Mặt tiền của phố và những đề xuất có một không hai

"Tôi đề xuất VNN phát động một cuộc thi phát hiện kiến trúc tồi nhất Hà nội nói riêng và cả nước nói chung. Bằng hình thức bạn đọc trên cả nước gửi ảnh những công trình có kiến trúc dở nhất. VNN thành lập một hội đồng thẩm định để trao giải..."

> Mặt tiền của phố: Chình ình cái tôi "bô nhếch"!
> Di sản mặt tiền: Nửa tiên nửa tục!
> Mặt tiền của phố: Người Hà Nội nói về văn hoá phố
> Mặt tiền của phố: Dị ứng hậu thẩm mỹ viện

Như thế này đã được gọi là có quy hoạch tốt! ( Khu cầu vượt Ngã Tư Sở -Hà Nội)

Sau khi TS đăng tải chuyên đề mặt tiền của phố chúng tôi đã nhận được nhiều ý kiến phản hồi từ độc giả. Có ý kiến cho rằng vấn đề đã quá cũ và nó là của thừa kế của lịch sử từ khi có kinh đô Thăng Long đến tận bây giờ, một luồng ý kiến khác, rất mạnh, lại lên tiếng tiếng ủng hộ quan điểm cần phải quy hoạch lại mặt tiền của phố một cách khoa học, có tầm nhìn xa rộng hơn và đi đến kết luận: để tình trạng lộn nhộn nửa tiên nửa tục như hiện nay là do lỗi của các kiến trúc sư, các quan chức của thành phố Hà Nội.

Ngoài hai luồng ý kiến trên còn có ý kiến không đồng tình với việc giải toả đền bù để giữ gìn di sản kiến trúc mặt tiền của Hà Nội vì "di tích không có tội, người dân càng không có tội, nhất là nếu anh từng chứng kiến cuộc sống thường nhật của người dân ở nơi đây." Chính sự không đồng thuận này lại chứng minh rõ nhất sự yếu kém trong quy hoạch và quản lý đô thị, quản lý di sản văn hoá của thủ đô Hà Nội. Để rộng đường dư luận, chúng tôi xin trích đăng những ý kiến đặc sắc, đại diện cho những quan điểm khác nhau xung quanh vấn đề này.

Phê bình chuyên đề "Mặt tiền của phố"

Với giọng văn nhạo báng và ảnh minh hoạ có tính chất khiêu khích, tôi không biết bài viết của các anh nhằm mục đích gì? Hà Nội, nhất là phố cổ nó luôn như vậy, nó đúng là chẳng có một sự bảo tồn nào, giữ gìn nào. Song không phải như vậy là các anh có quyền lên án. Di tích không có tội, người dân càng không có tội, nhất là nếu anh từng chứng kiến cuộc sống thường nhật của người dân ở đây. Với những thông tin của các anh đưa ra thì mục đích là gì? Các anh nhạo báng Hà Nội cũ? Các anh lên án ai? Nếu dám làm thì các anh nên vạch mặt, chỉ tên đúng cái thứ gì đó đang huỷ hoại Hà Nội cổ cho mọi người cùng biết, cùng đồng tâm rũ bỏ nó để làm cho HN cổ đẹp hơn. Cái cách nói ra vẻ ta đây biết nhiều như thế thì các anh ơi, cũ lắm rồi. ( Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó )

Phê bình GS.TS. KTS Hoàng Đạo Kính:

GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính

Đọc bài này bất cứ ai có lòng với di tích, với văn hoá đều cảm thấy bức xúc. Tất cả những di tích trước đây đều có khuôn viên rất rộng, nay thì bên trong bị lấn chiếm, bên ngoài bị chèn ép, vì sao vậy? Ai cũng biết đó là do cách hành xử đối với di tích của các cấp chính quyền, họ không tôn trọng trước nên làm gương cho dân lấn chiếm ... Mong các tác giả hãy đi sâu hơn vào nguyên nhân, chỉ rõ vì sao lại như vậy ( Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó )

Đã đọc các bài về tình trạng bô nhếch của Hà nội cổ, bản thân tôi phần nào hiểu và thông cảm cho nỗi lòng của Quý vị; phần nào chia sẻ những yếu kém và thiếu trách nhiệm của Hội kiến trúc sư, nhưng không thể không lên án Hội kiến trúc sư với thái độ vô cảm, thiếu trách nhiệm đến kinh ngạc trong việc hậu kiểm (thủ tục hoàn công) khi xây dựng các khu đô thị mới.Mời các bạn đến khu đô thị mới Trung hoà Nhân chính,khu nhà mà HKTS ví như Hồng kông của Hà nội; nhưng than ôi! Dây điện thoại lại giăng mắc trên cột đèn đường, lại đào bới hàng ngày để lắp đặt những gì chẳng biết...Nếu tuổi của khu ĐTM mà bằng khu phố cổ thì...(Nguyễn Hoàng, Thanh Xuân, Hà Nội)

Kiến trúc sư: ông ở đâu? Hình như các nhà chuyên môn ở nước ta đã có một thói quen, hay có thể nói là một kỹ năng phòng vệ cơ bản thuần thục đó là sự khiêm nhường, không bao giờ nói về mình. Những nội dung chuyên môn của đề tài nghiên cứu, các dự án phát triển thường được các nhà chuyên môn khéo léo đặt trong cái lồng sắt của ông chủ tịch này, ông bộ trưởng kia, với con dấu đỏ chót hùng mạnh. Để rồi mai đây nó đúng thì cũng chẳng phải thành tích hay kết quả nghiên cứu của mấy ông chuyên môn mà đó là tài lãnh đạo sáng suốt của mấy cái vị có tên đặt trang trọng cùng cái con dấu kia.

Khi nó sai thì cũng vậy, các nhà chuyên môn cũng mau mắn nói rằng : tại cơ chế quản lý, tại quản lý yếu kém . Hơn nữa, nguyên nhân thất bại mà các nhà chuyên môn thích đưa ra nhất là "tại trình độ dân trí yếu kém“ bởi vì nói đụng đến các nhà quản lý thì có lẽ sẽ không ổn lắm, đặc biệt là đụng tới các vị còn đương chức. Vì vậy, bản thân tôi và nhiều độc giả sẽ có cái cảm xúc lẫn lộn thật vui và cũng thật buồn, thật xúc động nhưng cũng đáng phẫn nộ khi được nghe những lời nhận xét, đánh giá và cả những kết luận , dù chỉ mang tính ước lệ, của GS. TS. KTS. Hoàng Đạo Kính, Phó chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam về thực trạng mặt tiền phố phường Hà Nội trong bài trả lời phỏng vấn của ông đăng trên TS ngày 31.07.2006 ( /vanhoa2006/07/596828/ ).

Nguyên nhân vĩ mô: không phải tại KTS mà tại nhà quản lý! Ông PCT Hội KTS bắt đầu bằng việc chỉ ra sự lạc hậu trong các bản quy hoạch đô thị và qua đó, ông muốn cho chúng ta thấy rằng các quy định quản lý nhà nước về quy hoạch đô thị ở nước ta nói chung và ở Hà Nội nói riêng là lạc hậu, là lộn xốn là thiếu bài bản. Theo ông đó cũng chí là nguyên nhân của hiện trạng "mặt tiền nửa tiên, nửa tục“ của phố phường Hà Nội cũng như nhiều đô thị khác trong cả nước. Cụ thể hơn ông chỉ ra rằng " Sự thật đáng buồn là Hà Nội không có một quần thể kiến trúc nào mà chỉ có những công trình kiến trúc đơn lẻ được xây trên những lô đất manh mún“ và đó chính là biểu hiện cụ thể của yếu kém trong quy hoạch không gian và quy hoạch xây dựng ở Hà Nội.

Đọc đến đây, nhiều người băn khoăn và tự hỏi rằng: Ai là người chắp bút, nghiên cứu, đề xuất các bản quy hoạch, các văn bản pháp quy về quy hoạch đô thị Việt Nam hiện nay? Có phải chăng các nhà lãnh đạo chính trị mới chính là người nghiền ngẫm, nghiên cứu, đề xuất và quyết định luôn các bản quy hoạch và các các văn bản pháp quy về quy hoạch đô thị Việt Nam? Vậy thì các Kiến trúc sư, bao gồm cả ông PCT Hội KTS, đang ở đâu trong quá trình thụ thai và sinh thành các quy hoạch, các văn bản pháp quy kia? Cũng vui và cũng buồn khi ông PCT phát hiện ra rằng trong vô vàn những cái xấu xa, những cái hổ lốn, những cái „bô nhếch“ cũng có cái gì đó gọi là đẹp " Những con đường vẫn được coi là đẹp như Nguyễn Chí Thanh-Liễu Giai thực ra chỉ có đường đẹp, cây đẹp...“ nhưng rồi cay đắng thay ông kết thúc câu nói của mình là "nhưng kiến trúc hai bên thì rất xấu.“ Như thế hóa ra chỉ có mỗi ông Giao thông và ông công viên cây xanh là còn làm được cái gì đó „tươm tươm“, còn lại thì.... ôi thôi.

Nguyên nhân vi mô: không phải tại KTS mà tại nhân dân. Ngoài những nguyên nhân có tính vĩ mô, khi đề cập đến nguyên nhân vi mô của cái sự nhếch nhác đó thì ông PCT Hội KTS tìm ra được một thủ phạm cực kỳ nguy hiểm đó chính là những ông "tiểu chủ hay đại chủ, mà chủ yếu là những ông tiểu chủ“. Tuyệt vời thay, đúng đắn thay, giống như một giáo sư dạy môn CNXHKH trong trường đại học, phát hiện của ông lại là một phần minh chứng hùng hồn một kết luận nào đó của Lê Nin "Quần chúng nhân dân là người sáng tạo nên lịch sử“. Nếu tiếp tục suy diễn thì có thể thấy được hàm ý sâu xa trong câu nói của ông PCT như sau "về khía cạnh vi mô, sự ngu dốt của nhân dân chính là nguyên nhân cơ bản của tình trạng bô nhếch của mặt tiền đô thị Hà Nội“

Trong câu trả lời của ông, người đọc vắt óc mà vẫn phải tự hỏi : Tìm đâu hình bóng những kiến trúc sư trong cái quyết định xây nhà của những ông tiểu chủ kia? Hay là những ông tiểu chủ họ tự vẽ vời, tự thiết kế, tự tính toán, tự đưa vào cái chóp củ hành củ tỏi hay là tự bôi lên tường màu vàng hay màu xanh? Các văn phòng kiến trúc sư, các kiến trúc sư tự do không có lỗi gì hay sao? Thấm đậm những kinh nghiệm thực tiễn ông cũng cho rằng "Đây là tình trạng của xã hội thời kỳ chuyển tiếp với một nền kinh tế tiểu thương. Chúng ta không thể không công nhận nó, nhưng lẽ ra phải có những công cụ để kiểm soát.” Ông khẳng định sự cần thiết, cấp bách của những công cụ quản lý và kiểm soát, để rồi thì cái trách nhiệm đó lại được đưa "lên phường“.

Trong tương lai ai sẽ chịu trách nhiệm? ông Chủ tịch thành phố !!! Tôi cũng như đa số bạn đọc đều không phải người làm chuyên môn trong lĩnh vực quy hoạch và quản lý đô thị cho nên tôi cứ băn khoăn mãi chẳng nhẽ một Hội KTS, hai trường Đại học Kiến Trúc, vài khoa Kiến trúc trong các trường xây dựng, bao nhiêu đề tài cấp nhà nước, cấp bộ, cấp thành phố chẳng nhẽ chưa có cái nào đưa ra được những thông số mà ông PCT Hội KTS dẫn ra làm ví dụ "trên một con phố cũ không cho phép xây quá 5 tầng, chiều cao của tầng 1 phải thống nhất, màu sơn chỉ được hạn chế trong mấy màu cụ thể...“.

Nhưng có vẻ như ông PCT cũng không chắc chắn lắm là những thông số đó đã có hay chưa cho nên ông cũng khẳng định thêm một nguyên tắc là "Đưa ra thông số rồi còn cần phải quản lý được thì mới có tác dụng“. Điều này có vẻ người đọc sẽ dễ hiểu rằng "các thông số có vẻ như là đã có, nhưng chỉ tại các cơ quan quản lý nhà nước chưa quản lý được“. Nhưng nếu ai đó có thể hỏi một cách ráo riết hơn rằng "thế thưa ông PCT Hội KTS, làm sao để quản lý được???“

Tôi đoán rằng người phóng viên chắc cũng chưa muốn kết thúc ở đây cho nên còn hỏi thêm vài câu nữa để bài phỏng vấn xuất hiện đầy đặn hơn, đẹp đẽ hơn. Nếu đặt ra câu hỏi tiếp thì chắc hẳn câu trả lời sẽ là "Thành phố Hà Nội của ta cần phải có người nhạc trưởng về kiến trúc“. Những tưởng tiếp theo là ông nhắc nhở đến vai trò của vị Kiến Trúc sư trưởng thành phố nhưng không, ông chỉ đích danh đến ông Chủ tịch thành phố "Người đứng đầu thành phố không thể chỉ là một người quản lý hành chính, mà phải là một người thị trưởng dám làm, dám nghĩ, dám thay đổi“. Người đọc lại một phen giậtmình tự hỏi : Ô hay, thế ngài kiến trúc sư đáng kính ngồi ở đâu???? (Khuất Việt Hùng, TU Darmstadt ( Darmstadt, CHLB Đức ; Email: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó )]

Cảm thán và những đề xuất có một không hai

Buồn hết sức! [dương thanh hoàng;Email: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó ]

May còn khoảng không để thở! ( Phố Hàng Quạt)

Kính gửi TS. Đề nghị VNN dóng lên hồi chuông mạnh mẽ hơn nữa về kiến trúc Thủ Đô rất lộn xộn hiện nay. Hãy nhìn vào mặt tiền của một số tuyến phố mà điển hình là phố Láng Hạ có trụ sở của VNN. Tôi đề xuất VNN phát động một cuộc thi phát hiện kiến trúc tồi nhất Hà nội nói riêng và cả nước nói chung. Bằng hình thức bạn đọc trên cả nước gửi ảnh những công trình có kiến trúc dở nhất. VNN thành lập một hội đồng thẩm định để trao giải (dạng như giải Cóc xanh của Tuổi Trẻ Cười). Qua đó sẽ nhắc nhở các nhà qui hoạch, các kiến trúc sư cẩn thận hơn khi qui hoạch, thiết kế công trình. Làm như vậy để chúng ta không phải hổ thẹn với con cháu sau này. Trân trọng kính chào. Thanh Hải.[Thanh Hải ; Email: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó ]

Tôi rất tâm đắc với bài viết của GS Kính. Tuy nhiên, tôi rất thắc mắc và thật sự không hiểu rõ lắm về cơ cấu và tổ chức, cụ thể là ai, đơn vị nào chịu trách nhiệm về việc xây dựng và quản lý các kế hoạch, qui hoạch xây dựng của TP.Hà nội. Chúng ta có Kiến trúc sư trưởng, Sở xây dựng, Thanh tra xây dựng.., nhưng lại để viẹc xây dựng một cách bừa bãi, tràn lan và bô nhếch như vậy thì lỗi này do ai, ai phải chịu trách nhiệm (tất nhiên là Ông Chủ tịch UBND phải chịu trách nhiệm chính rồi). Cần qui kết và có địa chỉ rõ ràng đối với những cá nhân, đơn vị vô trách nhiệm và nếu các vị đó do bất tài không hoàn thành nhiệm vụ thì chúng ta cần tìm những người đủ sức đủ tài để thay chỗ cho họ. [Nguyễn hưng Nam; Ngô quyền Hanoi; Email: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó ]

Cảm nhận của GS Hoàng Đạo Kính về kiến trúc đô thị Hà nội chính là cảm nhận chung của những người dân Hà nội nói riêng và những người yêu Hà nội trong và ngoài nước nói chung . Tuy nhiên hình như cái mà chúng ta đang làm là quy kết trách nhiệm cho ai đó , nhiều người cho rằng trách nhiệm thuộc về các KTS , KTS trưởng TP hoặc ông Chủ tịch UBND TP Hà Nội . Tôi cho rằng quy trách nhiệm những người đó là thiếu xác đáng vì họ không thể làm tốt điều đó với cơ cấu tổ chức hành chính hiện nay dù bạn hayngười khác làm cũng vậy thôi . Một cơ chế tốt sẽ sản sinh ra những sản phẩm tốt và ngược lại (Trần Đại Dũng, Email: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó )

Tôi nghĩ rằng để có một bộ mặt phố tương đối đồng đều thì các nhà quy hoạch tuyến phố phải công bố các mẫu thiết kế chuẩn hoặc các quy tắc để trên cơ sở đó từng hộ gia đình cơ quan quyết định thiết kế, màu sắc phù hợp với mình và khung cảnh chung. Mẫu thiết kế này phải được cơ quan quản lý kiến trúc đô thị phê duyệt trước khi thi công. Để tránh rối rắm cho dân, phải quy dịnh cụ thể về hồ sơ xin duyệt và thủ tục duyệt thiết kế. Cần có tư tưởng bao trùm về kiến trúc của tuyến phố để kiến trúc sư nắm được trước khi thiết kế cho thân chủ. Và đương nhiên phải quy định rằng các nhà mặt phố bắt buộc phải có thiết kế của kiến trúc sư mới được thi công. (Mai Xuân Thành, Đội Cấn, Hà Nội)

• Ban Văn hoá TS

Quan điểm của bạn về kiến trúc mặt tiền Hà Nội hiện nay? Hãy đề xuất giải pháp của riêng bạn để mặt tiền đỡ lộn xộn hơn?