Thứ năm, 03 Tháng tư 2008, 14:18 GMT+7

Hát Xẩm thành âm nhạc đường phố Hà Nội

Nghệ nhân Hà Thị Cầu

Năm 2005, trung tâm phát triển nghệ thuật Âm nhạc Việt Nam đã phục hồi và đưa loại hình nghệ thuật hát Xẩm đến với công chúng. Nhân ngày giỗ tổ nghề hát Xẩm năm nay (22/2 âm lịch), trung tâm đã khôi phục lại lễ Giỗ tổ nghề hát Xẩm và trao giải thưởng Trần Quốc Đĩnh tại Văn Miếu- Quốc Tử Giám Hà Nội.

Với những đóng góp tích cực trong việc sưu tầm, phục hồi và phát huy nghệ thuật âm nhạc dân gian truyền thống Việt Nam - nghề hát Xẩm, 14 nghệ nhân, nghệ sĩ, nhạc sĩ và nhà nghiên cứu đã được nhận bằng khen. Đó là nhà nghiên cứu Hoàng Kiều, Trần Việt Ngữ; nhạc sĩ Thao Giang; các nghệ nhân: Hà Thị Cầu (Ninh Bình), Nguyễn Văn Khôi (Hà Tây), Đỗ Tùng (Hà Nội), Tô Quốc Phương và Nguyễn Minh Sen (Thanh Hoá); các nghệ sĩ: NSND Xuân Hoạch, NSƯT Thanh Ngoan, NSƯT Văn Tỵ...

Lần đầu tiên được tổ chức, Giải thưởng Trần Quốc Đĩnh còn khá xa lạ với khán giả. Vậy Trần Quốc Đĩnh là ai? Tại sao được tôn vinh là ông Tổ nghề hát Xẩm? Trong các loại hình âm nhạc dân gian, chỉ có hát Xẩm được coi là một nghề. Theo lời kể của ông Trùm Nguyên (ông Nguyễn Văn Nguyên) ở phố Khâm Thiên (Hà Nội) một nghệ nhân hát Xẩm nổi tiếng đầu thế kỷ XX, nghề hát Xẩm ra đời vào thời nhà Trần, cách đây 70 năm. Dân gian lưu truyền ông tổ nghề Xẩm là Trần Quốc Đĩnh – thái tử con vua Trần Nhân Tông. Tương truyền, Trần Quốc Đĩnh là người tính tình rất giống vua cha, yêu văn thơ, sống bình dị và rất thương dân.

Vì tranh giành quyền lực nên Trần Quốc Đĩnh đã bị hàng tử Trần Quốc Toán hãm hại, chọc mù mắt rồi bỏ giữa rừng sâu. Khi tỉnh dậy, hai mắt mù loà không thấy đường về nên Trần Quốc Đĩnh chỉ biết khóc. Rồi ông thiếp đi, trong giấc mơ giữa rừng sâu, núi thẳm, Trần Quốc Đĩnh mơ thấy bụt hiện ra dạy cho ông cách làm một cây đàn với dây đàn là dây rừng, gẩy bằng que nứa. Tỉnh dậy, ông mò mẫm làm cây đàn như trong giấc mơ và thật lạ kỳ, cây đàn phát ra những âm thanh rất hay. Khi ông chơi đàn, chim muông đã xà xuống nghe và mang hoa quả về cho ông ăn.

Sau đó, những người đi rừng đã gặp và đưa ông về. Trần Quốc Đĩnh sống nhờ nhân dân, mở lớp dạy đàn cho những người nghèo, người khiếm thị. Tiếng đồn về những khúc nhạc diệu kỳ của ông đến tận hoàng cung. Vua đã mời ông vào hát và nhận ra con mình. Trở lại hoàng cung, sống trong cung đình nhưng Trần Quốc Đĩnh vẫn mang lời ca, tiếng đàn đi dạy nhân dân để họ có nghề kiếm sống.

Khi ông mất, nhân dân tôn trọng ông làm ông tổ nghề Xẩm. Không hiểu sao ông Tổ nghề Xẩm lại có hai ngày giỗ là ngày 22/2 và 22/8 âm lịch hàng năm. Tuy nhiên, các nghệ nhân của nghề hát Xẩm mỗi năm chỉ tổ chức giỗ một lần vào ngày 22/2 hay 22/8.

Nghề hát Xẩm đã chết mấy chục năm qua. Những năm 80 của thế kỷ trước, nhiều nhà nghiên cứu, các nghệ sĩ tâm huyết đã khôi phục lại nghề hát Xẩm nhưng không thành công. Đến năm 2005, Trung tâm Phát triển nghệ thuật Âm nhạc Việt Nam mới đưa được loại hình nghệ thuật này trở lại với công chúng. Hải Dương, Hải Phòng, Hà Nội, Hà Tây, Bắc Giang, Hưng Yên... đều có chiếu Xẩm. Mỗi thể loại địa phương nào cũng có, làn điệu như nhau nhưng phong cách thể hiện khác, môi trường diễn xướng khác. Hát Xẩm có nhiều phong cách. Nghệ nhân Hà Thị Cầu là một phong cách. Cụ chuyên hát đám hiếu, đám giỗ, lễ ở đình, chùa.

Hát Xẩm có hai dòng xẩm là Xẩm sáng và Xẩm mù với 8 làn điệu chính. Về thể loại có Xẩm Chợ, Xẩm Nhà trò, Xẩm Huê tình, Xẩm Thập âm... Nghệ nhân hát Xẩm sau Cách mạng Tháng Tám tham gia các đoàn nghệ thuật chèo nên nghề hát Xẩm mai một rồi chết. Hiện Trung tâm đã sưu tầm được 150 bài cổ, thu băng đĩa được 30-40 bài.

Các nghệ nhân xưa chỉ còn 5 - 6 cụ. Lớp trẻ chủ yếu là những nghệ sĩ tâm huyết tham gia như NSND Xuân Hoạch, NSƯT Văn Tỵ, Thanh Ngoan, Thúy Ngần. Trẻ hơn nữa có Mai Tuyết Hoa, Phương Cường, Quang Long, Ngọc Hưng, Thu Yên. Nhạc sĩ Thao Giang - Giám đốc Trung tâm Phát triển nghệ thuật Âm nhạc Việt Nam - cho biết: "Dòng Xẩm Hà Nội được chúng tôi khai thác triệt để. Hát Xẩm hiện trở thành loại hình âm nhạc đường phố Hà Nội. Trung tâm đã mở Sân khấu âm nhạc dân gian Hà thành 36 phố phường ở đầu phố Hàng Đào và trước cửa chợ Đồng Xuân, chợ Đêm. Các suất diễn tổ chức vào tối thứ bảy, vé miễn phí. Thời gian qua do rét quá nên không diễn. Tháng 4 này chúng tôi bắt đầu diễn lại”.

(Theo Pháp luật Việt Nam)

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Kinh hãi "thần y" chữa bách bệnh bằng cách "rút lưỡi", vả mặt

Đang hành nghề thợ hàn, anh Phạm Đức Thắng ở xã Đức Thắng, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang, đột nhiên nghỉ việc rồi tự xưng mình là “thần y” có khả năng chữa bách bệnh, thậm chí cả những bệnh nan y mà thế giới vẫn chưa tìm ra phương pháp như: ung thư, HIV, câm điếc bẩm sinh…chỉ bằng liệu pháp xoa bóp, bấm huyệt.

Nhận xét tin Hát Xẩm thành âm nhạc đường phố Hà Nội

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Hát Xẩm thành âm nhạc đường phố Hà Nội bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Hat Xam thanh am nhac duong pho Ha Noi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Hát Xẩm thành âm nhạc đường phố Hà Nội ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Grey Singing into the streets of Hanoi music
Tran Quoc Dinh, Singing Gray, Ha Thi Cau, Van Mieu Quoc Tu Giam in Hanoi, Vietnam Music, Hanoi, restore, researchers , art centers, artists, types, death anniversary, job

In 2005, the center developed the art music of Vietnam has recovered and Gray singing art form to the public. Human Gray singing career anniversary this year (22/2 lunar calendar), the center has restored death anniversary ceremony and awarding Gray singing career ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su tuan qua 3 vu tai nan kinh hoang
    Thời sự tuần qua: 3 vụ tai nạn kinh hoàng

    Ông Trần Văn Truyền trả đất; Y án 30 năm với bầu Kiên; Xét xử Huyền Như; Sập hầm thủy điện, 12 công nhân mắc kẹt; Tai nạn thảm khốc tại Quảng Ninh, 6 người chết; Sa Pa lạnh 0 độ; 1.000 xe TQ muốn vào du lịch...

  • Thoi su 24h2012 Chong nhan tam giet vo moi cuoi
    Thời sự 24h(20/12): Chồng nhẫn tâm giết vợ mới cưới

    Các diễn biến quanh vụ sập hầm thủy điện Đạ Dâng; Phong hàm Thượng tướng cho 4 sĩ quan quân đội; Miền Bắc lại đón không khí lạnh; Hà Nội: Chồng 9X nhẫn tâm đánh chết vợ;... là những thông tin thời sự đáng chú ý ngày 20/12.  

  • Thoi su 24h1812 Thang 72015 to chuc thi quoc gia
    Thời sự 24h(18/12): Tháng 7/2015 tổ chức thi quốc gia

    Tháng 7/2015 tổ chức thi THPT quốc gia; Đào cùng lúc 2 đường hầm cứu nạn; Lý giải máy bay Vietnam Airlines gặp sự cố; Sa Pa lạnh 0 độ, phủ trắng sương muối; Xe điên náo loạn là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 18/12...

  • Thoi su 24h1712 Xe o to roi vuc sau 5 quan nhan tu vong
    Thời sự 24h(17/12): Xe ô tô rơi vực sâu, 5 quân nhân tử vong

    Khoan hầm giải cứu 12 công nhân mắc kẹt; Xe ô tô rơi vực sâu, 5 quân nhân tử vong; Mở hộp đen tìm nguyên nhân máy bay hạ cánh khẩn cấp;Sa Pa rét 2 độ, có thể xuất hiện băng giá; Kho tiền 6 tấn của tay chơi Bắc Ninh... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 17/12.

  • Thoi su 24h1612 Tai nan kinh hoang o Quang Ninh
    Thời sự 24h(16/12): Tai nạn kinh hoàng ở Quảng Ninh

    Sập hầm thủy điện, 11 người mắc kẹt; Tai nạn kinh hoàng ở Móng Cái, 6 người chết; Phó chủ tịch bị tố đánh dân giữa chợ; Đắm thuyền ở Thái Bình, 6 người chết; Bán sắt vụn chiếc máy bay bỏ quên 7 năm ở Nội Bài... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 16/12.

  • Sap ham thuy dien Da Dang
    Sập hầm thủy điện Đạ Dâng

    Sau bao nỗ lực, bất chấp nguy hiểm của gần 1.000 người tham gia cứu hộ suốt 4 ngày qua, 12 nạn nhân mắc kẹt trong vụ sập hầm thủy điện đã được đưa ra ngoài an toàn.

  • EVN sap tang gia dien
    EVN sắp tăng giá điện?

    Đề xuất tăng giá điện của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) khi năm hết Tết đến đang nhận được những ý kiến trái chiều. Trong khi nhiều người tỏ ra lo lắng, vẫn có ý kiến cho rằng, tăng giá điện vào thời điểm này là hợp lý.

  • Chuong trinh Guong mat than quen nhi 2014
    Chương trình Gương mặt thân quen nhí 2014

    Cặp đôi ngoại quốc Kyo York và Uyên Nhi đã xuất sắc trở thành Quán quân mùa đầu tiên của "Gương mặt thân quen nhí".

  • Nhung chuyen hy huu o chon phap dinh
    Những chuyện hy hữu ở chốn pháp đình

    Trả giá sau 2 thập kỷ vì ép thiếu nữ cởi áo; rắn tấn công bị cáo khiến phiên xử náo loạn; chị dâu xin ly hôn em chồng... là những cảnh diễn ra ở chốn pháp đình năm 2014.

  • Facebook nam 2014 The gioi hai mat cam bay
    Facebook năm 2014: Thế giới hai mặt cạm bẫy

    Việt Nam đang là một trong những nước có số lượng người truy cập Facebook thuộc hàng 'khủng' trên thế giới.

  • Toan canh kinh te tuan 1412 20122014
    Toàn cảnh kinh tế tuần (14/12 - 20/12/2014)

    Giá xăng thế giới giảm mạnh, vậy mà PVoil vẫn than lỗ và đề nghị tăng thuế nhập khẩu xăng dầu, để cần tiền trả nợ EVN có thể tăng giá điện thêm 9,5%, lên mức 1.652,19 đồng/kWh, tới đây NHNN sẽ siết cho vay ngoại tệ nhằm hạn chế tình trạng đô la hóa, TTCK tuần qua đã có những phiên chọc thủng đáy, cùng với đó là những thông tin thị trường tiêu dùng là những t

  • Tin Bong daThe thao noi bat tuan qua 14122012
    Tin Bóng đá-Thể thao nổi bật tuần qua (14/12-20/12)

    Diễn biến mới nhất vụ thủ môn Bửu Ngọc kiện CLB Đồng Tháp; ĐT Việt Nam hậu AFF Cup: Khủng hoảng niềm tin, cầu thủ chán lên tuyển; Chung kết lượt đi AFF Cup: Thái Lan chạm tay vào cúp vô địch; Kết quả bốc thăm vòng 1/8 Champions League; Tổng hợp bóng đá cuối tuần...là những tin tức Bóng đá-Thể thao nổi bật trong tuần.

  • Toan canh Showbiz tuan 1412 2012
    Toàn cảnh Showbiz tuần (14/12 – 20/12)

    Nguyễn Thị Loan lọt top 25 Miss World 2014, Người đẹp Nam Phi đăng quang Hoa hậu Thế giới 2014, Đám cưới ngọt ngào của Huyền Lizzie, Nhật Kim Anh, Sơn Tùng M-Tp là mỹ nam của năm, Hollywood lại chấn động vì bị tin tặc tấn công, Jennifer Lawrence được tìm nhiều nhất trên Google năm 2014,...

  • Ban tin suc khoe tuan tu 142012
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 14-20/12)

    Vụ sản phụ băng huyết tử vong: Gia đình yêu cầu bệnh viện bồi thường 1,5 tỷ đồng; 7 nguyên nhân hàng đầu gây bệnh ung thư năm 2014; Những loại vắc-xin cần tiêm cho trẻ sơ sinh; Ấn tượng những xu hướng bầu bí hot nhất năm 2014;10 điều tiếp tục diễn ra trên cơ thể người chết; Tôm khô cao su được sản xuất thế nào?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1412 2012
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (14/12 - 20/12)

    Những chuyện hy hữu ở chốn pháp đình; Đằng sau những vụ án chồng giết vợ; 5 vụ án hình sự nhiều người quan tâm năm 2014; Những lời cuối cùng nổi tiếng của tử tù trước giờ trả án; Lĩnh án 30 năm tù - vĩ thanh buồn cho “bầu” Kiên; Nhìn lại 4 vụ án oan 'tốn giấy mực' trong năm 2014;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.