Mật kiến "Mười hai Bà Mụ"

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Mat kien Muoi hai Ba Mu

Cuộc tìm kiếm gốm Cây Mai

Vào những năm 1983 - 1984, tôi và anh Nguyễn Đại Phúc mê gốm Cây Mai - một dòng gốm cổ nhất ở xứ Đề Ngạn (Sài Gòn xưa - Chợ Lớn sau này) - đã đi suốt các nơi để tìm di vật gốm men màu thuộc loại sản phẩm "công nghệ miếu vũ" - đỉnh cao của gốm Cây Mai.

Và Điện Ngọc Hoàng ở Đa Kao TP.HCM quả là một đại tập thành của thứ muốn tìm, được sản xuất đầu thế kỷ XX. Ở đây có nhiều tượng, phù điêu đắp nối cao thuộc loại công kỹ, xuất sắc bất ngờ là mười hai pho tượng Bà Mụ.

Mat kien Muoi hai Ba MuCả 12 pho tượng đều được thể hiện trong tư thế "ngồi ngai", song mỗi tượng lại có một kiểu ngồi độc đáo. Về thế dáng: có tượng ở dạng nhìn thẳng, lại có tượng có dạng nhìn nghiêng. Còn động tác: có Bà Mụ đang tắm cho trẻ, có tượng bồng trẻ, có tượng vừa bồng một trẻ vừa chăm sóc một trẻ khác đang nằm nôi, có tượng cầm bình sữa, có tượng nếm sữa để cho trẻ bú, có tượng Bà Mụ đang chải tóc với hai đứa trẻ bám vào gấu áo, lại có tượng Mụ bồng bé bú và tay kia với ra sau đưa cái bánh cho đứa trẻ thứ hai địu ở lưng...

Điểm đặc sắc ở các bức tượng là nghệ nhân đã khai thác tối đa tất cả các màu men có được của gốm Cây Mai thời đó: màu xanh lục đậu, lam cô-ban, trắng ngà, vàng đất, nâu đen, nâu đỏ... Mặt khác, nói là tượng nhưng mỗi tượng là một quần thể kết hợp tượng chính với các tiểu tượng là những đứa trẻ và như vậy đã thoát ra khỏi mô thức truyền thống của loại tượng Mười hai Bà Mụ dạng "Tống tử nương nương" phổ biến, mỗi bà bồng một đứa trẻ, đặc biệt là các tượng gỗ ở các am thờ Bà Chúa Sanh/Kim Huê Thánh Mẫu.

Mật kiến "Mười hai Bà Mụ"

Những điều khảo tả có phần tỉ mỉ trên đây là do kết quả "do thám" nhiều lần và cuối cùng là quyết tâm chụp hình cho bằng được một bộ ảnh Mười hai Bà Mụ này.

Số là theo tập tục tín ngưỡng của bá tánh là khi họ đến lễ bái và cầu xin ở nơi thờ tự này họ thường mang đến các bộ áo và đồ nữ trang mặc cho tượng để cụ thể hóa lòng thành tâm của mình. Sau đó họ lại dùng chỉ đỏ "miệt" vào tay, cổ của các tiểu tượng như một "cam kết" nào đó giữa họ và chư vị nữ thần bảo hộ việc thai sản. Cái khó là tập tục ở đây mỗi năm chỉ thay bỏ trang phục vào ngày "đưa thần" 25 tháng chạp. Và do đó, việc nài nỉ xin chụp hình với "thực tướng" của tượng là một ngoại lệ không chấp nhận - mặc dù lý do chính đáng là để... nghiên cứu mỹ thuật.

Nói ra là mang tội, nhưng lúc đó chẳng còn cách nào hơn là đành mỗi bữa trưa chúng tôi chờ cho quý vị ông từ đền "chỉ tịnh" là hành sự. Trước tiên là khấn thầm trong bụng xin phép các bà, rồi làm thật khéo việc mở nút tháo dây, cởi không dưới năm bảy lớp áo và giăng phông, rồi bấm: flash! Xong là mặc lại áo, đeo đủ đồ trang sức, cột lại dây đỏ... đâu vào đó thật sự nghiêm túc. Có bữa thuận buồm xuôi gió chụp được hai ba tượng, còn thường là mỗi ngày một tượng và cũng có bữa đi chơi... rồi về! Khi sách Gốm Cây Mai - Sài Gòn xưa xuất bản, chúng tôi thấy cũng đáng cái công đã bỏ ra và chắc chư vị nữ thần cũng dung thứ tội cũ vì động cơ lao động không có gì khuất tất.

Mười hai Bà Mụ là ai?

Mat kien Muoi hai Ba MuThần tích Mười hai Bà Mụ đầu tiên được Nguyễn Đổng Chi kể trong sách Lược khảo về thần thoại Việt Nam (Ban Nghiên cứu văn sử địa xuất bản, Hà Nội, 1956). Theo cụ Nguyễn: "Sự tích của 12 vị nữ thần này hiện nay chúng ta chỉ còn biết một cách lờ mờ. Có thuyết nói đó là các thần giúp việc cho Ngọc Hoàng từ lúc ông ta có ý định sáng tạo ra loài người. Nhưng cũng có thuyết lại cho đó là những thần được Ngọc Hoàng giao phó trách nhiệm sau khi ông đã sáng tạo ra đủ số lượng người và vật ở hạ giới", tức "Mười hai Bà Mụ chỉ là những vị thần có trách nhiệm nắn lại cơ thể cho một người nào đó khi được lệnh đầu thai?". Cái con số 12, có hai cách giải thích: Một là một tập thể chịu trách nhiệm chung công việc tạo thành con người, và cách giải thích khác là mỗi Bà Mụ lo một việc: người nắn tai, người nắn mắt, người nắn tứ chi, người dạy trẻ cười, người dạy trẻ nói... Theo cách giải thích phổ biến ở vùng đất phương Nam mà tôi từng nghe được thì Mười hai Bà Mụ là 12 vị luân phiên nhau lo việc thai sản trong 12 năm, tính theo "thập nhị chi" - tức theo 12 con giáp. Nói cách khác, 12 Bà Mụ mang đậm dấu ấn của thần Thời gian (thập nhị Thời thần). Thật ra, 12 là con số dùng để chia thời gian lẫn không gian. Đây là tích số của bốn phương nhân với ba bình diện của thế giới. Số 12 chia bầu trời thành 12 hình quạt cầu, 12 cung của Hoàng đạo đã được ghi chép từ cổ đại xa xưa nhất. Ở Trung Quốc, 12 trạm dừng chân của Hoàng đế ở 12 Minh đường xác định 12 tháng trong năm. Số 12 tượng trưng cho hoàn vũ trong chu trình vận hành trong không gian và thời gian. Từ xưa đến nay, số 12 vẫn là con số của sự hoàn thành, một chu kỳ đã hoàn tất. Và sự hoàn tất luôn được hiểu là tái sinh...

Có lẽ vì những lẽ trên, nhiều người khi nghĩ về công đức hóa sinh của tạo hóa và cha mẹ, họ cúng tạ Mười hai Bà Mụ khi ta được đầy tháng, khi ta được thôi nôi. Ta nên người như thế nào là còn nhờ ở phần hậu thiên: ở đó việc tu dưỡng, việc học thầy học bạn, việc học cách sống ở đời, ở đạo... là quan trọng cho bản lĩnh và tư chất thành nhân. Nỗ lực làm người chân chính tự nó là sự tôn trọng các giá trị tiên thiên, tạo nên sự kết nối hoàn hảo trước - sau vậy.

Huỳnh Ngọc Trảng

Việt Báo
Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Video được xem nhiều nhất

“Trai làng nọ không được lấy gái làng kia” - Tục lệ 400 năm chưa bỏ
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

7 lý do khiến bạn ‘xì hơi’ không ngừng

'Xì hơi' (trung tiện) nơi công cộng là việc gây khó xử nhưng không ai có thể kiềm chế được. Do đó, bạn nên chú ý đến những yếu tố gây "xì hơi" để tránh phải trở nên bối rối khi đang ở nơi công cộng, chốn đông người.

Tảo “nở hoa” gây thủy triều đỏ khiến cá chết thế nào?

Liên quan đến hiện tượng cá chết hàng loạt ở vùng biển Việt Nam và thế giới thời gian gần đây, nhiều chuyên gia đã chỉ ra nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có nguyên nhân do tảo độc thủy triều đỏ gây ra.

Nhận xét tin Mật kiến "Mười hai Bà Mụ"

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Mật kiến "Mười hai Bà Mụ" bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Mat kien Muoi hai Ba Mu ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Mật kiến "Mười hai Bà Mụ" ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa.

Password comments" Twelve Mrs. Mu "| Ba Mu, Tree Mai, Saigon, Cholon, Title Ngan, Nguyen Dai Phuc, product type, twelve, the child, No. 12, statues, pottery, people, spirit, work
The search for ceramic trees Mai During the years 1983 to 1984, Mr. Nguyen Dai Phuc and I love pottery Mimosa - a line in the country's oldest pottery To Prevent (former Saigon - Cholon later) - has traveled all over the place to find relics of a kind ceramic glaze "product technology temple dancers" ...

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h2804 Ca chet do thuy trieu do chua thuyet phuc
    Thời sự 24h(28/04): Cá chết do thủy triều đỏ chưa thuyết phục

    Xử lý nghiêm, thậm chí truy tố nếu để xảy ra ngộ độc do ăn cá chết; Nắng nóng bất thường tại TP.HCM: Trẻ nhỏ đổ bệnh, người già đột qụy; Chuyên gia phản bác nguyên nhân thuỷ triều đỏ làm chết cá; Phát hiện công nhân tráo đổi, làm mới hạn bánh quy hết date; Cháy chung cư ở Linh Đàm: Trẻ vạ vật ngủ ngoài đường

  • Thoi su 24h2704 Be trai bi me ep uong thuoc doc da chet
    Thời sự 24h(27/04): Bé trai bị mẹ ép uống thuốc độc đã chết

    Cá chết bất thường ở Vũng Áng: Thêm 5 thợ lặn nhập viện; Thảm án ở Hải Dương: Bé trai 8 tuổi bị mẹ đẻ ép uống thuốc độc đã chết; Giả mạo facebook nữ sinh bị cưa chân để lừa đảo: Lỗi tại nhà hảo tâm; Dân "tố" nước có mùi hôi, GĐ nước sạch bảo "Đun lên là hết"; Hành trình 18 năm vật vã tìm "tiếng người" cho con gái

  • Thoi su 24h2604 Nam thanh nien o HN bi sat hai da man
    Thời sự 24h(26/04): Nam thanh niên ở HN bị sát hại dã man

    Người nhái lặn 200m dưới kênh đen ngòm ô nhiễm để tìm két sắt; Có nên ăn hải sản khi cá chết hàng loạt ở miền Trung?; Thủy ngân trong không khí Hà Nội: "Khói xe chỉ là nghi ngờ"; Bỏ chất cấm độc hại: Thái Lan mất 6-7 năm, Việt Nam chỉ 6-7 tháng; Hà Nội: Lại một chung cư có nước sạch "sạch" như... nước cống!

  • Thoi su 24h2504 Tre bi bao hanh Noi dau tinh than
    Thời sự 24h(25/04): Trẻ bị bạo hành - Nỗi đau tinh thần

    Những cô gái bị xử tội... hiếp dâm; ‘Ai đầu độc cá cũng phải bị xử lý’!; Nằm rạp xuống đất khi thanh niên quăng mìn ra đường; Trẻ em bị bạo hành: Những nỗi đau về thể xác và tinh thần; Từ những vụ tống tình, tiền bằng ảnh 'nóng': Bài học cho giới trẻ... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 25/04/2016.

  • Thoi su 24h2204 Thanh nien lay bua giet nguoi yeu
    Thời sự 24h(22/04): Thanh niên lấy búa giết người yêu

    Công an nóng vội bỏ qua, còn ta nóng vội thì ra vào tù; Vì sao có những miếng thịt bò lại ánh lên màu 7 sắc cầu vồng?; Mỗi ngày cả trăm người đi taxi "thất lạc hành lý"; Số phận như bóng ma của các cô gái Việt bị bán sang Trung Quốc; Lún vào đa cấp liên tỉnh, tiền tỉ bốc hơi

  • Xon xao nhung vu chong danh vo gay phan no
    Xôn xao những vụ chồng đánh vợ gây phẫn nộ

    Bạo lực gia đình từ lâu là một vấn đề nhức nhối trong xã hội, trong đó đáng báo động nhất là tình trạng bạo lực phụ nữ.

  • Sot virus trieu chung va cach dieu tri
    Sốt virus - triệu chứng và cách điều trị

    Bệnh nhân sốt virus có thể khỏi sau 5-7 ngày điều trị. Tuy nhiên, nếu không phát hiện sớm và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. ------------ Xem thêm: Sốt virus - triệu chứng và cách điều trị, http://vietbao.vn/tp/Sot-virus-trieu-chung-va-cach-dieu-tri/13168970/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Dan ba Viet kho nhat the gioi
    Đàn bà Việt khổ nhất thế giới?

    Trên đời này, chỉ có cha mẹ mới có thể hi sinh vì con cái! Đừng nghĩ mình có thể thay đổi được người khác. Sống vì mình đi, thương mình đi, sáng suốt lên, đừng vì sợ thị phi, sợ không làm được mà sống chịu đựng cả đời. Ai bị..

  • Vu chu quan bi xu ly hinh su
    Vụ 'chủ quán bị xử lý hình sự"

    Ông Tấn thuê mặt bằng ở huyện Bình Chánh để bán cà phê, ăn sáng, cơm trưa... nhưng lại bị phạt tiền vì nhiều lý do rồi bị truy tố vì chậm đăng ký kinh doanh...

  • Tang thue moi truong voi xang dau
    Tăng thuế môi trường với xăng dầu?

    Đại diện Bộ Tài chính khẳng định, hiện Bộ Tài chính chưa có kế hoạch trình Chính phủ về điều chỉnh tăng thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2404 3004
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (24/04 - 30/04)

    Vụ nổ mìn tự chế ở Đắk Lắk; Xác chết trong bụi chuối đại lộ Thăng Long; Những vụ cướp tiệm vàng táo tợn nhất Việt Nam; Minh Béo tại sao không bị bắt ở Việt Nam?; Lạm dụng quyền lực nhìn từ vụ khởi tố chủ quán Xin Chào; Phía sau những vụ án đau lòng mẹ giết con rồi tự sát;.....là những tin đáng chú ý.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1704 23042016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/04 - 23/04/2016

    9 học sinh chết đuối thương tâm ở Quảng Ngãi; 4 phu vàng chết do ngạt khí ở Quảng Nam; Cá chết hàng loạt tại vùng biển miền Trung; U50 Hà Nội treo biển tuyển vợ mới... đạt yêu cầu; Thảm án mẹ giết con ở Hải Dương ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1704 23042016
    Toàn cảnh kinh tế tuần 17/04 – 23/04/2016

    Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các ngân hàng xây dựng kế hoạch xử lý nợ xấu năm 2016, gửi về Ngân hàng Nhà nước trước ngày 28/4. Công ty Idemitsu Kosa - Nhật Bản và Công ty Dầu khí Quốc tế Kuwait (KPC) đã thành lập công ty liên doanh Dầu khí Idemitsu Q8 tại Việt Nam. 7,3 tỷ USD đươc gửi ở nước ngoài liệu có phải diễn biến bất thường?

  • Su kien quoc te noi bat 174234
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/4-23/4)

    Động đất kinh hoàng ở Ecuador; Trung Quốc có thể xây nhà máy điện hạt nhân phục vụ mưu đồ Biển Đông; Giám đốc FBI thừa nhận chi hơn 1 triệu USD cho hacker để bẻ khóa iPhone; Vương quốc Anh tổ chức mừng sinh nhật Nữ hoàng Elizabeth II... là những tin chính trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1704 2304
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (17/04 - 23/04)

    Vụ kề dao vào cổ, bắt cóc ở Nghệ An; Thảm án mẹ giết 2 con ở Hải Dương; Ám ảnh những vụ bắt cóc trẻ em và cách đối phó; Cảnh báo: Những vụ trộm điện thoại táo bạo trong chớp mắt; Toàn cảnh vụ chủ quán cà phê Xin chào bị khởi tố; Bảo vệ Thẩm mỹ viện Cát Tường ra tù trước thời hạn;.....là những tin đáng chú ý.