vietbao

Ngậm ngải... mót trầm

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Ngam ngai mot tram
Những sợi nắng vàng vọt cuối ngày rọi xiên xuống cánh rừng già. Trong khoảnh khắc chập choạng chiều hôm, họ như những bóng ma dật dờ ẩn hiện. Tôi gặng hỏi mãi, cuối cùng một người mới chịu lên tiếng: "Tìm trầm khỉ khô gì. Đi mót lại thì có...". Giọng khàn khàn, trầm đặc của người đàn ông như lạc vào tiếng gió, tiếng thú rừng hoang. Bất giác tôi rùng mình.

Cái thời những cánh rừng gió giáp ranh ba tỉnh Kontum, Quảng Ngãi, Quảng Nam là "mỏ" trầm hút hàng ngàn dân địa phương, dân tứ xứ từ tận Nghệ An, Hà Tĩnh, Thanh Hóa đến Phú Yên, Khánh Hòa... vào đây khai thác đã qua lâu lắm rồi.

Tạo vật quí giá của thiên nhiên đã bị con người "ăn" hết sạch, không còn đẻ ra "vàng" được nữa! Bây giờ, những người "đi điệu" (tìm trầm) ngày xưa cạn tiền và lớp em út, con cháu của họ đang cố đào bới lại những gì còn sót của một thời bị chê là đồ dỏm, đồ vụn rẻ tiền...

Những "bóng ma" trong rừng

N.K. Nam, L.V. Hoát, L.V. Hanh, dân Đức Phổ, Bình Sơn, Quảng Ngãi là ba trong số những người "hoài cổ" ấy. Tôi từ thị xã Kontum vượt gần 100km bụi mù và cái dốc Măng Đen dài hun hút đến huyện Konplong, Kontum tìm họ, thêm gần nửa ngày đường rừng nữa tôi mới gặp được họ. Người đàn ông tên Nam một tay vác cuốc chim, một tay cầm rựa nói chuyện nhát gừng, nhưng gương mặt đã không còn đằng đằng sát khí như lúc đầu nữa.

... Cứ một tiếng chóc lưỡi lại một tiếng khà nghe ngọt rụm. Đúng như lời chỉ dẫn của "tay trong" ở thị trấn Konplong, chai Nếp Mới tôi mang theo đã làm cả ba người cởi mở, chộn rộn hẳn lên. Nam kể anh 47 tuổi, không thể nhớ nổi đã đi rừng bao nhiêu chuyến để tìm trầm, còn Hanh và Hoát mới 18, 21, lần đầu tiên vô nghề.

Ở vạt rừng này ngoài nhóm Nam, hiện còn mấy nhóm khác là dân địa phương và đến từ Quảng Nam. "Cái hồi mấy năm đi điệu để sắm vàng lượng giờ đâu còn nữa. Tụi tao vô rừng chẳng qua để khỏi ở nhà thất nghiệp, nhìn nhau mà đói miệng thôi!" - Nam lại chóc lưỡi, khà một tiếng cạn sạch phần rượu trong cái nắp mà tôi mới rót, rồi lục đục móc trong túi balô bộ đội cũ mèm mấy mẩu trầm xô cho tôi xem.

- Làm sao biết có trầm bên trong mà kiếm? - tôi thắc mắc.

- Cái thứ này tao mà không rành thì ở nhà xắt chuối cây, nấu cám phụ mẹ mấy đứa nhóc nuôi heo cho rồi! - Nam xẵng giọng nhưng vẫn nhiệt tình chỉ cho tôi xem mấy mạch nhựa đen đen trong lõi gỗ, rồi bật hộp quẹt hơ đốt phần đầu. Vài giây sau cái mùi thơm thơm ấm áp quen thuộc tỏa ra...

- Thường thôi. Trầm xô mà! Nó non tuổi mới tích tụ được một chút trầm hoặc ở phần gốc mà hồi trước người ta đã chặt bỏ lại. Chứ đúng trầm xịn bảo đảm thơm nức mũi luôn...

Nam tỏ ra rành rọt: kỳ nam hay trầm hương gì cũng là trầm tích đọng trong ruột cây gió bầu, khác chăng chỉ là độ tuổi, chất lượng mà thôi. Tuy nhiên không phải cây nào cũng cho cái thứ quí như vàng này mà thường chỉ có ở những cây bị bệnh, dị tật gì đó!

Nhiều vùng rừng núi Tây nguyên là "mỏ" trầm vì không chỉ khí hậu thích hợp cho cây gió bầu phát triển mà còn do bom đạn chiến tranh dày đặc đã tạo nhiều vết thương ở cây và dần dần kích thích nó đẻ ra cái thứ trầm này. Dân không rành vẫn có thể phân biệt được chất lượng trầm ở đẳng cấp kỳ nam hay trầm hương.

Và cách đơn giản nhất là cứ thảy cả hai xuống nước. Kỳ nam nặng sẽ chìm, còn trầm hương nhẹ nên nổi. Mấy tay "cao thủ" hơn một chút có thể dùng lửa để thử. Gió có kỳ nam cháy sẽ cho khói xanh, lên thẳng; đọng lâu và mùi thơm ngòn ngọt dìu dịu. Trầm hương bắt lửa thì tỏa khói vòng, thơm nồng nhưng tan nhanh trong không khí...

Màn đêm đã xuống hẳn, Nam vừa kể chuyện vừa gom mấy cành khô gầy lửa sưởi ấm. Gương mặt đen đúa, dữ dằn của anh ta trong ánh lửa mờ mờ như càng sạm đặc lại, khắc khổ hơn.

Đến giờ Hanh và Hoát mới lục đục móc cái nồi nhỏ xíu nhét rong bao ra nấu cơm. "Mỗi ngày chỉ nấu một lần vào đêm thôi rồi chừa ra ăn. Ban ngày mà chụm lửa, kiểm lâm thấy khói tìm đến bỏ mẹ!".

Tôi ngán ngẩm muốn cười ra nước mắt với kinh nghiệm từ hồi đi chiến trường K của Nam được ứng dụng cho cái nghề bất hợp pháp này. Nhờ ánh lửa tôi mới có dịp quan sát kỹ "đồ nghề" của mấy tay mót trầm.

Ngoài cuốc chim và con dao, mỗi người còn có một balô với bọc gạo, hũ muối ớt, tấm áo mưa cùng một vốc tỏi, nghệ củ. Nhìn ánh mắt thắc mắc của tôi, Nam như đoán hiểu: "Món thuốc gia truyền đó. Tỏi chữa bá bệnh, còn nghệ đắp vết thương nếu bị. Chứ ở giữa rừng thuốc thang đâu mà uống?".

Đêm nằm rừng với bọn Nam tôi đã được nghe bao mảnh đời, bao chuyện sinh nghề tử nghiệp của dân đi mót trầm. Những chuyến đi rừng, mót trầm xô của họ thường kéo dài khoảng 10 ngày, cá biệt có chuyến nằm rừng đến một, hai tháng.

Mỗi lần đi như vậy họ hay tổ chức thành nhóm hai, ba người trở lên để đỡ đần cho nhau và đề phòng bệnh hoạn, thú rừng, thậm chí kể cả trường hợp bị nhóm khác tấn công, trấn lột, mặc dù nạn này hiện không còn phổ biến như đợt sốt tìm trầm hồi những năm 80 nữa.

Do đây là mặt hàng bị cấm khai thác nên giới mót trầm giấu mặt, len lỏi âm thầm trong rừng như những bóng ma. Vì trầm xô còn sót lại quá hiếm nên vào đến điểm họ phải tỏa ra các hướng để lùng sục. Khi cần giúp sức đào bới hoặc có chuyện gì bất trắc, họ mới hú gọi báo hiệu cho nhau.

Gầy lửa nấu cơm hay đào được gốc trầm, họ phải xóa dấu vết ngay bằng cách lấp đất, phủ lá rừng để tránh bị kiểm lâm phát hiện. Địa bàn còn trầm xô để mót ở Kontum hiện chỉ rải rác ở một vài khu rừng sâu tại các huyện Ngọc Hồi, Sa Thầy, Konplong, và chủ yếu là ở vạt rừng nguyên sinh đầu nguồn của xã Hiếu, huyện Konplong.

Các tay mót trầm chuyên nghiệp ở Quảng Ngãi có thể qua địa bàn này theo trục quốc lộ 21 hoặc băng rừng lén lút qua vùng Đắc Ring giáp ranh với Kontum. Và đây cũng chính là đường "thoát hiểm" cho dân mót trầm khi đụng kiểm lâm. Khoảng thời gian từ tháng mười một đến tháng tư là giai đoạn dân mót trầm khoái đi nhất vì né được mưa lũ, vắt rừng. Tuy nhiên, cũng có người cho rằng đây là giai đoạn trầm sung mãn, tích tụ nhiều đặc chất nhất...

Giấc mộng đổi đời

Khoảng 10-20 năm trước, các tay liều mạng lăn lóc vô rừng tìm trầm chuyên nghiệp có xác suất làm giàu đến 70-80%. Còn bây giờ? Uống đến hồi cạn sạch chai Nếp Mới, Nam ngà ngà say mới chịu tâm sự hết bụng: "Bận trước tau chỉ đi vài chuyến là kiếm vàng lượng như chơi! Còn bây giờ...".

Cuộc đời của Nam ngang ngạnh làm tiền dễ nên xài tiền cũng dễ. Đến hồi này, thất nghiệp, cạn tiền, lại lăn lóc vô nghề mót trầm. Từ đầu năm đến nay anh ta cùng mấy tay em út đã đi ba chuyến dài hơn hai tháng ròng rã và chi phí tổng cộng hết gần năm "vé", nhưng nếu gom hết phần dư của cả ba người vẫn chưa đủ mua... nửa chiếc xe Tàu!".

"Hồi xưa đi rừng tìm trầm là mót vàng, còn bây giờ là mót cơm cho qua ngày thất nghiệp thôi..." - Nam cho biết có khi đi rừng cả tuần vẫn chưa gom nổi 10kg trầm xô để ra bìa rừng bán lại kiếm 100.000 - 200.000 đồng.

Hiện nay, để đối phó với tình trạng trầm cạn kiệt, một số tay chuyên nghiệp đã lặn lội vào rừng sâu, thậm chí qua tận Lào. Hôm tôi đến Kontum, Nguyên - một tay lão làng và có tiếng trong nghề tìm trầm ở thị xã - đã qua Lào gần hai tháng nay. Bà vợ tiếp tôi, không ngần ngại: "Ít nhất là một tháng nữa ảnh mới về!".

Vừa rồi bà ta phải nhờ Dũng cũng là dân trong nghề đem đồ sang tận bên đó thăm dò và tiếp tế cho chồng. "Tôi nghe nói có mấy vụ bắn chết người trong rừng bên đó mà mất ăn, mất ngủ luôn..." - bà kể. Dũng đi một tuần về báo tin Nguyên vẫn khỏe, đã bọc được một túi trầm và đang được mấy bạn Lào bên đó săn đón để truyền lại bí quyết đi rừng tìm của quí này. Nghe tin tốt lành, bà ta chạy ngay ra chợ mua một cái đầu heo về cúng tạ!

Khác với dân làm gỗ lậu ăn to nói lớn coi trời bằng nửa con mắt, dân mót trầm là vậy. Len lỏi ngày này qua ngày khác trong rừng sâu, họ đối mặt với bệnh tật, thú dữ, tai nạn bất ngờ... nên rất tin vào chuyện tâm linh. Trước khi đi họ cúng một lần, khi về lại cúng tiếp một lần nữa.

Cái từ "đi điệu" chính là nói trệch của nghề đi mót trầm, tìm trầm, bởi nếu nói thẳng như vậy họ tin rằng sẽ không bao giờ tìm thấy. Ở trong rừng sâu, đôi khi họ cũng ra ngoài để bán cái đã tìm được hoặc mua thêm lương thực, nhưng tuyệt đối kỵ quan hệ với phụ nữ, nhất là gái mại dâm.

Họ khẳng định lỡ có máu me dính vào ba cái vụ này thì tốt nhất là nên quay về luôn, đừng trở lại rừng nữa, nếu không "ông" giận "vật" chết hay nhẹ nhất là ôm bệnh cả đời... Đặc biệt hổ, cọp cũng là những từ phải kỵ nói trong suốt chuyến đi, hoặc cùng lắm chỉ được gọi là "ông", nếu không... "ông" sẽ đến hỏi thăm sức khỏe!

Pháp luật khó ra tay?

"Biết là họ cũng đang rải rác mót trầm xô đó nhưng đâu dễ bắt được. Đã rừng sâu núi cao, họ lại âm thầm len lỏi chứ đâu có phá rừng ầm ầm như mấy tay làm gỗ lậu..." - ông Ngô Văn Rơm, hạt trưởng Hạt kiểm lâm Konplong, nói.

Ngoài ra ông cũng cho biết dân qua Lào không biết sao, chứ ở vùng rừng núi này đúng là "ngậm ngải tìm trầm", khó kiếm nổi số lượng lớn để làm giàu. Anh Bùi Thái Tùng, kiểm soát viên Trạm kiểm lâm Konplong, đã có lần phát hiện nhưng rồi đành để cho họ qua: "Thấy mấy người lếch thếch, rách rưới lủng lẳng nồi niêu đen thui lui, tôi kêu họ dừng lại để kiểm soát, nhưng chỉ thấy mấy mẩu trầm xô nhỏ xíu chưa chắc đã đủ để đổi gạo ăn đường. Cảnh cáo, nhắc nhở đừng vào rừng nữa chứ làm sao bắt nổi?".

Trao đổi với tôi, trưởng phòng quản lý bảo vệ môi trường Sở Khoa học - công nghệ & môi trường Kontum Nguyễn Tú Chương cho biết đang phối hợp với các đơn vị trong tỉnh và tìm kiếm sự giúp đỡ từ Tổ chức Rừng mưa nhiệt đới quốc tế khoanh nuôi, bảo vệ những cây gió bầu tạo trầm cho tương lai. Hi vọng việc làm này một mặt sẽ bảo tồn, phát triển được loại trầm đặc hữu của Tây nguyên, một mặt sẽ dần dần thu hút người dân có kinh nghiệm, tay nghề về hợp tác làm việc. Lúc đó những mảnh đời tìm trầm sẽ không còn nữa.

QUỐC VIỆT

Việt Báo
Gạ du khách đi massage kích dục để trấn lột
Comment :Ngậm ngải... mót trầm
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Ngậm ngải... mót trầm bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Ngam ngai mot tram ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Ngậm ngải... mót trầm ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa
Dogs wormwood ... a hundred
Quang Ngai, the man, in a moment, in the woods, come one, come forests, jungles, especially, forest, deep, purple, black, some new
The yellow yarn end of the day sun illumination angle down old forests. In short staggered moment in the evening, they like the land by the looming specter. I always demanded, finally a new bear to speak: " ; Find what gas stations dry. Take one back there ... "....
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Thoi su 24h238 Gai tre thue chat chan tay truc loi
    Thời sự 24h(23/8): Gái trẻ thuê chặt chân tay trục lợi

    Xé áo, cắt tóc nhân tình ở phố: Nhân tình là "osin" của kẻ chủ mưu; Giám định ADN để nhận dạng 150 ngôi mộ bị xâm phạm; Vụ "tháp nghiêng" chờ sập: 3/4 hộ dân đã di dời; Dân không có quyền kiểm tra CSGT': Giám sát khác kiểm tra; Bạn gái trễ giờ lên máy bay, nam thanh niên xông vào đánh nhân viên hàng không

  • Nhung thong tin dang doc nhat trong tuan tu 2182782016
    Những thông tin đáng đọc nhất trong tuần (từ 21/8-27/8/2016)

    Vụ rơi máy bay quân sự làm một học viên phi công tử vong, tự thuê người chặt chân, tay mình để trục lợi bảo hiểm, đau đáu lòng ngư dân miền Trung câu hỏi bao giờ cá biển ăn được, hay vụ sập mỏ vàng ở Lào Cai đoạt mạng 7 người,... là những tin nóng được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2108 27082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (21/08 - 27/08/2016)

    Tiền ở một loạt các ngân hàng lại "bốc hơi", vấn nạn thực phẩm bẩn bủa vây người Việt, áp lực thu ngân sách khiến giá xăng dầu tăng, những băn khoăn về việc mua điện từ Lào, CPI tháng 8 tăng 0,1% so tháng trướ ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t