Thứ hai, 25 Tháng tư 2011, 19:57 GMT+7

Hạt mã não - báu vật của phụ nữ Pa Kô

"Ngày trước, khi đến tuổi trăng tròn, phải cà vẹt 6 chiếc răng cửa hàm trên, rồi làm xong lễ đạp bếp tại nơi mình sinh ra thì cô gái mới được cha mẹ trao cho chuỗi vòng mã não để về nhà chồng.

Thời đó, chúng ta nâng niu những hạt mã não như báu vật" - già Kả Đân, 87 tuổi, ở buôn Ta Ay, xã Hồng Trung, huyện A Lưới, Thừa Thiên - Huế nhớ lại.
Hat ma nao bau vat cua phu nu Pa Ko
Chiếc vòng mã não trên cổ của một thiếu nữ Pa Kô.
Già Kả Đân kể rằng, những hạt mã não vừa là trang sức, vừa là một biểu tượng về quyền lực và sự giàu có, sang trọng của mỗi người, mỗi nhà. Với phụ nữ Pa Kô xưa, chỉ cần nhìn vào chuỗi vòng mã não đeo trên cổ là biết được họ thuộc thành phần xã hội nào.

Chiếc vòng càng lớn, càng nhiều hạt, chứng tỏ người ấy có vị thế cao trong cộng đồng, nhà họ giàu. Khi ấy, mỗi hạt mã não có giá bằng cả con bò mộng. Chàng trai, cô gái Pa Kô gặp gỡ rồi tự do tìm hiểu nhau qua những đêm đi "sim" tình tự nơi chòi rẫy, đến khi bén duyên, họ dùng hạt mã não làm tín vật để tặng nhau, hẹn ngày nhờ người mai mối.

Những hạt mã não thường gắn liền với phong tục thách cưới của người Pa Kô. Thách cưới càng to càng chứng tỏ giá trị của cô dâu. Trong lễ dẫn sang nhà gái, ngoài những sản vật theo phong tục, nhà trai bắt buộc phải có ít nhất là một vòng mã não.

Cũng vì quy định khắt khe ấy, biết bao chàng trai vì gia cảnh nghèo khó, không đủ tiền mua tặng vật nên vĩnh viễn mất đi tình yêu. Khi lấy chồng, một trong những của hồi môn không thể thiếu của phụ nữ Pa Kô là những hạt mã não. Cha mẹ nào giàu thì cho con gái vài chuỗi, gia cảnh bình thường cho con một vòng, nghèo lắm cũng phải có 1-2 hạt mã não để cầu cho con hạnh phúc.

Từ trong tâm thức ngàn đời, người Pa Kô tin rằng vị thần may mắn, no đủ, trường thọ chỉ phù giúp cho những ai giữ đá mã não bên mình. Trải qua bao năm tháng, những hạt mã não - kỷ vật mà gia đình truyền cho chính là chứng nhân cho những buồn vui, thăng trầm của cuộc đời chủ nhân nó. Ngay cả khi người phụ nữ Pa Kô mất đi thì một trong những vật dụng buộc phải chôn theo là những hạt mã não mà người ấy đã từng mang.

Ngoài giá trị vật chất, làm trang sức, mã não còn gắn bó rất chặt chẽ với đời sống tâm linh, tinh thần của người Pa Kô. Trong lễ cúng thần rừng, thần nhà dài, thần chỗ ở, thần nước, cầu siêu, gọi hồn, chuỗi hạt mã não bao giờ cũng được đặt trên mâm lễ chính. Ngay cả trên tượng nhà mồ (dưới cổ bức tượng) hay trên một số vật dụng sinh hoạt khác của đồng bào như vải, a chói (vật dụng đựng đồ dùng khi lên nương rẫy), mã não cũng được dùng để trang trí làm tăng ý nghĩa linh thiêng, thẩm mỹ.

Ngày nay, tới những buôn làng của người Pa Kô, may mắn lắm mới gặp một phụ nữ đeo một hoặc vài chuỗi vòng mã não. Nét văn hóa độc đáo mang bóng dáng của chế độ mẫu hệ tự ngàn đời của đồng bào đang dần được thế hệ trẻ thay thế bằng những đồ trang sức hợp thời.
Vĩnh Minh
Viet Bao (Theo_Dân Việt)

Nhận xét tin Hạt mã não - báu vật của phụ nữ Pa Kô

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Hạt mã não - báu vật của phụ nữ Pa Kô bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Hat ma nao bau vat cua phu nu Pa Ko ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Hạt mã não - báu vật của phụ nữ Pa Kô ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tản Mạn của chuyên mục Văn Hóa.

County agate - the jewel of women Ko Pa


CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2910 Ca xa di diet ran doc
    Thời sự 24h(29/10): Cả xã đi diệt rắn độc

    Formosa nói gì về yêu cầu tháo dỡ miếu thờ?; Sơ tán nhiều hộ dân vì ‘hố tử thần’ xuất hiện; 7 siêu xe sung công "ế" vì bán đấu giá quá cao; "Mổ xẻ" các phương án cầu mới cạnh cầu Long Biên...

  • Thoi su 24h2810 Tiem nham nuoc cat cho 60 tre
    Thời sự 24h(28/10): Tiêm nhầm nước cất cho 60 trẻ

    Nội Bài, Tân Sơn Nhất: Thừa nhận tồi tệ, quyết chấn chỉnh?; Tiêm nhầm nước cất thay vì vắcxin cho 60 trẻ; Giai thoại Thuyết "buôn vua": Mỗi ngày xài một tỷ; Nổ nồi hơi lò bánh tráng, mái nhà bay lả tả... 

  • Thoi su tuan qua thai nhi vang khoi bung me sau TNGT
    Thời sự tuần qua: thai nhi văng khỏi bụng mẹ sau TNGT

    Ông Nguyễn Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH; Điều lạ ở ‘lãnh địa’ của xe quá tải; Bắt tạm giam nguyên Chủ tịch HĐQT Ocean Bank; Mở lại phiên xử vụ TMV Cát Tường trong tháng 11; "Haivl.com bị rút giấy phép vĩnh viễn...

  • Thoi su 24h2610 Haivlcom bi rut giay phep vinh vien
    Thời sự 24h(26/10): Haivl.com bị rút giấy phép vĩnh viễn

    Tình hình chữa bệnh của ông Bá Thanh khả quan; Thực hư khối vàng 300 tỷ trấn yểm mộ nhà đại gia; "Haivl.com bị rút giấy phép vĩnh viễn"; Tai nạn giao thông, thai nhi văng khỏi bụng mẹ...

  • Thoi su 24h2510 Mien nhiem Chu tich Ocean Bank
    Thời sự 24h(25/10): Miễn nhiệm Chủ tịch Ocean Bank

    Nguyễn Văn Hải được xuất cảnh đi Mỹ vì lý do nhân đạo’; Ông Hà Văn Thắm mất chức chủ tịch Ocean Bank; Bất chấp lệnh cấm, Formosa vẫn tự ý xây miếu thờ; Rúng động mẫu nude Việt tố nhiếp ảnh gia sàm sỡ; Kẻ ném xác chị Huyền mơ thấy 2 con nạn nhân; Hà Nội: Xe chở tiền đâm chết người qua đường...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 24/10.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 19 2510
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 19 - 25/10)

    Nhiều nghi vấn vụ bé gái chết bất thường tại bệnh viện Quốc Oai: Chẩn đoán rối loạn tiêu hóa, chết vì viêm màng não?; Bác sỹ "ế ẩm", giáo sư đông nghẹt “khách”; Bệnh viện K bị tố “nhũng nhiễu” bệnh nhân; Dầu bẩn Đài Loan nghi lấy nguyên liệu từ Việt Nam?; Bị cúm khi mang thai có nguy hiểm không?; Những cách giảm cân bằng bưởi hiệu quả nhất; Tác dụng phụ kỳ diệu của cực khoái với nam giới; Dùng nước hoa có thể gây ung thư?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1910 2510
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/10 - 25/10)

    Khai mạc kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa 13; Bé gái chết bất thường ở bệnh viện; Nội Bài, Tân Sơn Nhất bị xếp hạng sân bay tệ nhất châu Á; Gửi iPhone qua bưu điện, nhận... 2 cục đá; Bác sĩ từ chối cấp cứu, bệnh nhân tử vong ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1910 2510
    Toàn cảnh Showbiz tuần (19/10 – 25/10)

    Đại sứ bảo vệ động vật hoang dã Thu Minh dùng mật gấu tươi, Vương miện Hoa hậu Việt Nam 2014 trị giá 2,5 tỷ đồng, Vợ cũ tố Lam Trường là người cha thiếu trách nhiệm, Yanbi miệt thị người đồng tính, Hồ Ngọc Hà bị loại tại MTV EMA 2014, Giang Hồng Ngọc đăng quang X - Factor - Nhân tố bí ẩn 2014, Loki Bảo Long bị tố bỏ thi vì yêu lăng nhăng, Nhạc phim do Sơn Tùng M-TP sáng tác lại bị tố đạo nhạc Hàn, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Orlando Bloom đang bí mật hẹn hò với Selena Gomez,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1910 2510
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/10 - 25/10)

    Xót lòng những vụ giết con rồi tự tử; Vụ Thẩm mỹ viện Cát Tường và những điều bất ngờ; Tử tù hiếp dâm tự tử 3 lần vì sợ tiêm thuốc độc; Chân tướng quân sư số một của ông trùm ma túy; “Siêu trộm” kim cương xuyên lục địa bị bắt giữ; Chuyện chưa kể về phiên toà xử “ông trùm” Khánh trắng;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tin The gioi noi bat tuan qua tu 19102510
    Tin Thế giới nổi bật tuần qua (từ 19/10-25/10)

    Vụ xả súng kinh hoàng tại tòa nhà quốc hội Canada; Hải quân Thụy Điển đã phát động một cuộc săn tìm tàu lạ trên biển; Giải mã một loạt diễn biến bí ẩn ở Triều Tiên; Bình luận xung quanh việc Trung Quốc mở rộng bãi Đá Chữ Thập ở Trường sa; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.