện; Nữ sinh tử vong sau truyền nước: Phòng khám Thành Mỹ chịu trách nhiệm?; Rò rỉ khí độc amoniac ở hãng nước đá, nhiều người chạy tán loạn;

  • Thoi su 24h1306 Co gai bi sat hai nhet trong bao tai
    Thời sự 24h(13/06): Cô gái bị sát hại, nhét trong bao tải

    Tranh cãi về chất phenol "cực độc" trên cá nục; Báo động giới trẻ hồn nhiên mua "bóng cười" bằng mạng sống; Chồng nổi máu ghen dùng dao kề cổ vợ gây náo loạn Hà Nội; Đã xác định nguyên nhân nữ sinh 20 tuổi tử vong sau khi truyền nước; Dân xếp hàng chờ nhân viên BV Bạch Mai "buôn" điện thoại

  • Nghin le chuyen tuan qua 1906 25062016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 19/06 - 25/06/2016

    9 quân nhân trên Casa 212 đã hy sinh; Tai nạn thảm khốc ở đèo Prenn - Đà Lạt; An toàn hàng không sân bay Nội Bài bị uy hiếp vì tia lazer; Một giáo viên “phản pháo” việc tuyển dụng vợ phi công Khải; Những vụ đánh ghen lột trần tình địch giữa phố ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 196 256
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (19/6 - 25/6)

    Căn bệnh cướp mạng gần 5.000 phụ nữ Việt mỗi năm; Sử dụng điều hòa quá lạnh làm tăng nguy cơ đột quỵ và tử vong; 10 thực phẩm Trung Quốc chuyên gia Mỹ khuyên tránh xa; Chuyên gia chia sẻ bài thuốc hạ sốt cho trẻ bằng cây nhà lá vườn;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 196256
    Sự kiện quốc tế nổi bật (19/6-25/6)

    Người Anh lựa chọn rời EU; bão tử thần tấn công Trung Quốc, 898 người thương vong; Chủ tịch Kim Jong Un tự tin tên lửa Triều Tiên đã có thể đánh trúng Mỹ'; Tổng thống Indonesia họp kín bàn cách phá 'đường lưỡi bò'... là những tin đáng chú ý trong tuần này.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 126 186
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (12/6 - 18/6)

    Cô gái 20 tuổi tử vong sau khi được truyền dịch; Cá nục nhiễm chất cực độc phenol; Bé gái 5 tuổi liệt mặt vì mẹ bật điều hoà suốt đêm; Con bị tật bẩm sinh, đừng chậm trễ... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1206 18062016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 12/06 - 18/06/2016

    Máy bay Su-30, CASA gặp nạn trên biển; Bé trai 2 tuổi bị bỏ rơi cùng lá thư tuyệt vọng; Cá nục nghi nhiễm chất Phenol cực độc; Hot girl bị đánh ghen lột đồ tại siêu thị Big C Hà Đông; Cô giáo tát bôm bốp vào mặt bé trai 3 tuổi... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1206 1806
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/06 - 18/06)

    Đánh ghen "hội đồng" trước BigC Hà Đông; Toàn cảnh vụ dùng ô tô truy sát, nã đạn ở Hải Dương; Những bí mật đường dây cá độ nghìn tỷ của chủ salon ôtô; Từ chối chuyện chăn gối, chồng bị vợ đánh đến chết; Thầy tu trẻ vướng chuyện ái tình đẫm máu và nước mắt;....là những tin đáng chú ý.

  • Su kien quoc te noi bat 56116
    Sự kiện quốc tế nổi bật (5/6-11/6)

    Trung Quốc ráo riết xây dựng hải đăng ở Trường Sa; Nga có thể đánh bại NATO trong 60 giờ; Tổng thống Obama hậu thuẫn mạnh mẽ cho bà Hillary Clinton; Trung Quốc sẽ xây trạm nghiên cứu khổng lồ dưới Biển Đông... là những tin đáng chú ý trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 0506 11062016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (05/06 - 11/06/2016)

    Bộ Tài chính tiếp tục yêu cầu BIDV, Vietinbank phải trả cổ tức bằng tiền mặt; Vinalines xin thanh lý 6 con tàu; Bầu Đức viết tâm thư xin cổ đông thời gian vượt khó; lãi suất cho vay mua nhà ở xã hộixuống còn 4,8%...Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện

  • Nghin le chuyen tuan qua 0506 11062016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 05/06 - 11/06/2016

    Phượt thủ người anh tử nạn khi leo Fansipan; Chìm tàu du lịch trên sông Hàn; Cá chết nổi trắng hồ Hoàng Cầu; Cột điện mọc xuyên nhà dân giữa Hà Nội; Ớn lạnh thứ ma dược mới núp bóng thuốc lá thơm; Lộ diện đường dây mua chứng chỉ tiếng Anh có 1-0-2 tại Ninh Bình... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.