Hữu Thỉnh và chút thảng thốt trước thời gian

TPCN - Thú thực, tôi trông đợi nhiều hơn ở cuốn sách này, ít ra thì cũng nghĩ là không chỉ bằng ấy trang! Nhà thơ Hữu Thỉnh nói về tập thơ "Thương lượng với thời gian"

Huu Thinh va chut thang thot truoc thoi gian
Nhà thơ Hữu Thỉnh
Hữu Thỉnh là một trong số không nhiều nhà thơ còn đang được bạn đọc chờ đợi. Anh viết không ít nhưng việc công bố thì khá dè dặt. Từ tập “Thư mùa đông” (1994, Giải thưởng Hội Nhà văn 1995, Giải thưởng ASEAN 1996) đến “Thương lượng với thời gian” * (2005) là hơn mười năm.

Nhưng tập thơ mới này cũng chỉ vừa tròn trăm trang, 56 bài, hầu hết là bài ngắn, một số lọc lại từ “hồ sơ lưu”, thậm chí là lấy từ một vài tập trước, tất nhiên có sửa, như tác giả đã sòng phẳng thưa cùng bạn đọc.

So với một tác giả lớp trước từng có thành tựu như Chính Hữu (Giải thưởng Hồ Chí Minh) thì “lượng” như vậy không phải quá ít, nhưng với tiềm năng của một nhà thơ chuyên nghiệp như Hữu Thỉnh, bạn đọc có quyền đòi hỏi cao hơn?

Tất nhiên, trong thơ, “chất” bao giờ cũng là ưu tiên số một. Điều làm người ta dễ dàng bỏ qua sự mỏng mảnh là không khó khăn lắm cũng có thể tìm ra những câu thơ hay, thậm chí là bài thơ hay trong “Thương lượng với thời gian”.

Như bài “Gửi người bộ hành lặng lẽ” tặng Chính Hữu chẳng hạn.Tôi đọc lần đầu tiên trên tạp chí Văn nghệ Quân đội, đọc và có cảm tình ngay. Bài thơ ngắn, vẽ rất đúng chân dung tinh thần của tác giả “Đầu súng trăng treo”, người tự nhận là môn đệ của G.G. Rút-xô trong đoàn hành hương nhiều thế kỉ trên địa cầu:

Anh là khách quen của những buổi chiều/ Bạn thân cùng im lặng/ Anh chỉ mong tạo ra nhiều khoảng trống/ Khoảng trống dịu dàng, quà tặng của mùa thu/Thế kỉ sóng to/Anh lặn qua tận đáy/Lấy khoan dung làm chiếc phao bơi/ Khiến cay đắng cũng nhuốm màu tha thứ...

Hay nhất là câu thơ áp chót: Cây vẫn đây mà năm đã qua. Bao nhiêu bâng khuâng trong bảy chữ nhẹ như một hơi thở dài, là tâm trạng của người tặng thơ hay người được tặng?

Cảm thức thời gian quán xuyến cả tập mà cái tên sách đã gói ghém rất đúng: Mượn mùa thu một buổi/Ta về thăm cỏ đồi/ Tháng năm ai mài nhẵn/ Mòn sỏi trẻ con chơi/.../Ai mải đuôi cá cờ/ Bỏ quên chiều dải quạt/Ai chơi ô ăn quan/Giờ cười rung tóc bạc// Ra giêng ai lấy chồng/ Làm ngẩn ngơ tre trúc/Đình xưa mơ bóng hạc/ Sóng còn lưu luyến sông. (Mượn mùa thu một buổi).

Chút buồn se se lẩn quất trong nhiều bài, nhiều câu, đôi khi biến thành thảng thốt: Đã vấp ngã, thưa thầy, nhiều vấp ngã/ Không ở đâu xa ở giữa con người/ Em bước đi hoảng hốt nghĩ về thầy/ Đời nhanh quá vui buồn chưa kịp cũ... (Thưa thầy).

Cũng có khi tác giả dùng cách nói trực tiếp, ít hình tượng: Đem cho. Đem cho/Không giữ lại chút gì/ Đòi lại. Đòi lại/ Không hề thương tiếc//Bày ra rồi xoá đi/ Ham chơi. Và bỏ cuộc/ Thời gian/ Ông là ai? (Thời gian).

Huu Thinh va chut thang thot truoc thoi gian
Cái bài làm nên tên tập sách cũng vậy: Buổi sáng lo kiếm sống/ Buổi chiều tìm công danh/ Buổi tối đem trí khôn ra mài giũa/ Tỉnh thức/ Những hàng cây bật khóc (Thương lượng với thời gian).

Cách nói này có thể làm cho giọng điệu thơ phong phú hơn nhưng riêng tôi không thích lắm. Nó có vẻ còn sống sít. Dầu sao thì đây cũng là một hướng nỗ lực đổi mới, tuy còn lâu mới thay thế được giọng thơ chủ đạo: tình cảm, nhỏ nhẹ, tài hoa, đôi khi bay bướm trong mô-típ dân gian..., giọng thơ làm nên bản sắc của Hữu Thỉnh.

Ngay trong từng bài đôi khi cũng có sự lổn nhổn : Đụng một kẻ ngấm đủ mặt cái ác/Sống một ngày lội qua cả kiếp người//Ăn nói khó hơn yêu ghét khó hơn/ Đi suốt ngày đời vẫn nguyên chỗ cũ ... (Thấy).

Nói thế là vừa đủ và rất thơ. Nhưng hai câu tiếp theo thì theo tôi vừa thừa, vừa không đồng “tông”, sáo nữa: “Đố kị gian manh thấp khớp tháo dạ/ Tháng ba đầu cành hoa bưởi còn kia”?

“Thương lượng với thời gian” chia làm ba phần, phần I chủ yếu là thế sự hay những suy tư về nỗi đời; phần II thiên về tự sự, phản ánh; phần III dành cho thơ tình yêu.

Thơ trong phần II nói chung vẫn tiếp nối bút pháp từ thời thơ chống Mỹ nhưng vẫn mang nét rất riêng của Hữu Thỉnh. Ngay trong những bài bình thường vẫn có những câu tài hoa, trội vượt hẳn lên.

Chẳng hạn bài “Bóng dừa” (Kính tặng các má Bến Tre) có hai câu chơi chơi mà rất gợi “Mái lá, tường cũng lá /Trời trong chum nước chiều”!

Nhân tiện nói thêm, Hữu Thỉnh rất chú ý đến trời, mây, những câu thơ “ngước lên” của anh khá hay: Mẹ ơi mây héo con xin mẹ/ Cho con lên an ủi mặt trăng buồn/ Chợ tan đường cũng tan như chợ/ Bán được buồn hay mua được buồn hơn (Đất ngày thường).

Kẻ chậm chân có thể là mây nõn/ Mải ngu ngơ với chim mới ra ràng/Kẻ chậm chân có thể là anh nữa/ Trái tim cồng kềnh thơ phú đa mang (Sang thế kỉ).

Ta im lặng vì quá nhiều mây trắng (Nghẹn) Mây vừa đi vừa ngoái lại trông người (Ngẫu cảm) Mây kia ham sự nhất thời/ Bao nhiêu oan nghiệt mắt người ngước lên (Vô thanh)…

Ngay cả khi “cúi xuống”, anh cũng tìm cái bóng của trời xanh: Mặc ai xô dạt mỗi ngày/ Múc đau lòng giếng vẫn đầy sao hôm (Những người đi lại phía tôi). Một lời như thể giếng thơi/ Soi trong đất lại thấy trời ở trong (Một lời)…

Gần gũi với mây là khói, là gió, gió lại gợi đến sóng, đến cây, đến biển… Những thi liệu này trở đi trở lại trong thơ Hữu Thỉnh . Thiên nhiên trong thơ anh không thật thà , không đẹp theo lối tả thực (như cái câu tặng má Bến Tre kia!) mà thường lung linh, mờ ảo, điểm xuyết như một ẩn dụ, một biểu tượng… Cái mới này có từ

“Thư mùa đông” và tiếp tục phát huy hiệu quả trong “ Thương lượng với thời gian”.

Đọc đủ ba phần, có lẽ phần III đồng đều, nhiều bài hay hơn cả. Nếu bài “Hai nhà” (1962?) khiến ta mỉm cười vì cái giọng quê quê, hóm hóm Hôm qua bên ấy lẩy Kiều/ Bên này căm mãi cái mưu Tú Bà thì bài “Hạnh phúc” lại có kiểu đay nghiến, bất chấp Chẳng có ai dạy hoa/ Nở cách nào thì thắm/ Thế mà họ khuyên em/ Đừng yêu anh, bất hạnh//Em bướng bỉnh như trời/ Nối sào không chịu thấp/Anh lầm lì như đất/ Ai nói gì cứ nâu. Thiên hạ mua đào để đón Tết, thưởng xuân, chỉ có Hữu Thỉnh Mua đào tiễn mỗi xuân đi/ Năm năm tháng tháng chắc gì đã em!

Cái giọng bất chấp, đúng ra là nói phẫn (trước khi cam chịu!), không chỉ gặp một lần: Anh đã yêu em trên tất cả những gì nhảm nhí/ Mây đến quanh ta thành đồ đạc đời thường// Đến quả chín cũng phải cần vỏ bọc/ Hai đứa mình vừa bóc một lần yêu (Lọc).

Bài thơ tình hay nhất trong tập, theo tôi là bài “Hoa tặng”. Một chút tội nghiệp, chua xót, nhàu nát mà nhân văn lan toả từ 12 dòng thơ 5 chữ- thể thơ quen tay và thành công hơn cả của Hữu Thỉnh. Xin được dẫn cả bài:Bông hoa này tới em/Sau bao người mặc cả/Con đường này tới em/Sau bao nhiêu lầm lỡ//Người ta đã nhấc lên/ Rồi người ta đặt xuống/ Anh là kẻ dại khờ/ Mua hoa này đem tặng//Anh muốn bước thật êm/Nhưng cầm sao nổi gió/Biết vậy em vẫn cười/ “Anh xem, hoa vừa nở”.**

9/2/06 (12 Giêng Bính Tuất)

Nguyễn Hoàng Sơn

(*)NXB Hội Nhà văn 2005 (**) Những dòng in đậm là do người phê bình nhấn mạnh.

Việt Báo

Video nổi bật

Bản nhạc không lời hay nhất mọi thời đại - nghe và cảm nhận
00:00 / --:--

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Cách đơn giản tìm game, ứng dụng miễn phí trên Google Play

Sử dụng tính năng mới của mạng xã hội chia sẻ ứng dụng ePlay, người dùng smartphone, tablet chạy Android sẽ dễ dàng tìm được những ứng dụng miễn phí, ứng dụng trả phí vừa giảm giá…

"Tuổi thanh xuân" tập cuối: Linh không đi HQ?

"Tuổi thanh xuân" liệu có được cái kết viên mãn cho cặp đôi Linh và Junsu khi cô cuối cùng cũng nói với anh quyết định của mình: "Em không đi Hàn Quốc đâu".

Đừng bao giờ để con trên chiếc xe còn nổ máy

Chỉ vì chút lơ đễnh mà ông bố trong video đã phải nhận hậu quả khi để con trên chiếc xe chưa tắt máy. Rất may, đứa bé không làm sao nếu không ông bố sẽ phải "hối hận" với hành động của mình.

Nhận xét tin Hữu Thỉnh và chút thảng thốt trước thời gian

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Hữu Thỉnh và chút thảng thốt trước thời gian bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Huu Thinh va chut thang thot truoc thoi gian ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Hữu Thỉnh và chút thảng thốt trước thời gian ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Huu Thinh and horror that little bit ahead of time
Huu Thinh, negotiate with, the time, the poet, horror that, poetry, authors, can, all, who, says he, clouds

TPCN - Honestly, I expect more in this book, at least one can think not only that page! The poet Huu Thinh said about poetry, "Negotiating with the times".

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h204 Hon loan hiem co tai CV nuoc Ho Tay
    Thời sự 24h(20/4): Hỗn loạn hiếm có tại CV nước Hồ Tây

    Kể lại cảnh hỗn loạn hiếm có tại công viên nước Hồ Tây; Khánh Thi tự tin khỏa thân bên người tình trẻ; Liệt sĩ trở về sau 50 năm hy sinh; Hà Nội: Nữ giám đốc bị sát hại tại nhà; Hạ sát PGĐ ngân hàng vì bị sỉ nhục…không tìm được gái...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 20/4.

  • Thoi su tuan qua Pha duong day ban dam ngan USD
    Thời sự tuần qua: Phá đường dây bán dâm ngàn USD

    Tìm máy bay và phi công gặp nạn gần đảo Phú Quý; Hà Nội: Nhiều phố có hàng cổ thụ bị vết 'chém' lạ; Phi công, tiếp viên Vietnam Airlines bị tạm giữ tại Hàn Quốc; Phá đường dây người mẫu, diễn viên bán dâm ngàn USD ở Sài Gòn; Chân dung đại gia bí ẩn yêu thương Ngọc Trinh suốt 7 năm qua; ...là những thông tin thời sự nổi bật trong tuần qua.

  • Thoi su 24h174 May bay roi o Binh Thuan
    Thời sự 24h(17/4): Máy bay rơi ở Bình Thuận

    TQ mở rộng phi pháp bãi đá ở Trường Sa; Máy bay rơi ở Bình Thuận, 2 phi công nhảy dù; Hà Nội: Nhiều phố có hàng cổ thụ bị vết 'chém' lạ; 'Trùm' đường dây người mẫu bán dâm cho đại gia ở SG; 5 người đẹp Việt trần tình nghi án "đi khách"; Tai nạn thảm khốc sau bữa tiệc thôi nôi...là những tin tức thời sự nổi bật trong ngày 16/4.

  • Thoi su 24h164 Dan lai chan xe tren quoc loi 1A
    Thời sự 24h(16/4): Dân lại chặn xe trên quốc lội 1A

    Tổng TTCP gọi điện cho đoàn thanh tra cây Hà Nội; Hàng cổ thụ Thủ đô ứa nhựa sau những vết chém lạ; Nửa đêm phá cửa xe đưa thi thể 2 thầy giáo ra ngoài; Chuyện hậu trường be bét của truyền hình thực tế; Thủ đoạn cực kỳ tinh vi của siêu lừa qua Facebook ở HN...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 15/4.

  • Thoi su 24h154 Xin tien chua ung thu cho con
    Thời sự 24h(15/4): 'Xin tiền chữa ung thư cho con'

    8 người tranh chức Cục trưởng Đường sắt VN; Hành động lạ của người mẹ 'xin tiền chữa ung thư cho con'; Chở xác người vứt giữa phố; Khoe 'chiến tích' và ảnh sex để bôi xấu bạn gái cũ; 'Cá chép hóa rồng' 200 tấn trên sông Hàn; Nữ hung thủ giết 3 bà cháu im lặng trong trại giam...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 14/4.

  • Dieu chinh gia dich vu y te
    Điều chỉnh giá dịch vụ y tế

    Theo phân tích từ Bộ Y tế, việc điều chỉnh giá dịch vụ y tế, đối với người bệnh có thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) được lợi đầu tiên vì được thụ hưởng dịch vụ y tế chất lượng tốt hơn...

  • Phi cong va tiep vien VNA bi bat tai Han Quoc
    Phi công và tiếp viên VNA bị bắt tại Hàn Quốc

    Cục Hàng không VN đang tiến hành rà soát lại tất cả các khâu soi chiếu an ninh tại Cảng Hàng không Quốc tế Nội Bài để lãm rõ nguyên nhân phi công và tiếp viên Vietnam Airlines có thể “qua mặt” anh ninh vận chuyển 6kg vàng từ..

  • Gan camera tren mu CSGT
    Gắn camera trên mũ CSGT

    Chỉ mang tính thử nghiệm, nhưng việc gắn camera trên mũ CSGT đã đem lại nhiều hiệu quả, khiến người vi phạm giao thông tâm phục, khẩu phục.

  • Nhung ky an trong lich su to tung Viet Nam
    Những kỳ án trong lịch sử tố tụng Việt Nam

    5 người cùng bị truy tố về tội giết người trong một vụ án. Kỳ án 'ma cũ bắt nạt ma mới' và sự thật bất ngờ; Kỳ án “Chúc Anh Đài” thời @ chuyên đi trộm cắp; Kỳ án tòa xử buộc người không vay phải trả nợ...

  • Be gai bi bong o truong Mam non
    Bé gái bị bỏng ở trường Mầm non

    Bé gái 3 tuổi bỏng nặng phần bụng, ngực và một phần cổ, mặt vì bị bạn đốt váy trong lớp học tại trường mầm non ở thị trấn thuộc huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái.

  • Su kien quoc te noi bat 124 184
    Sự kiện quốc tế nổi bật (12/4 - 18/4)

    Bà Hillary Clinton sẵn sàng chạy đua vào Nhà Trắng năm 2016; ông Putin trực tiếp giải đáp thắc mắc trên truyền hình; Hàn Quốc công khai cuộc phỏng vấn cuối đời cố Chủ tịch Keangnam; Triều Tiên kỷ niệm sinh nhật Chủ tịch Kim Nhật Thành... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1204 1804
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (12/04 - 18/04)

    Bé trai 1 tuổi tử vong tại BV Hồng Ngọc; Máy bay SU-22 rơi xuống biển; Phi công, tiếp viên hàng không được lợi bao nhiêu từ mỗi chuyến hàng xách tay”?; Xà cừ Hà Nội bị đẽo vỏ: Đề nghị công an điều tra... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Diem nhanh tin suc khoe quan trong tuan qua 134 194
    Điểm nhanh tin sức khỏe quan trọng tuần qua (13/4 - 19/4)

    Nhiều người bệnh bức xúc vì bác sĩ vô tâm, chẩn đoán nhầm; những chú ý đặc biệt khi ăn hải sản, món ăn mùa hè, bỏ túi những bí quyết phòng tránh bệnh ngày nắng nóng, thêm nhiều khám phá thú vị về chuyện "yêu" và sức khỏe giới tính,... là những tin sức khỏe quan trọng tuần qua. ------------ Xem thêm: Điểm nhanh tin sức khỏe quan trọng tuần qua (13/4 - 19/4), http://vietbao.vn/Suc-khoe/Diem-nhanh-tin-suc-khoe-quan-trong-tuan-qua134-194/2147554199/248/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh Showbiz tuan 1204 1804
    Toàn cảnh Showbiz tuần (12/04 – 18/04)

    Lan Ngọc dành giải quán quân Bước nhảy hoàn vũ 2015, "Fast & Furious 7" cán mốc doanh thu 100 tỉ tại Việt Nam, Ngọc Trinh trở thành Nữ hoàng bikini châu Á, Xuân Bắc "chốt" cát-xê 8 tỉ đồng, vượt nhiều tên tuổi lớn, Thân thế ít người biết về 2 người mẫu bán dâm nghìn đô, Hoa hậu Kỳ Duyên bị tố làm màu trong việc bán dưa hấu, CL (2NE1) chỉ chịu thua Tổng thống Nga, Em út EXO-M lại bị đồn rời nhóm, "Bạn gái ngực lép" úp mở tuyên bố chia tay G-Dragon,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh Showbiz tuần (12/04 – 18/04), http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Toan-canh-Showbiz-tuan-1204-1804/2147554226/49/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1204 1804
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/04 - 18/04)

    Người mẫu, hoa khôi... bán dâm giá nghìn đô; Phi công và tiếp viên VNA bị bắt tại Hàn Quốc; Thảm án 3 bà cháu bị chém chết; Điều chưa biết về vụ trộm táo bạo nhất lịch sử; Những phi vụ táo tợn của “Băng cướp Hắc Long”; Bóc mẽ những chiêu thức tinh vi trong thế giới cá độ online;......là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/04 - 18/04), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-1204-1804/2147554187/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn