Thứ bảy, 14 Tháng năm 2005, 07:57 GMT+7

Dịch thơ chữ Hán Nguyễn Trãi: Giữ cốt cách nguyên tác

Dich tho chu Han Nguyen Trai Giu cot cach nguyen tac
Nguyễn Trãi
Có một sự thật mà chúng ta cần "báo động" với nhau là cho đến nay, công việc dịch thơ chữ Hán của Nguyễn Trãi mới chỉ được chú ý, mới chỉ được bảo đảm tính khoa học mà chưa chú ý tính nghệ thuật, đọc chưa "vào".

Nhiều bạn đọc trẻ đã thú thật khi đọc hai câu "Nước biếc non xanh thuyền gối bãi. Ðêm thanh nguyệt bạch khách lên lầu" trong Quốc âm thi tập thì thấy Nguyễn Trãi nhà thơ hiện ra rất rõ nhưng khi đứng trước không ít bản dịch thơ Nguyễn Trãi viết bằng chữ Hán bạn đọc thấy mất mát cái trong sáng cần có của thơ. Ðọc thấy khô khan, khó hiểu vì một phần dịch tối nghĩa. Và cái chính là tứ thơ bát ngát bay bổng vốn có của tâm hồn Nguyễn Trãi trong nguyên tác không còn, thiếu cái "cốt cách" của nhà thơ trong nguyên tác. Nhiều bài thơ dịch đã... không thơ.

Nguyễn Trãi sống cách xa chúng ta sáu thế kỷ, chúng ta có may mắn còn được lại hôm nay những trước tác của Nguyễn Trãi. Bên cạnh Quốc âm thi tập, về thơ mà nói chúng ta còn 105 bài thơ chữ Hán, căn cứ theo Nguyễn Trãi toàn tập do Nhà xuất bản Khoa học xã hội ấn hành gần đây.

Nói cách Nguyễn Du "Thi nhân bất đắc kiến. Kiến thi như kiến nhân" (tạm dịch: Nhà thơ chẳng được thấy rồi. Ðọc thơ như cũng thấy người trong thơ) thì Nguyễn Trãi bằng xương bằng thịt chúng ta chẳng thể thấy, nhưng chúng ta vẫn "gặp" Nguyễn Trãi. Chúng ta vẫn thấy Nguyễn Trãi trong thơ, cho dù thơ bằng chữ Hán, Nguyễn Trãi viết cách đây 600 năm.

Chúng ta đã và sẽ dịch thơ chữ Hán của Nguyễn Trãi, "tái hiện" Nguyễn Trãi trong mỗi một bài thơ dịch. Nhưng dịch thế nào đây? Ðể thế hệ hôm nay và những thế hệ mai sau không cần phải biết chữ Hán cũng vẫn sẽ - bằng vào những bài thơ dịch, tất nhiên là phải đạt - có thể thấy "diện mạo" cốt cách cùng với tâm hồn Nguyễn Trãi "lộng gió" của thời đại lúc bấy giờ.

Dịch thơ chữ Hán của các nhà thơ thế kỷ trước nói chung và dịch thơ chữ Hán của Nguyễn Trãi nói riêng, ngoài tiêu chuẩn trung thực của dịch, trung thực hiểu theo nghĩa rộng, nhất thiết phải đạt tiêu chuẩn cần phải có của thơ, tức tiêu chuẩn truyền cảm.

Nguyễn Trãi - nhà tư tưởng, Nguyễn Trãi - nhà chính trị, nhà nhân nghĩa chúng ta dễ nhận ra trong “Lam Sơn thực lục”, “Bình Ngô đại cáo”, “Phú núi Chí Linh”, “Văn bia Vĩnh Lăng”, “Quân Trung từ mệnh tập”, “Dư địa chí”. Nhưng còn Nguyễn Trãi - nhà thơ?

Phần thơ quốc âm, Nguyễn Trãi đã thật sự chinh phục chúng ta với tư cách một nhà thơ - cho dù ngôn ngữ thơ thời ấy khác xa với ngôn ngữ thơ ca hiện nay. Bởi, Nguyễn Trãi đã tạo cho mình một phong cách thơ riêng với những hình tượng riêng để diễn đạt tư tưởng của mình.

Nhưng phần thơ Nguyễn Trãi viết bằng chữ Hán phải thông qua các bản dịch. Việc dịch những bài thơ chữ Hán Nguyễn Trãi sáng tác, chúng ta không được quên người đọc thế hệ mới đòi hỏi đằng sau bản dịch phải hiện rõ "diện mạo" Nguyễn Trãi - nhà thơ. Nói một cách khác, người đọc hôm nay đòi hỏi không chỉ bản dịch thơ mà là bài thơ dịch - bản dịch - đã thành thơ có in dấu tâm hồn Nguyễn Trãi với sự cộng tác tâm hồn của người dịch.

Sẽ có ý kiến nếu như vậy thì bài thơ dịch phải trở thành sáng tác thứ hai của tác giả thứ hai, phải có "cuộc đời riêng" bên cạnh nguyên tác? Quả là người đọc yêu cầu vậy. Như chúng ta đều biết và đều công nhận Phan Huy Vịnh là tác giả thứ hai cũng như Ðoàn Thị Ðiểm là tác giả thứ hai bên cạnh tác giả thứ nhất Bạch Cư Dị và Ðặng Trần Côn. Nền văn học VN sẽ mãi mãi ghi công hai tác giả thứ hai này.

Tại sao ở mỗi bài thơ nguyên tác lại không thể có nhiều bản dịch với nhiều cách dịch để bạn đọc rộng rãi lựa chọn. Không ai khác, bạn đọc sẽ phát hiện ra những "tác giả thứ hai" và tìm ra cho mình những bài thơ dịch thoát, chinh phục trái tim mình.

Theo Nhân Dân

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

2.000 người Mexico phong tỏa phản đối vụ sinh viên mất tích

Ngày 26/11, hơn 2.000 người Mexico đã phong tỏa tuyến đường cao tốc nối liền thủ đô Mexico City với thành phố Acapulco trong cuộc biểu tình đánh dấu tròn 2 tháng kể từ ngày 43 giáo sinh bị bắt cóc ở bang miền Nam Guerrero.

Nhận xét tin Dịch thơ chữ Hán Nguyễn Trãi: Giữ cốt cách nguyên tác

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Dịch thơ chữ Hán Nguyễn Trãi: Giữ cốt cách nguyên tác bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Dich tho chu Han Nguyen Trai Giu cot cach nguyen tac ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Dịch thơ chữ Hán Nguyễn Trãi: Giữ cốt cách nguyên tác ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Văn Học của chuyên mục Văn Hóa.

Translate kanji poet Nguyen Trai: Keep the original core
Nguyen Trai, Han Nguyen Trai, be assured, the art, so far, Han, us, original, poem, poet , the author, find, new, say, the

There is a truth that we need to "alarm" is so far together, work translated poems of Han Nguyen Trai only been paying attention, merely ensure that science and art is not paying attention, reading is not "on" ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h2611 Bang cuop chat tay lay 50 cay vang
    Thời sự 24h(26/11): Băng cướp chặt tay lấy 50 cây vàng

    Dẹp xe quá tải: Hà Tĩnh đang ‘nợ’ một lời hứa; Băng nhóm chặt tay cướp 50 cây vàng gây chấn động; Nữ sinh lớp 10 chết bất thường trong nhà nghỉ; Nhiều tình tiết mới vụ mất điện hàng không hy hữu...

  • Thoi su 24h2511 Ung ho phuong an nghi Tet 9 ngay
    Thời sự 24h(25/11): Ủng hộ phương án nghỉ Tết 9 ngày

    Chi tiền triệu mua tin về tham nhũng; “Mất điện tại sân bay do UPS hỏng là nói sai!”; Ủng hộ phương án nghỉ Tết 9 ngày; Phó giám đốc bệnh viện E trung ương bị bắt tại nhà nghỉ; Bị dồn ép, cước taxi, vận tải giảm tới trên 30%; Cha ruột giết con gái đang mang thai... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 25/11.

  • Thoi su trong ngay Danh ghen tren may bay
    Thời sự trong ngày: Đánh ghen trên máy bay

    Bến Tre, TPHCM thu hồi đất, dỡ nhà ông Trần Văn Truyền; Bộ trưởng Thăng: Sự cố mất điện có phải phá hoại?; SGK tiếng Anh: "Làm ầm ĩ là...không biết gì"; "Hố tử thần" sụt lún trở lại; "2 bà, 1 ông" đánh nhau trên máy bay...

  • Thoi su 24h2111 Thu hoi nha dat cua ong Tran Van Truyen
    Thời sự 24h(21/11): Thu hồi nhà đất của ông Trần Văn Truyền

    Thu hồi nhà, đất của ông Trần Văn Truyền; Gói quà 20/11 phát nổ, 1 phụ nữ tử vong; VTV xin lỗi vụ phát sóng "Nhặt xương cho thầy"; Hà Hồ bật khóc, nêu lời giải cho quan hệ với Cường đô la; Từ 1/1/2015 tăng mức phạt xe quá tải... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 21/11.

  • Thoi su 24h2010 2 may bay suyt dam nhau tai SG
    Thời sự 24h(20/10): 2 máy bay suýt đâm nhau tại SG

    Đổi chứng minh thư thành thẻ căn cước công dân;Hai máy bay suýt đụng nhau trên không;Thuê người giả mạo Thứ trưởng Y tế để lừa tiền tỷ; Sát hại con tin để quỵt nợ 50 triệu đồng; "100 nghìn/cô" - cuộc định giá đau xót trong ngày 20/11?... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 20/11.

  • Ban tin suc khoe tuan tu 162211
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 16-22/11)

    Hà Tĩnh: Mổ đẻ, BS "quên" kim trong bụng bệnh nhân 9 năm; Bình Dương: Một phụ nữ chết tức tưởi sau khi chích thuốc tại phòng khám tư nhân; Trứng gà thật - giả, phân biệt thế nào?; 83% đàn ông "thả rông" trong lần quan hệ đầu tiên; Mẹo chăm sóc da cho trẻ vào mùa đông; Lý do không ngờ khiến mẹ chậm mang thai; Người hay lo lắng dễ bị mất trí nhớ; Cách giảm cân hiệu quả trong 1 tuần... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1611 2211
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (16/11 - 22/11)

    Nghị trường QH nóng chuyện chạy chức, chạy quyền; Ước vọng của Hai lúa được phong Đại tướng quân; Sách Luật in hình nghệ sỹ Công Lý: Luật pháp không phải trò hề; Làm khu nghỉ dưỡng trên núi Hải Vân: Quá nhạy cảm quốc phòng!; Phát phim phản cảm,VTV nên có lời với các thầy cô giáo ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1611 2211
    Toàn cảnh Showbiz tuần (16/11 – 22/11)

    Mỹ Tâm được vinh danh giải thưởng 'Huyền thoại âm nhạc', Hình nghệ sĩ Công Lý bị xuất hiện phản cảm trên bìa sách luật, Tranh cãi số lượng khán giả trong live concert Heartbeat của Mỹ Tâm,

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1611 2211
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (16/11 - 22/11)

    "Tội phạm axit" và câu chuyện về quản lý; Kết cục thảm của những mối tình đồng tính nữ lệch lạc; Điểm tựa hoàn lương của 9X sát hại người yêu; 14 năm tù cho cơn ghen tuông mù quáng; Vụ TMV Cát Tường: Tội danh của bị cáo Tường và Khánh sẽ thay đổi?; Cảnh giác với chiêu lừa đảo tinh vi qua điện thoại;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tin Bong daThe thao noi bat tuan qua 16112211
    Tin Bóng đá-Thể thao nổi bật tuần qua (16/11-22/11)

    Tổng hợp diễn biến vụ nghi ngờ Công Phượng gian lận tuổi; Tổng hợp thông tin trước thềm AFF Cup của ĐT Việt Nam và các đội bóng cùng bảng; Tổng hợp các trận cầu hay cuối tuần... là những tin tức sẽ có trong bản tin Bóng đá cuối tuần của Việt Báo.

2