vietbao

Đưa xẩm vào giữa sân đình

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Sáng 18/3, giỗ tổ nghề hát xẩm lần thứ hai đã diễn ra tại đình Hào Nam (Hà Nội)sau nhiều năm vắng bóng.

Ngày giỗ tổ nghề hát xẩm cũng có những hai ngày khác hẳn nhau là ngày 22/2 hoặc ngày 22/8 âm lịch hằng năm, tùy mỗi nơi lựa chọn. Trước đây, lễ giỗ tổ nghề xẩm thường được tổ chức ở những bãi đất trống bởi hát xẩm không thuộc lối hát cửa đình.

Nhạc sĩ trẻ Nguyễn Quang Long cũng thừa nhận: "Ngày xưa, nghề ca hát vốn đã thấp kém, bị coi là nghề "xướng ca vô loài" nhưng trong giới xướng ca vô loài thì xẩm là loại hình âm nhạc thấp kém nhất và không được đứng chung sân với những loại hình khác".

Năm nay, BTC đưa hát xẩm vào sân đình nghĩa là đã coi hát xẩm ngang với các lối hát cửa đình (thuộc phần nghi lễ trong hội làng).

Các nghệ nhân biểu diễn trong lễ giỗ tổ nghề hát xẩm.

Nói đến xẩm, người ta nghĩ ngay đến những người khiếm thị phải tha hương cầu thực ở chợ quê, bến sông - những nơi có đông người qua lại. Người hát xẩm thường hát những ca khúc kể về thân phận của chính mình nhằm đánh thức lòng trắc ẩn, nỗi xót thương đồng loại của khách qua đường. Họ dùng tiếng hát của mình và nhận lại bằng những món tiền thưởng nho nhỏ để độ nhật.

Có thể khẳng định rằng, hát xẩm là một nghề kiếm sống chứ không phải là nghề ăn mày. Ở mỗi vùng quê của Bắc Bộ xưa kia, có cả những ông trùm xẩm có thể kể ra như: Trùm Nguyên (nghệ nhân Nguyễn Văn Nguyên của Hà Nội); nghệ nhân Thân Đức Chinh của Bắc Giang, Nguyễn Phong Sắc của Hải Dương, trùm Khoản của Sơn Tây, trùm Chánh trương

Mậu nổi danh của đất Ninh Bình trước kia... Trong số đó phải kể đến một người khá nổi tiếng là trùm Chánh trương Mậu - người chồng của nghệ nhân xẩm Hà Thị Cầu. Ông hoàn toàn không nghèo khổ, sống như một tài tử nay đây mai đó và có tới 9 bà vợ, bà nào cũng đẹp (theo lời kể của chính nghệ nhân Hà Thị Cầu).

Năm 2009 là năm đầu tiên giỗ tổ nghề hát xẩm được tổ chức đúng ngày (1 trong 2 ngày) tại đình Hào Nam, theo sự giải thích của nhạc sĩ Thao Giang: "Vì đất Hào Nam có Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam) là nơi rất nhiều người trong nhóm sưu tầm, khôi phục lại nghề hát xẩm đã từng học tập". Nghi lễ năm nay được tái hiện lại theo đúng nghi lễ truyền thống cả phần lễ và phần trình diễn của các nghệ nhân với hàng loạt những điệu xẩm cổ như xẩm tàu, xẩm chợ, xẩm xoan cả lời cổ lẫn lời mới: xẩm tàu Cô hàng nước (thơ của Á nam Trần Tuấn Khải) nói lên tấm lòng của những chí sĩ xưa; Trăng sáng vườn chè (thơ Nguyễn Bính) ca ngợi tình yêu đôi lứa... Hôm nay, những nghệ nhân có nhiều đóng góp vào công tác khôi phục xẩm như Giáo sư Nguyễn Đăng Nhật, nghệ nhân Nguyễn Văn Gia, nhạc sĩ Hạnh Nhân... cũng được nhận bằng khen của Hội Nhạc sĩ Việt Nam.

Chỉ còn lại "xẩm thính phòng"?

Nguyễn Mai Huê:

Nguyễn Mai Huê.
Em cũng biết trước đây xẩm dành cho những người ăn xin nhưng em không hề ngại khi học nó bởi bây giờ xẩm có sân khấu thật sự cho nó rồi, đó là chiếu xẩm ở chợ Đồng Xuân. Tuần nào em cũng biểu diễn ở đó vào tối thứ bảy và em cảm thấy rất tự hào.
Xẩm dân gian còn gọi là xẩm thường xuất hiện ở các chợ phiên, bến tàu, bến xe... hiện nay hầu như không còn nữa. Nghệ nhân Hà Thị Cầu cũng đã trên bát thập và ngày giỗ tổ nghề năm nay bà cũng không thể về dự do quá yếu. Từ năm 2005 đến nay, Trung tâm Phát triển Nghệ thuật âm nhạc Việt Nam đã phục dựng lại loại hình âm nhạc dân gian này bằng một chiếu xẩm, cũng là chợ nhưng lại cố định hàng tuần ở chợ Đồng Xuân.

Nhạc sĩ trẻ Nguyễn Quang Long còn cho rằng: "Loại hình xẩm hát trong nhà được gọi là "xẩm thính phòng"? Xẩm ngày xưa là xẩm của những người khiếm thị kể vể sự kém may mắn của bản thân, còn xẩm ngày nay, là những người sáng mắt hát về những điều chướng tai gai mắt trong xã hội hoặc những điệu ca ngợi vẻ đẹp quê hương đất nước, ca ngợi tình yêu đôi lứa...

Cùng với chiếu xẩm ở chợ Đồng Xuân với một số nghệ sĩ như Xuân Hoạch, Thanh Ngoan, Văn Ty, Thúy Ngần... Trung tâm cũng đã thành lập một lớp học miễn phí dành cho các bạn trẻ yêu thích loại hình âm nhạc này, và cũng đã có những giọng ca triển vọng mới xuất hiện như Thu Phương, Xuân Tự, Ngọc Huê. Những nghệ sĩ trẻ này, đa phần là sinh viên Khoa Kịch hát dân tộc của Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh, nơi duy nhất còn đào tạo các diễn viên cho các loại hình nghệ thuật sân khấu truyền thống.

Cũng giống như một số dự án đưa nghệ thuật truyền thống như tuồng, chèo, cải lương... hay gần đây là quan họ vào các trường phổ thông, lớp học miễn phí này cũng nhằm mục đích bảo tồn một loại hình nghệ thuật truyền thống của dân tộc trước nguy cơ mai một.

NSƯT Thanh Ngoan: Ai yêu xẩm tôi đều chào đón...

Là một nhan sắc chèo có tiếng, tại sao chị lại rẽ ngang dốc sức cho xẩm?

Tôi đã có những thành công nhất định trên chiếu chèo và tôi thấy xẩm rất gần với nghệ thuật chèo, thậm chí trong chèo cũng sử dụng không ít xẩm. Thời gian gần đây, xẩm có nguy cơ thất truyền và có ít người quan tâm đến nó. Những nghệ nhân còn rất ít, các trang sách còn truyền lại không nhiều và khi Trung tâm Phát triển Nghệ thuật âm nhạc Việt Nam ra đời, thì thầy Giang và thầy Kha cùng với chị nhận thấy phải giữ gìn loại hình này bên cạnh những loại hình nghệ thuật truyền thống khác.

Chị có cho rằng, xẩm tác động trực tiếp tới người nghe mạnh hơn các loại hình khác nên những người ăn mày khiếm thị mới dùng nó để kêu gọi lòng trắc ẩn của mọi người ?

Xẩm là hát rong mà không phải là hát rong. Đây chỉ là loại hình âm nhạc mà người khiếm thị dùng làm phương tiện để kiếm sống bởi xẩm mang tính chất kể chuyện. Xẩm chợ là những bài hóm hỉnh, hoặc châm biếm nên có thể tụ họp, thu hút sự chú ý của đám đông... Có điều, nó không đa dạng như các loại hình nghệ thuật khác, không được đưa lên sân khấu nhưng nó được dùng như một phương thức mưu sinh của người khiếm thị. Xẩm xuất phát từ người khiếm thị nhưng người sáng vẫn dùng. Bây giờ không ai khẳng định được nguồn gốc của xẩm nhưng qua truyền thuyết thì nó gắn với người khiếm thị. Ngày xưa, có những nhà xẩm, gánh xẩm dùng câu hát để mưu sinh thì người ta giả thôi chứ chưa chắc đã đui cả.

Theo chị, xẩm xưa và xẩm nay khác biệt như thế nào?

Những làn điệu xẩm ngày nay vẫn dựa trên giai điệu cũ, nhưng được phổ lời mới từ thơ của Nguyễn Bính, Á nam Trần Tuấn Khải hoặc một số nghệ nhân khuyết danh trong dân gian cho phù hợp với đời sống mới thôi.

Chị từng có ý định kéo Xuân Bắc tham gia vào chiếu xẩm, có phải chị cho rằng xẩm chỉ đơn giản là trò mua vui?

Đó là câu chuyện ngoài lề giữa Thanh Ngoan và Xuân Bắc thôi. Xuân Bắc rất thích nghệ thuật truyền thống và có đề nghị tôi dạy cho những câu hát xẩm nhưng đó chỉ là dự định thôi chứ chưa thành hiện thực. Bất cứ ai có lòng yêu xẩm thì tôi đều chào đón cả.

  • Tuấn Hải
Việt Báo

Comment :Đưa xẩm vào giữa sân đình
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Đưa xẩm vào giữa sân đình bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Dua xam vao giua san dinh ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Đưa xẩm vào giữa sân đình ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa
Getting gray at midfield Home
Hao Nam, Hanoi, Vietnam, Xuan Bac, Ha Thi Cau, Dong Xuan, type, gray song, artist, art, death anniversary, visually impaired, vocational, day, families
- Morning 18/3, anniversary of the second gray singing career took place at home Hao Nam (Hanoi) after many years of absence ..
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Thoi su 24h127 Vo bop cua quy khien chong chet tuc tuoi
    Thời sự 24h(12/7): Vợ bóp của quý khiến chồng chết tức tưởi

    Phạt 100 triệu phòng khám "mạo danh" Sở Y tế HN "chặt chém" khách; Xe cứu thương ngoại tỉnh phải “mua” bệnh nhân ở Hà Nội?; Formosa lén lút chôn chất thải ở trang trại của Giám đốc Công ty Môi trường; Gây bức xúc lớn, các dự án giao thông BOT được Quốc hội đưa vào giám sát; Vụ gần 400 GV ở Thanh Hóa mất việc: 50-100 triệu đồng chạy làm GV hợp đồng?

  • Thoi su 24h117 Co gai tre xinh dep tu vong ben ve duong
    Thời sự 24h(11/7): Cô gái trẻ xinh đẹp tử vong bên vệ đường

    Sự cố môi trường Formosa: Xác định hàm lượng độc tố dưới đáy biển; Thuê giúp việc 6 triệu/tháng, chủ nhà phẫn nộ vì em bé bị véo tai, ăn tát; Nhà máy làm chết cá đầu nguồn sông Đà không có khu xử lý nước thải; Từ vụ chặn xe cấp cứu: Bảo vệ bệnh viện hay lực lượng..."bảo kê"?; Dọa đuổi ông lão xuống xe, nhân viên xe buýt bị đình chỉ việc

  • Thoi su 24h087 Chu ho chem 2 chau tu vong
    Thời sự 24h(08/7): Chú họ chém 2 cháu tử vong

    Khách sạn giam khách: Quan ứng tiền giữ thể diện Cửa Lò; Treo biển cam kết "không khiêu dâm, kích dục": Nỗi khổ kép; Ai đã “đầu độc” tôm cá ở thượng nguồn sông Đà?; Sau vụ bảo vệ bệnh viện Nhi: Bộ Y tế chấn chỉnh việc vận chuyển người bệnh; Tiêm thuốc khiến bệnh nhân tử vong, bác sỹ bị... khiển trách

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 107167
    Sự kiện quốc tế nổi bật (10/7-16/7)

    Toà PCA ra phán quyết Trung Quốc không có chủ quyền lịch sử ở Biển Đông; Tân Thủ tướng Anh Theresa May công bố danh sách nội các mới; Khủng bố đẫm máu đúng Quốc khánh Pháp; Đảo chính thất bại ở Thổ Nhĩ Kỳ... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 107 167
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (10/7- 16/7)

    Ổ bệnh bạch hầu đang bùng phát mạnh tại Bình Phước; Bác sĩ ra chợ xin từ thiện cứu 2 bé song sinh dính liền; Cảm động câu chuyện về sản phụ ung thư phổi quyết giữ thai nhi; Mách bạn bài thuốc điều trị sẩy thai từ hàng trăm năm trước;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1007 16072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (10/07- 16/07/2016)

    Lại nóng chuyện huy động 500 tấn vàng trong dâm, lãi suất tiêu dùng lên tới 70-80%/năm, EVN chiếm hơn 1/3 tổng số nợ mà Chính phủ phải bảo lãnh, nhiều ngân hàng báo lãi khủng trong quý II, kiểm tra xử phạt hàng loạt công ty đa cấp... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là nhữ