Hát Xẩm thành âm nhạc đường phố Hà Nội

Nghệ nhân Hà Thị Cầu

Năm 2005, trung tâm phát triển nghệ thuật Âm nhạc Việt Nam đã phục hồi và đưa loại hình nghệ thuật hát Xẩm đến với công chúng. Nhân ngày giỗ tổ nghề hát Xẩm năm nay (22/2 âm lịch), trung tâm đã khôi phục lại lễ Giỗ tổ nghề hát Xẩm và trao giải thưởng Trần Quốc Đĩnh tại Văn Miếu- Quốc Tử Giám Hà Nội.

Với những đóng góp tích cực trong việc sưu tầm, phục hồi và phát huy nghệ thuật âm nhạc dân gian truyền thống Việt Nam - nghề hát Xẩm, 14 nghệ nhân, nghệ sĩ, nhạc sĩ và nhà nghiên cứu đã được nhận bằng khen. Đó là nhà nghiên cứu Hoàng Kiều, Trần Việt Ngữ; nhạc sĩ Thao Giang; các nghệ nhân: Hà Thị Cầu (Ninh Bình), Nguyễn Văn Khôi (Hà Tây), Đỗ Tùng (Hà Nội), Tô Quốc Phương và Nguyễn Minh Sen (Thanh Hoá); các nghệ sĩ: NSND Xuân Hoạch, NSƯT Thanh Ngoan, NSƯT Văn Tỵ...

Lần đầu tiên được tổ chức, Giải thưởng Trần Quốc Đĩnh còn khá xa lạ với khán giả. Vậy Trần Quốc Đĩnh là ai? Tại sao được tôn vinh là ông Tổ nghề hát Xẩm? Trong các loại hình âm nhạc dân gian, chỉ có hát Xẩm được coi là một nghề. Theo lời kể của ông Trùm Nguyên (ông Nguyễn Văn Nguyên) ở phố Khâm Thiên (Hà Nội) một nghệ nhân hát Xẩm nổi tiếng đầu thế kỷ XX, nghề hát Xẩm ra đời vào thời nhà Trần, cách đây 70 năm. Dân gian lưu truyền ông tổ nghề Xẩm là Trần Quốc Đĩnh – thái tử con vua Trần Nhân Tông. Tương truyền, Trần Quốc Đĩnh là người tính tình rất giống vua cha, yêu văn thơ, sống bình dị và rất thương dân.

Vì tranh giành quyền lực nên Trần Quốc Đĩnh đã bị hàng tử Trần Quốc Toán hãm hại, chọc mù mắt rồi bỏ giữa rừng sâu. Khi tỉnh dậy, hai mắt mù loà không thấy đường về nên Trần Quốc Đĩnh chỉ biết khóc. Rồi ông thiếp đi, trong giấc mơ giữa rừng sâu, núi thẳm, Trần Quốc Đĩnh mơ thấy bụt hiện ra dạy cho ông cách làm một cây đàn với dây đàn là dây rừng, gẩy bằng que nứa. Tỉnh dậy, ông mò mẫm làm cây đàn như trong giấc mơ và thật lạ kỳ, cây đàn phát ra những âm thanh rất hay. Khi ông chơi đàn, chim muông đã xà xuống nghe và mang hoa quả về cho ông ăn.

Sau đó, những người đi rừng đã gặp và đưa ông về. Trần Quốc Đĩnh sống nhờ nhân dân, mở lớp dạy đàn cho những người nghèo, người khiếm thị. Tiếng đồn về những khúc nhạc diệu kỳ của ông đến tận hoàng cung. Vua đã mời ông vào hát và nhận ra con mình. Trở lại hoàng cung, sống trong cung đình nhưng Trần Quốc Đĩnh vẫn mang lời ca, tiếng đàn đi dạy nhân dân để họ có nghề kiếm sống.

Khi ông mất, nhân dân tôn trọng ông làm ông tổ nghề Xẩm. Không hiểu sao ông Tổ nghề Xẩm lại có hai ngày giỗ là ngày 22/2 và 22/8 âm lịch hàng năm. Tuy nhiên, các nghệ nhân của nghề hát Xẩm mỗi năm chỉ tổ chức giỗ một lần vào ngày 22/2 hay 22/8.

Nghề hát Xẩm đã chết mấy chục năm qua. Những năm 80 của thế kỷ trước, nhiều nhà nghiên cứu, các nghệ sĩ tâm huyết đã khôi phục lại nghề hát Xẩm nhưng không thành công. Đến năm 2005, Trung tâm Phát triển nghệ thuật Âm nhạc Việt Nam mới đưa được loại hình nghệ thuật này trở lại với công chúng. Hải Dương, Hải Phòng, Hà Nội, Hà Tây, Bắc Giang, Hưng Yên... đều có chiếu Xẩm. Mỗi thể loại địa phương nào cũng có, làn điệu như nhau nhưng phong cách thể hiện khác, môi trường diễn xướng khác. Hát Xẩm có nhiều phong cách. Nghệ nhân Hà Thị Cầu là một phong cách. Cụ chuyên hát đám hiếu, đám giỗ, lễ ở đình, chùa.

Hát Xẩm có hai dòng xẩm là Xẩm sáng và Xẩm mù với 8 làn điệu chính. Về thể loại có Xẩm Chợ, Xẩm Nhà trò, Xẩm Huê tình, Xẩm Thập âm... Nghệ nhân hát Xẩm sau Cách mạng Tháng Tám tham gia các đoàn nghệ thuật chèo nên nghề hát Xẩm mai một rồi chết. Hiện Trung tâm đã sưu tầm được 150 bài cổ, thu băng đĩa được 30-40 bài.

Các nghệ nhân xưa chỉ còn 5 - 6 cụ. Lớp trẻ chủ yếu là những nghệ sĩ tâm huyết tham gia như NSND Xuân Hoạch, NSƯT Văn Tỵ, Thanh Ngoan, Thúy Ngần. Trẻ hơn nữa có Mai Tuyết Hoa, Phương Cường, Quang Long, Ngọc Hưng, Thu Yên. Nhạc sĩ Thao Giang - Giám đốc Trung tâm Phát triển nghệ thuật Âm nhạc Việt Nam - cho biết: "Dòng Xẩm Hà Nội được chúng tôi khai thác triệt để. Hát Xẩm hiện trở thành loại hình âm nhạc đường phố Hà Nội. Trung tâm đã mở Sân khấu âm nhạc dân gian Hà thành 36 phố phường ở đầu phố Hàng Đào và trước cửa chợ Đồng Xuân, chợ Đêm. Các suất diễn tổ chức vào tối thứ bảy, vé miễn phí. Thời gian qua do rét quá nên không diễn. Tháng 4 này chúng tôi bắt đầu diễn lại”.

(Theo Pháp luật Việt Nam)

Video nổi bật

Độc đáo lễ rước thần lúa của người Chơro
00:00 / --:--

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Số binh sĩ chết trong thời bình là bí mật QG

Hôm 28/5, Tổng thống Putin tuyên bố số binh sĩ thiệt mạng khi tham gia các nhiệm vụ đặc biệt trong thời bình được xem là bí mật quốc gia trong lúc Moscow bị cáo buộc tham chiến ở miền đông Ukraine.

Hiểm họa khôn lường từ việc học sinh bị tẩy chay ở lớp

Có muôn vàn lý do khiến mỗi ngày đi học, nhiều học sinh bị các bạn trong lớp bắt nạt, tẩy chay... Chuyện tưởng như rất nhỏ, song lại khiến nhiều học sinh rơi vào trạng thái trầm cảm, học hành sa sút, thậm chí có những hành động bồng bột, nghĩ tới chuyện quyên sinh.

Nhận xét tin Hát Xẩm thành âm nhạc đường phố Hà Nội

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Hát Xẩm thành âm nhạc đường phố Hà Nội bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Hat Xam thanh am nhac duong pho Ha Noi ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Hát Xẩm thành âm nhạc đường phố Hà Nội ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Grey Singing into the streets of Hanoi music
Tran Quoc Dinh, Singing Gray, Ha Thi Cau, Van Mieu Quoc Tu Giam in Hanoi, Vietnam Music, Hanoi, restore, researchers , art centers, artists, types, death anniversary, job

In 2005, the center developed the art music of Vietnam has recovered and Gray singing art form to the public. Human Gray singing career anniversary this year (22/2 lunar calendar), the center has restored death anniversary ceremony and awarding Gray singing career ...

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Nang nong khung khiep o An Do
    Nắng nóng khủng khiếp ở Ấn Độ

    Nắng nóng kỷ lục gần 50 độ C ở các bang miền nam Ấn Độ trong những tuần qua khiến khoảng 230 người thiệt mạng.

  • Anh huong ty gia toi nen kinh te
    Ảnh hường tỷ giá tới nền kinh tế

    Các ngành đó là: nông nghiệp, khai khoáng, chế biến nông nghiệp, công nghiệp nhẹ thâm dụng lao động và công nghiệp nặng. ------------ Xem thêm: Ảnh hường tỷ giá tới nền kinh tế, http://vietbao.vn/tp/Anh-huong-ty-gia-toi-nen-kinh-te/11490734/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Thieu nu to bi hiep dam tap the duoi ham di bo
    Thiếu nữ tố bị hiếp dâm tập thể dưới hầm đi bộ

    Kết quả giám định, khám thương bước đầu cho thấy thiếu nữ này không có dấu hiệu bị xâm hại như đơn trình báo

  • Thuc hu chat luong ao chong nang tien trieu
    Thực hư chất lượng áo chống nắng tiền triệu

    Trước những lời quảng cáo như “mềm mịn, thấm hút mồ hôi cực tốt, không bí bách”,... các chuyên gia khuyến cáo “nên cẩn trọng”.

  • Mong manh hang Viet
    Mong manh hàng Việt!

    Doanh nghiệp Việt cần năng động, sáng tạo hơn để đương đầu với những thách thức, để tiếp tục phát huy trên nền tảng đã gây dựng được

  • Nghin le chuyen tuan qua 1705 2305
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (17/05 - 23/05)

    Cô gái thừa nhận dựng chuyện nhận nuôi con tử tù; Vụ giấu vàng qua sân bay: Vĩnh viễn không được làm việc trong ngành hàng không; Bé 6 tháng tuổi tử vong bất thường: Mũi tiêm hạ sốt oan nghiệt?; Chỉ rõ những bất thường vụ chi 18 tỷ chăm cây xanh... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Tong hop Doi song tuan qua 185 235
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (18/5 - 23/5)

    Con hẻm miễn phí ở Sài Gòn, những SV làm tình nguyện vùng cao, cậu bé mua đồ ăn cho người vô gia cư là những câu chuyện về tình người thật đẹp. Nhiều chủ đề giáo dục con, những chuyện tình cảm động, nhiều bài viết đáng suy ngẫm và các thông tin an toàn thực phẩm bẩn, mỹ phẩm giả...là những vấn đề nổi bật tuần vừa qua...

  • Diem lai tin suc khoe nong trong tuan 185 245
    Điểm lại tin sức khỏe nóng trong tuần (18/5 - 24/5)

    Bộ Y tế xác minh thông tin gạo giả ở Việt Nam, Phát hiện vịt nuôi bị nhiễm virus H5N1 ở Ninh Thuận, Trẻ mắc tay chân miệng nhập viện tăng đột biến, Đã có câu trả lời vụ khăn ướt nhiễm khuẩn, Giữ sức khỏe ngày nắng nóng cho bé yêu,.... là các thông tin sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 175 235
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/5 -23/5)

    Tình báo Đức cung cấp thông tin quyết định để Mỹ tiêu diệt Bin Laden; Chính phủ Mỹ khẳng định không thay đổi chiến lược tại Iraq; Cựu Thủ tướng Yingluck ra hầu tòa; Mỹ và Cuba kết thúc vòng đàm phán thứ 4... là những tin đáng chú ý trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Sự kiện quốc tế nổi bật (17/5 -23/5), http://vietbao.vn/The-gioi/Su-kien-quoc-te-noi-bat-175-235/2147562992/433/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1705 2305
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (17/05 - 23/05)

    Cặp đôi khách Tây bị cướp gây xôn xao; Người mẹ trẻ nhẫn tâm sát hại đứa con hai tuổi; Cả trăm người thân bị hại gây náo loạn tòa; Mua ma túy về "ăn mừng ra tù", gặp ngay 141; Kế hoạch tiêu 5 triệu yên của 'tỷ phú ve chai'; Trung tướng rởm và chiêu bài lừa đảo chiếm đoạt 12 tỷ đồng;......là những tin đáng chú ý trong tuần.