vietbao

Một nhân cách - một cá tính

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Mot nhan cach mot ca tinh
Phạm Tiến Duật thời áo lính

Lần đầu tiên tôi đọc tác phẩm của Phạm Tiến Duật là chùm thơ được giải ở Báo Văn Nghệ năm 1969-1970: Tiểu đội xe không kính, Nhớ, Gửi em cô thanh niên xung phong, Lửa đèn. Ngay sau đó là Vầng trăng quầng lửa, tập thơ đầu tay của ông, có thể coi là hiện tượng độc đáo của văn chương Việt Nam đương đại, một trong những tác phẩm được đọc nhiều nhất thời ấy.

Trước đó, những người lính chúng tôi, trong điều kiện chiến tranh, mới chỉ được đọc những giọng thơ mượt mà, dù viết về chiến trường khốc liệt cũng rất trữ tình. Vầng trăng quầng lửa lại mang một giọng điệu, một âm vang chiến trận khác hẳn: bộn bề ngổn ngang, tươi rói hiện thực, đầy lửa khói, một cách nói trực diện mà vẫn lãng mạn, bay bổng. Đọc thơ mà như ngửi thấy, nghe thấy, nhìn thấy âm thanh, mùi vị, sắc màu chiến trường: "Em ở Thạch Kim sao lại lừa anh nói là Thạch Nhọn/Đêm ranh mãnh ngăn cái nhìn đưa đón/Em đóng cọc dài quanh quanh hố bom/Cái miệng em ngoa cho bạn cười giòn/Giọng Hà Tĩnh nghe buồn cười đáo để... Cạnh giếng nước có bom từ trường/Em không rửa ngủ ngày chân lấm/Ngày em phá nhiều bom nổ chậm/Đêm nằm mơ nói mớ vang nhà...". Ngay tập thơ đầu tay, Phạm Tiến Duật đã làm nên một phong cách văn chương không lẫn với ai. Cũng qua tập thơ này, người ta có thể hình dung ra con người tác giả.

Hiệp định Paris vừa ký kết (tháng 1 năm 1973), Phạm Tiến Duật từ chiến trường ra Bắc, trong một đêm ông thả bộ bình thản bên một người bạn, đêm thanh bình, không bom súng, mà sao đầu và con tim ông lại rung lên dữ dội để rồi hoài thai tác phẩm Vòng trắng nặng trĩu ưu tư: "Khói bom lên trời thành một cái vòng đen/Trên mặt đất lại sinh bao vòng trắng/Tôi với bạn đi trong im lặng/Đêm hòa bình đầu tiên/Không mất mát nào lớn hơn cái chết...".

Sau khi bài thơ được tạp chí Thanh Niên công bố, không những tác giả mà ban biên tập cũng gặp rắc rối. Với tôi, trong sự mường tượng của mình, nhờ bài thơ ấy mà chân dung nhà thơ càng hoàn chỉnh hơn. Không chỉ trung thực khi thể hiện niềm vui, tinh thần lạc quan mà trung thực cả khi bộc lộ sự mất mát, đớn đau.

Sau này, khi đã về làm việc ở một số cơ quan báo chí tại thủ đô, đáng lẽ phải giấu bớt con người thật, đậm đặc cá tính của mình trong cái vỏ nhẵn nhụi, thì chắc chắn ông sẽ thăng tiến rất nhanh trên con đường quyền lực. Đằng này, ông vẫn hồn nhiên thể hiện mình, y chang như thời chiến trường. Đương nhiên ông phải trả giá. Cái chức to nhất ông đảm trách là Tổng biên tập tạp chí Diễn đàn Văn nghệ Việt Nam. Nghe tên có vẻ to tát, thực ra nó chỉ nhỉnh hơn một tờ tạp chí văn nghệ cấp tỉnh.

Lần đầu tôi gặp Phạm Tiến Duật là quãng năm 1979-1980. Hồi ấy tôi ở Bộ Tư lệnh hải quân, đóng ở Hải Phòng, nhưng hay về Hà Nội công tác. Lần nào về Hà Nội tôi cũng ghé Báo Văn nghệ. Cứ trông thấy tôi đứng thập thò ở cửa một phòng nào đó, Phạm Tiến Duật cũng gọi: "Vào đây, lính biển! Có gì mới không?". Phạm Tiến Duật ở ban thơ, Ngô Ngọc Bội và Bế Kiến Quốc ở ban văn. Nhưng có lần tôi chứng kiến Ngô Ngọc Bội và Bế Kiến Quốc đang loay hoay về một truyện ngắn có vẻ gai góc, nếu động bút cắt sửa thì mất đi hồn cốt của tác giả, không sửa thì tổng biên tập chưa chắc đã duyệt. Phạm Tiến Duật liền bày cho hai người cách "lừa" tổng biên tập để truyện ấy được duyệt. Chứng kiến việc ông đầu têu cho nhà văn kia như thế, tôi lại thấy cái nhược điểm ấy ở ông khá là ấn tượng.

Tôi rất thích câu Phạm Tiến Duật nói trong Tổng tập Nhà văn Quân đội: "Muốn trung thực mà không hiểu biết cũng không thể trung thực được". Điều này thật đúng với ông. Và cũng đúng với nhiều người.

Vĩnh biệt nhà thơ Phạm Tiến Duật

Mot nhan cach mot ca tinh

Nhà thơ Phạm Tiến Duật (ảnh: Nguyễn Đình Toán)

Sau một thời gian lâm trọng bệnh, nhà thơ Phạm Tiến Duật đã mãi mãi ra đi vào lúc 8 giờ 49 phút sáng qua 4.12. Ông sinh ngày 14.1.1941 tại Thanh Ba, Phú Thọ. Tốt nghiệp trường Đại học Sư phạm Hà Nội năm 1964, nhưng Phạm Tiến Duật đã không trở thành một thầy giáo mà khoác súng ra trận. Thời gian sống và chiến đấu trên đường Trường Sơn lịch sử cũng là thời gian Phạm Tiến Duật sáng tác rất nhiều tác phẩm nổi tiếng. Thống nhất đất nước, ông về làm việc tại Ban Đối ngoại Hội Nhà văn Việt Nam. Cho đến hôm nay, những bài thơ như Ở hai đầu núi, Bài thơ về tiểu đội xe không kính... của Phạm Tiến Duật vẫn là những tác phẩm gối đầu giường của nhiều thế hệ bạn đọc Việt Nam. Năm 2001, ông được nhận Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật.

Tang lễ của nhà thơ Phạm Tiến Duật được cử hành vào sáng 11.12.2007 tại Nhà tang lễ Bộ Quốc phòng (5 Trần Thánh Tông, Hà Nội).

H.L

Lê Hoài Nam

Việt Báo
Thế giới "rùng mình" trước đặc sản Việt Nam
Comment :Một nhân cách - một cá tính
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Một nhân cách - một cá tính bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Mot nhan cach mot ca tinh ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Một nhân cách - một cá tính ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa
A
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h298 Cau be 11 tuoi tu tu vi ko co quan ao moi
    Thời sự 24h(29/8): Cậu bé 11 tuổi tự tử vì ko có quần áo mới

    Có một đứa trẻ 11 tuổi vừa tự tử, thưa ông Giời; Kỳ lạ thùng niêm phong tôm tiêm tạp chất, trở thành "sạch" sau 1 đêm; Bàng hoàng thanh niên tay cầm điện thoại, chết ngồi bên đường; Bệnh nhân nhiễm HIV giật kéo đe dọa bác sĩ; Quảng Nam: Loa phát thanh xã nhiễu sóng tiếng Trung Quốc

  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Nhung thong tin dang doc nhat trong tuan tu 2182782016
    Những thông tin đáng đọc nhất trong tuần (từ 21/8-27/8/2016)

    Vụ rơi máy bay quân sự làm một học viên phi công tử vong, tự thuê người chặt chân, tay mình để trục lợi bảo hiểm, đau đáu lòng ngư dân miền Trung câu hỏi bao giờ cá biển ăn được, hay vụ sập mỏ vàng ở Lào Cai đoạt mạng 7 người,... là những tin nóng được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2108 27082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (21/08 - 27/08/2016)

    Tiền ở một loạt các ngân hàng lại "bốc hơi", vấn nạn thực phẩm bẩn bủa vây người Việt, áp lực thu ngân sách khiến giá xăng dầu tăng, những băn khoăn về việc mua điện từ Lào, CPI tháng 8 tăng 0,1% so tháng trướ ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t