Người chế tác những cây đàn bầu tre nứa độc đáo

Nguoi che tac nhung cay dan bau tre nua doc dao
Anh Nguyễn Chí Bình với cây đàn bầu tự chế từ tre nứa (ảnh: D.Đ.Minh).
Từ xưa đến nay, cây đàn bầu luôn được định hình là loại nhạc cụ dân tộc độc đáo, bởi nó chỉ có một sợi dây neo trên một hộp đàn bằng gỗ hình cái máng úp ngược. Bởi thế, ai mà chẳng ngạc nhiên khi thấy nghệ sĩ Nguyễn Chí Bình biểu diễn cây đàn bầu làm bằng... một khúc tre!

Hơn thế nữa, cây đàn này thật ra là những ống tre, khúc nứa rời được Nguyễn Chí Bình lắp ráp lại trong nháy mắt bằng những thao tác chính xác, dứt khoát...

Nguyễn Chí Bình sinh năm 1954 tại Sài Gòn nhưng mới được 8 tháng tuổi thì gia đình tập kết ra Bắc về sống ở xã Hải Thịnh, huyện Hải Hậu (Nam Định) quê cha. Tuổi thơ của Bình lớn lên trong tiếng bom rền, đạn vang của thời kỳ giặc tiến hành cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc. Có lẽ vì thế cho nên khi lần đầu tiên Bình nghe được tiếng đàn bầu (do Đoàn Văn công Tổng cục Chính trị về biểu diễn phục vụ ở xã Hải Thịnh), tâm hồn cậu bé đã thật sự bị lôi cuốn bởi những âm thanh diệu kỳ của loại đàn này. Không cưỡng lại được, cậu đã cùng đám bạn đồng trang lứa đua nhau “chế tạo” đàn bầu. Họ đi kiếm gỗ làm thân đàn, lấy lon sữa bò, ống ngoáy trầu làm bầu đàn, vót tre già làm cần, tìm dây điện thoại làm dây v.v... Cái “phong trào làm đàn bầu” rồi cũng chìm dần, duy có Nguyễn Chí Bình là cứ tỉ mẩn, mày mò... Với cây đàn bầu tự chế, anh đã có thể diễn tấu được nhiều bài bản như Ru con Nam Bộ, Vì miền Nam (Huy Thục)... Dần dần, tiếng đàn bầu của Chí Bình được bà con quê hương chấp nhận và yêu thích qua các chương trình văn nghệ trên... loa phóng thanh xã.

Năm 1976, Nguyễn Chí Bình lên đường vào Nam tìm kế mưu sinh, hành trang chỉ vỏn vẹn một bộ đồ lính và... một cây đàn bầu! Rồi anh được nhận vào làm chuyên viên kỹ thuật sửa chữa máy may của Cục Quân trang (Tổng cục Hậu cần). Từ đó anh tham gia vào phong trào văn nghệ quần chúng của đơn vị, rồi 10 năm ở Sở Thương nghiệp TP và cuối cùng là tham gia Đoàn Ca múa nhạc Hội Cựu chiến binh TP Hồ Chí Minh (đầu thập niên 90). Lúc này gia đình anh đã có một chỗ ở cố định trên đường Nguyễn Thiện Thuật (Q.3). Vô tình, anh ở đúng vào cái “xóm” chuyên sản xuất các loại đàn. Những kỷ niệm thời niên thiếu trỗi dậy và với tay nghề của một “chuyên viên kỹ thuật”, anh lại... mày mò, tỉ mẩn chế tác những cây đàn bầu bằng tre. Tại sao lại chọn tre nứa mà không là gỗ như truyền thống? Anh trả lời: “Thực ra từ dạo còn ở ngoài quê tôi cũng đã từng lấy cây tre làm thân đàn bầu nhưng chỉ với tính chất thể nghiệm. Còn sau này, tôi nghĩ tre nứa là nguyên liệu lúc nào cũng có sẵn ở khắp mọi miền đất nước. Hơn nữa, đồng bào Tây Nguyên đã từng khai thác triệt để ưu điểm của tre nứa trong việc chế tác nhạc cụ trong khi miền xuôi chỉ có mỗi... cây sáo trúc. Tôi nghĩ đưa thêm vào danh mục này một nhạc cụ của đồng bằng cũng là điều thú vị và độc đáo. Hơn nữa, thớ gỗ của cây tre phát triển theo chiều dọc và khoảng rỗng trong thân tre rất tốt với âm thổ để làm bầu cộng hưởng cho đàn bầu. Dĩ nhiên, do sống lâu ở “xóm đóng đàn” nên tôi cũng biết và đã áp dụng những kỹ thuật xử lý nguyên liệu trước khi làm đàn như: ngâm nước muối, phơi khô rồi qua những công đoạn “gia nhiệt”, hút nhựa và tạp chất... Sau khi đóng thì tạo vẻ mỹ thuật (vẽ hoa văn, rồng phụng bằng bút sắt hoặc cẩn xà cừ). Vì thực hiện hoàn toàn bằng thủ công nên đàn bầu của tôi chẳng cây nào giống cây nào (đã làm được khoảng 30 cây). Tôi không chủ trương kinh doanh, thỉnh thoảng cũng có bán cho những người quen biết để lấy tiền mua nguyên vật liệu làm tiếp...”.

Từng xách cây đàn bầu đi biểu diễn nên Nguyễn Chí Bình “thấm thía” những trở ngại: thân đàn dài và cồng kềnh, trước khi biểu diễn phải tốn nhiều thời gian cho việc sắp xếp vị trí đặt đàn sao cho thật vững vàng, rồi ổ cắm điện... Do vậy hầu như đêm nào anh cũng nằm nghĩ cách cải tạo cây đàn bầu của mình sao cho ngày càng có tính cơ động cao: gọn nhẹ, chắc chắn và thẩm mỹ. Để tạo điểm tựa chắc chắn, khi đàn không bị lắc anh chọn cách làm đàn 3 chân (cổ nhân vẫn nói vững như kiềng ba chân) bằng 3 đoạn trúc có hệ thống đinh vít để có thể xếp gọn dọc theo thân đàn hoặc cũng có thể tháo rời ra. Rồi gắn nam châm vào các điểm dưới đàn để hút chặt với những thỏi nam châm ở giá đỡ hoặc ở giải băng quấn quanh đùi. Chưa dừng lại ở đó, anh còn nghĩ ra cách làm thân đàn bằng 2 ống tre rời có gắn bản lề để có thể gấp lại được (tất cả đều được bỏ gọn vào một túi nhỏ). Ngoài ra, do âm thanh của đàn bầu rất nhỏ, khi biểu diễn phải qua bộ phận tăng âm nên nếu nơi biểu diễn không có điện (hoặc bị cúp điện) thì... chịu chết, anh đã thiết kế một bộ mobil tăng âm sử dụng dòng điện một chiều (pin 9-12 vol) rất gọn, đặt hẳn trong hộp đàn, chỉ cần bật công tắc là sử dụng được ngay khi gặp sự cố về điện.

Với đàn bầu tre nứa, Nguyễn Chí Bình đã liên tục tham dự các Liên hoan Ca múa nhạc dân tộc Giai điệu quê hương và đã đoạt giải độc tấu đàn bầu với các tác phẩm Ru con Nam Bộ (giải ba, 1999), Trống cơm (giải nhì, 2001), Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người (giải nhất, 2003)... Cái kiểu đánh đàn của Nguyễn Chí Bình cũng thật lạ: không gảy bằng que như người khác mà dùng ngón tay búng vào dây đàn và những âm thanh từ đó ngân vang: Câu hò bên bờ Hiền Lương, Giữa Mạc Tư Khoa nghe câu hò ví dặm nghe vương vất nỗi buồn, rồi anh chuyển qua những bài có tiết tấu nhanh Trống cơm, Lý ngựa ô Nam Bộ... khi ngón tay anh gõ gõ sát vào bầu đàn (một kiểu chuyển tông), anh bạn cùng đi với tôi vỗ đét vào đùi: “Tuyệt vời!”.

Hà Đình Nguyên

Việt Báo

Video nổi bật

Ấn tượng với màn tỉ thí kung fu của hai mĩ nhân
00:00 / --:--

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Nghìn lẻ chuyện tuần qua (12/04 - 18/04)

Bé trai 1 tuổi tử vong tại BV Hồng Ngọc; Máy bay SU-22 rơi xuống biển; Phi công, tiếp viên hàng không được lợi bao nhiêu từ mỗi chuyến hàng xách tay”?; Xà cừ Hà Nội bị đẽo vỏ: Đề nghị công an điều tra... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

Toàn cảnh Showbiz tuần (12/04 – 18/04)

Lan Ngọc dành giải quán quân Bước nhảy hoàn vũ 2015, "Fast & Furious 7" cán mốc doanh thu 100 tỉ tại Việt Nam, Ngọc Trinh trở thành Nữ hoàng bikini châu Á, Xuân Bắc "chốt" cát-xê 8 tỉ đồng, vượt nhiều tên tuổi lớn, Thân thế ít người biết về 2 người mẫu bán dâm nghìn đô, HH Kỳ Duyên bị tố làm màu, Em út EXO-M lại bị đồn rời nhóm,...

Đội hình kết hợp Chelsea và M.U cực mạnh

Như thường lệ trước các trận đấu lớn, chúng ta hãy cùng lắp ghép một đội hình mạnh nhất từ các ngôi sao của hai đội bóng, tính theo phong độ họ đã thể hiện.

Hóa chất trong nhà: Hiểm họa cho trẻ

Theo bác sĩ Nguyễn Minh Tiến, Trưởng khoa Hồi sức Tích cực - Chống độc bệnh viện Nhi Đồng 1 TP.HCM, trong năm qua bệnh viện Nhi Đồng 1 đã tiếp nhận hơn 50 ca ngộ độc hóa chất. Tuy không để lại hậu quả nặng nề cho trẻ, nhưng điều đáng nói là tình trạng trên xuất phát từ sự bất cẩn của người lớn.

Nhận xét tin Người chế tác những cây đàn bầu tre nứa độc đáo

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Người chế tác những cây đàn bầu tre nứa độc đáo bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nguoi che tac nhung cay dan bau tre nua doc dao ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Người chế tác những cây đàn bầu tre nứa độc đáo ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

The processing of bamboo trees unique monochord
Nguyen Chi Binh, South Vietnam, from past to present, ethnic instrument, shaped, only one, monochord, guitar, bamboo, unique performances, the work, as he, who

From past to present, trees are shaped monochord instrument is a unique nation, because it's only an anchor rope on a wooden box turned upside-shaped trough. So, who would not be surprised to see artists performing Chi Binh Nguyen guitar cast ...

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h164 Dan lai chan xe tren quoc loi 1A
    Thời sự 24h(16/4): Dân lại chặn xe trên quốc lội 1A

    Tổng TTCP gọi điện cho đoàn thanh tra cây Hà Nội; Hàng cổ thụ Thủ đô ứa nhựa sau những vết chém lạ; Nửa đêm phá cửa xe đưa thi thể 2 thầy giáo ra ngoài; Chuyện hậu trường be bét của truyền hình thực tế; Thủ đoạn cực kỳ tinh vi của siêu lừa qua Facebook ở HN...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 15/4.

  • Thoi su 24h174 May bay roi o Binh Thuan
    Thời sự 24h(17/4): Máy bay rơi ở Bình Thuận

    TQ mở rộng phi pháp bãi đá ở Trường Sa; Máy bay rơi ở Bình Thuận, 2 phi công nhảy dù; Hà Nội: Nhiều phố có hàng cổ thụ bị vết 'chém' lạ; 'Trùm' đường dây người mẫu bán dâm cho đại gia ở SG; 5 người đẹp Việt trần tình nghi án "đi khách"; Tai nạn thảm khốc sau bữa tiệc thôi nôi...là những tin tức thời sự nổi bật trong ngày 16/4.

  • Thoi su 24h154 Xin tien chua ung thu cho con
    Thời sự 24h(15/4): 'Xin tiền chữa ung thư cho con'

    8 người tranh chức Cục trưởng Đường sắt VN; Hành động lạ của người mẹ 'xin tiền chữa ung thư cho con'; Chở xác người vứt giữa phố; Khoe 'chiến tích' và ảnh sex để bôi xấu bạn gái cũ; 'Cá chép hóa rồng' 200 tấn trên sông Hàn; Nữ hung thủ giết 3 bà cháu im lặng trong trại giam...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 14/4.

  • Thoi su 24h144 3 nguoi mot nha bi giet tan nhan
    Thời sự 24h(14/4): 3 người một nhà bị giết tàn nhẫn

     Không tăng giá bán xăng dầu; Trứng kiến 700 ngàn/kg: Dân Hà thành mua cả yến ăn dần; Choáng với váy áo hở bạo của Thanh Lam; Cầm dao cướp tiệm vàng, bị dân vây đánh bầm dập; Nhờ cứu hộ mới đưa được xác nữ sinh khỏi gầm container; 

  • Thoi su tuan qua Ho bien 100 trieu thanh 130 ty
    Thời sự tuần qua: Hô biến 100 triệu thành... 130 tỷ

    Tiếp tục tăng giá viện phí; Bị “chôn sống” khi ngăn cản thi công quốc lộ 1A; Bức ảnh nướng gà bằng đèn khò gây bão; ‘Thổi’ giá thiết bị từ 100 triệu lên 130 tỷ; Thực hư vụ nữ sinh bị hiếp và giết ở Hà Nội...

  • Dieu chinh gia dich vu y te
    Điều chỉnh giá dịch vụ y tế

    Theo phân tích từ Bộ Y tế, việc điều chỉnh giá dịch vụ y tế, đối với người bệnh có thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) được lợi đầu tiên vì được thụ hưởng dịch vụ y tế chất lượng tốt hơn...

  • Phi cong va tiep vien VNA bi bat tai Han Quoc
    Phi công và tiếp viên VNA bị bắt tại Hàn Quốc

    Cục Hàng không VN đang tiến hành rà soát lại tất cả các khâu soi chiếu an ninh tại Cảng Hàng không Quốc tế Nội Bài để lãm rõ nguyên nhân phi công và tiếp viên Vietnam Airlines có thể “qua mặt” anh ninh vận chuyển 6kg vàng từ..

  • Gan camera tren mu CSGT
    Gắn camera trên mũ CSGT

    Chỉ mang tính thử nghiệm, nhưng việc gắn camera trên mũ CSGT đã đem lại nhiều hiệu quả, khiến người vi phạm giao thông tâm phục, khẩu phục.

  • Nhung ky an trong lich su to tung Viet Nam
    Những kỳ án trong lịch sử tố tụng Việt Nam

    5 người cùng bị truy tố về tội giết người trong một vụ án. Kỳ án 'ma cũ bắt nạt ma mới' và sự thật bất ngờ; Kỳ án “Chúc Anh Đài” thời @ chuyên đi trộm cắp; Kỳ án tòa xử buộc người không vay phải trả nợ...

  • Be gai bi bong o truong Mam non
    Bé gái bị bỏng ở trường Mầm non

    Bé gái 3 tuổi bỏng nặng phần bụng, ngực và một phần cổ, mặt vì bị bạn đốt váy trong lớp học tại trường mầm non ở thị trấn thuộc huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái.

  • Su kien quoc te noi bat 124 184
    Sự kiện quốc tế nổi bật (12/4 - 18/4)

    Bà Hillary Clinton sẵn sàng chạy đua vào Nhà Trắng năm 2016; ông Putin trực tiếp giải đáp thắc mắc trên truyền hình; Hàn Quốc công khai cuộc phỏng vấn cuối đời cố Chủ tịch Keangnam; Triều Tiên kỷ niệm sinh nhật Chủ tịch Kim Nhật Thành... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1204 1804
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (12/04 - 18/04)

    Bé trai 1 tuổi tử vong tại BV Hồng Ngọc; Máy bay SU-22 rơi xuống biển; Phi công, tiếp viên hàng không được lợi bao nhiêu từ mỗi chuyến hàng xách tay”?; Xà cừ Hà Nội bị đẽo vỏ: Đề nghị công an điều tra... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Diem nhanh tin suc khoe quan trong tuan qua 134 194
    Điểm nhanh tin sức khỏe quan trọng tuần qua (13/4 - 19/4)

    Nhiều người bệnh bức xúc vì bác sĩ vô tâm, chẩn đoán nhầm; những chú ý đặc biệt khi ăn hải sản, món ăn mùa hè, bỏ túi những bí quyết phòng tránh bệnh ngày nắng nóng, thêm nhiều khám phá thú vị về chuyện "yêu" và sức khỏe giới tính,... là những tin sức khỏe quan trọng tuần qua. ------------ Xem thêm: Điểm nhanh tin sức khỏe quan trọng tuần qua (13/4 - 19/4), http://vietbao.vn/Suc-khoe/Diem-nhanh-tin-suc-khoe-quan-trong-tuan-qua134-194/2147554199/248/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh Showbiz tuan 1204 1804
    Toàn cảnh Showbiz tuần (12/04 – 18/04)

    Lan Ngọc dành giải quán quân Bước nhảy hoàn vũ 2015, "Fast & Furious 7" cán mốc doanh thu 100 tỉ tại Việt Nam, Ngọc Trinh trở thành Nữ hoàng bikini châu Á, Xuân Bắc "chốt" cát-xê 8 tỉ đồng, vượt nhiều tên tuổi lớn, Thân thế ít người biết về 2 người mẫu bán dâm nghìn đô, Hoa hậu Kỳ Duyên bị tố làm màu trong việc bán dưa hấu, CL (2NE1) chỉ chịu thua Tổng thống Nga, Em út EXO-M lại bị đồn rời nhóm, "Bạn gái ngực lép" úp mở tuyên bố chia tay G-Dragon,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh Showbiz tuần (12/04 – 18/04), http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Toan-canh-Showbiz-tuan-1204-1804/2147554226/49/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1204 1804
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/04 - 18/04)

    Người mẫu, hoa khôi... bán dâm giá nghìn đô; Phi công và tiếp viên VNA bị bắt tại Hàn Quốc; Thảm án 3 bà cháu bị chém chết; Điều chưa biết về vụ trộm táo bạo nhất lịch sử; Những phi vụ táo tợn của “Băng cướp Hắc Long”; Bóc mẽ những chiêu thức tinh vi trong thế giới cá độ online;......là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/04 - 18/04), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-1204-1804/2147554187/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn