Người chế tác những cây đàn bầu tre nứa độc đáo

Nguoi che tac nhung cay dan bau tre nua doc dao
Anh Nguyễn Chí Bình với cây đàn bầu tự chế từ tre nứa (ảnh: D.Đ.Minh).
Từ xưa đến nay, cây đàn bầu luôn được định hình là loại nhạc cụ dân tộc độc đáo, bởi nó chỉ có một sợi dây neo trên một hộp đàn bằng gỗ hình cái máng úp ngược. Bởi thế, ai mà chẳng ngạc nhiên khi thấy nghệ sĩ Nguyễn Chí Bình biểu diễn cây đàn bầu làm bằng... một khúc tre!

Hơn thế nữa, cây đàn này thật ra là những ống tre, khúc nứa rời được Nguyễn Chí Bình lắp ráp lại trong nháy mắt bằng những thao tác chính xác, dứt khoát...

Nguyễn Chí Bình sinh năm 1954 tại Sài Gòn nhưng mới được 8 tháng tuổi thì gia đình tập kết ra Bắc về sống ở xã Hải Thịnh, huyện Hải Hậu (Nam Định) quê cha. Tuổi thơ của Bình lớn lên trong tiếng bom rền, đạn vang của thời kỳ giặc tiến hành cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc. Có lẽ vì thế cho nên khi lần đầu tiên Bình nghe được tiếng đàn bầu (do Đoàn Văn công Tổng cục Chính trị về biểu diễn phục vụ ở xã Hải Thịnh), tâm hồn cậu bé đã thật sự bị lôi cuốn bởi những âm thanh diệu kỳ của loại đàn này. Không cưỡng lại được, cậu đã cùng đám bạn đồng trang lứa đua nhau “chế tạo” đàn bầu. Họ đi kiếm gỗ làm thân đàn, lấy lon sữa bò, ống ngoáy trầu làm bầu đàn, vót tre già làm cần, tìm dây điện thoại làm dây v.v... Cái “phong trào làm đàn bầu” rồi cũng chìm dần, duy có Nguyễn Chí Bình là cứ tỉ mẩn, mày mò... Với cây đàn bầu tự chế, anh đã có thể diễn tấu được nhiều bài bản như Ru con Nam Bộ, Vì miền Nam (Huy Thục)... Dần dần, tiếng đàn bầu của Chí Bình được bà con quê hương chấp nhận và yêu thích qua các chương trình văn nghệ trên... loa phóng thanh xã.

Năm 1976, Nguyễn Chí Bình lên đường vào Nam tìm kế mưu sinh, hành trang chỉ vỏn vẹn một bộ đồ lính và... một cây đàn bầu! Rồi anh được nhận vào làm chuyên viên kỹ thuật sửa chữa máy may của Cục Quân trang (Tổng cục Hậu cần). Từ đó anh tham gia vào phong trào văn nghệ quần chúng của đơn vị, rồi 10 năm ở Sở Thương nghiệp TP và cuối cùng là tham gia Đoàn Ca múa nhạc Hội Cựu chiến binh TP Hồ Chí Minh (đầu thập niên 90). Lúc này gia đình anh đã có một chỗ ở cố định trên đường Nguyễn Thiện Thuật (Q.3). Vô tình, anh ở đúng vào cái “xóm” chuyên sản xuất các loại đàn. Những kỷ niệm thời niên thiếu trỗi dậy và với tay nghề của một “chuyên viên kỹ thuật”, anh lại... mày mò, tỉ mẩn chế tác những cây đàn bầu bằng tre. Tại sao lại chọn tre nứa mà không là gỗ như truyền thống? Anh trả lời: “Thực ra từ dạo còn ở ngoài quê tôi cũng đã từng lấy cây tre làm thân đàn bầu nhưng chỉ với tính chất thể nghiệm. Còn sau này, tôi nghĩ tre nứa là nguyên liệu lúc nào cũng có sẵn ở khắp mọi miền đất nước. Hơn nữa, đồng bào Tây Nguyên đã từng khai thác triệt để ưu điểm của tre nứa trong việc chế tác nhạc cụ trong khi miền xuôi chỉ có mỗi... cây sáo trúc. Tôi nghĩ đưa thêm vào danh mục này một nhạc cụ của đồng bằng cũng là điều thú vị và độc đáo. Hơn nữa, thớ gỗ của cây tre phát triển theo chiều dọc và khoảng rỗng trong thân tre rất tốt với âm thổ để làm bầu cộng hưởng cho đàn bầu. Dĩ nhiên, do sống lâu ở “xóm đóng đàn” nên tôi cũng biết và đã áp dụng những kỹ thuật xử lý nguyên liệu trước khi làm đàn như: ngâm nước muối, phơi khô rồi qua những công đoạn “gia nhiệt”, hút nhựa và tạp chất... Sau khi đóng thì tạo vẻ mỹ thuật (vẽ hoa văn, rồng phụng bằng bút sắt hoặc cẩn xà cừ). Vì thực hiện hoàn toàn bằng thủ công nên đàn bầu của tôi chẳng cây nào giống cây nào (đã làm được khoảng 30 cây). Tôi không chủ trương kinh doanh, thỉnh thoảng cũng có bán cho những người quen biết để lấy tiền mua nguyên vật liệu làm tiếp...”.

Từng xách cây đàn bầu đi biểu diễn nên Nguyễn Chí Bình “thấm thía” những trở ngại: thân đàn dài và cồng kềnh, trước khi biểu diễn phải tốn nhiều thời gian cho việc sắp xếp vị trí đặt đàn sao cho thật vững vàng, rồi ổ cắm điện... Do vậy hầu như đêm nào anh cũng nằm nghĩ cách cải tạo cây đàn bầu của mình sao cho ngày càng có tính cơ động cao: gọn nhẹ, chắc chắn và thẩm mỹ. Để tạo điểm tựa chắc chắn, khi đàn không bị lắc anh chọn cách làm đàn 3 chân (cổ nhân vẫn nói vững như kiềng ba chân) bằng 3 đoạn trúc có hệ thống đinh vít để có thể xếp gọn dọc theo thân đàn hoặc cũng có thể tháo rời ra. Rồi gắn nam châm vào các điểm dưới đàn để hút chặt với những thỏi nam châm ở giá đỡ hoặc ở giải băng quấn quanh đùi. Chưa dừng lại ở đó, anh còn nghĩ ra cách làm thân đàn bằng 2 ống tre rời có gắn bản lề để có thể gấp lại được (tất cả đều được bỏ gọn vào một túi nhỏ). Ngoài ra, do âm thanh của đàn bầu rất nhỏ, khi biểu diễn phải qua bộ phận tăng âm nên nếu nơi biểu diễn không có điện (hoặc bị cúp điện) thì... chịu chết, anh đã thiết kế một bộ mobil tăng âm sử dụng dòng điện một chiều (pin 9-12 vol) rất gọn, đặt hẳn trong hộp đàn, chỉ cần bật công tắc là sử dụng được ngay khi gặp sự cố về điện.

Với đàn bầu tre nứa, Nguyễn Chí Bình đã liên tục tham dự các Liên hoan Ca múa nhạc dân tộc Giai điệu quê hương và đã đoạt giải độc tấu đàn bầu với các tác phẩm Ru con Nam Bộ (giải ba, 1999), Trống cơm (giải nhì, 2001), Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người (giải nhất, 2003)... Cái kiểu đánh đàn của Nguyễn Chí Bình cũng thật lạ: không gảy bằng que như người khác mà dùng ngón tay búng vào dây đàn và những âm thanh từ đó ngân vang: Câu hò bên bờ Hiền Lương, Giữa Mạc Tư Khoa nghe câu hò ví dặm nghe vương vất nỗi buồn, rồi anh chuyển qua những bài có tiết tấu nhanh Trống cơm, Lý ngựa ô Nam Bộ... khi ngón tay anh gõ gõ sát vào bầu đàn (một kiểu chuyển tông), anh bạn cùng đi với tôi vỗ đét vào đùi: “Tuyệt vời!”.

Hà Đình Nguyên

Việt Báo

Video được xem nhiều nhất

Độc đáo lễ rước thần lúa của người Chơro
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Tác hại của facebook và mối nguy của tâm lý đám đông

Có mỗi một vụ việc của 2 cô gái mâu thuẫn mà lôi kéo được hàng nghìn người tham gia, đây thực sự là một lời cảnh báo về tác hại của facebook, về sự nguy hiểm của tâm lý đám đông, độc giả Quỳnh Trần chia sẻ.

Nhận xét tin Người chế tác những cây đàn bầu tre nứa độc đáo

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Người chế tác những cây đàn bầu tre nứa độc đáo bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Nguoi che tac nhung cay dan bau tre nua doc dao ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Người chế tác những cây đàn bầu tre nứa độc đáo ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

The processing of bamboo trees unique monochord
Nguyen Chi Binh, South Vietnam, from past to present, ethnic instrument, shaped, only one, monochord, guitar, bamboo, unique performances, the work, as he, who

From past to present, trees are shaped monochord instrument is a unique nation, because it's only an anchor rope on a wooden box turned upside-shaped trough. So, who would not be surprised to see artists performing Chi Binh Nguyen guitar cast ...

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h278 Bat GD la chong cua mot a hau
    Thời sự 24h(27/8): Bắt GĐ là chồng của một á hậu

    Lương tối thiểu Việt Nam quá cao?; Bắt giám đốc là chồng một Á hậu chiếm đoạt 300 tỉ đồng; Chân dung Hoa hậu có gia thế hoành tráng nhất Việt Nam; Thông tin bất ngờ về tài xế taxi gây náo loạn phố HN

  • Thoi su 24h268 Them vu ca nha bi truy sat o Gia Lai
    Thời sự 24h(26/8): Thêm vụ cả nhà bị truy sát ở Gia Lai

     Tàu đâm ôtô, lái xe văng xuống cống tử vong; Ông Đặng Thành Tâm đối mặt với tin đồn bị bắt; Một nửa ít biết của MC Thanh Tùng, Thụy Vân; Bé gái bị mẹ tẩm xăng đốt vì thiếu nợ tiền vé số; 

  • Thoi su 24h258 Sat cong trinh duong sat tren cao roi trung o to
    Thời sự 24h(25/8): Sắt công trình đường sắt trên cao rơi trúng ô tô

     Dân khóc ròng vì 1.600 cây sưa đỏ bị chặt trộm; Thanh sắt công trình đường sắt trên cao rơi trúng ô tô; Ảnh bất ngờ của MC Long Vũ, Anh Tuấn; Xác định được lái xe Audi gây tai nạn trên cao tốc; 

  • Thoi su 24h248 Ca gia dinh tu lam dam tang cho minh
    Thời sự 24h(24/8): Cả gia đình tự làm đám tang cho... mình

     Bộ GTVT lên tiếng vụ xây cầu treo phục vụ chủ tịch xã; Lạ: Đang sống, cả nhà tự làm đám tang cho mình; Siêu xe 15 tỷ "nát đầu" sau khi đâm dải phân cách; Tài sản kếch xù của đại gia vừa đột tử ở HN; 

  • Thoi su tuan qua Tham an chem chet 4 nguoi o Gia Lai
    Thời sự tuần qua: Thảm án chém chết 4 người ở Gia Lai

    Bộ trưởng nhận trách nhiệm về bất cập trong xét tuyển ĐH; Ông Đoàn Văn Vươn được đề nghị đặc xá năm 2015; Xuất hiện dòng suối 'máu' bất thường ở Điện Biên; MC Thảo Vân bị tổn thương nặng nề trên máy bay; Giết vợ rồi đi cả ngàn km về quê chém chết tình địch; Xe máy chứa hơn một tỷ đồng bỏ lại bên lề đường...là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Nhung vu canh sat giao thong bat cuop
    Những vụ cảnh sát giao thông bắt cướp

    Đã có rất nhiều trường hợp vận chuyển ma túy, đối tượng truy nã bị bắt giữ ngay trên đường di chuyển và dĩ nhiên ở góc độ này, Cảnh sát giao thông chính là những người đấu tranh trực tiếp với những kẻ phạm tội

  • Bangkok rung chuyen vi danh bom
    Bangkok rung chuyển vì đánh bom

    19 giờ tối 17/8, một quả bom được cài ngay bên trong khuôn viên ngôi đền Hindu giáo ở trung tâm thủ đô Bangkok của Thái Lan đã phát nổ, gây ra một cảnh tượng tang hoang, hỗn loạn. Chưa có tổ chức nào nhận trách nhiệm gây ra vụ..

  • Tang tiep 1 ty gia noi bien do len 3
    Tăng tiếp 1% tỷ giá, nới biên độ lên +/-3%

    Nhận định về tình hình kinh tế Việt Nam trong sự biến động của tỷ giá, HSBC cho biết, Việt Nam trong thời gian gần đây đã thể hiện là một trong vài nền kinh tế châu Á có số liệu xuất khẩu mạnh mẽ... ------------ Xem thêm: Tăng tiếp 1% tỷ giá, nới biên độ lên +/-3%, http://vietbao.vn/tp/Ty-gia-tang/12367640/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Be 5 tuoi da day thi vi an com me nau
    Bé 5 tuổi đã dậy thì vì ăn cơm mẹ nấu

    Đó là lời khẳng định của các bác sỹ chuyên ngành trước hiện tượng, có nhiều trẻ mới chỉ 5 tuổi, thậm chí 2-3 tuổi đã có những biểu hiện của tuổi dậy thì.

  • Ong bo 9X gio bang xin viec giua duong
    Ông bố 9X giơ bảng xin việc giữa đường

    Mang tấm biển kể lể về hoàn cảnh khó khăn sau tốt nghiệp, ông bố 9X nhận được rất nhiều ý kiến đa chiều từ dân mạng, các bạn trẻ.

  • Tin Suc khoe tuan qua 15082208 Tranh cai clip tam be so sinh trong bon inox
    Tin Sức khỏe tuần qua (15/08-22/08): Tranh cãi clip tắm bé sơ sinh trong bồn inox

    Clip tắm bé sơ sinh trong bồn rửa inox gây tranh cãi; Cẩn trọng với bệnh viêm màng não; Bé gái 5 tuổi đã dậy thì vì ăn cơm mẹ nấu; Con nhiễm lỵ amip, đau bụng triền miên vì mẹ cho ăn cơm "nhá"; Ăn chay tốt cho sức khỏe hay không; Suy kiệt cơ thể và nhập viện vì mắc chứng loạn dâm;...là những tin sức khỏe đáng chú ý tuần qua. ------------ Xem thêm: Tin Sức khỏe tuần qua (15/08-22/08): Tranh cãi clip tắm bé sơ sinh trong bồn inox, http://vietbao.vn/Suc-khoe/Tin-Suc-khoe-tuan-qua-15082208-Tranh-cai-clip-tam-be-so-sinh-trong-bon-inox/2147590769/248/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 1608 22082015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 16/08 - 22/08/2015

    Chiều 19/8 giá xăng giảm gần 800 đồng/lít, với lần điêu chỉnh này các DN xăng dầu vẫn tiếp tục lãi lớn nhờ giá xăng dầu NK giảm xuống mức thấp kỷ lục; cũng ngày 19/8 NHNN quyết định tăng thêm 1% tỷ giá bình quân liên ngân hàng giữa đồng Việt Nam với Đô la Mỹ, nới biên độ tỷ giá từ +/-2% lên +/-3% với mục đích chủ động dẫn dắt thị trường; CEO và Phó tổng giám đốc DongA Bank bị đình chỉ chức vụ, quyền hạn tại ngân hàng... Cùng với đó, những thông tin về bất động sản, tài chính- ngân hàng, thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 16/08 - 22/08/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-1608-22082015/2147590745/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nghin le chuyen tuan qua 1608 2208
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (16/08 - 22/08)

    Bục túi nước hầm lò than ở Quảng Ninh; Thực hư sinh viên trường múa thoát y phản cảm ở quán bar?; Cô gái xinh đẹp bỗng hóa thành bà lão đã qua đời; Tắm trẻ sơ sinh trong bồn rửa bát; Hà Nội mất nước, trách nhiệm như đứa trẻ mồ côi....là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (16/08 - 22/08), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-1608-2208/2147590760/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1608 2208
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (16/08 - 22/08)

    Đằng sau những vụ đột kích sới bạc lớn; Những má mì xinh đẹp điều hành bán dâm; 'Nóng' tội phạm trộm cắp xe máy; Những chiến công thầm lặng của lực lượng 141 Hà Nội; Nghi án con dâu hạ độc cả nhà bằng thuốc trừ sâu tại Trung Quốc; Những “bóng hồng” phá án khiến không ít trùm ma túy phải khiếp sợ;.....là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (16/08 - 22/08), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-1608-2208/2147590736/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 168228
    Sự kiện quốc tế nổi bật (16/8-22/8)

    Bangkok rung chuyển vì đánh bom; Indonesia đánh chìm 34 tàu cá nước ngoài; tình hình căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên; nữ Thủ tướng đầu tiên của Hàn Quốc lãnh án tù... là những tin chính trong tuần qua.