Thứ sáu, 28 Tháng một 2005, 22:19 GMT+7

Mật kiến "Mười hai Bà Mụ"

Mat kien Muoi hai Ba Mu

Cuộc tìm kiếm gốm Cây Mai

Vào những năm 1983 - 1984, tôi và anh Nguyễn Đại Phúc mê gốm Cây Mai - một dòng gốm cổ nhất ở xứ Đề Ngạn (Sài Gòn xưa - Chợ Lớn sau này) - đã đi suốt các nơi để tìm di vật gốm men màu thuộc loại sản phẩm "công nghệ miếu vũ" - đỉnh cao của gốm Cây Mai.

Và Điện Ngọc Hoàng ở Đa Kao TP.HCM quả là một đại tập thành của thứ muốn tìm, được sản xuất đầu thế kỷ XX. Ở đây có nhiều tượng, phù điêu đắp nối cao thuộc loại công kỹ, xuất sắc bất ngờ là mười hai pho tượng Bà Mụ.

Mat kien Muoi hai Ba MuCả 12 pho tượng đều được thể hiện trong tư thế "ngồi ngai", song mỗi tượng lại có một kiểu ngồi độc đáo. Về thế dáng: có tượng ở dạng nhìn thẳng, lại có tượng có dạng nhìn nghiêng. Còn động tác: có Bà Mụ đang tắm cho trẻ, có tượng bồng trẻ, có tượng vừa bồng một trẻ vừa chăm sóc một trẻ khác đang nằm nôi, có tượng cầm bình sữa, có tượng nếm sữa để cho trẻ bú, có tượng Bà Mụ đang chải tóc với hai đứa trẻ bám vào gấu áo, lại có tượng Mụ bồng bé bú và tay kia với ra sau đưa cái bánh cho đứa trẻ thứ hai địu ở lưng...

Điểm đặc sắc ở các bức tượng là nghệ nhân đã khai thác tối đa tất cả các màu men có được của gốm Cây Mai thời đó: màu xanh lục đậu, lam cô-ban, trắng ngà, vàng đất, nâu đen, nâu đỏ... Mặt khác, nói là tượng nhưng mỗi tượng là một quần thể kết hợp tượng chính với các tiểu tượng là những đứa trẻ và như vậy đã thoát ra khỏi mô thức truyền thống của loại tượng Mười hai Bà Mụ dạng "Tống tử nương nương" phổ biến, mỗi bà bồng một đứa trẻ, đặc biệt là các tượng gỗ ở các am thờ Bà Chúa Sanh/Kim Huê Thánh Mẫu.

Mật kiến "Mười hai Bà Mụ"

Những điều khảo tả có phần tỉ mỉ trên đây là do kết quả "do thám" nhiều lần và cuối cùng là quyết tâm chụp hình cho bằng được một bộ ảnh Mười hai Bà Mụ này.

Số là theo tập tục tín ngưỡng của bá tánh là khi họ đến lễ bái và cầu xin ở nơi thờ tự này họ thường mang đến các bộ áo và đồ nữ trang mặc cho tượng để cụ thể hóa lòng thành tâm của mình. Sau đó họ lại dùng chỉ đỏ "miệt" vào tay, cổ của các tiểu tượng như một "cam kết" nào đó giữa họ và chư vị nữ thần bảo hộ việc thai sản. Cái khó là tập tục ở đây mỗi năm chỉ thay bỏ trang phục vào ngày "đưa thần" 25 tháng chạp. Và do đó, việc nài nỉ xin chụp hình với "thực tướng" của tượng là một ngoại lệ không chấp nhận - mặc dù lý do chính đáng là để... nghiên cứu mỹ thuật.

Nói ra là mang tội, nhưng lúc đó chẳng còn cách nào hơn là đành mỗi bữa trưa chúng tôi chờ cho quý vị ông từ đền "chỉ tịnh" là hành sự. Trước tiên là khấn thầm trong bụng xin phép các bà, rồi làm thật khéo việc mở nút tháo dây, cởi không dưới năm bảy lớp áo và giăng phông, rồi bấm: flash! Xong là mặc lại áo, đeo đủ đồ trang sức, cột lại dây đỏ... đâu vào đó thật sự nghiêm túc. Có bữa thuận buồm xuôi gió chụp được hai ba tượng, còn thường là mỗi ngày một tượng và cũng có bữa đi chơi... rồi về! Khi sách Gốm Cây Mai - Sài Gòn xưa xuất bản, chúng tôi thấy cũng đáng cái công đã bỏ ra và chắc chư vị nữ thần cũng dung thứ tội cũ vì động cơ lao động không có gì khuất tất.

Mười hai Bà Mụ là ai?

Mat kien Muoi hai Ba MuThần tích Mười hai Bà Mụ đầu tiên được Nguyễn Đổng Chi kể trong sách Lược khảo về thần thoại Việt Nam (Ban Nghiên cứu văn sử địa xuất bản, Hà Nội, 1956). Theo cụ Nguyễn: "Sự tích của 12 vị nữ thần này hiện nay chúng ta chỉ còn biết một cách lờ mờ. Có thuyết nói đó là các thần giúp việc cho Ngọc Hoàng từ lúc ông ta có ý định sáng tạo ra loài người. Nhưng cũng có thuyết lại cho đó là những thần được Ngọc Hoàng giao phó trách nhiệm sau khi ông đã sáng tạo ra đủ số lượng người và vật ở hạ giới", tức "Mười hai Bà Mụ chỉ là những vị thần có trách nhiệm nắn lại cơ thể cho một người nào đó khi được lệnh đầu thai?". Cái con số 12, có hai cách giải thích: Một là một tập thể chịu trách nhiệm chung công việc tạo thành con người, và cách giải thích khác là mỗi Bà Mụ lo một việc: người nắn tai, người nắn mắt, người nắn tứ chi, người dạy trẻ cười, người dạy trẻ nói... Theo cách giải thích phổ biến ở vùng đất phương Nam mà tôi từng nghe được thì Mười hai Bà Mụ là 12 vị luân phiên nhau lo việc thai sản trong 12 năm, tính theo "thập nhị chi" - tức theo 12 con giáp. Nói cách khác, 12 Bà Mụ mang đậm dấu ấn của thần Thời gian (thập nhị Thời thần). Thật ra, 12 là con số dùng để chia thời gian lẫn không gian. Đây là tích số của bốn phương nhân với ba bình diện của thế giới. Số 12 chia bầu trời thành 12 hình quạt cầu, 12 cung của Hoàng đạo đã được ghi chép từ cổ đại xa xưa nhất. Ở Trung Quốc, 12 trạm dừng chân của Hoàng đế ở 12 Minh đường xác định 12 tháng trong năm. Số 12 tượng trưng cho hoàn vũ trong chu trình vận hành trong không gian và thời gian. Từ xưa đến nay, số 12 vẫn là con số của sự hoàn thành, một chu kỳ đã hoàn tất. Và sự hoàn tất luôn được hiểu là tái sinh...

Có lẽ vì những lẽ trên, nhiều người khi nghĩ về công đức hóa sinh của tạo hóa và cha mẹ, họ cúng tạ Mười hai Bà Mụ khi ta được đầy tháng, khi ta được thôi nôi. Ta nên người như thế nào là còn nhờ ở phần hậu thiên: ở đó việc tu dưỡng, việc học thầy học bạn, việc học cách sống ở đời, ở đạo... là quan trọng cho bản lĩnh và tư chất thành nhân. Nỗ lực làm người chân chính tự nó là sự tôn trọng các giá trị tiên thiên, tạo nên sự kết nối hoàn hảo trước - sau vậy.

Huỳnh Ngọc Trảng

Việt Báo

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Vụ sập hầm: Phó Thủ tướng đến hiện trường chỉ đạo ứng cứu

Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải chỉ đạo phải nỗ lực khẩn trương tích cực hơn nữa trong công tác ứng cứu; đảm bảo an toàn cho các công nhân cũng như các lực lượng tham gia cứu hộ

Công tác đào tạo VĐV trẻ nhìn từ Đại hội TDTT toàn quốc 2014: Ít niềm vui, nhiều nỗi lo

Đa số các đoàn vào cuộc ở Đại hội đều có tâm lý “săn” được càng nhiều huy chương càng tốt và trong tính toán của nhiều đoàn, đây không phải là chỗ mạo hiểm để cho các tài năng trẻ thử sức.

Sắp nối lại đàm phán hòa bình Ukraine

Tổng thống Pháp Francois Hollande cho biết các cuộc đàm phán hòa bình giữa đại diện chính phủ Ukraine và phe ly khai miền Đông có thể diễn ra vào ngày 21 hoặc 22/12 tới tại thủ đô Minsk của Belarus.

Sơn Tùng M-TP là 'Mỹ nam của năm 2014'

Dù những scandal "đạo nhạc" kéo theo những việc trì hoãn bộ phim đầu tiên chạm ngõ điện ảnh Chàng trai năm ấy, nhưng Sơn Tùng M-TP vẫn xứng đáng nhận được giải thưởng Mỹ nam của năm, đề cử từ khán giả hâm mộ.

Nhận xét tin Mật kiến "Mười hai Bà Mụ"

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Mật kiến "Mười hai Bà Mụ" bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Mat kien Muoi hai Ba Mu ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Mật kiến "Mười hai Bà Mụ" ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Password comments" Twelve Mrs. Mu "| Ba Mu, Tree Mai, Saigon, Cholon, Title Ngan, Nguyen Dai Phuc, product type, twelve, the child, No. 12, statues, pottery, people, spirit, work
The search for ceramic trees Mai During the years 1983 to 1984, Mr. Nguyen Dai Phuc and I love pottery Mimosa - a line in the country's oldest pottery To Prevent (former Saigon - Cholon later) - has traveled all over the place to find relics of a kind ceramic glaze "product technology temple dancers" ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h1812 Thang 72015 to chuc thi quoc gia
    Thời sự 24h(18/12): Tháng 7/2015 tổ chức thi quốc gia

    Tháng 7/2015 tổ chức thi THPT quốc gia; Đào cùng lúc 2 đường hầm cứu nạn; Lý giải máy bay Vietnam Airlines gặp sự cố; Sa Pa lạnh 0 độ, phủ trắng sương muối; Xe điên náo loạn là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 18/12...

  • Thoi su 24h1712 Xe o to roi vuc sau 5 quan nhan tu vong
    Thời sự 24h(17/12): Xe ô tô rơi vực sâu, 5 quân nhân tử vong

    Khoan hầm giải cứu 12 công nhân mắc kẹt; Xe ô tô rơi vực sâu, 5 quân nhân tử vong; Mở hộp đen tìm nguyên nhân máy bay hạ cánh khẩn cấp;Sa Pa rét 2 độ, có thể xuất hiện băng giá; Kho tiền 6 tấn của tay chơi Bắc Ninh... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 17/12.

  • Thoi su 24h1612 3 tai nan kinh hoang
    Thời sự 24h(16/12): 3 tai nạn kinh hoàng

    Sập hầm thủy điện, 11 người mắc kẹt; Tai nạn kinh hoàng ở Móng Cái, 6 người chết; Phó chủ tịch bị tố đánh dân giữa chợ; Đắm thuyền ở Thái Bình, 6 người chết; Bán sắt vụn chiếc máy bay bỏ quên 7 năm ở Nội Bài... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 16/12.

  • Thoi su 24h1512 5 thuyen vien mat tich tren bien
    Thời sự 24h(15/12): 5 thuyền viên mất tích trên biển

    Xuất hiện "nhân vật mới" tại phiên xử siêu lừa Huyền Như; Bầu Kiên bị tuyên 30 năm tù; 1.000 xe TQ muốn vào du lịch, Bộ Quốc phòng không đồng tình; Miền Bắc chuẩn bị rét dưới 10 độ; 5 thuyền viên mất tích trên biển; Hé lộ "hợp đồng nô lệ" trong showbiz Việt... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 15/12.

  • Thoi su tuan qua Bau Kien bat khoc tai toa
    Thời sự tuần qua: Bầu Kiên bật khóc tại tòa

    Ông Hoàng Văn Nghiên xin trả biệt thự; Một đại gia bị tạt axít khi đang ăn sáng;Lần đầu tiên bầu Kiên bật khóc trước tòa; Vụ Hồ Duy Hải: Tang vật được mua... ngoài chợ?; Cha của bé 2 tuổi bị bỏ rơi trên taxi đã xuất hiện?..

  • Sap ham thuy dien Da Dang
    Sập hầm thủy điện Đạ Dâng

    Sau bao nỗ lực, bất chấp nguy hiểm của gần 1.000 người tham gia cứu hộ suốt 4 ngày qua, 12 nạn nhân mắc kẹt trong vụ sập hầm thủy điện đã được đưa ra ngoài an toàn.

  • EVN sap tang gia dien
    EVN sắp tăng giá điện?

    Đề xuất tăng giá điện của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khi năm hết Tết đến đang nhận được những ý kiến trái chiều. Trong khi nhiều người tỏ ra lo lắng, vẫn có ý kiến cho rằng, tăng giá điện vào thời điểm này là hợp lý.

  • Chuong trinh Guong mat than quen nhi 2014
    Chương trình Gương mặt thân quen nhí 2014

    Cặp đôi ngoại quốc Kyo York và Uyên Nhi đã xuất sắc trở thành Quán quân mùa đầu tiên của "Gương mặt thân quen nhí".

  • Nhung chuyen hy huu o chon phap dinh
    Những chuyện hy hữu ở chốn pháp đình

    Trả giá sau 2 thập kỷ vì ép thiếu nữ cởi áo; rắn tấn công bị cáo khiến phiên xử náo loạn; chị dâu xin ly hôn em chồng... là những cảnh diễn ra ở chốn pháp đình năm 2014.

  • Facebook nam 2014 The gioi hai mat cam bay
    Facebook năm 2014: Thế giới hai mặt cạm bẫy

    Việt Nam đang là một trong những nước có số lượng người truy cập Facebook thuộc hàng 'khủng' trên thế giới.

  • Toan canh kinh te tuan 1412 20122014
    Toàn cảnh kinh tế tuần (14/12 - 20/12/2014)

    Giá xăng thế giới giảm mạnh, vậy mà PVoil vẫn than lỗ và đề nghị tăng thuế nhập khẩu xăng dầu, để cần tiền trả nợ EVN có thể tăng giá điện thêm 9,5%, lên mức 1.652,19 đồng/kWh, tới đây NHNN sẽ siết cho vay ngoại tệ nhằm hạn chế tình trạng đô la hóa, TTCK tuần qua đã có những phiên chọc thủng đáy, cùng với đó là những thông tin thị trường tiêu dùng là những t

  • Tin Bong daThe thao noi bat tuan qua 14122012
    Tin Bóng đá-Thể thao nổi bật tuần qua (14/12-20/12)

    Diễn biến mới nhất vụ thủ môn Bửu Ngọc kiện CLB Đồng Tháp; ĐT Việt Nam hậu AFF Cup: Khủng hoảng niềm tin, cầu thủ chán lên tuyển; Chung kết lượt đi AFF Cup: Thái Lan chạm tay vào cúp vô địch; Kết quả bốc thăm vòng 1/8 Champions League; Tổng hợp bóng đá cuối tuần...là những tin tức Bóng đá-Thể thao nổi bật trong tuần.

  • Toan canh Showbiz tuan 1412 2012
    Toàn cảnh Showbiz tuần (14/12 – 20/12)

    Nguyễn Thị Loan lọt top 25 Miss World 2014, Người đẹp Nam Phi đăng quang Hoa hậu Thế giới 2014, Đám cưới ngọt ngào của Huyền Lizzie, Nhật Kim Anh, Sơn Tùng M-Tp là mỹ nam của năm, Hollywood lại chấn động vì bị tin tặc tấn công, Jennifer Lawrence được tìm nhiều nhất trên Google năm 2014,...

  • Ban tin suc khoe tuan tu 142012
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 14-20/12)

    Vụ sản phụ băng huyết tử vong: Gia đình yêu cầu bệnh viện bồi thường 1,5 tỷ đồng; 7 nguyên nhân hàng đầu gây bệnh ung thư năm 2014; Những loại vắc-xin cần tiêm cho trẻ sơ sinh; Ấn tượng những xu hướng bầu bí hot nhất năm 2014;10 điều tiếp tục diễn ra trên cơ thể người chết; Tôm khô cao su được sản xuất thế nào?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1412 2012
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (14/12 - 20/12)

    Những chuyện hy hữu ở chốn pháp đình; Đằng sau những vụ án chồng giết vợ; 5 vụ án hình sự nhiều người quan tâm năm 2014; Những lời cuối cùng nổi tiếng của tử tù trước giờ trả án; Lĩnh án 30 năm tù - vĩ thanh buồn cho “bầu” Kiên; Nhìn lại 4 vụ án oan 'tốn giấy mực' trong năm 2014;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.