Thứ hai, 14 Tháng mười một 2005, 21:56 GMT+7

Nhà giáo ưu tú - nghệ sĩ Mạnh Dung: Giang hồ từ thuở nằm nôi

Nha giao uu tu nghe si Manh Dung Giang ho tu thuo nam noi
Nghệ sĩ Mạnh Dung trong phim Đất phương Nam
Khán giả xem phim thường thấy một ông già Nam Bộ thật đẹp lão, khi thì nhập vai ông Ba bắt rắn trong phim Đất phương Nam, khi lại là cha vợ của Bác Tôn trong Tổ quốc tiếng gà trưa, hoặc ông già người Chăm yêu cách mạng trong Những người con thành phố, ông Nam Sơn trong Bình minh châu thổ, sắp tới sẽ là ông già chống Tây trong Người Bình Xuyên...

Biết bao nhiêu phim nhưng khán giả ít ai ngờ ông là một người thầy hơn 20 năm đứng trên bục giảng của trường sân khấu, đặc biệt lại là một "người Bắc" chính hiệu nhưng từng làm kép chánh cải lương suốt mấy chục năm! Quả thật, "lão tiền bối" này nội lực thâm hậu, "môn phái" nào cũng chơi được! Lão tiền bối thường cười khà khà, rung cả bộ râu bạc cực kỳ... ăn ảnh!

Giang hồ từ thuở nằm nôi

Lão nghệ sĩ Mạnh Dung có một quãng đời khá giống nhà ảo thuật Mạc Can của đất phương Nam. Ấy là khai sinh hổng biết ghi quê quán... ở đâu! Nếu Mạc Can được sinh ra trên một chiếc ghe bầu trôi theo sông nước, bến nào cũng là quê, là nhà thì Mạnh Dung được sinh ra trên một toa xe lửa, cũng trôi dọc dải đất Việt Nam hình chữ S, ga nào cũng gọi là quê. Cha ông là nhân viên xe lửa, dẫn vợ con theo, tới ga Khánh Hòa đẻ một đứa thì đặt tên Khánh, tới ga Vinh đẻ một đứa thì đặt tên Vinh, nhưng gọi trại ra là Dung. Từ năm 1940 cho tới 1952, cậu bé Dung đón mười mấy mùa xuân trên chuyến tàu lang bạt kỳ hồ. Đó vừa là nhà, vừa là trường học của cậu, vừa là căn cứ kháng chiến của cha tham gia chống Pháp. Năm 1952, Mạnh Dung mới được về Hà Nội "định cư", và 1954 giải phóng thủ đô, bắt đầu mở ra một con đường nghệ thuật mà ông theo đuổi cho đến tận bây giờ.

“Dòng dõi” cách tân

Cái duyên cải lương đến thật tự nhiên cứ như trời định. Được về Hà Nội, Mạnh Dung mê ngay những đêm hát cải lương, tối nào cũng chờ xả dàn vô coi màn chót. Hà Nội hồi ấy cải lương rộn ràng không thể tả. Bà bầu Kim Chung lập đoàn Chuông Vàng thuộc hàng "đại bang", sau này vô Nam bà mới đổi tên thành Công ty Kim Chung. Còn các tỉnh thì nơi nào cũng có đoàn, kéo về Hà Nội hát suốt. Mạnh Dung coi tất tần tật cả "đại bang" lẫn đoàn tỉnh lẻ, riết thuộc luôn bài ca, nét diễn. Và năm 1957, ông xin vào học ở Chuông Vàng. Đến năm 1959 mới thành lập Trường Sân khấu Việt Nam, và Mạnh Dung chuyển sang học chính thức. Những bậc thầy nổi tiếng của miền Nam ra tập kết đã đào tạo nên những thế hệ nghệ sĩ cải lương tài danh phía Bắc, đó là thầy Tám Danh, Ba Du, Ngọc Bạch, Chi Lăng, Thanh Hương... Cho nên, ra trường Mạnh Dung và Thanh Dậu (vợ ông) đều trở thành đào kép chánh của đoàn Chuông Vàng. Hơn thế nữa, lớp nghệ sĩ của ông được nhóm của thầy Tám Danh cho thể nghiệm một dòng cải lương mới, cách tân cho hợp với tiết tấu của thời đại.

Năm 1969, Mạnh Dung lại làm một cuộc cách tân nữa với chính mình. Ông về đoàn cải lương Nam Bộ, một "đại bang" nổi tiếng của Nhà nước. Ở đây, dứt khoát không nói giọng Bắc, thế là Mạnh Dung phải tập tiếng Nam muốn... trẹo lưỡi. Ông cười: "Ý trời, y như học ngoại ngữ vậy. Nhưng tôi lại thích lao mình vào thử thách vì cải lương thì phải thuần phong cách Nam Bộ như thế". Nhờ vậy, sau năm 1975, ông lưu diễn suốt các tỉnh phía Nam. Rồi ông trở về Bắc tham gia xây dựng Nhà hát Cải lương T.Ư, học đạo diễn, lại quay vô Sài Gòn bắt đầu cái nghiệp làm "thầy", gắn luôn với nghiệp cải lương mà ông trót đeo mang.

Nỗi niềm phấn trắng

Mấy năm trước, tôi thường đến tham quan những buổi lên lớp của thầy Mạnh Dung. Ông vừa làm chủ nhiệm vừa dạy môn Kỹ thuật biểu diễn. Ông không hề già yếu, chậm rãi như mấy nhân vật trong phim, mà nhanh nhẹn, khỏe mạnh, thậm chí rất... mô-đen! Ông "dợt" tụi nhỏ ra trò, "dợt chừng nào tụi bây làm được mới nghe"! Ông dạy từng ly từng tí, hò hét khản cổ trên sàn tập ồn ào và chỉnh liền những biểu hiện kém đạo đức trong lớp trẻ. Ông thở dài: "Dạy học như đãi cát tìm vàng! Có em mê nghề nhưng không năng khiếu. Có em năng khiếu nhưng không chịu rèn luyện hết mình và tu dưỡng đạo đức. Tiêu chí của tôi là cân bằng giữa đức và tài. Nếu không ý thức được thiên chức nghệ sĩ cao quý thì sẽ mau thui chột tài năng. Tôi khuyên các em phải tôn trọng khán giả, kính trên nhường dưới với đồng nghiệp, rèn luyện trong ứng xử, hành vi... Rốt cuộc, những đứa tôi la mắng nhiều nhất sau này ra đời lại quay về thăm tôi nhiều nhất". Hỏi về những đóa hồng trong ngày nhà giáo, ông mỉm cười: "Đời sống mỗi thời mỗi khác, phải chấp nhận thôi. Nhưng tôi vẫn vui khi nhìn thấy học trò sống đượåc bằng nghề chứ học xong rồi lang thang thì buồn lắm! Cho nên, ngay từ trong trường tôi đã bảo các em viết tiểu phẩm để nếu ra trường không có đoàn hát thì sẽ làm sân khấu quần chúng, cổ động. Quả thật, nhiều em đã về các nhà văn hóa quận, huyện coi như không uổng công thầy trò vất vả mấy năm trời".

Và chính cái nghiệp "phấn trắng" cũng làm ông phải cân nhắc khi nhận vai đóng phim. Là gương mặt khá ăn ảnh, ông được mời liên tục nhưng phim nào làm cẩu thả hoặc sinh hoạt bê bối bị phản ánh là ông dứt khoát rút lui. "Thầy cô không làm gương thì khó dạy học trò lắm. Làm nghệ sĩ thì làm, nhưng rốt cuộc cũng không được quên mình là nhà giáo".

Chuyện vui điện ảnh

Lão tiền bối quả là "người của điện ảnh" vì rất giàu cảm xúc. Chỉ ngồi kể lại một phân đoạn quay trong rừng Sác, khi ông già ôm đứa con gái bị giặc giết chết mà Mạnh Dung đã chảy nước mắt. Thảo nào, đạo diễn chỉ cho quay một lần là xong. Mà rừng Sác thường xuyên âm u, chờ được chút nắng muốn dài cổ, nếu quay không đạt nghĩa là phải chờ tiếp tục. Lão tiền bối làm đạo diễn khoái quá chừng!

Đạo diễn phim Đội bóng ước mơ còn khoái hơn nữa khi ông già Mạnh Dung chịu chơi tập patin để vào vai ngọt xớt. Sáng sáng, Mạnh Dung mặc quần soọc, vác đôi giày ra sân Tao Đàn "lướt sóng" cùng tụi con nít, té oành oạch. Một cặp vợ chồng đi ngang, hứ: "Đồ cha già... mắc dịch!". Lão tiền bối giận tím mặt: "Nói gì dzậy?". Bà vợ liếc xéo một cái, hổng thèm trả lời. Nhưng nhìn kỹ lại... thấy quen quen. Bà Thanh Dậu vợ ông phải chạy tới giải thích: "Ổng sắp đóng phim đó mà!". Khán giả liền cười rối rít.

Vậy đó, mà bây giờ Mạnh Dung đang được trường phân công dạy môn Kỹ thuật biểu diễn cho lớp điện ảnh. Vốn nghề, vốn sống có thừa. Và 65 tuổi, ông vẫn khỏe re "chiến đấu". Bao nhiêu người béo ù, bụng phệ còn ông vẫn mình hạc xương mai, quả là "của hiếm" cho các đạo diễn "săn" người!

Hoàng Kim

Việt Báo

Nhận xét tin Nhà giáo ưu tú - nghệ sĩ Mạnh Dung: Giang hồ từ thuở nằm nôi

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Nhà giáo ưu tú - nghệ sĩ Mạnh Dung: Giang hồ từ thuở nằm nôi bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nha giao uu tu nghe si Manh Dung Giang ho tu thuo nam noi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Nhà giáo ưu tú - nghệ sĩ Mạnh Dung: Giang hồ từ thuở nằm nôi ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Teacher of Merit - Manh Dung: Giang lake since he was the baby-| Manh Dung, Vietnam


CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h1810 No kinh hoang tai TPHCM
    Thời sự 24h(18/10): Nổ kinh hoàng tại TP.HCM

    Vì sao BS Tường không bị truy tố tội "Giết người"?; Nữ PGĐ Sở nói gì về vụ ẩu đả tại khách sạn; Trộm đột nhập siêu thị đã qua mặt bảo vệ thế nào; Thiếu nữ lớp 9 bị cố tình đánh chết để bịt đầu mối...

  • Thoi su 24h1710 Mr Dam lai vung tien choi troi
    Thời sự 24h(17/10): Mr Đàm lại vung tiền chơi trội

    Sự cố sập hàng loạt website: Nghi vấn bị phá hoại; Xuất hiện xe đặc chủng 13 tỷ chuyên ‘bắt’ xe quá tải; Mr.Đàm lại vung tiền chơi trội; Bộ CA điều tra vụ tàu Sunrise 689 bị cướp biển; Cảnh khó tin tại đường trên cao Hà Nội; 

  • Thoi su 24h1610 HN sap phat nguoi thong qua camera
    Thời sự 24h(16/10): HN sắp "phạt nguội" thông qua camera

    Bệnh viện lớn nhất TPHCM lên tiếng vụ đấu thầu thuốc; Phá đường dây mại dâm trăm đô, chỉ tiếp khách Tây; Hà Nội sắp "phạt nguội" thông qua 450 camera; Giết cha ở Vĩnh Long mang xác lên Sài Gòn phi tang;

  • Thoi su 24h1510 Bat pho chanh thanh tra GTVT
    Thời sự 24h(15/10): Bắt phó chánh thanh tra GTVT

    Chấn động làng quê vụ nữ sinh giết cán bộ huyện; Jennifer Phạm sẽ là thảm họa của Cặp đôi hoàn hảo 2014?; Cá quả Tàu tiêm thuốc mê đổ về chợ; Truy sát từ nhà đến bệnh viện vì can thiệp đụng độ trên đường

  • Thoi su 24h1410 Su co hy huu tren duong sat VN
    Thời sự 24h(14/10): Sự cố hy hữu trên đường sắt VN

    Xử lý xe quá tải "giết" đường: Không có vùng cấm!; Sự cố hy hữu trên đường sắt Việt Nam; Tài xế trong clip "ngược chiều khó tin" ở HN trình diện; Truy sát kinh hoàng từ nhà đến bệnh viện;Việt Nam sắp nhận máy bay hiện đại nhất thế giới; Công an cử người canh rắn "khủng" cực độc... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 13/10.

  • Ban tin suc khoe tuan 121810
    Bản tin sức khỏe tuần (12-18/10)

    Nguy cơ dịch Ebola vào Việt Nam là rất cao; Tâm sự của một bác sĩ: "Ở Việt Nam có nhiều Nina Phạm thầm lặng"; Sốc với công nghệ “thổi phồng” gà còi thành béo căng; 5 cách đơn giản tính chính xác tuổi thai; 3 dấu hiệu thần kinh vô cùng nguy hiểm ở trẻ nhỏ;Học lỏm bí quyết giảm cân an toàn kiệu quả kiểu Hàn Quốc; Sử dụng máy tính bảng gây hại đến xương và vai; Lý do tình dục mùa thu viên mãn nhất trong năm; Chữa mồ hôi tay, chân triệt để nhờ lá lốt...là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1210 1810
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nổ lớn tại TP.HCM: Hóa chất nồng nặc, mảnh thi thể vương vãi; Hộp đen tàu Sunrise 689 biến mất, Bộ Công an vào cuộc; Hà Nội phạt nguội vi phạm giao thông bằng camera: Khó khả thi; Xe điên đâm liên tiếp trên đường Phạm Hùng; Rắn độc tràn về làng tấn công người dân ở Nghệ An ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1210 1810
    Toàn cảnh Showbiz tuần (12/10 – 18/10)

    Nghi án Khánh My làm "đào" quán karaoke, Elly Trần thừa nhận có con, Việt Hương và dàn sao Việt bị đối xử tệ bạc ở Nhật, Hương Tràm 'đá đểu' Robbey, Hà Anh bị cấm diễn 3 tháng, Nhóm F Band dùng khăn Piêu của người Thái làm khổ trong X-Factor, Xuân Lan vướng nghi vấn sinh con với đàn ông đã có vợ, Yanbi bị dân mạng "ném đá" vì miệt thị người đồng tính, Siêu mẫu Võ Hoàng Yến bị tố làm gãy tay đồng nghiệp, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Chae Rim hạnh phúc trong ngày lên xe hoa lần 2 là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1210 1810
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nữ sinh lớp 12 giết cán bộ huyện trong nhà nghỉ; Bàng hoàng những vụ "ngáo đá" lên cơn giết người; Nữ sinh giết con rồi đốt xác để giấu chuyện mang thai; Diễn biến mới vụ TMV Cát Tường ném xác nạn nhân xuống sông; Đến tòa ly hôn, vợ đâm chết chồng trước sân tòa án; Ly cà phê cuối cùng của tử tù đầu tiên bị tiêm thuốc độc;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • The gioi noi bat tuan qua tu 12101810
    Thế giới nổi bật tuần qua (từ 12/10-18/10)

    Căng thẳng Trung - Hàn sau vụ ngư dân Trung Quốc bị bắn chết; Sự xuất hiện của lãnh đạo Kim Jong-un với hình ảnh chống gậy; Biểu tình tại Hồng Kông vẫn căng thẳng; Thế giới tiếp tục cuộc chiến chống dịch bệnh Ebola; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.