Hữu Thỉnh và chút thảng thốt trước thời gian

TPCN - Thú thực, tôi trông đợi nhiều hơn ở cuốn sách này, ít ra thì cũng nghĩ là không chỉ bằng ấy trang! Nhà thơ Hữu Thỉnh nói về tập thơ "Thương lượng với thời gian"

Huu Thinh va chut thang thot truoc thoi gian
Nhà thơ Hữu Thỉnh
Hữu Thỉnh là một trong số không nhiều nhà thơ còn đang được bạn đọc chờ đợi. Anh viết không ít nhưng việc công bố thì khá dè dặt. Từ tập “Thư mùa đông” (1994, Giải thưởng Hội Nhà văn 1995, Giải thưởng ASEAN 1996) đến “Thương lượng với thời gian” * (2005) là hơn mười năm.

Nhưng tập thơ mới này cũng chỉ vừa tròn trăm trang, 56 bài, hầu hết là bài ngắn, một số lọc lại từ “hồ sơ lưu”, thậm chí là lấy từ một vài tập trước, tất nhiên có sửa, như tác giả đã sòng phẳng thưa cùng bạn đọc.

So với một tác giả lớp trước từng có thành tựu như Chính Hữu (Giải thưởng Hồ Chí Minh) thì “lượng” như vậy không phải quá ít, nhưng với tiềm năng của một nhà thơ chuyên nghiệp như Hữu Thỉnh, bạn đọc có quyền đòi hỏi cao hơn?

Tất nhiên, trong thơ, “chất” bao giờ cũng là ưu tiên số một. Điều làm người ta dễ dàng bỏ qua sự mỏng mảnh là không khó khăn lắm cũng có thể tìm ra những câu thơ hay, thậm chí là bài thơ hay trong “Thương lượng với thời gian”.

Như bài “Gửi người bộ hành lặng lẽ” tặng Chính Hữu chẳng hạn.Tôi đọc lần đầu tiên trên tạp chí Văn nghệ Quân đội, đọc và có cảm tình ngay. Bài thơ ngắn, vẽ rất đúng chân dung tinh thần của tác giả “Đầu súng trăng treo”, người tự nhận là môn đệ của G.G. Rút-xô trong đoàn hành hương nhiều thế kỉ trên địa cầu:

Anh là khách quen của những buổi chiều/ Bạn thân cùng im lặng/ Anh chỉ mong tạo ra nhiều khoảng trống/ Khoảng trống dịu dàng, quà tặng của mùa thu/Thế kỉ sóng to/Anh lặn qua tận đáy/Lấy khoan dung làm chiếc phao bơi/ Khiến cay đắng cũng nhuốm màu tha thứ...

Hay nhất là câu thơ áp chót: Cây vẫn đây mà năm đã qua. Bao nhiêu bâng khuâng trong bảy chữ nhẹ như một hơi thở dài, là tâm trạng của người tặng thơ hay người được tặng?

Cảm thức thời gian quán xuyến cả tập mà cái tên sách đã gói ghém rất đúng: Mượn mùa thu một buổi/Ta về thăm cỏ đồi/ Tháng năm ai mài nhẵn/ Mòn sỏi trẻ con chơi/.../Ai mải đuôi cá cờ/ Bỏ quên chiều dải quạt/Ai chơi ô ăn quan/Giờ cười rung tóc bạc// Ra giêng ai lấy chồng/ Làm ngẩn ngơ tre trúc/Đình xưa mơ bóng hạc/ Sóng còn lưu luyến sông. (Mượn mùa thu một buổi).

Chút buồn se se lẩn quất trong nhiều bài, nhiều câu, đôi khi biến thành thảng thốt: Đã vấp ngã, thưa thầy, nhiều vấp ngã/ Không ở đâu xa ở giữa con người/ Em bước đi hoảng hốt nghĩ về thầy/ Đời nhanh quá vui buồn chưa kịp cũ... (Thưa thầy).

Cũng có khi tác giả dùng cách nói trực tiếp, ít hình tượng: Đem cho. Đem cho/Không giữ lại chút gì/ Đòi lại. Đòi lại/ Không hề thương tiếc//Bày ra rồi xoá đi/ Ham chơi. Và bỏ cuộc/ Thời gian/ Ông là ai? (Thời gian).

Huu Thinh va chut thang thot truoc thoi gian
Cái bài làm nên tên tập sách cũng vậy: Buổi sáng lo kiếm sống/ Buổi chiều tìm công danh/ Buổi tối đem trí khôn ra mài giũa/ Tỉnh thức/ Những hàng cây bật khóc (Thương lượng với thời gian).

Cách nói này có thể làm cho giọng điệu thơ phong phú hơn nhưng riêng tôi không thích lắm. Nó có vẻ còn sống sít. Dầu sao thì đây cũng là một hướng nỗ lực đổi mới, tuy còn lâu mới thay thế được giọng thơ chủ đạo: tình cảm, nhỏ nhẹ, tài hoa, đôi khi bay bướm trong mô-típ dân gian..., giọng thơ làm nên bản sắc của Hữu Thỉnh.

Ngay trong từng bài đôi khi cũng có sự lổn nhổn : Đụng một kẻ ngấm đủ mặt cái ác/Sống một ngày lội qua cả kiếp người//Ăn nói khó hơn yêu ghét khó hơn/ Đi suốt ngày đời vẫn nguyên chỗ cũ ... (Thấy).

Nói thế là vừa đủ và rất thơ. Nhưng hai câu tiếp theo thì theo tôi vừa thừa, vừa không đồng “tông”, sáo nữa: “Đố kị gian manh thấp khớp tháo dạ/ Tháng ba đầu cành hoa bưởi còn kia”?

“Thương lượng với thời gian” chia làm ba phần, phần I chủ yếu là thế sự hay những suy tư về nỗi đời; phần II thiên về tự sự, phản ánh; phần III dành cho thơ tình yêu.

Thơ trong phần II nói chung vẫn tiếp nối bút pháp từ thời thơ chống Mỹ nhưng vẫn mang nét rất riêng của Hữu Thỉnh. Ngay trong những bài bình thường vẫn có những câu tài hoa, trội vượt hẳn lên.

Chẳng hạn bài “Bóng dừa” (Kính tặng các má Bến Tre) có hai câu chơi chơi mà rất gợi “Mái lá, tường cũng lá /Trời trong chum nước chiều”!

Nhân tiện nói thêm, Hữu Thỉnh rất chú ý đến trời, mây, những câu thơ “ngước lên” của anh khá hay: Mẹ ơi mây héo con xin mẹ/ Cho con lên an ủi mặt trăng buồn/ Chợ tan đường cũng tan như chợ/ Bán được buồn hay mua được buồn hơn (Đất ngày thường).

Kẻ chậm chân có thể là mây nõn/ Mải ngu ngơ với chim mới ra ràng/Kẻ chậm chân có thể là anh nữa/ Trái tim cồng kềnh thơ phú đa mang (Sang thế kỉ).

Ta im lặng vì quá nhiều mây trắng (Nghẹn) Mây vừa đi vừa ngoái lại trông người (Ngẫu cảm) Mây kia ham sự nhất thời/ Bao nhiêu oan nghiệt mắt người ngước lên (Vô thanh)…

Ngay cả khi “cúi xuống”, anh cũng tìm cái bóng của trời xanh: Mặc ai xô dạt mỗi ngày/ Múc đau lòng giếng vẫn đầy sao hôm (Những người đi lại phía tôi). Một lời như thể giếng thơi/ Soi trong đất lại thấy trời ở trong (Một lời)…

Gần gũi với mây là khói, là gió, gió lại gợi đến sóng, đến cây, đến biển… Những thi liệu này trở đi trở lại trong thơ Hữu Thỉnh . Thiên nhiên trong thơ anh không thật thà , không đẹp theo lối tả thực (như cái câu tặng má Bến Tre kia!) mà thường lung linh, mờ ảo, điểm xuyết như một ẩn dụ, một biểu tượng… Cái mới này có từ

“Thư mùa đông” và tiếp tục phát huy hiệu quả trong “ Thương lượng với thời gian”.

Đọc đủ ba phần, có lẽ phần III đồng đều, nhiều bài hay hơn cả. Nếu bài “Hai nhà” (1962?) khiến ta mỉm cười vì cái giọng quê quê, hóm hóm Hôm qua bên ấy lẩy Kiều/ Bên này căm mãi cái mưu Tú Bà thì bài “Hạnh phúc” lại có kiểu đay nghiến, bất chấp Chẳng có ai dạy hoa/ Nở cách nào thì thắm/ Thế mà họ khuyên em/ Đừng yêu anh, bất hạnh//Em bướng bỉnh như trời/ Nối sào không chịu thấp/Anh lầm lì như đất/ Ai nói gì cứ nâu. Thiên hạ mua đào để đón Tết, thưởng xuân, chỉ có Hữu Thỉnh Mua đào tiễn mỗi xuân đi/ Năm năm tháng tháng chắc gì đã em!

Cái giọng bất chấp, đúng ra là nói phẫn (trước khi cam chịu!), không chỉ gặp một lần: Anh đã yêu em trên tất cả những gì nhảm nhí/ Mây đến quanh ta thành đồ đạc đời thường// Đến quả chín cũng phải cần vỏ bọc/ Hai đứa mình vừa bóc một lần yêu (Lọc).

Bài thơ tình hay nhất trong tập, theo tôi là bài “Hoa tặng”. Một chút tội nghiệp, chua xót, nhàu nát mà nhân văn lan toả từ 12 dòng thơ 5 chữ- thể thơ quen tay và thành công hơn cả của Hữu Thỉnh. Xin được dẫn cả bài:Bông hoa này tới em/Sau bao người mặc cả/Con đường này tới em/Sau bao nhiêu lầm lỡ//Người ta đã nhấc lên/ Rồi người ta đặt xuống/ Anh là kẻ dại khờ/ Mua hoa này đem tặng//Anh muốn bước thật êm/Nhưng cầm sao nổi gió/Biết vậy em vẫn cười/ “Anh xem, hoa vừa nở”.**

9/2/06 (12 Giêng Bính Tuất)

Nguyễn Hoàng Sơn

(*)NXB Hội Nhà văn 2005 (**) Những dòng in đậm là do người phê bình nhấn mạnh.

Việt Báo

Video nổi bật

Người cha đơn độc "cướp" nước mắt khán giả
00:00 / --:--

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Nước cờ cuối trong thế trận thâu tóm của Trầm Bê

Nhiều điều dường như không thể đã được ông Trầm Bê thực hiện một cách âm thầm. Đại gia Trầm Bê đang đi những bước cuối trong lộ trình thâu tóm Sacombank để làm chủ ngân hàng lớn hàng đầu Việt Nam.

Không khoan nhượng với tội phạm ma túy

Giữa thời bình nhưng máu của những người chiến sỹ Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy vẫn đổ, lực lượng Cảnh sát điều tra (CSĐT) tội phạm về ma túy thành lập mới được 18 năm mà đã có tới 20 cán bộ, chiến sỹ và quần chúng nhân dân đã anh dũng ngã xuống khi thực hiện nhiệm vụ truy bắt tội phạm ma túy

Đại gia khai bị 'bất lực' trong 2 lần mua dâm thiếu nữ

Đại gia miền Tây mua dâm thiếu nữ được cho là thành khẩn khai báo, lý lịch rõ ràng và nhân thân tốt. Gia đình của Việt kiều này đang làm thủ tục bảo lãnh cho ông Tiêu tại ngoại.

Nhận diện những chiêu lừa bắt cóc trẻ em

Tội phạm bắt cóc trẻ em ngày càng manh động và có nhiều chiêu trò táo tợn. Điều này khiến cho các phụ huynh hết sức lo lắng, sợ hãi. Ngay chính các em nhỏ bị bắt cóc sẽ phải chịu những cú sốc tâm lý khó có thể xóa mờ sau những vụ bắt cóc này.

Nhận xét tin Hữu Thỉnh và chút thảng thốt trước thời gian

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Hữu Thỉnh và chút thảng thốt trước thời gian bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Huu Thinh va chut thang thot truoc thoi gian ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Hữu Thỉnh và chút thảng thốt trước thời gian ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Huu Thinh and horror that little bit ahead of time
Huu Thinh, negotiate with, the time, the poet, horror that, poetry, authors, can, all, who, says he, clouds

TPCN - Honestly, I expect more in this book, at least one can think not only that page! The poet Huu Thinh said about poetry, "Negotiating with the times".

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h0107 Bi cuop trang tron truoc gio thi quoc gia
    Thời sự 24h(01/07): Bị cướp trắng trợn trước giờ thi quốc gia

     Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam gặp phụ huynh dưới nắng; Thương lái Trung Quốc ngừng mua, vải thiều rớt giá thê thảm;  2 nữ sinh bị cướp trắng trợn trước giờ thi quốc gia; Hà Nội: 

  • Thoi su 24h306 Nhan chung moi vu ong Chan
    Thời sự 24h(30/6): Nhân chứng mới vụ ông Chấn?

    Xuất hiện nhân chứng mới, ông Chấn chưa thể nhận 7,2 tỷ?; Hình ảnh Kỳ Duyên, Mai Phương Thúy không bao giờ muốn nhìn lại; Khách ném lọ cà tại sân bay bị phạt 750 nghìn; Dân quân cầm đầu nhóm côn đồ chém người như phim...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 30/6.

  • Thoi su 24h296 Tai xe kien may toc do ban dieu
    Thời sự 24h(29/6): Tài xế kiện máy tốc độ "bắn điêu"

     Nhiều Bí thư Tỉnh ủy trực tiếp kiểm tra thi THPT quốc gia; Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu qua đời; Bỏ 55 triệu mua cây hồng trăm bông đẹp lòng vợ trẻ; Bị đặt bẫy, tài xế quyết kiện máy tốc độ "bắn điêu"?; 

  • Thoi su tuan qua Dai gia bi tat axit tren xe Lexus
    Thời sự tuần qua: Đại gia bị tạt axit trên xe Lexus

    VTC chính thức trực thuộc VOV; GDP tăng 6,28%, cao nhất 5 năm; Đại gia đất Cảng bị tạt a xít trên xe Lexus; Bão số 1 làm 11 người chết, mất tích; Sông Hồng đoạn qua Hà Nội bất ngờ bị lấp chui; Mẹ già ngất xỉu khi con trai "biếu" quan tài; Tiếp viên múa thoát y trong nhà hàng ở Sài Gòn ... là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Thoi su 24h276 Nuoc beo bun pho lam tu mo bo thoi
    Thời sự 24h(27/6): Nước béo bún phở làm từ mỡ bò thối

    Tàu hỏa BắcNam tông ôtô văng xuống hồ nước; Phát hiện thi thể sơ sinh bị vứt trong sọt rác; Nước béo bún phở làm từ mỡ bò thối... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 27/6.

  • Nhung dam cuoi dat vang gay xon xao
    Những đám cưới "dát vàng" gây xôn xao

    Hình ảnh một số cô dâu đeo đầy vàng trong đám cưới ở một số nơi ở Việt Nam không chỉ khiến nhiều người trầm trồ mà còn là tâm điểm của các cuộc tranh luận trên mạng xã hội.

  • Nu sinh tu tu vi bi tung clip sex
    Nữ sinh tự tử vì bị tung clip sex

    Chưa bao giờ chuyện lạm dụng Internet, mạng xã hội để bêu xấu, hạ nhục nhau, tung ảnh nóng, clip riêng tư của người khác lên cho bàn dân thiên hạ xem lại phổ biến như hiện nay.

  • Ha Noi sap xu ly nguoi noi tuc
    Hà Nội sắp “xử lý” người nói tục

    Để đẩy lùi nạn mất dạy trong quần chúng nhân dân, chúng ta phải trao tặng các danh hiệu cá nhân không mất dậy, gia đình không mất dậy...cho người không nói bậy.

  • Su that tro thoi mien bo thuoc me gay an
    Sự thật trò "thôi miên, bỏ thuốc mê" gây án

    Cộng đồng mạng đang lan truyền hàng loạt hình ảnh về hai người phụ nữ nhờ mở iPhone rồi thôi miên lấy trộm tài sản. PV đã tìm đến địa bàn được cho là hai người này "làm việc". ------------ Xem thêm: Sự thật trò "thôi miên, bỏ thuốc mê" gây án, http://vietbao.vn/tp/Su-that-tro-thoi-mien-bo-thuoc-me-gay-an/11824364/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Hoa don tien dien tang
    Hoá đơn tiền điện tăng

    Thời tiết nắng nóng kỷ lục lên tới 40 – 45 độ C những ngày tháng 5, cộng với ảnh hưởng từ việc điều chỉnh tăng giá bán điện kể từ ngày 16/3 khiến cho hoá đơn tiền điện không ngừng tăng vọt.

  • Nghin le chuyen tuan qua 2106 2706
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (21/06 - 27/06)

    Hoàn lưu bão số 1 làm 15 người chết và mất tích; Xe khách lao xuống vực ở đèo Lò Xo; Sóng lạ đè sóng không lưu Tân Sơn Nhất; Miễn nhiệm bác sĩ giẫm chân lên giường: Nên hay không?; Mạng xã hội và ‘chiếc phanh’ của tình người; Đầu năm 2016 sẽ được hưởng BHXH một lần... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2106 27062015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 21/06 - 27/06/2015

    Giá điện tăng bất thường được lý giải do mức sử dụng điện năng tăng khiến lượng tiêu thụ điện tăng, thiết bị đo đếm, công tơ điện có vấn đề hay sự tù mù trong cách tính của “nhà đèn”… ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 21/06 - 27/06/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2106-27062015/2147573276/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2106 2706
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (21/06 - 27/06)

    Nữ sinh tự tử vì bị tung clip sex; Tội phạm hoạt động theo kiểu "xã hội đen"; Nạn trộm chó và những vụ xử “cẩu tặc” rúng động; Tình trạng tội phạm dùng axit để gây án; Trùm ma túy Tàng Keangnam bị bắt giữ như thế nào?; Điều khiển xe tang vật "đi nhầm" vào chốt 141;......là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (21/06 - 27/06), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2106-2706/2147573264/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 1406 20062015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 14/06 - 20/06/2015

    Giá xăng tiếp tục được điều chỉnh tăng thêm 275 đồng/lít vào chiều ngày 19/6, hóa đơn tiền điện sinh hoạt tháng 5 ở Hà Nội tăng gấp đôi, gấp ba, khiến nhiều hộ dân phát hoảng,trong hơn 1 tháng lại đây lãi suất huy động có tăng trở lại khéo theo khả năng lãi suất cho vay cũng có thể điều chỉnh tăng theo, việc nhiều loại phí, lệ phí bất hợp lý “đánh” lên gia

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1406 2006
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (14/06 - 20/06)

    'Thánh cô cô bóc' hay căn bệnh ảo tưởng quyền lực mạng?; Những vụ bắt cóc trẻ nhỏ gây ám ảnh nhất trong lịch sử; Tình hình tội phạm ma túy diễn biến phức tạp; 'Nóng' chuyện va chạm giao thông rồi xử nhau: Kinh nghiệm xử lý; Chiếc xe gian “4 tuổi” chạm mặt cảnh sát 141;......là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (14/06 - 20/06), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-1406-2006/2147571368/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn