vietbao

Người tình nguyện vào ngục Bastille dịch “Nhật ký trong tù”

Sau ngày Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam (2/9/1945), kiều bào ở nước ngoài dấy lên phong trào yêu nước mới. Luật sư Phan Nhuận là người đầu tiên dịch Nhật ký trong tù ra tiếng Pháp, sau khi xin ngồi tù để lấy cảm hứng.

Nguoi tinh nguyen vao nguc Bastille dich Nhat ky trong tu
Trang giới thiệu về phần dịch thơ Bác ra tiếng Pháp của Phan Nhuận trên tờ tạp chí châu Âu năm 1961

Tại Paris (Pháp) một năm sau đó, trong hoạt động mừng lễ kỷ niệm ngày Quốc khánh có một người đã đọc diễn văn nói lên lòng yêu nước của kiều bào mừng ngày Quốc khánh trước sự chứng kiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh thật xúc động.

Đó là Luật sư Phan Nhuận. Ông cũng chính là người đầu tiên dịch Nhật ký trong tù ra tiếng Pháp, sau khi xin ngồi tù để lấy cảm hứng.

Hàng chục năm qua, cứ đến dịp Quốc khánh, GS-TS, nhà giáo nhân dân Phan Thanh Dẫn lại sửa soạn lễ mọn, thắp hương vọng nhớ Luật sư Phan Nhuận-người có nhiều hoạt động xã hội thể hiện lòng yêu nước mãnh liệt trong ngày 2/9/1946 tại Paris.

Ban thờ người chú ruột độc thân của GS Dẫn không có bất kỳ tấm ảnh, giấy ghi danh hay tri ân công lao luật sư Nhuận của tổ chức, cá nhân nào trao tặng.

Đau đáu với những day dứt đó, GS Dẫn đưa cho tôi số tài liệu ít ỏi về ông Nhuận và kể về những gì ông đã biết sau chuyến sang thăm mộ người chú quá cố tại Pháp.

Gia phả họ Phan ở huyện Đức Thọ (Hà Tĩnh) ghi: “Ông Phan Nhuận sinh năm 1914, tại Đức Lâm (Đức Thọ, Hà Tĩnh). Ông Nhuận đậu 2 bằng cử nhân: Luật khoa và Văn khoa ở Paris.

Ông làm việc tại Tòa Thượng thẩm Paris với chức danh luật sư; là người đầu tiên dịch tập thơ Nhật ký trong tù của Chủ tịch Hồ Chí Minh ra tiếng Pháp; Đảng viên Đảng cộng sản Pháp… Ông mất ngày 6/8/1963. Nhiều năm qua, thông tin về người con của Đức Thọ chỉ vỏn vẹn như vậy.

Cuộc đời Phan Nhuận và dòng họ của ông thực ra cũng ba chìm bảy nổi. Những năm 1930-1931, phong trào yêu nước ở Nghệ An, Hà Tĩnh đang lên đến đỉnh cao, người thanh niên Phan Nhuận lúc đó tham gia rất nhiều hoạt động biểu tình cùng học sinh sinh viên.

Nguoi tinh nguyen vao nguc Bastille dich Nhat ky trong tu
PGS-TS Phan Thanh Dẫn bên mộ luật sư Phan Nhuận
Ông Phan Dương-Anh cả của Phan Nhuận-đang công tác ở bên Lào lo sợ cậu học sinh Phan Nhuận có thể bị giặc bắt, nên tìm mọi cách đưa Phan Nhuận sang Pháp du học. Dẫu có nhiều biến cố trong gia đình nhưng trong sự nghiệp của mình, ông Phan Nhuận vẫn nỗ lực học tập.

Ông Nhuận tốt nghiệp Luật khoa tại Pháp rồi tiếp tục học Văn khoa và đều đỗ loại ưu. Kết quả học tập góp phần đưa ông vào vị trí Luật sư Tòa thượng thẩm Paris.

Trong hồi ức của kiều bào ta tại Pháp, trong đó có ông Lê Dẫn - Người tự nguyện trông nom mộ ông Nhuận- thì ông Phan Nhuận là luật sư giỏi ở Paris, những lần làm “thầy cãi” cho lính thợ, không bao giờ ông Nhuận lấy thù lao.

Ông Nhuận kết giao với bác sỹ Nguyễn Khắc Viện (Việt kiều yêu nước bị thực dân Pháp tìm cớ trục xuất về nước), hai người từng tổ chức nhiều hoạt động ủng hộ các phong trào cách mạng trong nước.

Việt kiều Lê Dẫn có lần kể với GS Phan Thanh Dẫn: Năm 1946, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp thực hiện một số hoạt động ngoại giao nhằm kéo dài thời gian hòa bình của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ, củng cố lực lượng, luật sư Phan Nhuận đã làm nhiều việc hỗ trợ Bác.

Ông Nhuận làm phiên dịch cho Bác trong một số trường hợp theo nghi thức ngoại giao (những lần như vậy không nhiều, Bác Hồ chủ yếu trao đổi trực tiếp bằng tiếng Pháp).

Hoạt động rất đáng nói do ông Phan Nhuận cùng Hội Pháp-Việt tổ chức ủng hộ Bác, biểu thị lòng vui sướng khi nước Việt Nam mới ra đời là Lễ kỷ niệm ngày Quốc khánh nước ta tại Paris diễn ra tối 2/9/2006.

Hôm đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp tham dự. Ông Phan Nhuận thay mặt kiều bào long trọng đọc bài diễn văn bằng tiếng Pháp mừng lễ kỷ niệm Quốc khánh và tỏ lòng biết ơn, ngưỡng mộ Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Nguoi tinh nguyen vao nguc Bastille dich Nhat ky trong tu
Bàn thờ Luật sư Phan Nhuận vẫn chưa có một bức ảnh thờ
Diễn văn có đoạn (tạm dịch): “….Đúng ngày này một năm trước, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà được tuyên bố thành lập. Những người Việt Nam cư trú ở Pháp không có diễm phúc tham dự sự kiện trọng đại đó. Nhưng khi biết tin về sự kiện kỳ diệu này, tất cả chúng tôi đã run lên vì sung sướng đến cuồng nhiệt.

Trong lễ kỷ niệm ngày mở ra kỷ nguyên mới cho nhân dân chúng tôi, chúng tôi bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhân dân Pháp, Hội Pháp-Việt. Làm sao chúng tôi lại không xúc động khi nhắc đến những giờ phút cảm động nhất này.

Những tin tức đến với chúng tôi quá ngắn ngủi, cụt ngủn hiếm hoi, đôi khi trái ngược và chẳng bao giờ có đủ chi tiết đáp ứng được khao khát của chúng tôi.

Chúng tôi ghen tị với đồng bào ở quê hương có hạnh phúc được làm việc dưới sự chỉ đạo sáng suốt của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chúng tôi thành thật bày tỏ niềm vui sướng được thấy vị Chủ tịch kính yêu đang ngồi giữa chúng tôi trong tối hôm nay…”.

Bài diễn văn khẳng định “lần đầu tiên nước Việt Nam có một Chính phủ của dân, do dân vì dân” ấy ngay sau đó được đăng trên tờ Nhân đạo (Pháp) đã lôi kéo nhiều hơn nữa kiều bào tại Pháp tham gia các hoạt động hướng về đất nước…

Sau lần được gặp Bác Hồ đó, dường như luật sư Nhuận nhận ra rõ hơn con đường đi của mình là phải gắn với đất nước. Ông bắt đầu âm thầm dịch cuốn Nhật ký trong tù của Bác từ tiếng Hán ra tiếng Pháp.

Dù hiểu sâu sắc tiếng Hán và tiếng Pháp, song ông Nhuận vẫn thấy khó khi dịch thơ Bác. Để có cảm hứng dịch thơ, ông tự nguyện làm đơn xin làm tù nhân tại ngục Bastille.

Sau thời gian “Nhất nhật tại tù, thiên thu tại ngoại”, “tù nhân” Phan Nhuận đã dịch trọn 133 bài thơ viết bằng chữ Hán của Bác. Nhà thơ, dịch giả Thúy Toàn-Chủ tịch Hội đồng Văn học dịch-hiện có trong tay 50 bản dịch của các dịch giả trong và ngoài nước đã dịch Nhật ký trong tù, song ông coi Phan Nhuận là dịch giả nổi tiếng, là một trong những người dịch thơ Bác chuẩn nhất. Ông Nhuận cho ra mắt cuốn Nhật ký trong tù đầu tiên bằng tiếng Pháp năm 1963, Nhà xuất bản Pierre Séghers ấn hành.

Cũng theo lời ông Thúy Toàn, bài giới thiệu về cuốn Nhật ký trong tù cũng được một nhà xuất bản lớn của Mỹ dịch đăng lại trong bản công bố tập thơ này bằng tiếng Anh ở Mỹ năm 1971.

Theo những tài liệu bằng tiếng Pháp có giới thiệu tập Nhật ký trong tù của Bác còn lưu lại thì Tạp chí châu Âu (Littérature du Viet Nam) ấn hành từ năm 1961 đã giới thiệu về tập thơ này bằng tiếng Pháp do ông Phan Nhuận dịch. Nhật ký trong tù bằng tiếng Pháp đã truyền bá sâu rộng hơn tư tưởng của người tại hải ngoại.

Cuộc đời của một kiều bào có nhiều hoạt động đóng góp cho nước nhà đã qua đi trong hoàn cảnh không vợ, không con, không cả bức ảnh để người cháu ruột ở quê nhà thờ phụng.

Tại Paris, mộ của ông tại nghĩa trang Parissien de Bagneux được Việt kiều xây lát đá hoa cương, gắn sao vàng và dòng chữ “Đời đời nhớ ơn anh-Luật sư Phan Nhuận”.

Còn ở Việt Nam thì GS Phan Dẫn đã viết đơn đề nghị Nhà nước cấp một bằng khen thưởng nào đó cho người quá cố từ 2 năm qua nhưng… chưa dám gửi.

Quyền Thành-Lê Tuấn

Việt Báo
Comment :Người tình nguyện vào ngục Bastille dịch “Nhật ký trong tù”
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Người tình nguyện vào ngục Bastille dịch “Nhật ký trong tù” bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nguoi tinh nguyen vao nguc Bastille dich Nhat ky trong tu ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Người tình nguyện vào ngục Bastille dịch “Nhật ký trong tù” ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa
Bastille Volunteers in Service "Diary in prison"
Fanrun, Uncle Ho, Mr Peter, Duc Tho, Ha Tinh, President Ho Chi Minh City, expatriates abroad, in prison diary, Patriotic Movement, the Declaration of Independence, Vietnam, volunteers, celebrations, Independence Day, French, translation
TP - The day after President Ho Chi Minh read the Declaration of Independence Birth of Vietnam (2 / 9/1945), expatriates in foreign countries raises new patriotic movement. Lawyer Peter Phan is the first service in the prison diary into French, after seeking the prison for inspiration ..
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h287 Bao quet o Ha Noi Cay do la liet
    Thời sự 24h(28/7): Bão quét ở Hà Nội: Cây đổ la liệt

    Thắt tim cảnh người cha kiệt sức gục chết giữa cánh đồng; Bão quét tới Hà Nội: Cây đè ô tô, xe máy đổ cả loạt; Góc khuất nghề đẻ thuê: Nỗi ân hận tột cùng của người đàn bà dẫn gái về cho chồng; Sập giàn giáo cao ốc Dream Home Luxury, 3 người thương vong; Vụ Formosa: 9 dòng kiểm điểm và quyết tâm của Chính phủ

  • Thoi su 24h277 co gai tre tu vong duoi song To Lich
    Thời sự 24h(27/7): cô gái trẻ tử vong dưới sông Tô Lịch

    Formosa chôn chất thải: Nghi vấn bao che sai phạm cho cán bộ các cấp; Thương bé tròn một tuổi mà phẫu thuật chân 12 lần chưa khỏi; “Người mẹ ma” ở TP HCM: 'Ước gì tôi biết vì sao mình bị tạt axit'; Nỗi đau khôn cùng của người cha chôn 12 con trong cát trắng; Vợ chết, chồng bị thương: Nạn nhân nhắn gì cho bố mẹ trước lúc mất?

  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 247307
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (24/7-30/7)

    Sản phụ từ chối điều trị ung thư để cứu con đã qua đời; Thực hư những cách chữa khỏi ung thư từ Đông y; 7 loại đồ ăn mà "chuyên gia ngộ độc" không bao giờ động đũa; 'Mẹ nhỏ, con to' nhờ ăn uống đúng cách khi mang bầu;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 240730072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (24/07-30/07/2016)

    Sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, câu chuyện tình mẫu tử thiêng liêng hay góc khuất gia đình làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 2407 30072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (24/07- 30/07/2016)

    Phi công, tiếp viên hàng không buôn lậu vàng, CPI tháng 7 tiếp tục tăng nhẹ, VASEP đề nghị đánh thuế thương lái TQ, tỷ giá tiếp tục tĩnh lặng đến bất ngờ, TP HCM công bố 77 dự án đang thế chấp ngân hàng, nông hải sản đứng đầu bảng về chứa chất cấm, kháng sinh... Cùng với đó là những thông tin bất động sản, tài chính- ngân hàng, thị trường tiêu d

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.