Huỳnh Ngọc Trảng: "Xin đừng là tín đồ của truyền thống"

Huynh Ngoc Trang Xin dung la tin do cua truyen thong
Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Huỳnh Ngọc Trảng.

Ở tuổi "tri thiên mệnh", nhà nghiên cứu văn hóa dân gian này sở hữu một gia tài lớn: hơn 70 cuốn sách về văn hóa nghệ thuật dân gian, trên 100 kịch bản phim truyện và tài liệu về lịch sử văn hóa, nhiều bộ sưu tập về tượng thờ. Trông ông như một lão nông khắc khổ, nhưng khi vào chuyện lại trở nên linh hoạt, ánh mắt rực sáng.

- Ông có cho rằng phong trào phát huy truyền thống đã trở thành một "cơn dịch"?

- Giờ thì có nhiều người quan tâm, nói về văn hóa dân tộc, về phục hưng, về bảo vệ, phát huy truyền thống. Nhưng tôi chẳng ưa chủ nghĩa thực dụng bá nạp các hình thức cổ và mới không thuần nhất. Trong năm qua, tôi tham gia phục hồi Văn Thánh miếu Trấn Biên ở Biên Hòa, Đồng Nai có từ năm 1715, thấy người ta thay đổi cách thiết kế: đặt tượng Hồ Chủ Tịch ở chính điện, Khổng Tử ở ngoài sân. Tôi phản đối cách làm này vì sinh thời, cụ Hồ từng nhận mình là một học trò của Khổng Tử, lẽ nào lại muốn để Vạn thế sư biểu ngồi ngoài sân, mình ở trong miếu và xung quanh ngồi chầu là các bậc tiền nhân từ cổ chí kim?

Qua câu chuyện này, tôi muốn nói rằng kế thừa truyền thống thì phải hiểu truyền thống. Không thể làm truyền thống tả khuynh như thế. Lại có những người nhân danh truyền thống để treo đầu dê bán thịt chó. Người ta không làm văn hóa mà làm áp-phe văn hóa.

- Vậy theo ông, khái niệm truyền thống và hiện đại có đối lập nhau không?

- Vấn đề này đã có nhiều người luận bàn. Theo tôi, truyền thống và hiện đại là hai mặt của chỉnh thể văn hóa. Hiện nay tồn tại hai ý kiến: Một là, văn hóa đương đại của một dân tộc là tổng thể truyền thống cộng hiện đại; hai là truyền thống và hiện đại bất tương dung.

Ý kiến thứ nhất sẽ dẫn đến cách kế thừa truyền thống có tính hình thức, hoặc theo kiểu bình cũ rượu mới, hoặc tân cổ giao duyên, lấy cờ phướn để điểm trang cho các loại kịch bản ca múa nhạc tổng hợp tạp kỹ pha xảo thuật, kiểu ăn bít-tết chấm tí mắm tôm cho có hương vị... quê nhà. Ý kiến thứ hai chia làm hai quan điểm cụ thể: một, truyền thống tất sẽ cản trở hiện đại hóa, muốn hiện đại hóa phải phủ nhận truyền thống; và hai, hiện đại hóa tất sẽ đánh mất truyền thống, suy đồi đạo đức. Quan điểm thứ nhất là biểu hiện của chủ nghĩa sa mạc văn hóa và trong thực tế là sự triệt hạ truyền thống; còn quan điểm thứ hai là biểu hiện của chủ nghĩa bảo thủ văn hóa. Cả hai cách đều chuốc lấy những rủi ro như nhau. Do đó, yêu cầu của chúng ta là phải tiếp cận văn hóa truyền thống trên quan điểm phát triển, cần tránh việc tiếp cận các giá trị truyền thống như một tín đồ nhiệt tâm của cái đạo truyền thống/dân tộc, hiện là mốt thời thượng.

- Ông có thể nói rõ về xu hướng tiếp cận văn hóa như “tín đồ”?

- Tôi muốn lưu ý đến tâm lý phổ biến là việc quá chú tâm đến bản sắc văn hóa dân tộc mà coi nhẹ mặt tiên tiến, lấy truyền thống đối lập với cái mới, cái hiện đại. Bảo vệ truyền thống là nỗ lực đảm bảo cho sự liên tục của văn hóa, tránh sự đứt gãy, chứ không phải ôm giữ cái truyền thống cốt đừng suy suyển. Ở đây đòi hỏi đi sâu nghiên cứu để tìm ra cái gene di truyền của di sản văn hóa, tiến hành cuộc tổng hợp với các vật liệu mới để tái cấu trúc một thực thể văn hóa mới.

- Theo ông, việc nghiên cứu lịch sử văn hóa phải có những yêu cầu căn bản nào?

- Cái đáng sợ là xu hướng nghiên cứu mang hơi hám của thuyết mục đích. Yêu cầu của người nghiên cứu khoa học là phải coi học thuật và tâm thuật là hai mặt cốt tử của nghề nghiệp. Cần cảnh giác xu hướng thực dụng. Người ta làm núi tượng Lạc Long Quân và Âu Cơ lộ thiên quanh bãi tắm nhân tạo, nơi con cháu Vua Hùng mặc áo tắm đùa sóng giỡn nước ở cái bãi gọi là Tiên Rồng, vậy sự tôn vinh biểu tượng tối thiêng của dân tộc coi ra chỉ là cái vỏ truyền thống và cái đích thực lại nhằm marketing cho dịch vụ giải trí. Việc nghiên cứu lịch sử văn hóa cẩu thả và vô trách nhiệm mang đến hệ quả là gây ô nhiễm tinh thần và môi trường văn hóa.

- Vậy làm sao chống lại sự lấn lướt của chủ nghĩa thực dụng này? - Tại sao không tìm hiểu những công trình của các nhà nghiên cứu văn hóa một cách đầy đủ? Một số công trình của họ cho thấy lịch sử văn hóa Việt Nam là lịch sử giao lưu văn hóa. Đó là hình tượng ngoại hôn giữa rắn (Lạc Long Quân) và chim (Âu Cơ), là sự chấp nhận An Tiêm thuộc nhóm người ngoại tộc (tộc Chàm), Sơn Tinh (tộc Nùng), Phù Đổng (tộc Thái) và ngay cả Hùng Vương đến từ biển vốn rất có thể là người Mã Lai. Điều quan trọng hiện nay là xác định và nỗ lực làm cho các giá trị và hệ chuẩn hiện đại tiên tiến trở thành yếu tố chủ đạo, định hướng cho phát triển, cuốn hút truyền thống theo con đường sáng đó, chứ không phải vừa tiến về phía trước lại vừa quay đầu luyến tiếc quá khứ vàng son.

- Trong cuốn sách mới nhất “Sổ tay hành hương”, ông có đề cập đến tiến trình di chuyển Bắc - Nam và hình thành những diện mạo văn hóa vùng miền?

- Tiến trình di chuyển vào Nam có một quá trình lịch sử. Mỗi tọa độ địa lý lịch sử có một thứ văn hóa vừa tổng hợp mới cũ, vừa tích hợp nội ngoại. Chẳng hạn, vào Nam tiếp thu văn hóa Ấn qua biến thái; rồi lại giao tiếp với văn hóa Hoa Nam để trở thành một phức thể Minh Hương, Chăm, Khmer. Do đó, bước phát triển của văn hóa phía Nam có thêm các yếu tố ngoại sinh, còn ở phía Bắc yếu tố nội sinh mạnh hơn.

- Cho đến nay, ông được xem là một trong những nhà làm tư liệu giỏi nhất ở nước ta. Ông có thể cho biết kinh nghiệm làm nghề của mình?

- Ghi chép, phản biện, đọc thật nhiều. Tôi thường khuyên những đồng nghiệp mới vào nghề là hãy đọc thật nhiều sách tôn giáo và triết học trong 10 năm. Tôi cũng thường dạy con: Muốn làm một việc gì đó phải nỗ lực bằng 20 lần người khác và làm gì cũng phải yêu thích, nếu không sẽ chẳng thể thành công.

(Theo Lao Động)


TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Khác biệt ‘đỉnh’ của đôi ta

Theo quan điểm của các nhà khoa học, “đỉnh” của các chị em có nhiều khác biệt so với nam giới và còn là một vấn đề cần được nghiên cứu nhiều hơn nữa.

Nhận xét tin Huỳnh Ngọc Trảng: "Xin đừng là tín đồ của truyền thống"

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Huỳnh Ngọc Trảng: "Xin đừng là tín đồ của truyền thống" bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Huynh Ngoc Trang Xin dung la tin do cua truyen thong ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Huỳnh Ngọc Trảng: "Xin đừng là tín đồ của truyền thống" ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa.

Huynh Ngoc Trang: "Please do not be followers of the tradition"
Huynh Ngoc Trang, folklore, Folk Art, researchers, film scripts, modernization, collections, traditional , history, religious believers, the transmission, the book, points to, people

At "tri fate," the folklore research possesses a large fortune: more than 70 books on literature of folk art, over 100 feature film scripts and documentation of cultural history, collections of worship. He looked like an old ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h0402 Virus Zika teo nao lay qua duong quan he
    Thời sự 24h(04/02): Virus Zika teo não lây qua đường quan hệ

    Những lần “trảm tướng” nhanh như chớp của Bộ trưởng Thăng; Hành trình vây bắt đối tượng có lệnh truy nã đặc biệt nguy hiểm; Hành lý của khách bị rạch ở sân bay: Thanh tra Bộ GTVT vào cuộc; Phá trọng án trong những ngày Tết nguyên đán đã cận kề;Câu chuyện giảm nghèo chưa bao giờ dừng lại;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 04/02/2016.

  • Thoi su 24h0302 Dot phao no co the bi tu den 7 nam
    Thời sự 24h(03/02): Đốt pháo nổ có thể bị tù đến 7 năm

    Sửa tàu Cát Linh-Hà Đông, Trung Quốc chưa nghe: Tội hình thức; “Ngáo đá” khống chế hai cháu bé, dọa dội nước sôi; "Choáng" với quy trình sản xuất chè Đinh 3 triệu đồng/kg; Sự thật sau lời đồn về cái chết bí ẩn của nam sinh trên cầu; Liên tiếp có nhiều trẻ em nhập viện vì ngộ độc chì trong thuốc cam;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 03/02/2016.

  • Thoi su 24h0202 sap bay lua doi 3 trieu lay 12 trieu
    Thời sự 24h(02/02): sập bẫy lừa đổi 3 triệu lấy 12 triệu

    3/14 mẫu thực phẩm phục vụ Tết không đạt chất lượng; 102 người đi bộ bị xử phạt trong ngày đầu: "Cần nhưng chưa đủ"?; Bị phát hiện bột ngọt từ nguyên liệu TQ, chốt cửa tẩu tán; WHO ban bố tình trạng khẩn cấp toàn cầu về virus Zika;

  • Thoi su 24h0102 Dao mo moi chon trom di 1 phan co the
    Thời sự 24h(01/02): Đào mộ mới chôn, trộm đi 1 phần cơ thể

    Kẻ gian đào mộ mới chôn, trộm đi một phần cơ thể; Đã tháo dỡ hết biển báo dưới 50km/h sau 10 ngày; CSGT trưng dụng tài sản cá nhân, tổ chức: Luật quy định thế nào?; "Người dân đừng trộm hoa ven hồ Gươm nữa"; Đã có kết quả xét nghiệm gạo từ thiện gây ngộ độc;... là những tin tức thời sự nổi bật ngày 01/02/2016.

  • Thoi su 24h2901 Nghi pham giet vo chong dai gia o TG
    Thời sự 24h(29/01): Nghi phạm giết vợ chồng đại gia ở TG

    Nghi “ăn gạo từ thiện… ngộ độc”: Hội nạn nhân chất độc da cam lên tiếng; Hành trình phá đường dây ma túy hội quý tử con nhà giàu; Việt Nam lên phương án đối phó với virus Zika gây teo não; Sân bay Nội Bài lên tiếng vụ "vòi vĩnh": Người tố trên Facebook nói gì?; Coi chừng lỡ chuyến tàu Tết vì... vé không hợp lệ!;... là những tin tức thời sự nổi bật

  • Tet binh than 2016
    Tết bính thân 2016

    Người Việt có thói quen quan tâm tới cuộc sống cá nhân của nhau. Nhưng điều này không phải phù hợp, thậm chí thành khiếm nhã. Tết là dịp điều này thể hiện rõ nhất.

  • Xu phat nguoi di bo vi pham giao thong o HN
    Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN

    Tai nạn giao thông chết người do người đi bộ gây ra ở TP.HCM và Hà Nội đáng báo động.

  • Hari Won Tran Thanh Yeu that hay PR
    Hari Won - Trấn Thành: Yêu thật hay PR?

    Showbiz Việt hôm qua (3/2) dậy sóng sau khi hình ảnh MC đắt show bậc nhất hiện nay "khóa môi", cõng người yêu cũ Đinh Tiến Đạt xuất hiện trên mạng.

  • Virus Zika gay tat dau nho o tre so sinh
    Virus Zika gây tật đầu nhỏ ở trẻ sơ sinh

    Mỹ vừa ghi nhận ca lây nhiễm virus Zika gây bệnh teo não đầu tiên không phải do muỗi đốt mà dường như từ quan hệ tình dục.

  • Tien gia cong khai rao ban tren facebook
    Tiền giả công khai rao bán trên facebook

    Lợi dùng lòng tham và sự nhẹ dạ cả tin của người dân, một số đối tượng đã dùng thủ đoạn đổi tiền thật lấy tiền giả để chiếm đoạt tài sản. ------------ Xem thêm: Tiền giả công khai rao bán trên facebook, http://vietbao.vn/tp/Tien-gia-cong-khai-rao-ban-tren-facebook/13583762/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 31162
    Sự kiện quốc tế nổi bật (31/1-6/2)

    Lệnh Hoàn Thành tiết lộ cho tình báo Mỹ bí mật thâm cung của Bắc Kinh; Hoà đàm Syria tạm ngừng do giao tranh khốc liệt trên chiến trường; Bà Clinton chính thức giành chiến thắng 'sít sao nhất lịch sử'; Viễn cảnh nước Anh rời khỏi Liên minh châu Âu đã cận kề.... là những tin chính trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 3101 06022016
    Toàn cảnh kinh tế tuần 31/01 – 06/02/2016

    Ngày 2/2/2016 diễn ra buổi họp báo Công bố giá thành sản xuất kinh doanh điện năm 2014, ông Đinh Quang Tri – Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khẳng định chưa có kế hoạch tăng giá điện, tuy nhiên tới mùa cao điểm, doanh nghiệp 'chưa nói trước được điều gì'. Cũng trong buổi họp này, tổng kết hoạt động kinh doanh của tập đoàn này, EVN lãi hơn

  • Nghin le chuyen tuan qua 0102 05022016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 01/02 - 05/02/2016

    Xử phạt người đi bộ vi phạm giao thông ở HN; CSGT trưng dụng tài sản của dân gây tranh cãi; Đề xuất mua tàu Trung Quốc cũ; Hoa trang trí ở hồ Gươm bị ăn trộm; Các điểm bắn pháo hoa giao thừa Tết Bính Thân 2016 tại 64 tỉnh, thành... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 3101 0602
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (31/01 - 06/02)

    Cảnh báo nạn trộm cắp, cướp giật dịp Tết; Phận tù 'mồ côi', Tết về rưng rưng nước mắt; Tiền giả công khai rao bán trên facebook; Rượu bia ngày Tết và những hệ lụy: Từ rượu giả đến tai nạn giao thông; Hành trình cảm động của người cha qua 15 tỉnh, thành đi tìm con; Phá án là trách nhiệm chứ không phải chiến công;.....là những tin đáng chú ý.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 311 62
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (31/1 - 6/2)

    Thái Lan phát hiện virus Zika, Bộ Y tế Việt Nam họp khẩn; Ăn tiết canh ngày Tết, dễ chết như chơi; Trẻ nhập viện liên tiếp vì ngộ độc chì từ thuốc cam; Không biết bị lạc nội mạc tử cung: Nhiều phụ nữ vô sinh;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.