Nhà thơ Bằng Việt: "Bếp lửa" vẫn cháy

Nha tho Bang Viet Bep lua van chay
Nhà thơ Bằng Việt
Tốt nghiệp loại ưu ngành luật tại Liên Xô năm 1965, trở về nước đúng vào giai đoạn ác liệt của cuộc chiến tranh chống Mỹ, Bằng Việt làm ở Viện Luật nhưng dường như cả một thế hệ thanh niên ngày đó chỉ biết đến anh là nhà thơ - tác giả của tập Hương cây - Bếp lửa (cùng với Lưu Quang Vũ); là dịch giả tài hoa với hàng loạt bài để đời của Olga Bergholtz, của Evgheni Evtusenko, của Paul Eluard...

Anh vừa làm một việc như thể sắp xếp lại hành trang của mình: tái bản tập Hương cây- Bếp lửa và xuất bản cuốn Thơ trữ tình thế kỷ XX do anh tuyển dịch.

"... Dịu dàng quá, dịu dàng không chịu nổi/ Cơn mưa rơi thầm thì lúc chia ly/ Mưa tối rầm, nhưng ấm áp nhường kia/ Mưa run rẩy trong ánh trời lấp loá.../ Anh hãy cố vui lên, dù con đường hai ngả,/ Tìm hạnh phúc yên bình trong ấm áp cơn mưa..." (Mùa lá rụng - O. Bergholtz). Phải là người tinh tế lắm, tình cảm lắm mới có thể chuyển tải được những câu thơ lung linh hình ảnh và sắc màu một cách tài tình đến thế.

Và bây giờ ngồi trước Bằng Việt thì tôi hiểu. Anh nói chuyện thong thả nhưng lưu loát như giọng thơ của anh vậy. Và, tôi, một người yêu thơ anh dịch, té ra lại biết rất ít về anh. Tôi cứ ngỡ với khối lượng sáng tác và dịch thuật như thế, cả đời anh có mỗi một việc là dành cho thơ...

Hoá ra, thơ chỉ là niềm đam mê riêng của anh, niềm đam mê ấy được truyền sang cả nhiều người khác nữa, thậm chí nó góp phần làm giàu thêm đời sống tinh thần cả một thế hệ.

Tôi dám chắc trong sổ tay của rất nhiều thanh niên thời bấy giờ không thể không có Hương cây - Bếp lửa hay Mùa lá rụng, Mùa hè rớt của Bergholtz mà nhà thơ Bằng Việt đã cho nó thêm một đời sống, đời sống thực sự đẹp, hữu ích như đời sống mà nhà thơ Tố Hữu đã cho "Đợi anh về" (Simonov). Mặc dầu nghề chính của anh là làm luật và đã trải qua hai nhiệm kỳ làm Phó Chủ tịch Hội đồng Nhân dân TP Hà Nội.

+ Sau 35 năm, "Hương cây - Bếp lửa" được NXB Văn học tái bản với số lượng khá cao so với mặt bằng xuất bản hiện nay (3.000 bản) và đã bán được khoảng trên 2.000 bản trong những tuần đầu tiên. Liệu đây có phải là hiệu ứng của "hiện tượng" các nhật ký hồi ức chiến tranh? Bởi muốn nói gì thì nói, văn hoá đọc của ta đang được hâm nóng lại qua những hiện tượng này. Anh có tính đến yếu tố thời điểm để tái bản cuốn sách?

- Mình (bao giờ anh cũng ở ngôi nhân xưng là "mình", thay vì chữ "tôi" sự vụ - đó cũng là đặc điểm rất Bằng Việt) rất vui vì như vậy có nghĩa là độc giả đã không quên, mà trái lại vẫn còn rất yêu mến văn học nói chung và thơ nói riêng của thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Còn tính toán thời điểm ư? Chúng mình, những nhà thơ, không có được cái kỹ năng ấy của người làm kinh doanh.

Việc in lại tập thơ có nguyên nhân thật ngẫu nhiên là từ một cô bé nhân viên ở một quán bia. Cô bé đã vừa sôi nổi, vừa thẹn thùng đọc một lèo bài Bếp lửa khi biết trong đám có Bằng Việt. "Thế tại sao ta không in lại tập thơ nhỉ?" - Anh Thành, bạn tôi, người đã cộng tác lâu năm với NXB Văn học, nói bâng quơ. Và thế là việc tái bản tập thơ được quyết định ngay tại buổi đó.

+ Thế còn Thơ trữ tình thế giới thế kỷ XX?

- Ồ, đấy lại là chuyện khác. Đó là dự định mình ấp ủ từ bao năm nay. Chỉ đơn giản là muốn tập hợp, lưu lại những bài thơ, những tác giả mà mình tâm đắc trong suốt 30 năm dịch thơ.

+ 117 tác giả của hơn 40 quốc tịch và dân tộc khác nhau, vậy chắc chắn không phải tất cả anh dịch từ nguyên bản. Điều này liệu có ảnh hưởng đến "hồn thơ" của mỗi tác giả?

- Tiếng Nga, tiếng Đức và Latin là những thứ mình phải học ở trường luật hồi ở bên Liên Xô. Còn tiếng Pháp là do mình có may mắn được mẹ dạy từ nhỏ, bà không phải là nhà giáo nhưng có được đi học dưới thời Pháp thuộc. Sau này, đất nước hoà bình, mình vào trường ta và chọn lớp tiếng Pháp. Cũng thời học ở Liên Xô, mình có cô bạn cùng lớp là người Cuba, cô ấy rất yêu VN và muốn học tiếng VN, mình đã "hợp đồng" với cô ấy để trao đổi dạy tiếng và thế là mình biết tiếng Tây Ban Nha.

Còn tiếng Anh là sau này, khi đất nước đổi mới, mình tự học và nhờ thêm anh Thái Bá Tân dạy... Nhiều bài trong tập này mình dịch từ bản dịch tiếng Pháp, tiếng Anh. Và tất nhiên, phải bắt được "cái hồn" của bài thơ, của tác giả mình mới có ý định chuyển dịch .

+ Cái bằng cử nhân luật của anh có "đất dụng võ" không, khi thấy anh "suốt ngày" làm thơ, dịch thơ như vậy? Lại còn công việc ở HĐND (lúc trước) và cương vị Chủ tịch Hội LHVHNT thành phố hiện nay nữa?

- Trong khoảng 10 năm làm ở HĐND mình chỉ làm được một tập thơ (khoảng hơn 40 bài), còn lại là tìm đọc và dịch thơ để kịp thời cập nhật thông tin. Những việc này chỉ làm vào ban đêm hoặc ngày nghỉ. Còn "đất dụng võ" ư? HĐND có thể coi là quốc hội thu nhỏ của thành phố được không? Nếu vậy thì nghề của mình là đắc dụng đấy chứ!. Am hiểu luật giúp mình nhìn và giải quyết sự việc một cách rạch ròi và công bằng hơn.

Bạn bè thường bảo thơ mình hàm ý triết lý, ít hồn nhiên, có lẽ cũng là do "bệnh nghề nghiệp". Nhưng bản thân mình thấy những triết lý ấy tự nó "phát ngôn" trong thơ mình chứ mình không tìm cách bắt thơ phải "phát ngôn" hộ, và do đó, mình chẳng thấy có gì là bất hợp lý hay cản trở ở đây cả. Công việc của Hội cũng tương đối bận bịu, mình chỉ muốn cho các CLB chuyên ngành của Hội được sinh hoạt trao đổi nghiệp vụ đều đặn; để kinh phí của Nhà nước bỏ ra đầu tư hiệu quả nhất.

+ Trở lại việc thơ. Anh đánh giá sao về thơ hiện nay?

- Dù với tư cách cá nhân, mình cũng không dám và không muốn đánh giá. Chỉ muốn kể cho bạn chi tiết này: Trải qua không biết bao tìm tòi, bậc thầy của thơ siêu thực là Paul Eluard - một khuôn mặt lớn của thi ca Pháp và thế kỷ XX - cuối cùng lại tuyên bố ngửa bài với tất cả: "Thơ phải lấy chân lý thực tiễn làm mục đích".

Nếu một số trong lớp trẻ ngày nay mới chỉ rối mắt lên vì một chút thơ trừu tượng, thơ hũ nút, thơ sex, thơ trình diễn... đã tự cho mình là đổi mới và "biết tuốt", thì có lẽ cũng nên đọc lại đoạn thơ hóm hỉnh và rất khinh bạc này của Eluard:

"Nếu tôi bảo mặt trời toả trong rừng/Giống cái bụng vươn ra trong vườn uể oải/ Thì các anh tin tôi ngay, các anh cảm nhận ngay những điều tôi muốn nói/ Nếu tôi bảo ánh pha lê của một ngày mưa/ Đập tí tách không thôi trên nỗi biếng lười của một tình yêu bất tận/ Thì các anh tin tôi ngay, các anh sẽ kéo dài hơn niềm yêu đương lạc thú/ Nếu tôi bảo trên sum suê cành lá đầu giường tôi/ Có một con chim phủ nhận mọi điều để đến đây làm tổ/Thì các anh tin tôi ngay, các anh sẵn sàng thêm những lo âu chia sẻ/... Nhưng nếu tôi ca ngợi không quanh co dãy phố của tôi đây/ Và tất cả đất nước tôi giống nhiều dãy phố nối nhau bất tận/ Thì các anh không còn tin tôi, các anh thành hoang mang mất hướng!".

+ Vâng có thể là mất phương hướng, nhưng phải có người dẫn dắt chứ, nó có thuộc trách nhiệm của các hội văn học nghệ thuật không?

- Ồ, mình đã nói rồi, hoạt động của các hội chỉ là bề nổi, có tính chất khơi gợi phong trào chung, kể cả sự đầu tư về tiền bạc cũng vậy. Còn ý thức sáng tác là phụ thuộc vào mỗi cá nhân chứ. Ngay cả trong trường hợp có sự "đặt hàng" từ các cơ quan chức năng đi nữa, chất lượng tác phẩm cũng không lấy gì để đảm bảo cả, ngoài trách nhiệm tự nguyện của chính mình.

Theo Lao Động


TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Tứ kết Champions League: Cuộc chiến của 2 trường phái

Tấn công và phòng ngự là 2 trường phái đã có cuộc chiến rất căng thẳng trong nhiều mùa giải vừa qua. Và năm nay, cuộc đấu ấy lại có cơ hội nảy sinh ngay ở vòng tứ kết…

Lễ chùa đầu năm ở 'xứ sở sương mù'

Với đông đảo cộng đồng kiều bào sinh sống, làm ăn ở Vương quốc Anh, Chùa Linh Sơn ở thủ đô London từ lâu đã trở thành một địa chỉ tín ngưỡng thân thuộc để bà con tìm thấy sự bình an trong tâm khảm và hồn khí quê hương. Mỗi dịp Tết đến Xuân về, ngôi chùa này lại thêm tấp nập chào đón những người con dù ở xa Tổ quốc vẫn giữ phong tục đi lễ chùa đầu xuân.

Kết quả sơ bộ bầu cử Quốc hội tại Bolivia

Báo chí Bolivia ngày 29/3 đưa tin phe đối lập đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử địa phương diễn ra trước đó cùng ngày tại 2 khu vực có tầm ảnh hưởng lớn là thủ đô La Paz và thành phố El Alto.

Xôn xao phim giống thảm họa máy bay Germanwings

 Rất nhiều khán giả đã chỉ ra những điểm tương đồng khó tin giữa nội dung được đề cập trong bộ phim "Wild Tales" với thảm họa máy bay của hãng Germanwings tuần trước.

Nhận xét tin Nhà thơ Bằng Việt: "Bếp lửa" vẫn cháy

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nhà thơ Bằng Việt: "Bếp lửa" vẫn cháy bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nha tho Bang Viet Bep lua van chay ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nhà thơ Bằng Việt: "Bếp lửa" vẫn cháy ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Văn Học của chuyên mục Văn Hóa.

Vietnamese poet Bang "Stove fire" still burns
In Vietnam, the Soviet Union, Paul Eluard, Evgheni Evtusenko, Luu Quang Vu, Institute of Law, American War, went home, twentieth century, war poets, brothers, authors, poetry, re-publication, I

Graduated with honors in law in the Soviet Union in 1965, returning true on the stage of the war fierce against the U.S., Vietnam to the Institute of Law Degree but it seems a whole generation of youths that he is only known poet - author of Perfume ...

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su tuan qua 13 nguoi chet trong vu sap gian giao
    Thời sự tuần qua: 13 người chết trong vụ sập giàn giáo

    Tạm ngừng thi công lấn sông Đồng Nai; Công an HN không can thiệp phát ngôn của ĐH Lâm nghiệp; Khánh Thi bức xúc về tin đồn "yêu người kém 12 tuổi"; Vụ ly hôn 1.500 lượng vàng của đại gia Miền Tây; Sập giàn giáo ở Formosa: Kết thúc cứu nạn, 13 người chết; Máy bay rơi và gãy đôi ở Bình Thuận...là những tin tức thời sự nổi bật tuần qua.

  • Thoi su trong ngay May bay roi o Binh Thuan
    Thời sự trong ngày: Máy bay rơi ở Bình Thuận

    Thứ trưởng Bộ Tài nguyên lên tiếng vụ Đồng Nai lấp sông; Sập giàn giáo ở Formosa: Kết thúc cứu nạn, 13 người chết; Máy bay rơi và gãy đôi ở Bình Thuận;Thực hư ca phẫu thuật toàn đỉa tại BV Bạch Mai; Thanh niên làm 'chuyện người lớn' với 2 nữ sinh lớp 8...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 26/3.

  • Thoi su tuan qua Dinh chi can bo vu chat cay xanh
    Thời sự tuần qua: Đình chỉ cán bộ vụ chặt cây xanh

    Lại lùi luật Biểu tình sang 2016; Vụ chặt cây: Đình chỉ hàng loạt cán bộ Sở Xây dựng; Học sinh Trà Vinh đánh bạn: Đình chỉ cả hiệu trưởng, hiệu phó; Công bố 10 gương mặt trẻ tiêu biểu 2014; Vớ được clip sex trong máy tính cũ, đòi chuộc 5 tỷ; Bắt tạm giam hoa hậu người Việt tại Nga...là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Thoi su 24h213 Ha Noi trong nham cay vang tam
    Thời sự 24h(21/3): Hà Nội trồng nhầm cây vàng tâm?

    Vụ bất thường dự án triệu đô: Công an vào cuộc; Hàng cây mới vừa được thay thế trên phố Hà Nội; Đại gia bị hoa hậu lừa 16 tỷ đồng là ai?; Thủy quái Mekong trong nồi lẩu trăm triệu đại gia Sài Gòn; Vũ Hoàng Điệp: Kinh tởm với mối tình đầu dài 2 năm!; Bất ngờ gục chết khi CSGT kiểm tra giấy tờ...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 21/3.

  • Thoi su 24h203 Bat tam giam mot hoa hau
    Thời sự 24h(20/3): Bắt tạm giam một hoa hậu

    Chi tiết dự kiến lịch thi THPT quốc gia; Chủ tịch HN: Không có chuyện “kiếm chác” từ việc chặt 6.700 cây; Gần 150 xe tiền tỷ của đại gia Dũng "mặt sắt" phủ bụi; Bầu Hiển đề nghị mua sân bay Phú Quốc...

  • Hang loat nu sinh hoc sinh mat tich bi an
    Hàng loạt nữ sinh, học sinh mất tích bí ẩn

    Chỉ trong vòng 10 ngày đã có 3 nữ sinh viên (SV) mất tích, trong đó một nữ sinhđã tử vong. Chiều 26/3, Ths Trịnh Hữu Chung, Trưởng phòng Công tác học sinh sinh viên (HSSV) Trường ĐH quốc tế Hồng Bàng cho biết: Riêng SV Ng. Tr...

  • Sap gian giao o Formosa
    Sập giàn giáo ở Formosa

    Vào lúc 10h ngày 27/3/2015, tại hội trường Tỉnh uỷ Hà Tĩnh diễn ra cuộc họp báo về vụ sập giàn giáo ở Hà Tĩnh gây thương vong hàng chục người tại công trường Formosa.

  • Viet Nam tieu thu gan 70 tan vang
    Việt Nam tiêu thụ gần 70 tấn vàng?

    Chúng ta phải hiểu rằng việc nhập vàng vào Việt Nam không phải chỉ để tăng dự trữ tiền tệ mà còn có nhiều mục đích khác nữa.

  • Coi do Thao bo luon nhan cach
    Cởi đồ - Tháo bỏ luôn nhân cách

    Chỉ trong vòng 4 ngày (12/3 - 15/3) dân mạng được một phen "choáng váng" khi chứng kiến 2 màn "tự nguyện" cởi đồ giữa chốn đông người của 2 cô gái trẻ.

  • Ha noi chat ha 6700 cay xanh
    Hà nội chặt hạ 6.700 cây xanh

    Chứng kiến những hàng cây bị đốn hạ nhóm Trắng đã chế lại lời ca khúc Một “rừng” người – một đời cây gây xúc động. ------------ Xem thêm: Hà nội chặt hạ 6.700 cây xanh, http://vietbao.vn/tp/Ha-noi-chat-ha-6700-cay-xanh/8770793/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 223 283
    Sự kiện quốc tế nổi bật (22/3 - 28/3)

    Israel do thám các cuộc hội đàm chương trình hạt nhân Iran; Người cha sáng lập nước Singapore, ông Lý Quang Diệu qua đời ở tuổi 91; Tai nạn máy bay Airbus 320 mang số hiệu 4U9525 rơi ở Pháp khiến 150 người bỏ mạng... là những tin chính trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Sự kiện quốc tế nổi bật (22/3 - 28/3), http://vietbao.vn/The-gioi/Su-kien-quoc-te-noi-bat-223-283/2147548631/433/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh Showbiz tuan 2203 2803
    Toàn cảnh Showbiz tuần (22/03 – 28/03)

    Vũ Ngọc Đãng làm phim 18 tỷ của Ngọc Trinh, Tin đồn Phương Nga vướng vòng lao lý vì...'ngải quật', Bằng Kiều bị chỉ trích vì ‘rũ bỏ’ 13 năm công sức của vợ cũ, Nhiều bằng chứng cho thấy Khánh Thi - Phan Hiển yêu nhau, Đám cưới Bebe Phạm và Dustin Nguyễn, Lee Min Ho và Suzy (MissA) đang hẹn hò, Zayn Malik chính thức rời One Direction sau 5 năm gắn bó, Miley Cyrus và bạn trai tình cảm, bác bỏ tin đồn chia tay, Angelina Jolie truyền can đảm cho phụ nữ ung thư, ... là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh Showbiz tuần (22/03 – 28/03), http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Toan-canh-Showbiz-tuan-2203-2803/2147548589/49/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Luot nhanh nhieu tin suc khoe quan trong tuan qua 23293
    Lướt nhanh nhiều tin sức khỏe quan trọng tuần qua (23-29/3)

    Vụ việc "Bác sĩ từ chối mổ vì biết bệnh nhân là người viết báo" thu hút sự chú ý của dư luận, công tác y tế cứu nạn nhanh chóng cho sự cố sập giàn giáo ở Vũng Áng, nhiều cảnh báo các bệnh mùa hè bắt đầu "vào mùa", thêm những lời khuyên bổ ích bảo vệ sức khỏe lúc giao mùa... là những thông tin sức khỏe quan trọng tuần qua. ------------ Xem thêm: Lướt nhanh nhiều tin sức khỏe quan trọng tuần qua (23-29/3), http://vietbao.vn/Suc-khoe/Luot-nhanh-nhieu-tin-suc-khoe-quan-trong-tuan-qua-23293/2147548577/248/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2203 2803
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (22/03 - 28/03)

    Hàng loạt nữ sinh, học sinh mất tích bí ẩn; “Mượn danh” lãnh đạo cấp cao để lừa đảo; Đằng sau câu chuyện Hoa hậu Trương Hồ Phương Nga bị bắt; Trùm ma túy thời Youtube; Tử tù Hồ Duy Hải: Có đủ 4 căn cứ để kháng nghị; Lời xin lỗi muộn của nhóm côn đồ tại phiên tòa;......là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (22/03 - 28/03), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2203-2803/2147548553/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nghin le chuyen tuan qua 2203 2803
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (22/03 - 28/03)

    Toàn cảnh sập giàn giáo công trường Formosa - Hà Tĩnh; Trực thăng rơi ở đảo Phú Quý- Bình Thuận; Toàn văn 21 câu trả lời vụ chặt hạ cây xanh của Hà Nội; Bác sĩ từ chối mổ cho người viết báo; Học sinh bắt buộc đội mũ bảo hiểm khi đi xe đạp điện... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (22/03 - 28/03), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-2203-2803/2147548574/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn