Người chế tác những cây đàn bầu tre nứa độc đáo

Nguoi che tac nhung cay dan bau tre nua doc dao
Anh Nguyễn Chí Bình với cây đàn bầu tự chế từ tre nứa (ảnh: D.Đ.Minh).
Từ xưa đến nay, cây đàn bầu luôn được định hình là loại nhạc cụ dân tộc độc đáo, bởi nó chỉ có một sợi dây neo trên một hộp đàn bằng gỗ hình cái máng úp ngược. Bởi thế, ai mà chẳng ngạc nhiên khi thấy nghệ sĩ Nguyễn Chí Bình biểu diễn cây đàn bầu làm bằng... một khúc tre!

Hơn thế nữa, cây đàn này thật ra là những ống tre, khúc nứa rời được Nguyễn Chí Bình lắp ráp lại trong nháy mắt bằng những thao tác chính xác, dứt khoát...

Nguyễn Chí Bình sinh năm 1954 tại Sài Gòn nhưng mới được 8 tháng tuổi thì gia đình tập kết ra Bắc về sống ở xã Hải Thịnh, huyện Hải Hậu (Nam Định) quê cha. Tuổi thơ của Bình lớn lên trong tiếng bom rền, đạn vang của thời kỳ giặc tiến hành cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc. Có lẽ vì thế cho nên khi lần đầu tiên Bình nghe được tiếng đàn bầu (do Đoàn Văn công Tổng cục Chính trị về biểu diễn phục vụ ở xã Hải Thịnh), tâm hồn cậu bé đã thật sự bị lôi cuốn bởi những âm thanh diệu kỳ của loại đàn này. Không cưỡng lại được, cậu đã cùng đám bạn đồng trang lứa đua nhau “chế tạo” đàn bầu. Họ đi kiếm gỗ làm thân đàn, lấy lon sữa bò, ống ngoáy trầu làm bầu đàn, vót tre già làm cần, tìm dây điện thoại làm dây v.v... Cái “phong trào làm đàn bầu” rồi cũng chìm dần, duy có Nguyễn Chí Bình là cứ tỉ mẩn, mày mò... Với cây đàn bầu tự chế, anh đã có thể diễn tấu được nhiều bài bản như Ru con Nam Bộ, Vì miền Nam (Huy Thục)... Dần dần, tiếng đàn bầu của Chí Bình được bà con quê hương chấp nhận và yêu thích qua các chương trình văn nghệ trên... loa phóng thanh xã.

Năm 1976, Nguyễn Chí Bình lên đường vào Nam tìm kế mưu sinh, hành trang chỉ vỏn vẹn một bộ đồ lính và... một cây đàn bầu! Rồi anh được nhận vào làm chuyên viên kỹ thuật sửa chữa máy may của Cục Quân trang (Tổng cục Hậu cần). Từ đó anh tham gia vào phong trào văn nghệ quần chúng của đơn vị, rồi 10 năm ở Sở Thương nghiệp TP và cuối cùng là tham gia Đoàn Ca múa nhạc Hội Cựu chiến binh TP Hồ Chí Minh (đầu thập niên 90). Lúc này gia đình anh đã có một chỗ ở cố định trên đường Nguyễn Thiện Thuật (Q.3). Vô tình, anh ở đúng vào cái “xóm” chuyên sản xuất các loại đàn. Những kỷ niệm thời niên thiếu trỗi dậy và với tay nghề của một “chuyên viên kỹ thuật”, anh lại... mày mò, tỉ mẩn chế tác những cây đàn bầu bằng tre. Tại sao lại chọn tre nứa mà không là gỗ như truyền thống? Anh trả lời: “Thực ra từ dạo còn ở ngoài quê tôi cũng đã từng lấy cây tre làm thân đàn bầu nhưng chỉ với tính chất thể nghiệm. Còn sau này, tôi nghĩ tre nứa là nguyên liệu lúc nào cũng có sẵn ở khắp mọi miền đất nước. Hơn nữa, đồng bào Tây Nguyên đã từng khai thác triệt để ưu điểm của tre nứa trong việc chế tác nhạc cụ trong khi miền xuôi chỉ có mỗi... cây sáo trúc. Tôi nghĩ đưa thêm vào danh mục này một nhạc cụ của đồng bằng cũng là điều thú vị và độc đáo. Hơn nữa, thớ gỗ của cây tre phát triển theo chiều dọc và khoảng rỗng trong thân tre rất tốt với âm thổ để làm bầu cộng hưởng cho đàn bầu. Dĩ nhiên, do sống lâu ở “xóm đóng đàn” nên tôi cũng biết và đã áp dụng những kỹ thuật xử lý nguyên liệu trước khi làm đàn như: ngâm nước muối, phơi khô rồi qua những công đoạn “gia nhiệt”, hút nhựa và tạp chất... Sau khi đóng thì tạo vẻ mỹ thuật (vẽ hoa văn, rồng phụng bằng bút sắt hoặc cẩn xà cừ). Vì thực hiện hoàn toàn bằng thủ công nên đàn bầu của tôi chẳng cây nào giống cây nào (đã làm được khoảng 30 cây). Tôi không chủ trương kinh doanh, thỉnh thoảng cũng có bán cho những người quen biết để lấy tiền mua nguyên vật liệu làm tiếp...”.

Từng xách cây đàn bầu đi biểu diễn nên Nguyễn Chí Bình “thấm thía” những trở ngại: thân đàn dài và cồng kềnh, trước khi biểu diễn phải tốn nhiều thời gian cho việc sắp xếp vị trí đặt đàn sao cho thật vững vàng, rồi ổ cắm điện... Do vậy hầu như đêm nào anh cũng nằm nghĩ cách cải tạo cây đàn bầu của mình sao cho ngày càng có tính cơ động cao: gọn nhẹ, chắc chắn và thẩm mỹ. Để tạo điểm tựa chắc chắn, khi đàn không bị lắc anh chọn cách làm đàn 3 chân (cổ nhân vẫn nói vững như kiềng ba chân) bằng 3 đoạn trúc có hệ thống đinh vít để có thể xếp gọn dọc theo thân đàn hoặc cũng có thể tháo rời ra. Rồi gắn nam châm vào các điểm dưới đàn để hút chặt với những thỏi nam châm ở giá đỡ hoặc ở giải băng quấn quanh đùi. Chưa dừng lại ở đó, anh còn nghĩ ra cách làm thân đàn bằng 2 ống tre rời có gắn bản lề để có thể gấp lại được (tất cả đều được bỏ gọn vào một túi nhỏ). Ngoài ra, do âm thanh của đàn bầu rất nhỏ, khi biểu diễn phải qua bộ phận tăng âm nên nếu nơi biểu diễn không có điện (hoặc bị cúp điện) thì... chịu chết, anh đã thiết kế một bộ mobil tăng âm sử dụng dòng điện một chiều (pin 9-12 vol) rất gọn, đặt hẳn trong hộp đàn, chỉ cần bật công tắc là sử dụng được ngay khi gặp sự cố về điện.

Với đàn bầu tre nứa, Nguyễn Chí Bình đã liên tục tham dự các Liên hoan Ca múa nhạc dân tộc Giai điệu quê hương và đã đoạt giải độc tấu đàn bầu với các tác phẩm Ru con Nam Bộ (giải ba, 1999), Trống cơm (giải nhì, 2001), Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người (giải nhất, 2003)... Cái kiểu đánh đàn của Nguyễn Chí Bình cũng thật lạ: không gảy bằng que như người khác mà dùng ngón tay búng vào dây đàn và những âm thanh từ đó ngân vang: Câu hò bên bờ Hiền Lương, Giữa Mạc Tư Khoa nghe câu hò ví dặm nghe vương vất nỗi buồn, rồi anh chuyển qua những bài có tiết tấu nhanh Trống cơm, Lý ngựa ô Nam Bộ... khi ngón tay anh gõ gõ sát vào bầu đàn (một kiểu chuyển tông), anh bạn cùng đi với tôi vỗ đét vào đùi: “Tuyệt vời!”.

Hà Đình Nguyên

Việt Báo

Video nổi bật

Thót tim đi xe đạp trên vách núi thẳng đứng
00:00 / --:--

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Tứ kết Champions League: Cuộc chiến của 2 trường phái

Tấn công và phòng ngự là 2 trường phái đã có cuộc chiến rất căng thẳng trong nhiều mùa giải vừa qua. Và năm nay, cuộc đấu ấy lại có cơ hội nảy sinh ngay ở vòng tứ kết…

Lễ chùa đầu năm ở 'xứ sở sương mù'

Với đông đảo cộng đồng kiều bào sinh sống, làm ăn ở Vương quốc Anh, Chùa Linh Sơn ở thủ đô London từ lâu đã trở thành một địa chỉ tín ngưỡng thân thuộc để bà con tìm thấy sự bình an trong tâm khảm và hồn khí quê hương. Mỗi dịp Tết đến Xuân về, ngôi chùa này lại thêm tấp nập chào đón những người con dù ở xa Tổ quốc vẫn giữ phong tục đi lễ chùa đầu xuân.

Kết quả sơ bộ bầu cử Quốc hội tại Bolivia

Báo chí Bolivia ngày 29/3 đưa tin phe đối lập đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử địa phương diễn ra trước đó cùng ngày tại 2 khu vực có tầm ảnh hưởng lớn là thủ đô La Paz và thành phố El Alto.

Xôn xao phim giống thảm họa máy bay Germanwings

 Rất nhiều khán giả đã chỉ ra những điểm tương đồng khó tin giữa nội dung được đề cập trong bộ phim "Wild Tales" với thảm họa máy bay của hãng Germanwings tuần trước.

Nhận xét tin Người chế tác những cây đàn bầu tre nứa độc đáo

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Người chế tác những cây đàn bầu tre nứa độc đáo bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nguoi che tac nhung cay dan bau tre nua doc dao ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Người chế tác những cây đàn bầu tre nứa độc đáo ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

The processing of bamboo trees unique monochord
Nguyen Chi Binh, South Vietnam, from past to present, ethnic instrument, shaped, only one, monochord, guitar, bamboo, unique performances, the work, as he, who

From past to present, trees are shaped monochord instrument is a unique nation, because it's only an anchor rope on a wooden box turned upside-shaped trough. So, who would not be surprised to see artists performing Chi Binh Nguyen guitar cast ...

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su tuan qua 13 nguoi chet trong vu sap gian giao
    Thời sự tuần qua: 13 người chết trong vụ sập giàn giáo

    Tạm ngừng thi công lấn sông Đồng Nai; Công an HN không can thiệp phát ngôn của ĐH Lâm nghiệp; Khánh Thi bức xúc về tin đồn "yêu người kém 12 tuổi"; Vụ ly hôn 1.500 lượng vàng của đại gia Miền Tây; Sập giàn giáo ở Formosa: Kết thúc cứu nạn, 13 người chết; Máy bay rơi và gãy đôi ở Bình Thuận...là những tin tức thời sự nổi bật tuần qua.

  • Thoi su trong ngay May bay roi o Binh Thuan
    Thời sự trong ngày: Máy bay rơi ở Bình Thuận

    Thứ trưởng Bộ Tài nguyên lên tiếng vụ Đồng Nai lấp sông; Sập giàn giáo ở Formosa: Kết thúc cứu nạn, 13 người chết; Máy bay rơi và gãy đôi ở Bình Thuận;Thực hư ca phẫu thuật toàn đỉa tại BV Bạch Mai; Thanh niên làm 'chuyện người lớn' với 2 nữ sinh lớp 8...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 26/3.

  • Thoi su tuan qua Dinh chi can bo vu chat cay xanh
    Thời sự tuần qua: Đình chỉ cán bộ vụ chặt cây xanh

    Lại lùi luật Biểu tình sang 2016; Vụ chặt cây: Đình chỉ hàng loạt cán bộ Sở Xây dựng; Học sinh Trà Vinh đánh bạn: Đình chỉ cả hiệu trưởng, hiệu phó; Công bố 10 gương mặt trẻ tiêu biểu 2014; Vớ được clip sex trong máy tính cũ, đòi chuộc 5 tỷ; Bắt tạm giam hoa hậu người Việt tại Nga...là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Thoi su 24h213 Ha Noi trong nham cay vang tam
    Thời sự 24h(21/3): Hà Nội trồng nhầm cây vàng tâm?

    Vụ bất thường dự án triệu đô: Công an vào cuộc; Hàng cây mới vừa được thay thế trên phố Hà Nội; Đại gia bị hoa hậu lừa 16 tỷ đồng là ai?; Thủy quái Mekong trong nồi lẩu trăm triệu đại gia Sài Gòn; Vũ Hoàng Điệp: Kinh tởm với mối tình đầu dài 2 năm!; Bất ngờ gục chết khi CSGT kiểm tra giấy tờ...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 21/3.

  • Thoi su 24h203 Bat tam giam mot hoa hau
    Thời sự 24h(20/3): Bắt tạm giam một hoa hậu

    Chi tiết dự kiến lịch thi THPT quốc gia; Chủ tịch HN: Không có chuyện “kiếm chác” từ việc chặt 6.700 cây; Gần 150 xe tiền tỷ của đại gia Dũng "mặt sắt" phủ bụi; Bầu Hiển đề nghị mua sân bay Phú Quốc...

  • Hang loat nu sinh hoc sinh mat tich bi an
    Hàng loạt nữ sinh, học sinh mất tích bí ẩn

    Chỉ trong vòng 10 ngày đã có 3 nữ sinh viên (SV) mất tích, trong đó một nữ sinhđã tử vong. Chiều 26/3, Ths Trịnh Hữu Chung, Trưởng phòng Công tác học sinh sinh viên (HSSV) Trường ĐH quốc tế Hồng Bàng cho biết: Riêng SV Ng. Tr...

  • Sap gian giao o Formosa
    Sập giàn giáo ở Formosa

    Vào lúc 10h ngày 27/3/2015, tại hội trường Tỉnh uỷ Hà Tĩnh diễn ra cuộc họp báo về vụ sập giàn giáo ở Hà Tĩnh gây thương vong hàng chục người tại công trường Formosa.

  • Viet Nam tieu thu gan 70 tan vang
    Việt Nam tiêu thụ gần 70 tấn vàng?

    Chúng ta phải hiểu rằng việc nhập vàng vào Việt Nam không phải chỉ để tăng dự trữ tiền tệ mà còn có nhiều mục đích khác nữa.

  • Coi do Thao bo luon nhan cach
    Cởi đồ - Tháo bỏ luôn nhân cách

    Chỉ trong vòng 4 ngày (12/3 - 15/3) dân mạng được một phen "choáng váng" khi chứng kiến 2 màn "tự nguyện" cởi đồ giữa chốn đông người của 2 cô gái trẻ.

  • Ha noi chat ha 6700 cay xanh
    Hà nội chặt hạ 6.700 cây xanh

    Chứng kiến những hàng cây bị đốn hạ nhóm Trắng đã chế lại lời ca khúc Một “rừng” người – một đời cây gây xúc động. ------------ Xem thêm: Hà nội chặt hạ 6.700 cây xanh, http://vietbao.vn/tp/Ha-noi-chat-ha-6700-cay-xanh/8770793/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 223 283
    Sự kiện quốc tế nổi bật (22/3 - 28/3)

    Israel do thám các cuộc hội đàm chương trình hạt nhân Iran; Người cha sáng lập nước Singapore, ông Lý Quang Diệu qua đời ở tuổi 91; Tai nạn máy bay Airbus 320 mang số hiệu 4U9525 rơi ở Pháp khiến 150 người bỏ mạng... là những tin chính trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Sự kiện quốc tế nổi bật (22/3 - 28/3), http://vietbao.vn/The-gioi/Su-kien-quoc-te-noi-bat-223-283/2147548631/433/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh Showbiz tuan 2203 2803
    Toàn cảnh Showbiz tuần (22/03 – 28/03)

    Vũ Ngọc Đãng làm phim 18 tỷ của Ngọc Trinh, Tin đồn Phương Nga vướng vòng lao lý vì...'ngải quật', Bằng Kiều bị chỉ trích vì ‘rũ bỏ’ 13 năm công sức của vợ cũ, Nhiều bằng chứng cho thấy Khánh Thi - Phan Hiển yêu nhau, Đám cưới Bebe Phạm và Dustin Nguyễn, Lee Min Ho và Suzy (MissA) đang hẹn hò, Zayn Malik chính thức rời One Direction sau 5 năm gắn bó, Miley Cyrus và bạn trai tình cảm, bác bỏ tin đồn chia tay, Angelina Jolie truyền can đảm cho phụ nữ ung thư, ... là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh Showbiz tuần (22/03 – 28/03), http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Toan-canh-Showbiz-tuan-2203-2803/2147548589/49/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Luot nhanh nhieu tin suc khoe quan trong tuan qua 23293
    Lướt nhanh nhiều tin sức khỏe quan trọng tuần qua (23-29/3)

    Vụ việc "Bác sĩ từ chối mổ vì biết bệnh nhân là người viết báo" thu hút sự chú ý của dư luận, công tác y tế cứu nạn nhanh chóng cho sự cố sập giàn giáo ở Vũng Áng, nhiều cảnh báo các bệnh mùa hè bắt đầu "vào mùa", thêm những lời khuyên bổ ích bảo vệ sức khỏe lúc giao mùa... là những thông tin sức khỏe quan trọng tuần qua. ------------ Xem thêm: Lướt nhanh nhiều tin sức khỏe quan trọng tuần qua (23-29/3), http://vietbao.vn/Suc-khoe/Luot-nhanh-nhieu-tin-suc-khoe-quan-trong-tuan-qua-23293/2147548577/248/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2203 2803
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (22/03 - 28/03)

    Hàng loạt nữ sinh, học sinh mất tích bí ẩn; “Mượn danh” lãnh đạo cấp cao để lừa đảo; Đằng sau câu chuyện Hoa hậu Trương Hồ Phương Nga bị bắt; Trùm ma túy thời Youtube; Tử tù Hồ Duy Hải: Có đủ 4 căn cứ để kháng nghị; Lời xin lỗi muộn của nhóm côn đồ tại phiên tòa;......là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (22/03 - 28/03), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2203-2803/2147548553/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nghin le chuyen tuan qua 2203 2803
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (22/03 - 28/03)

    Toàn cảnh sập giàn giáo công trường Formosa - Hà Tĩnh; Trực thăng rơi ở đảo Phú Quý- Bình Thuận; Toàn văn 21 câu trả lời vụ chặt hạ cây xanh của Hà Nội; Bác sĩ từ chối mổ cho người viết báo; Học sinh bắt buộc đội mũ bảo hiểm khi đi xe đạp điện... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (22/03 - 28/03), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-2203-2803/2147548574/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn