Hát Xẩm thành âm nhạc đường phố Hà Nội

Nghệ nhân Hà Thị Cầu

Năm 2005, trung tâm phát triển nghệ thuật Âm nhạc Việt Nam đã phục hồi và đưa loại hình nghệ thuật hát Xẩm đến với công chúng. Nhân ngày giỗ tổ nghề hát Xẩm năm nay (22/2 âm lịch), trung tâm đã khôi phục lại lễ Giỗ tổ nghề hát Xẩm và trao giải thưởng Trần Quốc Đĩnh tại Văn Miếu- Quốc Tử Giám Hà Nội.

Với những đóng góp tích cực trong việc sưu tầm, phục hồi và phát huy nghệ thuật âm nhạc dân gian truyền thống Việt Nam - nghề hát Xẩm, 14 nghệ nhân, nghệ sĩ, nhạc sĩ và nhà nghiên cứu đã được nhận bằng khen. Đó là nhà nghiên cứu Hoàng Kiều, Trần Việt Ngữ; nhạc sĩ Thao Giang; các nghệ nhân: Hà Thị Cầu (Ninh Bình), Nguyễn Văn Khôi (Hà Tây), Đỗ Tùng (Hà Nội), Tô Quốc Phương và Nguyễn Minh Sen (Thanh Hoá); các nghệ sĩ: NSND Xuân Hoạch, NSƯT Thanh Ngoan, NSƯT Văn Tỵ...

Lần đầu tiên được tổ chức, Giải thưởng Trần Quốc Đĩnh còn khá xa lạ với khán giả. Vậy Trần Quốc Đĩnh là ai? Tại sao được tôn vinh là ông Tổ nghề hát Xẩm? Trong các loại hình âm nhạc dân gian, chỉ có hát Xẩm được coi là một nghề. Theo lời kể của ông Trùm Nguyên (ông Nguyễn Văn Nguyên) ở phố Khâm Thiên (Hà Nội) một nghệ nhân hát Xẩm nổi tiếng đầu thế kỷ XX, nghề hát Xẩm ra đời vào thời nhà Trần, cách đây 70 năm. Dân gian lưu truyền ông tổ nghề Xẩm là Trần Quốc Đĩnh – thái tử con vua Trần Nhân Tông. Tương truyền, Trần Quốc Đĩnh là người tính tình rất giống vua cha, yêu văn thơ, sống bình dị và rất thương dân.

Vì tranh giành quyền lực nên Trần Quốc Đĩnh đã bị hàng tử Trần Quốc Toán hãm hại, chọc mù mắt rồi bỏ giữa rừng sâu. Khi tỉnh dậy, hai mắt mù loà không thấy đường về nên Trần Quốc Đĩnh chỉ biết khóc. Rồi ông thiếp đi, trong giấc mơ giữa rừng sâu, núi thẳm, Trần Quốc Đĩnh mơ thấy bụt hiện ra dạy cho ông cách làm một cây đàn với dây đàn là dây rừng, gẩy bằng que nứa. Tỉnh dậy, ông mò mẫm làm cây đàn như trong giấc mơ và thật lạ kỳ, cây đàn phát ra những âm thanh rất hay. Khi ông chơi đàn, chim muông đã xà xuống nghe và mang hoa quả về cho ông ăn.

Sau đó, những người đi rừng đã gặp và đưa ông về. Trần Quốc Đĩnh sống nhờ nhân dân, mở lớp dạy đàn cho những người nghèo, người khiếm thị. Tiếng đồn về những khúc nhạc diệu kỳ của ông đến tận hoàng cung. Vua đã mời ông vào hát và nhận ra con mình. Trở lại hoàng cung, sống trong cung đình nhưng Trần Quốc Đĩnh vẫn mang lời ca, tiếng đàn đi dạy nhân dân để họ có nghề kiếm sống.

Khi ông mất, nhân dân tôn trọng ông làm ông tổ nghề Xẩm. Không hiểu sao ông Tổ nghề Xẩm lại có hai ngày giỗ là ngày 22/2 và 22/8 âm lịch hàng năm. Tuy nhiên, các nghệ nhân của nghề hát Xẩm mỗi năm chỉ tổ chức giỗ một lần vào ngày 22/2 hay 22/8.

Nghề hát Xẩm đã chết mấy chục năm qua. Những năm 80 của thế kỷ trước, nhiều nhà nghiên cứu, các nghệ sĩ tâm huyết đã khôi phục lại nghề hát Xẩm nhưng không thành công. Đến năm 2005, Trung tâm Phát triển nghệ thuật Âm nhạc Việt Nam mới đưa được loại hình nghệ thuật này trở lại với công chúng. Hải Dương, Hải Phòng, Hà Nội, Hà Tây, Bắc Giang, Hưng Yên... đều có chiếu Xẩm. Mỗi thể loại địa phương nào cũng có, làn điệu như nhau nhưng phong cách thể hiện khác, môi trường diễn xướng khác. Hát Xẩm có nhiều phong cách. Nghệ nhân Hà Thị Cầu là một phong cách. Cụ chuyên hát đám hiếu, đám giỗ, lễ ở đình, chùa.

Hát Xẩm có hai dòng xẩm là Xẩm sáng và Xẩm mù với 8 làn điệu chính. Về thể loại có Xẩm Chợ, Xẩm Nhà trò, Xẩm Huê tình, Xẩm Thập âm... Nghệ nhân hát Xẩm sau Cách mạng Tháng Tám tham gia các đoàn nghệ thuật chèo nên nghề hát Xẩm mai một rồi chết. Hiện Trung tâm đã sưu tầm được 150 bài cổ, thu băng đĩa được 30-40 bài.

Các nghệ nhân xưa chỉ còn 5 - 6 cụ. Lớp trẻ chủ yếu là những nghệ sĩ tâm huyết tham gia như NSND Xuân Hoạch, NSƯT Văn Tỵ, Thanh Ngoan, Thúy Ngần. Trẻ hơn nữa có Mai Tuyết Hoa, Phương Cường, Quang Long, Ngọc Hưng, Thu Yên. Nhạc sĩ Thao Giang - Giám đốc Trung tâm Phát triển nghệ thuật Âm nhạc Việt Nam - cho biết: "Dòng Xẩm Hà Nội được chúng tôi khai thác triệt để. Hát Xẩm hiện trở thành loại hình âm nhạc đường phố Hà Nội. Trung tâm đã mở Sân khấu âm nhạc dân gian Hà thành 36 phố phường ở đầu phố Hàng Đào và trước cửa chợ Đồng Xuân, chợ Đêm. Các suất diễn tổ chức vào tối thứ bảy, vé miễn phí. Thời gian qua do rét quá nên không diễn. Tháng 4 này chúng tôi bắt đầu diễn lại”.

(Theo Pháp luật Việt Nam)

Video nổi bật

[The X Factor Ukraine] Nữ sinh Hát quá hay khiến cho Giám khảo ngỡ là hát nhép
00:00 / --:--

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Cách đơn giản tìm game, ứng dụng miễn phí trên Google Play

Sử dụng tính năng mới của mạng xã hội chia sẻ ứng dụng ePlay, người dùng smartphone, tablet chạy Android sẽ dễ dàng tìm được những ứng dụng miễn phí, ứng dụng trả phí vừa giảm giá…

Địa điểm trăng mật mùa hè lý tưởng nhất

Các cặp đôi uyên ương có thể lên ý tưởng cho chuyến du lịch trăng mật của mình sắp tới ngay từ bây giờ. Những địa điểm hoàn hảo nhất cho tuần trăng mật mùa hè phải kể đến Nha Trang, Đà Lạt, Đà Nẵng hay Sa Pa...

Nhận xét tin Hát Xẩm thành âm nhạc đường phố Hà Nội

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Hát Xẩm thành âm nhạc đường phố Hà Nội bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Hat Xam thanh am nhac duong pho Ha Noi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Hát Xẩm thành âm nhạc đường phố Hà Nội ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Grey Singing into the streets of Hanoi music
Tran Quoc Dinh, Singing Gray, Ha Thi Cau, Van Mieu Quoc Tu Giam in Hanoi, Vietnam Music, Hanoi, restore, researchers , art centers, artists, types, death anniversary, job

In 2005, the center developed the art music of Vietnam has recovered and Gray singing art form to the public. Human Gray singing career anniversary this year (22/2 lunar calendar), the center has restored death anniversary ceremony and awarding Gray singing career ...

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h234 Dung chua benh kieu ban on
    Thời sự 24h(23/4): "Đừng chữa bệnh kiểu ban ơn!'

    Bộ Y tế đề xuất bổ sung 'quyền được chết'; Bê bết Phương Nam, Trầm Bê làm lớn ở Sacombank; Sai sót trong pano kỷ niệm ngày 30/4 tại Hà Nội; Chi 120 triệu cho quản giáo để gọi điện trong tù; Mất trộm 1,4 tỷ đồng trong két sắt siêu thị Maximart ...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 23/4.

  • Thoi su 24h224 Can bo cam dau nhom toi pham
    Thời sự 24h(22/4): Cán bộ cầm đầu nhóm tội phạm

    Hà Nội: Đâm chết người giữa phố, xe khách bỏ chạy; Rúng động Hà Tĩnh: Vợ chồng 8X lừa đảo 120 tỷ; Bộ Y tế đề xuất bổ sung 'quyền được chết'; Nhóm thanh niên sàm sỡ tại CV nước Hồ Tây có thể bị xử lý; Xà cừ đổ trên phố Hà Nội, một nữ sinh bị thương; Bóc mẽ hoa hậu tự phong và người mẫu chém gió... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 22/4.

  • Thoi su 24h214 Ke giet nu giam doc la chong
    Thời sự 24h(21/4): Kẻ giết nữ giám đốc là chồng

    Hà Nội tái khẳng định xét tuyển vào lớp 6; Danh sách người mẫu bán dâm cho đại gia… rất dài; Trang phục hở táo bạo của diva U50 Hồng Nhung; Xe chở bia gặp nạn, bia tràn ngập mặt đường; Đâm xe kinh hoàng tại Tây Nguyên, 6 người chết; Đường dây mua bán trẻ sơ sinh ở Sài Gòn lãnh án...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 21/4.

  • Thoi su 24h204 Hon loan hiem co tai CV nuoc Ho Tay
    Thời sự 24h(20/4): Hỗn loạn hiếm có tại CV nước Hồ Tây

    Kể lại cảnh hỗn loạn hiếm có tại công viên nước Hồ Tây; Khánh Thi tự tin khỏa thân bên người tình trẻ; Liệt sĩ trở về sau 50 năm hy sinh; Hà Nội: Nữ giám đốc bị sát hại tại nhà; Hạ sát PGĐ ngân hàng vì bị sỉ nhục…không tìm được gái...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 20/4.

  • Thoi su tuan qua Pha duong day ban dam ngan USD
    Thời sự tuần qua: Phá đường dây bán dâm ngàn USD

    Tìm máy bay và phi công gặp nạn gần đảo Phú Quý; Hà Nội: Nhiều phố có hàng cổ thụ bị vết 'chém' lạ; Phi công, tiếp viên Vietnam Airlines bị tạm giữ tại Hàn Quốc; Phá đường dây người mẫu, diễn viên bán dâm ngàn USD ở Sài Gòn; Chân dung đại gia bí ẩn yêu thương Ngọc Trinh suốt 7 năm qua; ...là những thông tin thời sự nổi bật trong tuần qua.

  • Ket cuc buon cua thu uong ruou trong gioi tre
    Kết cục buồn của “thú” uống rượu trong giới trẻ

    Giữa mâm chỉ bày vỏn vẹn bát nước chấm, hai chục chiếc chân vịt luộc vừa được mua với giá 20 nghìn đồng nhưng chai rượu voodka cỡ lớn của Thủy (nam sinh trường Đại học Xây dựng Hà Nội) và nhóm bạn đã vơi đi phân nửa...

  • Hon loan o cong vien nuoc Ho Tay
    Hỗn loạn ở công viên nước Hồ Tây

    Chen lấn, xô đẩy, bất chấp nguy hiểm trèo rào chỉ vì được tắm miễn phí sẽ đem đến những bài học xấu xí cho trẻ nhỏ...

  • Tranh cai quy dinh nop tien de thoat an tu hinh
    Tranh cãi quy định nộp tiền để thoát án tử hình

    Nhận thức của xã hội và cả thẩm phán về mục đích áp dụng hình phạt là nhằm trừng trị, răn đe hơn là giáo dục phòng ngừa. ------------ Xem thêm: Tranh cãi quy định nộp tiền để thoát án tử hình, http://vietbao.vn/tp/Tranh-cai-quy-dinh-nop-tien-de-thoat-an-tu-hinh/10916606/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Phi cong va tiep vien VNA bi bat tai Han Quoc
    Phi công và tiếp viên VNA bị bắt tại Hàn Quốc

    Cục Hàng không VN đang tiến hành rà soát lại tất cả các khâu soi chiếu an ninh tại Cảng Hàng không Quốc tế Nội Bài để lãm rõ nguyên nhân phi công và tiếp viên Vietnam Airlines có thể “qua mặt” anh ninh vận chuyển 6kg vàng từ..

  • Dieu chinh gia dich vu y te
    Điều chỉnh giá dịch vụ y tế

    Theo phân tích từ Bộ Y tế, việc điều chỉnh giá dịch vụ y tế, đối với người bệnh có thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) được lợi đầu tiên vì được thụ hưởng dịch vụ y tế chất lượng tốt hơn...

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1904 2504
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/04 - 25/04)

    Tranh cãi quy định nộp tiền để thoát án tử hình; “Ngáo đá” và những hành vi cuồng loạn; Đại gia mua dâm người mẫu: Có gan chơi không có gan chịu; Cảnh báo: Trộm đột nhập đã vào “mùa”; Tử hình sát thủ tuổi 20 liên tiếp cướp, giết 3 người; Phút ăn năn của nữ sinh cầm dao đâm bạn để trả thù cho em gái;......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tong hop Doi song tuan qua 194 254
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (19/4 - 25/4)

    Trào lưu nhắn tin "Em yêu anh" gửi chồng đang tạo nên cơn sốt khắp cộng đồng mạng; Vụ hỗn loạn ở CV nước Hồ Tây và những bài học rút ra cho các bậc phụ huynh; Những câu chuyện tình cảm động; Những tấm gương người tốt việc tốt trong đời sống; Nhiều câu chuyện đáng suy ngẫm cùng rất nhiều những thông tin an toàn thực phẩm đáng chú ý tuần qua...

  • Nghin le chuyen tuan qua 1904 2504
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/04 - 25/04)

    Hỗn loạn ở công viên nước Hồ Tây; Ngành Y kỳ vọng đổi màu trang phục để bác sĩ không bị oan; Bộ Y tế đề xuất bổ sung quyền được chết; Công bố đường dây nóng phản ánh giao thông dịp nghỉ lễ 30/4; Những hình ảnh lịch sử ngày 30/4... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 194 254
    Sự kiện quốc tế nổi bật (19/4 - 25/4)

    Thảm họa lật thuyền khiến 900 người chết ở Địa Trung Hải; Thủ tướng Hàn Quốc, Lee Wan-koo đã tuyên bố từ chức; các hành động hung hăng của Trung Quốc trên biển Đông và phản ứng của Mỹ - Nhật.... là những tin tức chính trong tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1904 25042015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 19/04 - 25/04/2015

    Thanh tra Tổng Cục Thuế vừa yêu cầu Metro phải giảm lỗ 335 tỷ đồng, truy thu thuế tới 62 tỷ đồng theo đó tổng giá trị vi phạm cần xử lý đã lên tới 507 tỷ đồng, người dân đang rất "sốc" khi nhận được hóa đơn tiền điện tháng 4 vì số tiền phải trả thêm quá nhiều tiền so với tháng trước dù cùng số tiêu thụ, năm 2014 ngành đường sắt thu được 400 tỉ nhưng chi lên tới 2.000 tỉ đồng/năm gấp 5 lần khoản thu, ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 19/04 - 25/04/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-1904-25042015/2147556119/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn