Hoa xương rồng trên cát

Tôi vốn dị ứng với lối ví von “hoa xương rồng trên cát” để nói về cái sự vươn lên từ khó khăn, vất vả, nếu như không có một ngày tôi đến Ninh Thuận gặp đúng mùa xương rồng nở hoa.

Hoa xuong rong tren cat
Inrasara
Phải nói ngay điều này, quê tôi ở Thừa Thiên Huế, nơi cũng có những động cát chạy dài trắng xóa và trên đó chỉ có một thứ sống được, sống rất mãnh liệt, là xương rồng. Và tôi đã nhiều lần thấy xương rồng ở đây nở hoa.

Nhưng phải thấy đúng xương rồng Ninh Thuận, ở dưới chân ngôi tháp Chăm nổi tiếng trong thị xã Phan Rang, nở hoa thì mới biết thế nào là... hoa xương rồng.

Nó mỏng manh, trong suốt, trinh trắng, kiêu sa, một vẻ đẹp quý phái sang trọng, đối lập với cái xù xì cằn cỗi của gốc mẹ xương rồng. Hoa xương rồng nhiều màu, nhưng hai màu đẹp nhất là vàng và phớt hồng.

Giữa bụi xương rồng, bỗng bật lên một bông hoa bằng bông hoa hồng, nhưng khác hoa hồng ở cái mong manh như có như không, thoảng như một tia nắng bất chợt, vô định, như sẵn sàng biến mất, ngạo nghễ mà yếu đuối, không ai đi qua mà không ngoái lại, tần ngần lặng lẽ, thảng thốt, và rồi lặng đi trước một kỳ quan của thiên nhiên.

Cái xứ Phan Rang, Ninh Thuận cát trắng nắng lửa ấy mà sinh ra mấy thứ đặc sản rất lạ. Ngoài hoa xương rồng thì còn nho, có ai hình dung những chùm nho chín mọng hấp dẫn ngon lành mát lạnh lại chọn xứ nắng đến quắt người quắt cây quắt đất này làm nơi gửi mình mà dâng hiến mà ngọt ngào. Rồi cừu.

Cừu và dê Phan Rang nổi tiếng. Những tháng mùa khô, cỏ cây chết hết, người ta phát minh - phải gọi đúng là phát minh - ra thức ăn cho cừu bằng cách dùng cỏ khô đốt xương rồng.

Xương rồng héo thì... lùa cừu vào ăn, một kiểu tạo thức ăn có một không hai ở cái xứ ít mưa nhất nước, khô khát quanh năm... Và bây giờ, Phan Rang, Ninh Thuận có thêm một đặc sản là... Inrasara.

Đấy là một người đàn ông rất... đàn ông. Khó đoán tuổi nhưng dễ gần. Quen nhau trên hai chục năm, mỗi lần gặp là mỗi lần anh tạo cho tôi một sự ngạc nhiên.

Gã này đã từng đi học đại học nhưng rồi giữa chừng lại bỏ để... tự học. Rồi quay lại trường đại học với tư cách là một chuyên gia văn hóa Chăm. Nhưng rồi cũng chỉ được một thời gian rồi thôi.

Vợ là một hoa hậu Chăm, là chủ của cơ sở dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp nổi tiếng. Nhờ vợ kinh doanh mà có tiền nghiên cứu, làm thơ và... đi. Ngoài làm thơ thì Sara còn nghiên cứu văn hóa Chăm, đã xuất bản nhiều sách do chính anh sưu tầm và dịch.

Dạo gần đây nhảy cả vào phê bình và nghiên cứu thơ. Gần như là một mình xuất bản một tờ Tạp chí Chăm là Tagalau, mà như anh tiết lộ, mỗi số anh... lỗ hơn chục triệu đồng.

Bằng vào hoạt động không mệt mỏi của mình, cả ở văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần, anh đã tôn vinh văn hóa Chăm, tôn vinh Phan Rang, Ninh Thuận quê anh.

Nếu đến Ninh Thuận thế nào người ta cũng tìm cách đến thăm làng gốm Bàu Trúc và làng dệt Mỹ Nghiệp, thì chính cái làng dệt Mỹ Nghiệp ấy đã ngốn rất nhiều mồ hôi nước mắt của anh.

Nó không chỉ là kinh doanh đơn thuần, vì nghe nói đâu về mặt kinh doanh thì anh... lỗ, giống như anh làm Tạp chí Tagalau vậy. Nhưng truyền thống Chăm, văn hoá Chăm đã tồn tại và phát sáng từ chính một phần ở cái làng dệt ấy và sản phẩm của nó.

Inrasara có một trang web, lò mò vào đấy thì mới thấy người đàn ông Chăm này đã có một số vốn kha khá, ấy là 8 tập thơ và hơn chục tập sách nghiên cứu, từ văn hóa dân gian Chăm đến thi ca đương đại.

Khác với Chế Lan Viên là một người Việt nhìn vào thế giới Chăm, mượn việc khóc Chăm để thể hiện mình, Inrasara là một thực thể Chăm thốt lên tiếng nói của chính dân tộc mình, thở hơi thở dân tộc mình, hát bài hát dân tộc mình, nhìn dân tộc mình từ “Tháp nắng”, từ “Lễ tẩy trần tháng Tư”, từ “Sinh nhật cây xương rồng” để mà “hành hương em”.

Không ở đâu, cái nghĩa của từ “hành hương” lại đắc dụng như ở Inrasara. Cứ mỗi lần đi xe xuyên Việt, qua vùng Phan Rang khô khát, ta lại thấy những người đàn ông, đàn bà Chăm cần mẫn nhẫn nại trong những bộ trang phục đặc trưng Chăm đang làm lụng trên những mảnh ruộng của mình.

Inrasara là nhà thơ, anh cũng cần mẫn hành hương và làm lụng trên cánh đồng chữ nghĩa. Thi pháp thơ Việt, dưới cảm xúc của anh, hiện ra đầy mới mẻ và rất hiện đại.

Người ta xếp anh vào số những nhà thơ cách tân của thơ Việt đương đại. Và quả thực bản thân anh cũng luôn có ý thức làm mới mình, làm mới thơ, một cách quyết liệt và dũng cảm.

Phải dùng từ dũng cảm vì khi ngồi trước trang giấy (giờ là màn hình), nhà thơ vô cùng đơn độc, sự đơn độc không thể chia sẻ. Và trước trang giấy- màn hình ấy là muôn vàn ngã rẽ.

Đi như thế nào, rẽ như thế nào, bộc lộ mình như thế nào... là bản lĩnh của nhà thơ. Hiện nay anh đang theo xu hướng tân hình thức và cả hậu hiện đại.

Cái được của Inrasara là dẫu tân hình thức, dẫu hậu hiện đại, cách tân kiểu gì đi nữa thì cái hồn Việt vẫn rất đậm trong thơ anh. Dùng đôi cánh hình thức, anh chuyển tải cái nội dung mà một thi sĩ như anh suốt đời đeo đuổi, ấy là sự chiêm nghiệm cháy bỏng của một người đàn ông đã quăng mình vào đời sống Chăm như những cây xương rồng quê anh quăng mình vào cát bỏng, để sống, để nở hoa.

Anh kể, đang học năm thứ 2 Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh, quyết định bỏ học đi lang thang ở khắp 40 làng Chăm, sống tận cùng đời sống Chăm dù mình là người Chăm thứ thiệt.

Bên ngoài một đời sống Chăm có vẻ giản đơn, anh thu về một thế giới thánh linh giàu có của một thế giới tâm hồn nhạy cảm, phong phú sau những tháng ngày dấn thân như thế.

Thế giới đời sống tinh thần người Chăm với những lễ hội, những phong tục, những tâm thức... mà trên hết là một Phan Rang bí ẩn như thiên đường:

Yêu ở Phan Rang 6 lần, đau khổ cũng ngần ấy lần/ giàn lửa không thiêu hết tóc em trưa ấy/ đêm nay nung sôi lồng ngực anh/ gục ngã ở Phan Rang 7 lần, gượng đứng dậy hơn 7 lần./ Sinh ở Phan Rang chỉ 1 lần./ Sao không 600 năm trước hay 700 năm sau ôi Phan Rang?

Tôi gặp Inrasara lần đầu tiên cách đây khoảng hai chục năm ở nhà sáng tác Đại Lải. Hồi ấy chúng tôi còn trẻ cả người lẫn nghề. Vừa đi trại, anh vừa giúp vợ “phát hành” hàng thổ cẩm ra phía Bắc.

Tôi nhớ anh có gửi tặng con gái tôi một cái túi thổ cẩm học sinh với một yêu cầu là tôi chụp ảnh cháu đang đeo túi gửi cho anh. Hình như tôi đã không làm việc ấy để đến bây giờ mỗi lần gặp lại cứ thấy áy náy.

Bây giờ thì thổ cẩm Chăm đã rất nổi tiếng và cơ sở nhà anh đã trở thành công ty. Tôi cũng đã vào thăm cái xưởng sản xuất của gia đình anh ở làng Mỹ Nghiệp.

Những người thợ ở cái xưởng ấy, rồi tất cả dân trong làng ấy đều rất tự hào về anh, dù anh đã chuyển cả nhà vào thành phố Hồ Chí Minh, lâu lâu mới về quê, dù ở vùng Chăm Ninh Thuận ấy, giờ còn có rất nhiều nghệ sĩ Chăm nổi tiếng như A Mư Nhân, Đàng Năng Thọ, Đàng Năng Đức, Sử Văn Ngọc, Trà Vigia, Đàng Năng Quạ...

Mới đây nhất chúng tôi lại gặp nhau ở Kon Tum khi cùng lên dự một hội thảo văn học nghệ thuật dân tộc thiểu số. Anh lại say sưa nói về... Internet. Anh là người cổ vũ cho văn chương mạng và theo dõi nó khá sát sao.

“Văn hóa Internet xuất hiện, làm thay đổi cả hệ thống thẩm mỹ văn chương từ cách viết đến cách tiếp nhận, in ấn lẫn phát hành, liên tục đặt thi ca nói riêng và văn chương nói chung trước một thách thức mới.

Năng khiếu nghệ thuật của cá thể cũng chịu sự thách thức dễ gây chán nản cho những đầu óc ngoan cố nhất: Qua lập trình phức tạp, máy vi tính có thể soạn nhạc, làm được cả thơ, hơn thế- chưa hẳn là thơ tồi”...

Rõ ràng không chỉ cổ súy, anh có lý lẽ hẳn hoi để... bảo vệ văn chương mạng và Internet.

Cứ thế, chàng lãng tử Chăm tiếp tục dấn thân vào những vùng trời chưa biết phía trước.

Đi ra từ ruộng đồng khô khát Phan Rang (Anh đã từng làm ruộng rất giỏi sau khi bỏ học đại học và trước khi vào học đại học), anh dùng đôi cánh thi ca để trình bày cái khát vọng Chăm, ẩn ức Chăm, và không chỉ khát vọng, ẩn ức Chăm, mà là hồn Việt, khát vọng Việt trong hành trình khai phá tâm thức.

Ở Phan Rang, khoảng tháng Tư thường có lễ hội rất lớn, đấy là lễ Rija Nưgar. Những ngày linh thánh ấy chính là những lễ tẩy trần.

Trong đời con người, được một lần tẩy trần như thế, chắc sẽ gột rửa được rất nhiều những phần thừa trong con người. Làm thơ với Inrasara cũng chính là một cách để tẩy trần...

Văn Công Hùng

Việt Báo

Video nổi bật

MC đám cưới bá đạo nhất năm: Ngỏ lời yêu chú rể
00:00 / --:--

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Sau 1 năm, thêm 2,7 triệu người dân mua BHYT

 Chiều 1-7, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết, tính đến 31-5, số người tham gia BHYT trên cả nước ước khoảng 64,6 triệu người, đạt tỷ lệ bao phủ 71,4% dân số, tăng 2,7 triệu người so với tháng 5-2014. 

Robot giết chết công nhân nhà máy Volkswagen

Một công nhân đang cài đặt chức năng cho robot tại nhà máy sản xuất ô tô danh tiếng Volkswagen, Đức thì bị nhấc bổng lên và nghiền vào một tấm kim loại. Nạn nhân 22 tuổi này đã tử vong ngay sau đó.

Nhận xét tin Hoa xương rồng trên cát

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Hoa xương rồng trên cát bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Hoa xuong rong tren cat ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Hoa xương rồng trên cát ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

United cactus on sand
Phan Rang, Ninh Thuan, American Industrial, man, the rise, how, cactus, sand, culture, a, universities, celebrities, he , Cham, Hoa

TP - I'm allergic to the way capital metaphor "cactus flower in the sand" to talk about the rise of hard, hard, if not one day I met the right season to Ninh Thuan bone blossoms dragons ..

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h0107 Bi cuop trang tron truoc gio thi quoc gia
    Thời sự 24h(01/07): Bị cướp trắng trợn trước giờ thi quốc gia

     Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam gặp phụ huynh dưới nắng; Thương lái Trung Quốc ngừng mua, vải thiều rớt giá thê thảm;  2 nữ sinh bị cướp trắng trợn trước giờ thi quốc gia; Hà Nội: 

  • Thoi su 24h306 Nhan chung moi vu ong Chan
    Thời sự 24h(30/6): Nhân chứng mới vụ ông Chấn?

    Xuất hiện nhân chứng mới, ông Chấn chưa thể nhận 7,2 tỷ?; Hình ảnh Kỳ Duyên, Mai Phương Thúy không bao giờ muốn nhìn lại; Khách ném lọ cà tại sân bay bị phạt 750 nghìn; Dân quân cầm đầu nhóm côn đồ chém người như phim...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 30/6.

  • Thoi su 24h296 Tai xe kien may toc do ban dieu
    Thời sự 24h(29/6): Tài xế kiện máy tốc độ "bắn điêu"

     Nhiều Bí thư Tỉnh ủy trực tiếp kiểm tra thi THPT quốc gia; Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu qua đời; Bỏ 55 triệu mua cây hồng trăm bông đẹp lòng vợ trẻ; Bị đặt bẫy, tài xế quyết kiện máy tốc độ "bắn điêu"?; 

  • Thoi su tuan qua Dai gia bi tat axit tren xe Lexus
    Thời sự tuần qua: Đại gia bị tạt axit trên xe Lexus

    VTC chính thức trực thuộc VOV; GDP tăng 6,28%, cao nhất 5 năm; Đại gia đất Cảng bị tạt a xít trên xe Lexus; Bão số 1 làm 11 người chết, mất tích; Sông Hồng đoạn qua Hà Nội bất ngờ bị lấp chui; Mẹ già ngất xỉu khi con trai "biếu" quan tài; Tiếp viên múa thoát y trong nhà hàng ở Sài Gòn ... là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Thoi su 24h276 Nuoc beo bun pho lam tu mo bo thoi
    Thời sự 24h(27/6): Nước béo bún phở làm từ mỡ bò thối

    Tàu hỏa BắcNam tông ôtô văng xuống hồ nước; Phát hiện thi thể sơ sinh bị vứt trong sọt rác; Nước béo bún phở làm từ mỡ bò thối... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 27/6.

  • Nhung dam cuoi dat vang gay xon xao
    Những đám cưới "dát vàng" gây xôn xao

    Hình ảnh một số cô dâu đeo đầy vàng trong đám cưới ở một số nơi ở Việt Nam không chỉ khiến nhiều người trầm trồ mà còn là tâm điểm của các cuộc tranh luận trên mạng xã hội.

  • Nu sinh tu tu vi bi tung clip sex
    Nữ sinh tự tử vì bị tung clip sex

    Chưa bao giờ chuyện lạm dụng Internet, mạng xã hội để bêu xấu, hạ nhục nhau, tung ảnh nóng, clip riêng tư của người khác lên cho bàn dân thiên hạ xem lại phổ biến như hiện nay.

  • Ha Noi sap xu ly nguoi noi tuc
    Hà Nội sắp “xử lý” người nói tục

    Để đẩy lùi nạn mất dạy trong quần chúng nhân dân, chúng ta phải trao tặng các danh hiệu cá nhân không mất dậy, gia đình không mất dậy...cho người không nói bậy.

  • Su that tro thoi mien bo thuoc me gay an
    Sự thật trò "thôi miên, bỏ thuốc mê" gây án

    Cộng đồng mạng đang lan truyền hàng loạt hình ảnh về hai người phụ nữ nhờ mở iPhone rồi thôi miên lấy trộm tài sản. PV đã tìm đến địa bàn được cho là hai người này "làm việc". ------------ Xem thêm: Sự thật trò "thôi miên, bỏ thuốc mê" gây án, http://vietbao.vn/tp/Su-that-tro-thoi-mien-bo-thuoc-me-gay-an/11824364/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Hoa don tien dien tang
    Hoá đơn tiền điện tăng

    Thời tiết nắng nóng kỷ lục lên tới 40 – 45 độ C những ngày tháng 5, cộng với ảnh hưởng từ việc điều chỉnh tăng giá bán điện kể từ ngày 16/3 khiến cho hoá đơn tiền điện không ngừng tăng vọt.

  • Nghin le chuyen tuan qua 2106 2706
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (21/06 - 27/06)

    Hoàn lưu bão số 1 làm 15 người chết và mất tích; Xe khách lao xuống vực ở đèo Lò Xo; Sóng lạ đè sóng không lưu Tân Sơn Nhất; Miễn nhiệm bác sĩ giẫm chân lên giường: Nên hay không?; Mạng xã hội và ‘chiếc phanh’ của tình người; Đầu năm 2016 sẽ được hưởng BHXH một lần... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2106 27062015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 21/06 - 27/06/2015

    Giá điện tăng bất thường được lý giải do mức sử dụng điện năng tăng khiến lượng tiêu thụ điện tăng, thiết bị đo đếm, công tơ điện có vấn đề hay sự tù mù trong cách tính của “nhà đèn”… ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 21/06 - 27/06/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2106-27062015/2147573276/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2106 2706
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (21/06 - 27/06)

    Nữ sinh tự tử vì bị tung clip sex; Tội phạm hoạt động theo kiểu "xã hội đen"; Nạn trộm chó và những vụ xử “cẩu tặc” rúng động; Tình trạng tội phạm dùng axit để gây án; Trùm ma túy Tàng Keangnam bị bắt giữ như thế nào?; Điều khiển xe tang vật "đi nhầm" vào chốt 141;......là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (21/06 - 27/06), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2106-2706/2147573264/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 1406 20062015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 14/06 - 20/06/2015

    Giá xăng tiếp tục được điều chỉnh tăng thêm 275 đồng/lít vào chiều ngày 19/6, hóa đơn tiền điện sinh hoạt tháng 5 ở Hà Nội tăng gấp đôi, gấp ba, khiến nhiều hộ dân phát hoảng,trong hơn 1 tháng lại đây lãi suất huy động có tăng trở lại khéo theo khả năng lãi suất cho vay cũng có thể điều chỉnh tăng theo, việc nhiều loại phí, lệ phí bất hợp lý “đánh” lên gia

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1406 2006
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (14/06 - 20/06)

    'Thánh cô cô bóc' hay căn bệnh ảo tưởng quyền lực mạng?; Những vụ bắt cóc trẻ nhỏ gây ám ảnh nhất trong lịch sử; Tình hình tội phạm ma túy diễn biến phức tạp; 'Nóng' chuyện va chạm giao thông rồi xử nhau: Kinh nghiệm xử lý; Chiếc xe gian “4 tuổi” chạm mặt cảnh sát 141;......là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (14/06 - 20/06), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-1406-2006/2147571368/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn