Thứ hai, 03 Tháng năm 2004, 05:23 GMT+7

Hoa đào và không chỉ về hoa đào

Không biết tự bao giờ, loài hoa “dường như” có nguồn gốc ở vùng núi cao có khí hậu gần gũi với miền ôn đới đã được người Việt ở đồng bằng Bắc bộ thuần hóa để trở thành hoa có cái tên giản dị: hoa đào.

Hoa dao va khong chi ve hoa dao

Đây là hoa đào Lạng Sơn.

Và cũng không biết tự bao giờ đối với người Việt, hoa đào đã trở thành một loài hoa mang theo biểu tượng của mùa xuân, nên ngày nọ thi nhân Vũ Đình Liên chỉ cần viết: “Mỗi năm hoa đào nở” là người đọc hiểu ngay rằng đó là câu thơ dành cho thời điểm “Tết đến, xuân về”. Hoa đào, cụ thể hơn là hoa đào Nhật Tân, đã ăn sâu bám rễ vào tâm thức không biết bao nhiêu thế hệ người Hà Nội nói riêng, người Việt Nam nói chung. Sự có mặt của hoa đào đã thành một mỹ tục của ngày Tết, đến chiều ngày tất niên, gia đình nào chưa sắm sửa được hoa đào đều như thấy thiêu thiếu một cái gì. Ngay cả với người Việt xa xứ cũng vậy, mỗi độ xuân về trên cố quốc, ở nơi “đất khách quê người”, họ cũng phải gắn lên mấy cành cây “tây” khẳng khiu những bông hoa giấy “na ná” như hoa đào để gợi không khí quê nhà. Xem ra, nếu chỉ nhằm chuyển tải ý nghĩa thực dụng, người ta trồng hoa đào hay bẻ cành đào ở đâu chẳng được, miễn là có hoa cắm vào bình, vào lọ, trồng vào chậu, thậm chí có thời đã có gia đình trồng cả vào “xô”.

Không dám bàn tới việc liệu hoa đào trồng ở Nhật Tân có tốt hơn, đẹp hơn hoa đào trồng ở nơi khác, chỉ xin nói rằng hoa đào Nhật Tân với tính phổ cập của nó đã thực sự vừa là niềm vui của lớp bình dân vừa là niềm kiêu hãnh của người thượng lưu, đã và đang là “hoa của ngày Tết”. Đồng thời chính hoa đào đã làm nên một “thú chơi có văn hóa” trong những ngày cuối tháng Chạp khi nam phụ lão ấu, trai thanh gái lịch rủ nhau lên Nhật Tân dạo bước vườn đào, mua lấy một cành, chọn lấy một gốc sau khi đã thỏa thích chụp ảnh, ngắm hoa… Đào Nhật Tân đã không còn là một sản phẩm thuần túy vật chất, nó đã chuyển tải trong nó những giá trị tinh thần, nói cách khác là nó đã chứa đựng trong bản thân nó một ý nghĩa văn hóa. Người trồng hoa đầu tư công sức và trí tuệ để uốn cành, tỉa lá, tạo dáng, đảo gốc… Người mua đào lượn đi lượn lại ngắm nghía chọn một cành đào, chọn một cây đào theo quan niệm thẩm mỹ của mỗi người và thích thú khi được khen là tinh tế bởi đã chọn được một cành đào đẹp, một cây đào đẹp.

Và như thế mấy trăm năm nay, hoa đào trở thành một sản phẩm tự nhiên đã được “nhân hóa”, còn về sâu xa, mỗi cây đào, mỗi cành đào Nhật Tân đã tự mang trong nó “một cá tính thẩm mỹ”. Do vậy, việc thay đổi nơi trồng trọt, chăm sóc một sản phẩm văn hóa như đào Nhật Tân, ngoài việc phải tính toán xem sẽ nên trồng ở đâu cho hợp lý, thiết tưởng còn phải cân nhắc làm thế nào để không đánh mất cái phần “văn hóa” mà con người gửi gắm. Điều này khác hẳn với tàu điện bánh sắt - đường ray. Tàu điện là phương tiện văn minh của một thời. Đối với thế hệ người Hà Nội năm nay trên dưới tứ tuần, một thời họ đã quen với những tiếng leng keng. Nhưng khi các phương tiện giao thông văn minh hơn, vừa túi tiền hơn, phù hợp với sở thích hơn như xe máy, ôtô đã trở nên phổ biến thì sự thiếu vắng tiếng leng keng của tàu điện không còn quan trọng, nó chỉ gợi lên kỷ niệm của một thời, và đám trẻ choai choai cũng không háo hức nghe kể chuyện ngày xưa cha chúng từng đu boong, nhảy tàu “xiếc” như thế nào. Tàu điện như thế chỉ còn là kỷ niệm của ký ức thế hệ chứ không phải là ký ức của thời gian (?).

Với trình độ phát triển của thời đại, ngày nay con người đã có khả năng sản xuất quần áo hàng loạt, sản xuất xe máy hàng loạt, tivi hàng loạt, máy vi tính hàng loạt, máy bay hàng loạt… nhưng thiết nghĩ khó có thể tổ chức sản xuất hàng loạt để làm ra những cây đào khác nhau. Vì như trên đã nói, trong sâu thẳm của nó mỗi cây đào là “một cá tính thẩm mỹ”, nên sẽ là một thách thức khó vượt qua nếu ai đó muốn gieo trồng chúng đại trà như gieo trồng hoa hồng trên những cánh đồng ở huyện Mê Linh. Tương tự như thế với “phở Hà Nội”. ở Hà Nội, không phải hàng phở nào cũng đông khách vì ngon, tính ra chỉ có vài ba hàng có khả năng khiến ai đó đã một lần ghé thăm là không quên được. Chủ nhân của mọi hàng phở có thể nắm vững “bí quyết” làm phở, nhưng thực hành như thế nào thì không phải bất cứ ai cũng thông thạo và làm ra kết quả đúng như ý muốn. Sau này biết đâu sẽ có người sáng chế ra một cái “máy làm phở” có thể đáp ứng cấp tập hàng nghìn thực khách, nhưng chắc chắn cái “máy” đó không tạo ra hương vị và không khí đặc trưng mà một ông chủ hàng phở phải mất hàng chục năm đứng trước quầy hàng mới rút đúc và chế biến được bát phở như là sự gặp gỡ giữa sở thích - khẩu vị của chính ông với sở thích - khẩu vị của số đông.

Trong khi đó, bánh cuốn Thanh Trì, cốm Làng Vòng… xét đến cùng lại là loại sản phẩm có thể sản xuất hàng loạt, miễn là người sản xuất nắm được “bí quyết” nghề nghiệp. Có thể ở Thanh Trì, ở Làng Vòng, có gia đình làm bánh cuốn ngon hơn, làm cốm ngon hơn các gia đình khác, song các địa chỉ ấy chỉ có ý nghĩa trong phạm vi hẹp, còn khi hàng hóa đã được đem ra với công chúng rộng rãi, khi đã nằm trong đôi quang thúng theo bước chân duyên dáng của các cô gái làng dạo trên hè phố thì chúng không còn ý nghĩa ấy nữa, nếu không nói đã mất hẳn, và người ta chỉ biết đó là cốm Vòng, bánh cuốn Thanh Trì - những đặc sản ngày nay đang ở trong tình trạng thực hư khó phân biệt!

Hoa dao va khong chi ve hoa dao
Chợ đào ngày xuân (Ảnh:TTXVN)

Xã hội phát triển, chúng ta không thể khư khư giữ lấy những cái cổ truyền, và về nguyên tắc, chỉ có “cái cổ truyền” nào tìm được tiếng nói chung với “cái hiện đại” thì mới có “cơ” tồn tại, còn nếu không, sẽ bị đào thải. Nhưng chính ở đây, lại cần có cái nhìn tỉnh táo trong khi chọn lọc, nhất là với những trường hợp “cái cổ truyền” lại góp phần tạo ra bản sắc riêng của mỗi “vùng văn hóa”. Về lâu dài, một câu hỏi thiết yếu đang đặt ra là có nhất thiết Hà Nội sẽ phải là một đô thị to lớn kỳ vĩ như Bắc Kinh, Tokyo… và xa hơn là New York, Paris… hay không, hay nó phải giữ được và bổ sung thêm những bản sắc riêng, vì nếu không Hà Nội sẽ trở thành bản sao của các đô thị đã phát triển trước nó. Vậy bản sắc tương lai của Hà Nội là gì, phải chăng chỉ là hồ Hoàn Kiếm, Hồ Tây, hồ Thiền Quang hay cái sông “cụt” có tên Tô Lịch… Và phải chăng đến một ngày nào đó, viễn cảnh về một Hà Nội “ngựa xe như nước”, lèn ứ hàng chục triệu người sẽ trở thành hiện thực?

Gần đây ở Phương Tây đã xuất hiện xu hướng xây dựng những đô thị mới theo mô hình “rải tập trung”, tức là xây dựng những đô thị “nhỏ và đẹp”, chỉ khoảng 50 vạn đến 1 triệu dân, có hệ thống giao thông liên hoàn. Trong điều kiện mức sống ngày càng được nâng cao, hệ thống giao thông, thông tin liên lạc thông suốt thuận lợi, đặc biệt do phải chịu hậu quả của kiểu đô thị quá tải, người đông như kiến cỏ, nhà cửa chật chội…, ở phương Tây người ta đã phải nghĩ đến mô hình “rải tập trung”. Quy hoạch cho một thành phố phát triển như Hà Nội, lẽ nào lại không nên tham khảo những bài học mà người khác từng phải trả giá mới có được? Tầm nhìn chiến lược là tầm nhìn xa chứ không phải là tầm nhìn cho dăm bảy năm hoặc vài thập kỷ. Trong suốt chiều dài lịch sử của mình, sự “bế quan tỏa cảng” cùng với kiểu tư duy tiểu nông nhỏ hẹp không cho phép cha ông chúng ta hướng tới một quá trình phát triển đô thị có lớp lang, có kế hoạch. Còn hôm nay trình độ và khả năng con người, điều kiện và tình huống xã hội đã khác xưa, điều đó đòi hỏi mọi sự quy hoạch đô thị cần phải phóng tầm nhìn “thấu” tới tương lai nếu không muốn hậu thế phải tốn công tốn của và tốn thời gian để khắc phục.

Hoa dao va khong chi ve hoa dao
Đào Nhật Tân

Nghĩ đi thì vậy, nhưng nghĩ lại thì vài ba sự kiện diễn ra gần đây đã không khỏi khiến nhiều người lo ngại. Karaoke bị lạm dụng, người ta nghĩ ngay đến việc cấm karaoke. Tai nạn giao thông trầm trọng, người ta nghĩ ngay đến việc cấm xe máy, thậm chí cấm xe máy ngoại tỉnh vào Hà Nội… Và tất nhiên là khi cần đất xây dựng, người ta nghĩ ngay đến việc giải tỏa vùng trồng đào Nhật Tân, với một lý do rất “giản dị” là trồng đâu chẳng được. Giống như các “sáng kiến” dành cho xe máy và karaoke, dường như những người có trách nhiệm đang dành sự quan tâm tới phần “ngọn” của các vấn đề mà chưa quan tâm đến phần “gốc” của chúng. Một khả năng hoàn toàn có thể sẽ xảy ra là đa số những người dân Nhật Tân được đền bù sẽ nhanh chóng trở thành “thị dân nông nghiệp”, và hiển nhiên con cháu họ cũng chẳng dại gì “kế tục” cái nghề chăm chăm bón bón, uốn uốn tỉa tỉa của cha ông. Để tránh hệ quả có thể xảy ra, liệu sẽ có bao nhiêu người Nhật Tân di cư đến vùng đất mới để tiếp tục nghề truyền thống của mình? Tin rằng sẽ không phải là một con số không thuộc về đa số.

Nhân sự kiện “hoa đào Nhật Tân” có khả năng mất hút tên gọi, thiển nghĩ hơn lúc nào hết, những người có trách nhiệm cần có kế hoạch cẩn trọng hơn nữa cho sự phát triển của Hà Nội, để Hà Nội không trở thành bản sao của các thành phố khác. Bức tranh về một Hà Nội - một trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa hiện đại, đẹp, xinh xắn, có vùng trồng hoa độc đáo, lẽ nào không đáng tham khảo, không đáng để tự hào. Và nên chăng một ngày nào đó sẽ mất đi một mỹ tục văn hóa, khi vào ngày giáp Tết, người Hà Nội không còn được rủ nhau lên Nhật Tân thủng thẳng dạo bước thỏa sức ngắm nhìn, lựa chọn cho mình một cây hoa đào, một cành hoa đào ưng ý?

  • Nguyễn Hòa

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Kinh hãi "thần y" chữa bách bệnh bằng cách "rút lưỡi", vả mặt

Đang hành nghề thợ hàn, anh Phạm Đức Thắng ở xã Đức Thắng, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang, đột nhiên nghỉ việc rồi tự xưng mình là “thần y” có khả năng chữa bách bệnh, thậm chí cả những bệnh nan y mà thế giới vẫn chưa tìm ra phương pháp như: ung thư, HIV, câm điếc bẩm sinh…chỉ bằng liệu pháp xoa bóp, bấm huyệt.

Nhận xét tin Hoa đào và không chỉ về hoa đào

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Hoa đào và không chỉ về hoa đào bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Hoa dao va khong chi ve hoa dao ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Hoa đào và không chỉ về hoa đào ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

United training and education not only about flowers
Nhat Tan, Thanh Tri, Delta, mountains, The Ha Noi, a product, not the, cherry, becoming, culture, have able, urban Vietnamese people, day

No own never know, flowers "seems" is native to mountainous areas the climate is temperate domain close to the Vietnamese were in the northern delta to tame flowers have become simple names: cherry ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su tuan qua 3 vu tai nan kinh hoang
    Thời sự tuần qua: 3 vụ tai nạn kinh hoàng

    Ông Trần Văn Truyền trả đất; Y án 30 năm với bầu Kiên; Xét xử Huyền Như; Sập hầm thủy điện, 12 công nhân mắc kẹt; Tai nạn thảm khốc tại Quảng Ninh, 6 người chết; Sa Pa lạnh 0 độ; 1.000 xe TQ muốn vào du lịch...

  • Thoi su 24h2012 Chong nhan tam giet vo moi cuoi
    Thời sự 24h(20/12): Chồng nhẫn tâm giết vợ mới cưới

    Các diễn biến quanh vụ sập hầm thủy điện Đạ Dâng; Phong hàm Thượng tướng cho 4 sĩ quan quân đội; Miền Bắc lại đón không khí lạnh; Hà Nội: Chồng 9X nhẫn tâm đánh chết vợ;... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 20/12.  

  • Thoi su 24h1812 Thang 72015 to chuc thi quoc gia
    Thời sự 24h(18/12): Tháng 7/2015 tổ chức thi quốc gia

    Tháng 7/2015 tổ chức thi THPT quốc gia; Đào cùng lúc 2 đường hầm cứu nạn; Lý giải máy bay Vietnam Airlines gặp sự cố; Sa Pa lạnh 0 độ, phủ trắng sương muối; Xe điên náo loạn là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 18/12...

  • Thoi su 24h1712 Xe o to roi vuc sau 5 quan nhan tu vong
    Thời sự 24h(17/12): Xe ô tô rơi vực sâu, 5 quân nhân tử vong

    Khoan hầm giải cứu 12 công nhân mắc kẹt; Xe ô tô rơi vực sâu, 5 quân nhân tử vong; Mở hộp đen tìm nguyên nhân máy bay hạ cánh khẩn cấp;Sa Pa rét 2 độ, có thể xuất hiện băng giá; Kho tiền 6 tấn của tay chơi Bắc Ninh... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 17/12.

  • Thoi su 24h1612 Tai nan kinh hoang o Quang Ninh
    Thời sự 24h(16/12): Tai nạn kinh hoàng ở Quảng Ninh

    Sập hầm thủy điện, 11 người mắc kẹt; Tai nạn kinh hoàng ở Móng Cái, 6 người chết; Phó chủ tịch bị tố đánh dân giữa chợ; Đắm thuyền ở Thái Bình, 6 người chết; Bán sắt vụn chiếc máy bay bỏ quên 7 năm ở Nội Bài... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 16/12.

  • Sap ham thuy dien Da Dang
    Sập hầm thủy điện Đạ Dâng

    Sau bao nỗ lực, bất chấp nguy hiểm của gần 1.000 người tham gia cứu hộ suốt 4 ngày qua, 12 nạn nhân mắc kẹt trong vụ sập hầm thủy điện đã được đưa ra ngoài an toàn.

  • EVN sap tang gia dien
    EVN sắp tăng giá điện?

    Đề xuất tăng giá điện của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khi năm hết Tết đến đang nhận được những ý kiến trái chiều. Trong khi nhiều người tỏ ra lo lắng, vẫn có ý kiến cho rằng, tăng giá điện vào thời điểm này là hợp lý.

  • Chuong trinh Guong mat than quen nhi 2014
    Chương trình Gương mặt thân quen nhí 2014

    Cặp đôi ngoại quốc Kyo York và Uyên Nhi đã xuất sắc trở thành Quán quân mùa đầu tiên của "Gương mặt thân quen nhí".

  • Nhung chuyen hy huu o chon phap dinh
    Những chuyện hy hữu ở chốn pháp đình

    Trả giá sau 2 thập kỷ vì ép thiếu nữ cởi áo; rắn tấn công bị cáo khiến phiên xử náo loạn; chị dâu xin ly hôn em chồng... là những cảnh diễn ra ở chốn pháp đình năm 2014.

  • Facebook nam 2014 The gioi hai mat cam bay
    Facebook năm 2014: Thế giới hai mặt cạm bẫy

    Việt Nam đang là một trong những nước có số lượng người truy cập Facebook thuộc hàng 'khủng' trên thế giới.

  • Toan canh kinh te tuan 1412 20122014
    Toàn cảnh kinh tế tuần (14/12 - 20/12/2014)

    Giá xăng thế giới giảm mạnh, vậy mà PVoil vẫn than lỗ và đề nghị tăng thuế nhập khẩu xăng dầu, để cần tiền trả nợ EVN có thể tăng giá điện thêm 9,5%, lên mức 1.652,19 đồng/kWh, tới đây NHNN sẽ siết cho vay ngoại tệ nhằm hạn chế tình trạng đô la hóa, TTCK tuần qua đã có những phiên chọc thủng đáy, cùng với đó là những thông tin thị trường tiêu dùng là những t

  • Tin Bong daThe thao noi bat tuan qua 14122012
    Tin Bóng đá-Thể thao nổi bật tuần qua (14/12-20/12)

    Diễn biến mới nhất vụ thủ môn Bửu Ngọc kiện CLB Đồng Tháp; ĐT Việt Nam hậu AFF Cup: Khủng hoảng niềm tin, cầu thủ chán lên tuyển; Chung kết lượt đi AFF Cup: Thái Lan chạm tay vào cúp vô địch; Kết quả bốc thăm vòng 1/8 Champions League; Tổng hợp bóng đá cuối tuần...là những tin tức Bóng đá-Thể thao nổi bật trong tuần.

  • Toan canh Showbiz tuan 1412 2012
    Toàn cảnh Showbiz tuần (14/12 – 20/12)

    Nguyễn Thị Loan lọt top 25 Miss World 2014, Người đẹp Nam Phi đăng quang Hoa hậu Thế giới 2014, Đám cưới ngọt ngào của Huyền Lizzie, Nhật Kim Anh, Sơn Tùng M-Tp là mỹ nam của năm, Hollywood lại chấn động vì bị tin tặc tấn công, Jennifer Lawrence được tìm nhiều nhất trên Google năm 2014,...

  • Ban tin suc khoe tuan tu 142012
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 14-20/12)

    Vụ sản phụ băng huyết tử vong: Gia đình yêu cầu bệnh viện bồi thường 1,5 tỷ đồng; 7 nguyên nhân hàng đầu gây bệnh ung thư năm 2014; Những loại vắc-xin cần tiêm cho trẻ sơ sinh; Ấn tượng những xu hướng bầu bí hot nhất năm 2014;10 điều tiếp tục diễn ra trên cơ thể người chết; Tôm khô cao su được sản xuất thế nào?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1412 2012
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (14/12 - 20/12)

    Những chuyện hy hữu ở chốn pháp đình; Đằng sau những vụ án chồng giết vợ; 5 vụ án hình sự nhiều người quan tâm năm 2014; Những lời cuối cùng nổi tiếng của tử tù trước giờ trả án; Lĩnh án 30 năm tù - vĩ thanh buồn cho “bầu” Kiên; Nhìn lại 4 vụ án oan 'tốn giấy mực' trong năm 2014;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.