Thứ năm, 03 Tháng tư 2008, 14:18 GMT+7

Hát Xẩm thành âm nhạc đường phố Hà Nội

Nghệ nhân Hà Thị Cầu

Năm 2005, trung tâm phát triển nghệ thuật Âm nhạc Việt Nam đã phục hồi và đưa loại hình nghệ thuật hát Xẩm đến với công chúng. Nhân ngày giỗ tổ nghề hát Xẩm năm nay (22/2 âm lịch), trung tâm đã khôi phục lại lễ Giỗ tổ nghề hát Xẩm và trao giải thưởng Trần Quốc Đĩnh tại Văn Miếu- Quốc Tử Giám Hà Nội.

Với những đóng góp tích cực trong việc sưu tầm, phục hồi và phát huy nghệ thuật âm nhạc dân gian truyền thống Việt Nam - nghề hát Xẩm, 14 nghệ nhân, nghệ sĩ, nhạc sĩ và nhà nghiên cứu đã được nhận bằng khen. Đó là nhà nghiên cứu Hoàng Kiều, Trần Việt Ngữ; nhạc sĩ Thao Giang; các nghệ nhân: Hà Thị Cầu (Ninh Bình), Nguyễn Văn Khôi (Hà Tây), Đỗ Tùng (Hà Nội), Tô Quốc Phương và Nguyễn Minh Sen (Thanh Hoá); các nghệ sĩ: NSND Xuân Hoạch, NSƯT Thanh Ngoan, NSƯT Văn Tỵ...

Lần đầu tiên được tổ chức, Giải thưởng Trần Quốc Đĩnh còn khá xa lạ với khán giả. Vậy Trần Quốc Đĩnh là ai? Tại sao được tôn vinh là ông Tổ nghề hát Xẩm? Trong các loại hình âm nhạc dân gian, chỉ có hát Xẩm được coi là một nghề. Theo lời kể của ông Trùm Nguyên (ông Nguyễn Văn Nguyên) ở phố Khâm Thiên (Hà Nội) một nghệ nhân hát Xẩm nổi tiếng đầu thế kỷ XX, nghề hát Xẩm ra đời vào thời nhà Trần, cách đây 70 năm. Dân gian lưu truyền ông tổ nghề Xẩm là Trần Quốc Đĩnh – thái tử con vua Trần Nhân Tông. Tương truyền, Trần Quốc Đĩnh là người tính tình rất giống vua cha, yêu văn thơ, sống bình dị và rất thương dân.

Vì tranh giành quyền lực nên Trần Quốc Đĩnh đã bị hàng tử Trần Quốc Toán hãm hại, chọc mù mắt rồi bỏ giữa rừng sâu. Khi tỉnh dậy, hai mắt mù loà không thấy đường về nên Trần Quốc Đĩnh chỉ biết khóc. Rồi ông thiếp đi, trong giấc mơ giữa rừng sâu, núi thẳm, Trần Quốc Đĩnh mơ thấy bụt hiện ra dạy cho ông cách làm một cây đàn với dây đàn là dây rừng, gẩy bằng que nứa. Tỉnh dậy, ông mò mẫm làm cây đàn như trong giấc mơ và thật lạ kỳ, cây đàn phát ra những âm thanh rất hay. Khi ông chơi đàn, chim muông đã xà xuống nghe và mang hoa quả về cho ông ăn.

Sau đó, những người đi rừng đã gặp và đưa ông về. Trần Quốc Đĩnh sống nhờ nhân dân, mở lớp dạy đàn cho những người nghèo, người khiếm thị. Tiếng đồn về những khúc nhạc diệu kỳ của ông đến tận hoàng cung. Vua đã mời ông vào hát và nhận ra con mình. Trở lại hoàng cung, sống trong cung đình nhưng Trần Quốc Đĩnh vẫn mang lời ca, tiếng đàn đi dạy nhân dân để họ có nghề kiếm sống.

Khi ông mất, nhân dân tôn trọng ông làm ông tổ nghề Xẩm. Không hiểu sao ông Tổ nghề Xẩm lại có hai ngày giỗ là ngày 22/2 và 22/8 âm lịch hàng năm. Tuy nhiên, các nghệ nhân của nghề hát Xẩm mỗi năm chỉ tổ chức giỗ một lần vào ngày 22/2 hay 22/8.

Nghề hát Xẩm đã chết mấy chục năm qua. Những năm 80 của thế kỷ trước, nhiều nhà nghiên cứu, các nghệ sĩ tâm huyết đã khôi phục lại nghề hát Xẩm nhưng không thành công. Đến năm 2005, Trung tâm Phát triển nghệ thuật Âm nhạc Việt Nam mới đưa được loại hình nghệ thuật này trở lại với công chúng. Hải Dương, Hải Phòng, Hà Nội, Hà Tây, Bắc Giang, Hưng Yên... đều có chiếu Xẩm. Mỗi thể loại địa phương nào cũng có, làn điệu như nhau nhưng phong cách thể hiện khác, môi trường diễn xướng khác. Hát Xẩm có nhiều phong cách. Nghệ nhân Hà Thị Cầu là một phong cách. Cụ chuyên hát đám hiếu, đám giỗ, lễ ở đình, chùa.

Hát Xẩm có hai dòng xẩm là Xẩm sáng và Xẩm mù với 8 làn điệu chính. Về thể loại có Xẩm Chợ, Xẩm Nhà trò, Xẩm Huê tình, Xẩm Thập âm... Nghệ nhân hát Xẩm sau Cách mạng Tháng Tám tham gia các đoàn nghệ thuật chèo nên nghề hát Xẩm mai một rồi chết. Hiện Trung tâm đã sưu tầm được 150 bài cổ, thu băng đĩa được 30-40 bài.

Các nghệ nhân xưa chỉ còn 5 - 6 cụ. Lớp trẻ chủ yếu là những nghệ sĩ tâm huyết tham gia như NSND Xuân Hoạch, NSƯT Văn Tỵ, Thanh Ngoan, Thúy Ngần. Trẻ hơn nữa có Mai Tuyết Hoa, Phương Cường, Quang Long, Ngọc Hưng, Thu Yên. Nhạc sĩ Thao Giang - Giám đốc Trung tâm Phát triển nghệ thuật Âm nhạc Việt Nam - cho biết: "Dòng Xẩm Hà Nội được chúng tôi khai thác triệt để. Hát Xẩm hiện trở thành loại hình âm nhạc đường phố Hà Nội. Trung tâm đã mở Sân khấu âm nhạc dân gian Hà thành 36 phố phường ở đầu phố Hàng Đào và trước cửa chợ Đồng Xuân, chợ Đêm. Các suất diễn tổ chức vào tối thứ bảy, vé miễn phí. Thời gian qua do rét quá nên không diễn. Tháng 4 này chúng tôi bắt đầu diễn lại”.

(Theo Pháp luật Việt Nam)


Nhận xét tin Hát Xẩm thành âm nhạc đường phố Hà Nội

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Hát Xẩm thành âm nhạc đường phố Hà Nội bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Hat Xam thanh am nhac duong pho Ha Noi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Hát Xẩm thành âm nhạc đường phố Hà Nội ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Grey Singing into the streets of Hanoi music
Tran Quoc Dinh, Singing Gray, Ha Thi Cau, Van Mieu Quoc Tu Giam in Hanoi, Vietnam Music, Hanoi, restore, researchers , art centers, artists, types, death anniversary, job

In 2005, the center developed the art music of Vietnam has recovered and Gray singing art form to the public. Human Gray singing career anniversary this year (22/2 lunar calendar), the center has restored death anniversary ceremony and awarding Gray singing career ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h1810 No kinh hoang tai TPHCM
    Thời sự 24h(18/10): Nổ kinh hoàng tại TP.HCM

    Vì sao BS Tường không bị truy tố tội "Giết người"?; Nữ PGĐ Sở nói gì về vụ ẩu đả tại khách sạn; Trộm đột nhập siêu thị đã qua mặt bảo vệ thế nào; Thiếu nữ lớp 9 bị cố tình đánh chết để bịt đầu mối...

  • Thoi su 24h1710 Mr Dam lai vung tien choi troi
    Thời sự 24h(17/10): Mr Đàm lại vung tiền chơi trội

    Sự cố sập hàng loạt website: Nghi vấn bị phá hoại; Xuất hiện xe đặc chủng 13 tỷ chuyên ‘bắt’ xe quá tải; Mr.Đàm lại vung tiền chơi trội; Bộ CA điều tra vụ tàu Sunrise 689 bị cướp biển; Cảnh khó tin tại đường trên cao Hà Nội; 

  • Thoi su 24h1610 HN sap phat nguoi thong qua camera
    Thời sự 24h(16/10): HN sắp "phạt nguội" thông qua camera

    Bệnh viện lớn nhất TPHCM lên tiếng vụ đấu thầu thuốc; Phá đường dây mại dâm trăm đô, chỉ tiếp khách Tây; Hà Nội sắp "phạt nguội" thông qua 450 camera; Giết cha ở Vĩnh Long mang xác lên Sài Gòn phi tang;

  • Thoi su 24h1510 Bat pho chanh thanh tra GTVT
    Thời sự 24h(15/10): Bắt phó chánh thanh tra GTVT

    Chấn động làng quê vụ nữ sinh giết cán bộ huyện; Jennifer Phạm sẽ là thảm họa của Cặp đôi hoàn hảo 2014?; Cá quả Tàu tiêm thuốc mê đổ về chợ; Truy sát từ nhà đến bệnh viện vì can thiệp đụng độ trên đường

  • Thoi su 24h1410 Su co hy huu tren duong sat VN
    Thời sự 24h(14/10): Sự cố hy hữu trên đường sắt VN

    Xử lý xe quá tải "giết" đường: Không có vùng cấm!; Sự cố hy hữu trên đường sắt Việt Nam; Tài xế trong clip "ngược chiều khó tin" ở HN trình diện; Truy sát kinh hoàng từ nhà đến bệnh viện;Việt Nam sắp nhận máy bay hiện đại nhất thế giới; Công an cử người canh rắn "khủng" cực độc... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 13/10.

  • Ban tin suc khoe tuan 121810
    Bản tin sức khỏe tuần (12-18/10)

    Nguy cơ dịch Ebola vào Việt Nam là rất cao; Tâm sự của một bác sĩ: "Ở Việt Nam có nhiều Nina Phạm thầm lặng"; Sốc với công nghệ “thổi phồng” gà còi thành béo căng; 5 cách đơn giản tính chính xác tuổi thai; 3 dấu hiệu thần kinh vô cùng nguy hiểm ở trẻ nhỏ;Học lỏm bí quyết giảm cân an toàn kiệu quả kiểu Hàn Quốc; Sử dụng máy tính bảng gây hại đến xương và vai; Lý do tình dục mùa thu viên mãn nhất trong năm; Chữa mồ hôi tay, chân triệt để nhờ lá lốt...là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1210 1810
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nổ lớn tại TP.HCM: Hóa chất nồng nặc, mảnh thi thể vương vãi; Hộp đen tàu Sunrise 689 biến mất, Bộ Công an vào cuộc; Hà Nội phạt nguội vi phạm giao thông bằng camera: Khó khả thi; Xe điên đâm liên tiếp trên đường Phạm Hùng; Rắn độc tràn về làng tấn công người dân ở Nghệ An ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1210 1810
    Toàn cảnh Showbiz tuần (12/10 – 18/10)

    Nghi án Khánh My làm "đào" quán karaoke, Elly Trần thừa nhận có con, Việt Hương và dàn sao Việt bị đối xử tệ bạc ở Nhật, Hương Tràm 'đá đểu' Robbey, Hà Anh bị cấm diễn 3 tháng, Nhóm F Band dùng khăn Piêu của người Thái làm khổ trong X-Factor, Xuân Lan vướng nghi vấn sinh con với đàn ông đã có vợ, Yanbi bị dân mạng "ném đá" vì miệt thị người đồng tính, Siêu mẫu Võ Hoàng Yến bị tố làm gãy tay đồng nghiệp, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Chae Rim hạnh phúc trong ngày lên xe hoa lần 2 là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1210 1810
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (12/10 - 18/10)

    Nữ sinh lớp 12 giết cán bộ huyện trong nhà nghỉ; Bàng hoàng những vụ "ngáo đá" lên cơn giết người; Nữ sinh giết con rồi đốt xác để giấu chuyện mang thai; Diễn biến mới vụ TMV Cát Tường ném xác nạn nhân xuống sông; Đến tòa ly hôn, vợ đâm chết chồng trước sân tòa án; Ly cà phê cuối cùng của tử tù đầu tiên bị tiêm thuốc độc;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • The gioi noi bat tuan qua tu 12101810
    Thế giới nổi bật tuần qua (từ 12/10-18/10)

    Căng thẳng Trung - Hàn sau vụ ngư dân Trung Quốc bị bắn chết; Sự xuất hiện của lãnh đạo Kim Jong-un với hình ảnh chống gậy; Biểu tình tại Hồng Kông vẫn căng thẳng; Thế giới tiếp tục cuộc chiến chống dịch bệnh Ebola; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.