Mật kiến "Mười hai Bà Mụ"

Mat kien Muoi hai Ba Mu

Cuộc tìm kiếm gốm Cây Mai

Vào những năm 1983 - 1984, tôi và anh Nguyễn Đại Phúc mê gốm Cây Mai - một dòng gốm cổ nhất ở xứ Đề Ngạn (Sài Gòn xưa - Chợ Lớn sau này) - đã đi suốt các nơi để tìm di vật gốm men màu thuộc loại sản phẩm "công nghệ miếu vũ" - đỉnh cao của gốm Cây Mai.

Và Điện Ngọc Hoàng ở Đa Kao TP.HCM quả là một đại tập thành của thứ muốn tìm, được sản xuất đầu thế kỷ XX. Ở đây có nhiều tượng, phù điêu đắp nối cao thuộc loại công kỹ, xuất sắc bất ngờ là mười hai pho tượng Bà Mụ.

Mat kien Muoi hai Ba MuCả 12 pho tượng đều được thể hiện trong tư thế "ngồi ngai", song mỗi tượng lại có một kiểu ngồi độc đáo. Về thế dáng: có tượng ở dạng nhìn thẳng, lại có tượng có dạng nhìn nghiêng. Còn động tác: có Bà Mụ đang tắm cho trẻ, có tượng bồng trẻ, có tượng vừa bồng một trẻ vừa chăm sóc một trẻ khác đang nằm nôi, có tượng cầm bình sữa, có tượng nếm sữa để cho trẻ bú, có tượng Bà Mụ đang chải tóc với hai đứa trẻ bám vào gấu áo, lại có tượng Mụ bồng bé bú và tay kia với ra sau đưa cái bánh cho đứa trẻ thứ hai địu ở lưng...

Điểm đặc sắc ở các bức tượng là nghệ nhân đã khai thác tối đa tất cả các màu men có được của gốm Cây Mai thời đó: màu xanh lục đậu, lam cô-ban, trắng ngà, vàng đất, nâu đen, nâu đỏ... Mặt khác, nói là tượng nhưng mỗi tượng là một quần thể kết hợp tượng chính với các tiểu tượng là những đứa trẻ và như vậy đã thoát ra khỏi mô thức truyền thống của loại tượng Mười hai Bà Mụ dạng "Tống tử nương nương" phổ biến, mỗi bà bồng một đứa trẻ, đặc biệt là các tượng gỗ ở các am thờ Bà Chúa Sanh/Kim Huê Thánh Mẫu.

Mật kiến "Mười hai Bà Mụ"

Những điều khảo tả có phần tỉ mỉ trên đây là do kết quả "do thám" nhiều lần và cuối cùng là quyết tâm chụp hình cho bằng được một bộ ảnh Mười hai Bà Mụ này.

Số là theo tập tục tín ngưỡng của bá tánh là khi họ đến lễ bái và cầu xin ở nơi thờ tự này họ thường mang đến các bộ áo và đồ nữ trang mặc cho tượng để cụ thể hóa lòng thành tâm của mình. Sau đó họ lại dùng chỉ đỏ "miệt" vào tay, cổ của các tiểu tượng như một "cam kết" nào đó giữa họ và chư vị nữ thần bảo hộ việc thai sản. Cái khó là tập tục ở đây mỗi năm chỉ thay bỏ trang phục vào ngày "đưa thần" 25 tháng chạp. Và do đó, việc nài nỉ xin chụp hình với "thực tướng" của tượng là một ngoại lệ không chấp nhận - mặc dù lý do chính đáng là để... nghiên cứu mỹ thuật.

Nói ra là mang tội, nhưng lúc đó chẳng còn cách nào hơn là đành mỗi bữa trưa chúng tôi chờ cho quý vị ông từ đền "chỉ tịnh" là hành sự. Trước tiên là khấn thầm trong bụng xin phép các bà, rồi làm thật khéo việc mở nút tháo dây, cởi không dưới năm bảy lớp áo và giăng phông, rồi bấm: flash! Xong là mặc lại áo, đeo đủ đồ trang sức, cột lại dây đỏ... đâu vào đó thật sự nghiêm túc. Có bữa thuận buồm xuôi gió chụp được hai ba tượng, còn thường là mỗi ngày một tượng và cũng có bữa đi chơi... rồi về! Khi sách Gốm Cây Mai - Sài Gòn xưa xuất bản, chúng tôi thấy cũng đáng cái công đã bỏ ra và chắc chư vị nữ thần cũng dung thứ tội cũ vì động cơ lao động không có gì khuất tất.

Mười hai Bà Mụ là ai?

Mat kien Muoi hai Ba MuThần tích Mười hai Bà Mụ đầu tiên được Nguyễn Đổng Chi kể trong sách Lược khảo về thần thoại Việt Nam (Ban Nghiên cứu văn sử địa xuất bản, Hà Nội, 1956). Theo cụ Nguyễn: "Sự tích của 12 vị nữ thần này hiện nay chúng ta chỉ còn biết một cách lờ mờ. Có thuyết nói đó là các thần giúp việc cho Ngọc Hoàng từ lúc ông ta có ý định sáng tạo ra loài người. Nhưng cũng có thuyết lại cho đó là những thần được Ngọc Hoàng giao phó trách nhiệm sau khi ông đã sáng tạo ra đủ số lượng người và vật ở hạ giới", tức "Mười hai Bà Mụ chỉ là những vị thần có trách nhiệm nắn lại cơ thể cho một người nào đó khi được lệnh đầu thai?". Cái con số 12, có hai cách giải thích: Một là một tập thể chịu trách nhiệm chung công việc tạo thành con người, và cách giải thích khác là mỗi Bà Mụ lo một việc: người nắn tai, người nắn mắt, người nắn tứ chi, người dạy trẻ cười, người dạy trẻ nói... Theo cách giải thích phổ biến ở vùng đất phương Nam mà tôi từng nghe được thì Mười hai Bà Mụ là 12 vị luân phiên nhau lo việc thai sản trong 12 năm, tính theo "thập nhị chi" - tức theo 12 con giáp. Nói cách khác, 12 Bà Mụ mang đậm dấu ấn của thần Thời gian (thập nhị Thời thần). Thật ra, 12 là con số dùng để chia thời gian lẫn không gian. Đây là tích số của bốn phương nhân với ba bình diện của thế giới. Số 12 chia bầu trời thành 12 hình quạt cầu, 12 cung của Hoàng đạo đã được ghi chép từ cổ đại xa xưa nhất. Ở Trung Quốc, 12 trạm dừng chân của Hoàng đế ở 12 Minh đường xác định 12 tháng trong năm. Số 12 tượng trưng cho hoàn vũ trong chu trình vận hành trong không gian và thời gian. Từ xưa đến nay, số 12 vẫn là con số của sự hoàn thành, một chu kỳ đã hoàn tất. Và sự hoàn tất luôn được hiểu là tái sinh...

Có lẽ vì những lẽ trên, nhiều người khi nghĩ về công đức hóa sinh của tạo hóa và cha mẹ, họ cúng tạ Mười hai Bà Mụ khi ta được đầy tháng, khi ta được thôi nôi. Ta nên người như thế nào là còn nhờ ở phần hậu thiên: ở đó việc tu dưỡng, việc học thầy học bạn, việc học cách sống ở đời, ở đạo... là quan trọng cho bản lĩnh và tư chất thành nhân. Nỗ lực làm người chân chính tự nó là sự tôn trọng các giá trị tiên thiên, tạo nên sự kết nối hoàn hảo trước - sau vậy.

Huỳnh Ngọc Trảng

Việt Báo

Video nổi bật

MC đám cưới bá đạo nhất năm: Ngỏ lời yêu chú rể
00:00 / --:--

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

6 điều các mẹ cần làm khi mang bầu để con không bị khuyết tật

Để có một thai kì khỏe mạnh, thai nhi an toàn và tránh bi khuyết tật, mẹ bầu cần biết chăm sóc, giữ gìn sức khỏe, bổ sung dưỡng chất cần thiết để đảm bảo sự khỏe mạnh, an toàn cho thai nhi.

Nhận xét tin Mật kiến "Mười hai Bà Mụ"

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Mật kiến "Mười hai Bà Mụ" bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Mat kien Muoi hai Ba Mu ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Mật kiến "Mười hai Bà Mụ" ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Password comments" Twelve Mrs. Mu "| Ba Mu, Tree Mai, Saigon, Cholon, Title Ngan, Nguyen Dai Phuc, product type, twelve, the child, No. 12, statues, pottery, people, spirit, work
The search for ceramic trees Mai During the years 1983 to 1984, Mr. Nguyen Dai Phuc and I love pottery Mimosa - a line in the country's oldest pottery To Prevent (former Saigon - Cholon later) - has traveled all over the place to find relics of a kind ceramic glaze "product technology temple dancers" ...

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h307 Do xo ra suoi vot vang den sau lu
    Thời sự 24h(30/7): Đổ xô ra suối vớt "vàng đen" sau lũ

     Tàu hải quân chở 350 khách rời Cô Tô; Người dân đổ xô ra suối vớt "vàng đen" sau lũ lịch sử; Trường ĐH Bách khoa Hà Nội có hiệu trưởng mới; Vụ đại gia nợ 1600 tỷ: Thừa nhận cáo trạng có thiếu sót!; 

  • Thoi su 24h297 Lu lich su lam 17 nguoi chet
    Thời sự 24h(29/7): Lũ lịch sử làm 17 người chết

    Thống kê điểm thí sinh theo khối thi A,A1,B,C,D; Mưa lũ Quảng Ninh: Đã có 23 người chết và mất tích; Chủ tịch thuê người thi hộ trong khi đi nghỉ mát; Bắt người phụ nữ từng lên truyền hình vì "làm kinh tế giỏi"; 

  • Thoi su 24h287 HN ban 21 phat dai bac dip Quoc khanh
    Thời sự 24h(28/7): HN bắn 21 phát đại bác dịp Quốc khánh

     Hà Nội bắn 21 phát đại bác dịp Quốc khánh; 15 người chết trong lũ, Quảng Ninh xin ứng cứu; Ngưỡng xét tuyển đại học là 15 điểm; Người phụ nữ Indonesia kêu cứu vì chồng cũ "lừa" bắt con ở VN;

  • Thoi su 24h277 QN ngap nang sau tran mua lich su
    Thời sự 24h(27/7): QN ngập nặng sau trận mưa lịch sử

    Quảng Ninh ngập nặng sau trận mưa lịch sử; Biểu tượng sexy nhất của điện ảnh Việt thập niên 90; Vì sao hàng xóm không mua 'bức tường 1 tỷ'?; Hà Nội: Cảnh nhấc bổng xe tải mắc kẹt trên cầu vượt; Hàng chục cán bộ ngân hàng tại phiên xử đại gia nợ 1.600 tỷ...là những thông tin thời sự nổi bật ngày 27/7.

  • Thoi su tuan qua Dung thu phi duong bo voi xe may
    Thời sự tuần qua: Dừng thu phí đường bộ với xe máy

    Khách bị trói vì cố tình hút thuốc trên máy bay Vietnam Airlines; Thí sinh chật vật tra cứu điểm thi; Nữ đại gia bị thợ làm tóc lừa 288 tỷ đồng; Cán bộ Thanh tra Chính phủ bị bắt vì nghi vấn nhận 100 triệu đồng; Du khách Việt ăn cắp hàng hiệu ở Thụy Sĩ; Vụ giết 4 người ở Nghệ An: Bất ngờ về nghi phạm...là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Mua lu ngap lut bat thuong o Quang Ninh
    Mưa lũ ngập lụt bất thường ở Quảng Ninh

    Người dân Quảng Ninh đang phải đối mặt với những khó khăn chồng chất trong việc khắc phục hậu quả trận mưa lũ lịch sử.

  • Du khach Viet an cap o Thuy Si
    Du khách Việt ăn cắp ở Thụy Sĩ

    Chưa tìm được cách ngăn ngừa người ra nước ngoài buôn lậu, trộm cắp hoặc vi phạm thuần phong mỹ tục nước sở tại nên chúng ta sẽ còn xấu mặt dài dài

  • Bat nguyen Chu tich Tap doan Dau khi VN
    Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN

    Cựu Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam (PetroVietnam - PVN) Nguyễn Xuân Sơn bị khởi tố để điều tra hành vi "thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng" - tội danh được quy định tại điều 285 Bộ luật Hình sự. Báo điểm.. ------------ Xem thêm: Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN, http://vietbao.vn/tp/Bat-nguyen-Chu-tich-Tap-doan-Dau-khi-VN/12123701/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tuan Hung vang bay dap tra My Linh
    Tuấn Hưng "văng bậy", “đáp trả” Mỹ Linh

    Nhiều người tỏ ra không hài lòng với cách ứng xử của Tuấn Hưng, trong đó có diva Mỹ Linh. ------------ Xem thêm: Tuấn Hưng "văng bậy", nổi nóng với Bài hát yêu thích1, http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Tuan-Hung-vang-bay-noi-nong-voi-Bai-hat-yeu-thich1/350613756/235/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Trung Quoc giup Lao xay duong sat cao toc
    Trung Quốc giúp Lào xây đường sắt cao tốc

    Dự án giúp Lào có vốn nhưng cũng giúp chính TQ nhằm đạt được 3 mục đích lớn: Xuất khẩu vốn; xuất khẩu công nghệ và xuất khẩu con người.

  • Su kien quoc te noi bat 197257
    Sự kiện quốc tế nổi bật (19/7-25/7)

    Thỏa thuận hạt nhân Iran gặp trở ngại tại Quốc hội Mỹ; Hải quân Trung Quốc tập trận lớn trên Biển Đông; Sách trắng Nhật tố cáo trực tiếp Trung Quốc gây hấn ở Biển Đông; Tin chấn động: NASA công bố tìm thấy Trái đất thứ 2 là những tin chính trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 207 267
    Toàn cảnh Showbiz tuần (20/7 - 26/7)

    Fan thu thập 2.000 bằng chứng nói xấu Taeyeon (SNSD), Vụ "Lệ Quyên cho con đi tiểu trên máy bay": hết "sốt" báo Mỹ, lại lên báo Anh, Sơn Tùng MTP bị nghi ngờ về giới tính, Sau tin đồn chia tay Kim Lý, Trương Ngọc Ánh tình tứ bên trai lạ, "Trò cưng Mỹ Tâm hát hit Sơn Tùng M-TP vượt trội bản gốc".... là những tin chính nổi bật trong tuần.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1907 2507
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/07 - 25/07)

    Vụ chặt cây xanh: Hàng loạt cán bộ bị giáng chức, chuyển công tác; Du khách Việt ăn cắp ở Thụy Sĩ; Tranh cãi về màu sơn mới Nhà hát lớn Hà Nội; Bức tường 1 tỉ đồng sẽ bị thu hồi? ....là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/07 - 25/07), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-1907-2507/2147580278/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 1907 25072015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 19/07 - 25/07/2015

    Ông Nguyễn Xuân Sơn - nguyên Chủ tịch HĐTV Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam bị cho thôi chức và bắt tạm giam để điều tra về nguồn vốn 800 tỉ do PVN đầu tư vào Ocean Bank có nguy cơ bị mất trắng; giá xăng giảm "nhỏ giọt"260 đồng/lít, trong khi DN xăng dầu vẫn đang lãi 1.105 đồng/lít xăng còn người tiêu dùng thì vẫn mua xăng đắt và tiếp tục phải đóng vào quỹ Bình ổn giá; WB vừa công bố thông tin về nợ công khiến dư luận xã hội giật mình với con số nợ lên tới 110 tỷ USD, cao hơn nhiều so với các nguồn số liệu từng được công bố... Cùng với đó, những thông tin về BĐS, tài chinh- ngân hàng, thị trường tiêu dùng... tiếp tục là những tin tức, sự kiện kinh tế nóng hổi trong tuần vừa qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 19/07 - 25/07/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-1907-25072015/2147580269/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1907 2507
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/07 - 25/07)

    Bắt nguyên Chủ tịch Tập đoàn Dầu khí VN; Lý Nguyễn Chung bị tuyên án 12 năm tù; Cảnh báo tội phạm mới: ‘thôi miên, bỏ thuốc mê’ để gây án; Đánh sập đường dây mua bán, vận chuyển hơn 1.200 bánh heroin; Giáo viên cấu kết với người tình giết chồng; Nạn ném đá xe khách, vì sao dây dưa?;.....là những tin đáng chú ý trong tuần.