Thứ ba, 15 Tháng ba 2011, 20:38 GMT+7

Lễ hội dân gian đang bị biến tướng

Phải nói rằng, hội đang bị biến tướng một cách dữ dội. Việc phát ấn đền Trần trở thành cuộc cướp ấn kinh khủng chưa từng thấy. Việc viếng Bà chúa Kho trở thành cuộc buôn thần bán thánh trắng trợn thô lỗ, thậm chí là đầy chất báng bổ thánh thần. Ý nghĩa của hội đã bị cố tình diễn dịch ra một cách thô tục đến khó chấp nhận.

Tháng này đang mùa lễ hội dân gian trên khắp nước ta. Phía Bắc thì có đền Trần, Yên Tử, Hoàng Mười, Linh tinh tình phộc, Bà chúa Kho, cướp phết, hội Gióng, Phủ Dầy..., phía Nam thì Bà chúa Xứ, núi Sam... Thực ra, giáo sư tiến sĩ khoa học Tô Ngọc Thanh, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam không gọi là lễ hội. Ông cho rằng, lễ là do các nhà văn hóa sau này thêm vào chứ với nhân dân, đơn giản chỉ có hội mà thôi.

Có nhiều nguyên nhân, trong đó phải thấy hai nguyên nhân chính là bản thân người dân bây giờ đi hội không còn tâm thế thanh thản của hội nữa, mà mang tâm thế mặc cả bán mua. Còn nhà tổ chức thì muốn lồng nhiều yếu tố vào hội để kinh doanh. Ví như lồng yếu tố du lịch vào. Mà đã du lịch thì phải chiều lòng khách, phải quy mô để thu hút... vậy nên như cái Linh tinh tình phộc tức hội Nõ nường ở miếu Đụ Đị, Tứ Xã, Lâm Thao, Phú Thọ chỉ diễn ra vào lúc nửa đêm, chỉ có ông Từ và cặp trai thanh gái tú biết, giờ cũng bị lôi ra ngoài để... quay phim chụp ảnh.

Le hoi dan gian dang bi bien tuong
Lễ hội Mục đồng (Lễ hội dành cho trẻ chăn trâu) đang được phục dựng.

Tây Nguyên cũng bắt đầu vào mùa Ning nơng. Sau mùa rẫy, sau mùa mưa, người Tây Nguyên làm hội. Đấy là những tháng ngày ăn năm uống tháng. Hầu như mọi biến dịch trong đời người, đời cây ở Tây Nguyên đều được hành lễ, rồi từ lễ ấy mà nên hội. Những hội lễ lớn ở Tây Nguyên là Cơm mới (ăn cốm), tiếng Bana là Sa mơk, tiếng Jrai là Huă axơi mrăo, Pơ thi (hoă lui pơxat) người Kinh hay gọi là bỏ mả... nhưng hiện nay cũng đang bị hiểu sai, bị biến tướng.

Chúng tôi đã nghe rất nhiều người có trách nhiệm giới thiệu rằng đây là “lễ hội cồng chiêng”, “lễ hội đâm trâu”?... trong khi thực ra cồng chiêng, ăn trâu là thành tố của một hội nào đó chứ nó không riêng rẽ là một lễ hay hội. Bất cứ một việc nào mang yếu tố lễ, hội là đều có chiêng tham gia vào với tư cách vừa là một yếu tố tâm linh vừa mang yếu tố giải trí. Ngược lại ăn trâu chỉ xuất hiện khi có các việc lớn của làng như khánh thành nhà Rông, mừng chiến thắng... Xoang là múa, thế mà rất nhiều nhà báo vẫn say sưa miêu tả “nhân dân múa xoang mừng đổi mới”, cũng như Plei là làng mà nhiều người có trách nhiệm vẫn “làng Pleiku Roh”...

Hội, lễ hội là của dân, do dân tổ chức ra từ chính nhu cầu thực tại của họ nhưng đang có hiện tượng biến tướng, vì những người được giao tổ chức nhiều khi nhảy vào “đạo diễn” các lễ hội dân gian, theo hiểu biết lơ mơ của mình. Có người lễ hội nào cũng nhảy vào đạo diễn hoặc xí phần tổ chức, thế nên nhiều lễ hội dân gian cứ na ná nhau. Tây Nguyên thì thế nào cũng vòng tròn cồng chiêng có đội xoang phụ họa, có đống lửa, có rượu ghè mời khách, có hú hét... mấy gương mặt quá quen bao giờ cũng dẫn đầu đánh trống, mấy đứa trẻ bé choắt mới được phát hiện tiếp theo. Thiếu nữ thì đeo gùi, đàn ông thì lông cài đầu, chứng tỏ mình văn minh thì bện khố ra ngoài... quần đùi. Cận cảnh hơn thì lắc vai lắc mông hoặc brem bram... tất cả những điều ấy được dẫn dắt trên giọng đọc giới thiệu véo von của người dẫn chương trình mà nhiều khi... sai bét. Chỉ có được đắm mình trong nhân dân, được diễn ra trên chính mảnh đất đã sinh thành ra nó, hội và lễ hội dân gian mới sống, tồn tại đúng bản chất của mình. Và tất nhiên, cùng với sự phát triển của lịch sử, của thời đại, cái nào nhân văn, tiến bộ, có lợi cho dân, làm phong phú cho đời sống tinh thần của dân thì tồn tại, còn không thì tự triệt tiêu. Dù có cấm nhưng nếu có lý và dân đồng tình thì nó vẫn âm ỉ trong đời sống, còn cứ cố khuếch trương nhưng nếu nhân dân không ủng hộ thì lễ hội ấy sẽ chết hoặc bị biến tướng.

Tháng này, Tây Nguyên mây ngăn ngắt xanh, nắng sánh như mật rót, hoa Pơ-lang miên man nở, dã quỳ tạm dụi màu vàng bất tử để ngơ ngác lá miệt mài biếc... và các làng rậm rịch vào hội. Hội ở Tây Nguyên khác hội ở các vùng người Kinh. Nó đơn lẻ của từng làng, từng cộng đồng chứ không miên man rộng lớn như của người Kinh. Ngày xưa, người ta dùng tiếng chiêng mời nhau, bây giờ thì điện thoại, xe máy. Các làng đến góp hội thường là một đội chiêng kèm xoang, các ghè rượu và đôi khi cả những con lợn hoặc bò.

Những cái hội tự phát của làng ấy, vừa vui vừa đầm ấm, hòa nhập một cách hữu cơ với người với cảnh, với tâm linh và truyền thống ngàn đời của nhân dân.

“Còn như bây giờ, chính những người làm văn hóa lại góp phần “cải biên” hội cổ truyền thì còn nói được ai? Người soạn văn bản luật quy định về hoạt động văn hóa lại không hiểu rõ văn hóa. Cấm đủ thứ chuyện không đáng cấm thì làm sao có thể chấn chỉnh được hoạt động lễ hội? (Ý kiến của GS. Tô Ngọc Thanh).



Việt Báo (Theo SK&ĐS)

Nhận xét tin Lễ hội dân gian đang bị biến tướng

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Lễ hội dân gian đang bị biến tướng bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Le hoi dan gian dang bi bien tuong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Lễ hội dân gian đang bị biến tướng ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Traditional festivities are being turned chess
Highlands, profane gods, gods sell wholesale saints, not seen, festivals, folk, disguises, become, factors, culture, people, work, business, village, place

I must say, societies are fiercely disguises. The release publication Tran temple became terrible riots ever publication. She visited the princess became the wholesale warehouse selling holy spirit blatant rude, even full of blasphemous gods. Italy ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h3110 Nhat vang giup nguoi bi cuop o SG
    Thời sự 24h(31/10): Nhặt vàng giúp người bị cướp ở SG

    Ông Bá Thanh vẫn điều hành công việc qua thư ký; Hàng chục người nhặt vàng giúp người phụ nữ bị cướp ở Sài Gòn; Lẻn vào các nhà đại gia, ăn no ngủ say rồi trộm; Vỡ đập thủy lợi tại Quảng Ninh...

  • Thoi su 24h3010 18 7 ty USD xay san bay Long Thanh
    Thời sự 24h(30/10): 18,7 tỷ USD xây sân bay Long Thành

    18,7 tỉ USD xây sân bay Long Thành; Kể lại lúc băng cướp đi ôtô xông vào tiệm vàng; Bắt giam giám đốc Công ty Xổ số Kiến thiết Lâm Đồng;Tin nhắn bí ẩn và cái chết của một thiếu nữ; Hào Anh cắm xe đi bar, giục mẹ bán đất... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 29/10.

  • Thoi su 24h2910 Ca xa di diet ran doc
    Thời sự 24h(29/10): Cả xã đi diệt rắn độc

    Formosa nói gì về yêu cầu tháo dỡ miếu thờ?; Sơ tán nhiều hộ dân vì ‘hố tử thần’ xuất hiện; 7 siêu xe sung công "ế" vì bán đấu giá quá cao; "Mổ xẻ" các phương án cầu mới cạnh cầu Long Biên...

  • Thoi su 24h2810 Tiem nham nuoc cat cho 60 tre
    Thời sự 24h(28/10): Tiêm nhầm nước cất cho 60 trẻ

    Nội Bài, Tân Sơn Nhất: Thừa nhận tồi tệ, quyết chấn chỉnh?; Tiêm nhầm nước cất thay vì vắcxin cho 60 trẻ; Giai thoại Thuyết "buôn vua": Mỗi ngày xài một tỷ; Nổ nồi hơi lò bánh tráng, mái nhà bay lả tả... 

  • Thoi su tuan qua thai nhi vang khoi bung me sau TNGT
    Thời sự tuần qua: thai nhi văng khỏi bụng mẹ sau TNGT

    Ông Nguyễn Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH; Điều lạ ở ‘lãnh địa’ của xe quá tải; Bắt tạm giam nguyên Chủ tịch HĐQT Ocean Bank; Mở lại phiên xử vụ TMV Cát Tường trong tháng 11; "Haivl.com bị rút giấy phép vĩnh viễn...

  • Ban tin suc khoe tuan tu 19 2510
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 19 - 25/10)

    Nhiều nghi vấn vụ bé gái chết bất thường tại bệnh viện Quốc Oai: Chẩn đoán rối loạn tiêu hóa, chết vì viêm màng não?; Bác sỹ "ế ẩm", giáo sư đông nghẹt “khách”; Bệnh viện K bị tố “nhũng nhiễu” bệnh nhân; Dầu bẩn Đài Loan nghi lấy nguyên liệu từ Việt Nam?; Bị cúm khi mang thai có nguy hiểm không?; Những cách giảm cân bằng bưởi hiệu quả nhất; Tác dụng phụ kỳ diệu của cực khoái với nam giới; Dùng nước hoa có thể gây ung thư?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1910 2510
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/10 - 25/10)

    Khai mạc kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa 13; Bé gái chết bất thường ở bệnh viện; Nội Bài, Tân Sơn Nhất bị xếp hạng sân bay tệ nhất châu Á; Gửi iPhone qua bưu điện, nhận... 2 cục đá; Bác sĩ từ chối cấp cứu, bệnh nhân tử vong ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1910 2510
    Toàn cảnh Showbiz tuần (19/10 – 25/10)

    Đại sứ bảo vệ động vật hoang dã Thu Minh dùng mật gấu tươi, Vương miện Hoa hậu Việt Nam 2014 trị giá 2,5 tỷ đồng, Vợ cũ tố Lam Trường là người cha thiếu trách nhiệm, Yanbi miệt thị người đồng tính, Hồ Ngọc Hà bị loại tại MTV EMA 2014, Giang Hồng Ngọc đăng quang X - Factor - Nhân tố bí ẩn 2014, Loki Bảo Long bị tố bỏ thi vì yêu lăng nhăng, Nhạc phim do Sơn Tùng M-TP sáng tác lại bị tố đạo nhạc Hàn, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Orlando Bloom đang bí mật hẹn hò với Selena Gomez,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1910 2510
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/10 - 25/10)

    Xót lòng những vụ giết con rồi tự tử; Vụ Thẩm mỹ viện Cát Tường và những điều bất ngờ; Tử tù hiếp dâm tự tử 3 lần vì sợ tiêm thuốc độc; Chân tướng quân sư số một của ông trùm ma túy; “Siêu trộm” kim cương xuyên lục địa bị bắt giữ; Chuyện chưa kể về phiên toà xử “ông trùm” Khánh trắng;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tin The gioi noi bat tuan qua tu 19102510
    Tin Thế giới nổi bật tuần qua (từ 19/10-25/10)

    Vụ xả súng kinh hoàng tại tòa nhà quốc hội Canada; Hải quân Thụy Điển đã phát động một cuộc săn tìm tàu lạ trên biển; Giải mã một loạt diễn biến bí ẩn ở Triều Tiên; Bình luận xung quanh việc Trung Quốc mở rộng bãi Đá Chữ Thập ở Trường sa; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.