Thứ hai, 25 Tháng tư 2011, 19:57 GMT+7

Hạt mã não - báu vật của phụ nữ Pa Kô

"Ngày trước, khi đến tuổi trăng tròn, phải cà vẹt 6 chiếc răng cửa hàm trên, rồi làm xong lễ đạp bếp tại nơi mình sinh ra thì cô gái mới được cha mẹ trao cho chuỗi vòng mã não để về nhà chồng.

Thời đó, chúng ta nâng niu những hạt mã não như báu vật" - già Kả Đân, 87 tuổi, ở buôn Ta Ay, xã Hồng Trung, huyện A Lưới, Thừa Thiên - Huế nhớ lại.
Hat ma nao bau vat cua phu nu Pa Ko
Chiếc vòng mã não trên cổ của một thiếu nữ Pa Kô.
Già Kả Đân kể rằng, những hạt mã não vừa là trang sức, vừa là một biểu tượng về quyền lực và sự giàu có, sang trọng của mỗi người, mỗi nhà. Với phụ nữ Pa Kô xưa, chỉ cần nhìn vào chuỗi vòng mã não đeo trên cổ là biết được họ thuộc thành phần xã hội nào.

Chiếc vòng càng lớn, càng nhiều hạt, chứng tỏ người ấy có vị thế cao trong cộng đồng, nhà họ giàu. Khi ấy, mỗi hạt mã não có giá bằng cả con bò mộng. Chàng trai, cô gái Pa Kô gặp gỡ rồi tự do tìm hiểu nhau qua những đêm đi "sim" tình tự nơi chòi rẫy, đến khi bén duyên, họ dùng hạt mã não làm tín vật để tặng nhau, hẹn ngày nhờ người mai mối.

Những hạt mã não thường gắn liền với phong tục thách cưới của người Pa Kô. Thách cưới càng to càng chứng tỏ giá trị của cô dâu. Trong lễ dẫn sang nhà gái, ngoài những sản vật theo phong tục, nhà trai bắt buộc phải có ít nhất là một vòng mã não.

Cũng vì quy định khắt khe ấy, biết bao chàng trai vì gia cảnh nghèo khó, không đủ tiền mua tặng vật nên vĩnh viễn mất đi tình yêu. Khi lấy chồng, một trong những của hồi môn không thể thiếu của phụ nữ Pa Kô là những hạt mã não. Cha mẹ nào giàu thì cho con gái vài chuỗi, gia cảnh bình thường cho con một vòng, nghèo lắm cũng phải có 1-2 hạt mã não để cầu cho con hạnh phúc.

Từ trong tâm thức ngàn đời, người Pa Kô tin rằng vị thần may mắn, no đủ, trường thọ chỉ phù giúp cho những ai giữ đá mã não bên mình. Trải qua bao năm tháng, những hạt mã não - kỷ vật mà gia đình truyền cho chính là chứng nhân cho những buồn vui, thăng trầm của cuộc đời chủ nhân nó. Ngay cả khi người phụ nữ Pa Kô mất đi thì một trong những vật dụng buộc phải chôn theo là những hạt mã não mà người ấy đã từng mang.

Ngoài giá trị vật chất, làm trang sức, mã não còn gắn bó rất chặt chẽ với đời sống tâm linh, tinh thần của người Pa Kô. Trong lễ cúng thần rừng, thần nhà dài, thần chỗ ở, thần nước, cầu siêu, gọi hồn, chuỗi hạt mã não bao giờ cũng được đặt trên mâm lễ chính. Ngay cả trên tượng nhà mồ (dưới cổ bức tượng) hay trên một số vật dụng sinh hoạt khác của đồng bào như vải, a chói (vật dụng đựng đồ dùng khi lên nương rẫy), mã não cũng được dùng để trang trí làm tăng ý nghĩa linh thiêng, thẩm mỹ.

Ngày nay, tới những buôn làng của người Pa Kô, may mắn lắm mới gặp một phụ nữ đeo một hoặc vài chuỗi vòng mã não. Nét văn hóa độc đáo mang bóng dáng của chế độ mẫu hệ tự ngàn đời của đồng bào đang dần được thế hệ trẻ thay thế bằng những đồ trang sức hợp thời.
Vĩnh Minh
Viet Bao (Theo_Dân Việt)

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

BĐS phía Đông TP. HCM: Nàng công chúa đang được đánh thức

Như nàng công chúa ngủ trong rừng, khu phía Đông của Sài Gòn đang được đánh thức. Dù vẫn “say ke” chưa tỉnh hẳn, nhưng các sự kiện nối tiếp nhau ở vùng đất này đã mang tới nhiều câu chuyện thú vị.

Nhận xét tin Hạt mã não - báu vật của phụ nữ Pa Kô

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Hạt mã não - báu vật của phụ nữ Pa Kô bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Hat ma nao bau vat cua phu nu Pa Ko ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Hạt mã não - báu vật của phụ nữ Pa Kô ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tản Mạn của chuyên mục Văn Hóa.

County agate - the jewel of women Ko Pa


CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2310 Nu tai xe dam 10 nguoi nhap vien
    Thời sự 24h(23/10): Nữ tài xế đâm 10 người nhập viện

    Tách huyện Phú Quốc, Kiên Giang bầu Phó chủ tịch; Sở Y tế báo cáo khẩn vụ bé gái tử vong ở Quốc Oai; Khoảnh khắc hiếm thấy của các BTV nổi tiếng VTV; Nữ tài xế đâm 10 người nhận đạp nhầm chân ga

  • Thoi su 24h2110 Ong Ba Thanh vang mat tai ky hop QH
    Thời sự 24h(21/10): Ông Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH

    Ông Nguyễn Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH; Điều lạ ở ‘lãnh địa’ của xe quá tải; Dư luận trái chiều về cái chết của TTGT nhảy lầu; Trưởng phòng y tế huyện bị chém vỡ sọ...

  • Thoi su 24h1810 No kinh hoang tai TPHCM
    Thời sự 24h(18/10): Nổ kinh hoàng tại TP.HCM

    Vì sao BS Tường không bị truy tố tội "Giết người"?; Nữ PGĐ Sở nói gì về vụ ẩu đả tại khách sạn; Trộm đột nhập siêu thị đã qua mặt bảo vệ thế nào; Thiếu nữ lớp 9 bị cố tình đánh chết để bịt đầu mối...

  • Thoi su 24h1710 Mr Dam lai vung tien choi troi
    Thời sự 24h(17/10): Mr Đàm lại vung tiền chơi trội

    Sự cố sập hàng loạt website: Nghi vấn bị phá hoại; Xuất hiện xe đặc chủng 13 tỷ chuyên ‘bắt’ xe quá tải; Mr.Đàm lại vung tiền chơi trội; Bộ CA điều tra vụ tàu Sunrise 689 bị cướp biển; Cảnh khó tin tại đường trên cao Hà Nội; 

  • Thoi su 24h1610 HN sap phat nguoi thong qua camera
    Thời sự 24h(16/10): HN sắp "phạt nguội" thông qua camera

    Bệnh viện lớn nhất TPHCM lên tiếng vụ đấu thầu thuốc; Phá đường dây mại dâm trăm đô, chỉ tiếp khách Tây; Hà Nội sắp "phạt nguội" thông qua 450 camera; Giết cha ở Vĩnh Long mang xác lên Sài Gòn phi tang;

  • Ban tin suc khoe tuan 121810
    Bản tin sức khỏe tuần (12-18/10)

    Nguy cơ dịch Ebola vào Việt Nam là rất cao; Tâm sự của một bác sĩ: "Ở Việt Nam có nhiều Nina Phạm thầm lặng"; Sốc với công nghệ “thổi phồng” gà còi thành béo căng; 5 cách đơn giản tính chính xác tuổi thai; 3 dấu hiệu thần kinh vô cùng nguy hiểm ở trẻ nhỏ;Học lỏm bí quyết giảm cân an toàn kiệu quả kiểu Hàn Quốc; Sử dụng máy tính bảng gây hại đến xương và vai; Lý do tình dục mùa thu viên mãn nhất trong năm; Chữa mồ hôi tay, chân triệt để nhờ lá lốt...là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1210 1810
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nổ lớn tại TP.HCM: Hóa chất nồng nặc, mảnh thi thể vương vãi; Hộp đen tàu Sunrise 689 biến mất, Bộ Công an vào cuộc; Hà Nội phạt nguội vi phạm giao thông bằng camera: Khó khả thi; Xe điên đâm liên tiếp trên đường Phạm Hùng; Rắn độc tràn về làng tấn công người dân ở Nghệ An ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1210 1810
    Toàn cảnh Showbiz tuần (12/10 – 18/10)

    Nghi án Khánh My làm "đào" quán karaoke, Elly Trần thừa nhận có con, Việt Hương và dàn sao Việt bị đối xử tệ bạc ở Nhật, Hương Tràm 'đá đểu' Robbey, Hà Anh bị cấm diễn 3 tháng, Nhóm F Band dùng khăn Piêu của người Thái làm khổ trong X-Factor, Xuân Lan vướng nghi vấn sinh con với đàn ông đã có vợ, Yanbi bị dân mạng "ném đá" vì miệt thị người đồng tính, Siêu mẫu Võ Hoàng Yến bị tố làm gãy tay đồng nghiệp, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Chae Rim hạnh phúc trong ngày lên xe hoa lần 2 là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1210 1810
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nữ sinh lớp 12 giết cán bộ huyện trong nhà nghỉ; Bàng hoàng những vụ "ngáo đá" lên cơn giết người; Nữ sinh giết con rồi đốt xác để giấu chuyện mang thai; Diễn biến mới vụ TMV Cát Tường ném xác nạn nhân xuống sông; Đến tòa ly hôn, vợ đâm chết chồng trước sân tòa án; Ly cà phê cuối cùng của tử tù đầu tiên bị tiêm thuốc độc;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • The gioi noi bat tuan qua tu 12101810
    Thế giới nổi bật tuần qua (từ 12/10-18/10)

    Căng thẳng Trung - Hàn sau vụ ngư dân Trung Quốc bị bắn chết; Sự xuất hiện của lãnh đạo Kim Jong-un với hình ảnh chống gậy; Biểu tình tại Hồng Kông vẫn căng thẳng; Thế giới tiếp tục cuộc chiến chống dịch bệnh Ebola; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.