Thứ bảy, 14 Tháng năm 2005, 07:57 GMT+7

Dịch thơ chữ Hán Nguyễn Trãi: Giữ cốt cách nguyên tác

Dich tho chu Han Nguyen Trai Giu cot cach nguyen tac
Nguyễn Trãi
Có một sự thật mà chúng ta cần "báo động" với nhau là cho đến nay, công việc dịch thơ chữ Hán của Nguyễn Trãi mới chỉ được chú ý, mới chỉ được bảo đảm tính khoa học mà chưa chú ý tính nghệ thuật, đọc chưa "vào".

Nhiều bạn đọc trẻ đã thú thật khi đọc hai câu "Nước biếc non xanh thuyền gối bãi. Ðêm thanh nguyệt bạch khách lên lầu" trong Quốc âm thi tập thì thấy Nguyễn Trãi nhà thơ hiện ra rất rõ nhưng khi đứng trước không ít bản dịch thơ Nguyễn Trãi viết bằng chữ Hán bạn đọc thấy mất mát cái trong sáng cần có của thơ. Ðọc thấy khô khan, khó hiểu vì một phần dịch tối nghĩa. Và cái chính là tứ thơ bát ngát bay bổng vốn có của tâm hồn Nguyễn Trãi trong nguyên tác không còn, thiếu cái "cốt cách" của nhà thơ trong nguyên tác. Nhiều bài thơ dịch đã... không thơ.

Nguyễn Trãi sống cách xa chúng ta sáu thế kỷ, chúng ta có may mắn còn được lại hôm nay những trước tác của Nguyễn Trãi. Bên cạnh Quốc âm thi tập, về thơ mà nói chúng ta còn 105 bài thơ chữ Hán, căn cứ theo Nguyễn Trãi toàn tập do Nhà xuất bản Khoa học xã hội ấn hành gần đây.

Nói cách Nguyễn Du "Thi nhân bất đắc kiến. Kiến thi như kiến nhân" (tạm dịch: Nhà thơ chẳng được thấy rồi. Ðọc thơ như cũng thấy người trong thơ) thì Nguyễn Trãi bằng xương bằng thịt chúng ta chẳng thể thấy, nhưng chúng ta vẫn "gặp" Nguyễn Trãi. Chúng ta vẫn thấy Nguyễn Trãi trong thơ, cho dù thơ bằng chữ Hán, Nguyễn Trãi viết cách đây 600 năm.

Chúng ta đã và sẽ dịch thơ chữ Hán của Nguyễn Trãi, "tái hiện" Nguyễn Trãi trong mỗi một bài thơ dịch. Nhưng dịch thế nào đây? Ðể thế hệ hôm nay và những thế hệ mai sau không cần phải biết chữ Hán cũng vẫn sẽ - bằng vào những bài thơ dịch, tất nhiên là phải đạt - có thể thấy "diện mạo" cốt cách cùng với tâm hồn Nguyễn Trãi "lộng gió" của thời đại lúc bấy giờ.

Dịch thơ chữ Hán của các nhà thơ thế kỷ trước nói chung và dịch thơ chữ Hán của Nguyễn Trãi nói riêng, ngoài tiêu chuẩn trung thực của dịch, trung thực hiểu theo nghĩa rộng, nhất thiết phải đạt tiêu chuẩn cần phải có của thơ, tức tiêu chuẩn truyền cảm.

Nguyễn Trãi - nhà tư tưởng, Nguyễn Trãi - nhà chính trị, nhà nhân nghĩa chúng ta dễ nhận ra trong “Lam Sơn thực lục”, “Bình Ngô đại cáo”, “Phú núi Chí Linh”, “Văn bia Vĩnh Lăng”, “Quân Trung từ mệnh tập”, “Dư địa chí”. Nhưng còn Nguyễn Trãi - nhà thơ?

Phần thơ quốc âm, Nguyễn Trãi đã thật sự chinh phục chúng ta với tư cách một nhà thơ - cho dù ngôn ngữ thơ thời ấy khác xa với ngôn ngữ thơ ca hiện nay. Bởi, Nguyễn Trãi đã tạo cho mình một phong cách thơ riêng với những hình tượng riêng để diễn đạt tư tưởng của mình.

Nhưng phần thơ Nguyễn Trãi viết bằng chữ Hán phải thông qua các bản dịch. Việc dịch những bài thơ chữ Hán Nguyễn Trãi sáng tác, chúng ta không được quên người đọc thế hệ mới đòi hỏi đằng sau bản dịch phải hiện rõ "diện mạo" Nguyễn Trãi - nhà thơ. Nói một cách khác, người đọc hôm nay đòi hỏi không chỉ bản dịch thơ mà là bài thơ dịch - bản dịch - đã thành thơ có in dấu tâm hồn Nguyễn Trãi với sự cộng tác tâm hồn của người dịch.

Sẽ có ý kiến nếu như vậy thì bài thơ dịch phải trở thành sáng tác thứ hai của tác giả thứ hai, phải có "cuộc đời riêng" bên cạnh nguyên tác? Quả là người đọc yêu cầu vậy. Như chúng ta đều biết và đều công nhận Phan Huy Vịnh là tác giả thứ hai cũng như Ðoàn Thị Ðiểm là tác giả thứ hai bên cạnh tác giả thứ nhất Bạch Cư Dị và Ðặng Trần Côn. Nền văn học VN sẽ mãi mãi ghi công hai tác giả thứ hai này.

Tại sao ở mỗi bài thơ nguyên tác lại không thể có nhiều bản dịch với nhiều cách dịch để bạn đọc rộng rãi lựa chọn. Không ai khác, bạn đọc sẽ phát hiện ra những "tác giả thứ hai" và tìm ra cho mình những bài thơ dịch thoát, chinh phục trái tim mình.

Theo Nhân Dân


Nhận xét tin Dịch thơ chữ Hán Nguyễn Trãi: Giữ cốt cách nguyên tác

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Dịch thơ chữ Hán Nguyễn Trãi: Giữ cốt cách nguyên tác bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Dich tho chu Han Nguyen Trai Giu cot cach nguyen tac ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Dịch thơ chữ Hán Nguyễn Trãi: Giữ cốt cách nguyên tác ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Văn Học của chuyên mục Văn Hóa.

Translate kanji poet Nguyen Trai: Keep the original core
Nguyen Trai, Han Nguyen Trai, be assured, the art, so far, Han, us, original, poem, poet , the author, find, new, say, the

There is a truth that we need to "alarm" is so far together, work translated poems of Han Nguyen Trai only been paying attention, merely ensure that science and art is not paying attention, reading is not "on" ..

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM


  • Thoi su 24h3110 Nhat vang giup nguoi bi cuop o SG
    Thời sự 24h(31/10): Nhặt vàng giúp người bị cướp ở SG

    Ông Bá Thanh vẫn điều hành công việc qua thư ký; Hàng chục người nhặt vàng giúp người phụ nữ bị cướp ở Sài Gòn; Lẻn vào các nhà đại gia, ăn no ngủ say rồi trộm; Vỡ đập thủy lợi tại Quảng Ninh...

  • Thoi su 24h3010 18 7 ty USD xay san bay Long Thanh
    Thời sự 24h(30/10): 18,7 tỷ USD xây sân bay Long Thành

    18,7 tỉ USD xây sân bay Long Thành; Kể lại lúc băng cướp đi ôtô xông vào tiệm vàng; Bắt giam giám đốc Công ty Xổ số Kiến thiết Lâm Đồng;Tin nhắn bí ẩn và cái chết của một thiếu nữ; Hào Anh cắm xe đi bar, giục mẹ bán đất... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 29/10.

  • Thoi su 24h2910 Ca xa di diet ran doc
    Thời sự 24h(29/10): Cả xã đi diệt rắn độc

    Formosa nói gì về yêu cầu tháo dỡ miếu thờ?; Sơ tán nhiều hộ dân vì ‘hố tử thần’ xuất hiện; 7 siêu xe sung công "ế" vì bán đấu giá quá cao; "Mổ xẻ" các phương án cầu mới cạnh cầu Long Biên...

  • Thoi su 24h2810 Tiem nham nuoc cat cho 60 tre
    Thời sự 24h(28/10): Tiêm nhầm nước cất cho 60 trẻ

    Nội Bài, Tân Sơn Nhất: Thừa nhận tồi tệ, quyết chấn chỉnh?; Tiêm nhầm nước cất thay vì vắcxin cho 60 trẻ; Giai thoại Thuyết "buôn vua": Mỗi ngày xài một tỷ; Nổ nồi hơi lò bánh tráng, mái nhà bay lả tả... 

  • Thoi su tuan qua thai nhi vang khoi bung me sau TNGT
    Thời sự tuần qua: thai nhi văng khỏi bụng mẹ sau TNGT

    Ông Nguyễn Bá Thanh vắng mặt tại kỳ họp QH; Điều lạ ở ‘lãnh địa’ của xe quá tải; Bắt tạm giam nguyên Chủ tịch HĐQT Ocean Bank; Mở lại phiên xử vụ TMV Cát Tường trong tháng 11; "Haivl.com bị rút giấy phép vĩnh viễn...

  • Ban tin suc khoe tuan tu 19 2510
    Bản tin sức khỏe tuần (từ 19 - 25/10)

    Nhiều nghi vấn vụ bé gái chết bất thường tại bệnh viện Quốc Oai: Chẩn đoán rối loạn tiêu hóa, chết vì viêm màng não?; Bác sỹ "ế ẩm", giáo sư đông nghẹt “khách”; Bệnh viện K bị tố “nhũng nhiễu” bệnh nhân; Dầu bẩn Đài Loan nghi lấy nguyên liệu từ Việt Nam?; Bị cúm khi mang thai có nguy hiểm không?; Những cách giảm cân bằng bưởi hiệu quả nhất; Tác dụng phụ kỳ diệu của cực khoái với nam giới; Dùng nước hoa có thể gây ung thư?... là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 1910 2510
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (19/10 - 25/10)

    Khai mạc kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa 13; Bé gái chết bất thường ở bệnh viện; Nội Bài, Tân Sơn Nhất bị xếp hạng sân bay tệ nhất châu Á; Gửi iPhone qua bưu điện, nhận... 2 cục đá; Bác sĩ từ chối cấp cứu, bệnh nhân tử vong ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Toan canh Showbiz tuan 1910 2510
    Toàn cảnh Showbiz tuần (19/10 – 25/10)

    Đại sứ bảo vệ động vật hoang dã Thu Minh dùng mật gấu tươi, Vương miện Hoa hậu Việt Nam 2014 trị giá 2,5 tỷ đồng, Vợ cũ tố Lam Trường là người cha thiếu trách nhiệm, Yanbi miệt thị người đồng tính, Hồ Ngọc Hà bị loại tại MTV EMA 2014, Giang Hồng Ngọc đăng quang X - Factor - Nhân tố bí ẩn 2014, Loki Bảo Long bị tố bỏ thi vì yêu lăng nhăng, Nhạc phim do Sơn Tùng M-TP sáng tác lại bị tố đạo nhạc Hàn, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Orlando Bloom đang bí mật hẹn hò với Selena Gomez,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 1910 2510
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (19/10 - 25/10)

    Xót lòng những vụ giết con rồi tự tử; Vụ Thẩm mỹ viện Cát Tường và những điều bất ngờ; Tử tù hiếp dâm tự tử 3 lần vì sợ tiêm thuốc độc; Chân tướng quân sư số một của ông trùm ma túy; “Siêu trộm” kim cương xuyên lục địa bị bắt giữ; Chuyện chưa kể về phiên toà xử “ông trùm” Khánh trắng;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tin The gioi noi bat tuan qua tu 19102510
    Tin Thế giới nổi bật tuần qua (từ 19/10-25/10)

    Vụ xả súng kinh hoàng tại tòa nhà quốc hội Canada; Hải quân Thụy Điển đã phát động một cuộc săn tìm tàu lạ trên biển; Giải mã một loạt diễn biến bí ẩn ở Triều Tiên; Bình luận xung quanh việc Trung Quốc mở rộng bãi Đá Chữ Thập ở Trường sa; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.