Dịch thơ chữ Hán Nguyễn Trãi: Giữ cốt cách nguyên tác
 |
| Nguyễn Trãi |
Nhiều bạn đọc trẻ đã thú thật khi đọc hai câu "Nước biếc non xanh thuyền gối bãi. Ðêm thanh nguyệt bạch khách lên lầu" trong Quốc âm thi tập thì thấy Nguyễn Trãi nhà thơ hiện ra rất rõ nhưng khi đứng trước không ít bản dịch thơ Nguyễn Trãi viết bằng chữ Hán bạn đọc thấy mất mát cái trong sáng cần có của thơ. Ðọc thấy khô khan, khó hiểu vì một phần dịch tối nghĩa. Và cái chính là tứ thơ bát ngát bay bổng vốn có của tâm hồn Nguyễn Trãi trong nguyên tác không còn, thiếu cái "cốt cách" của nhà thơ trong nguyên tác. Nhiều bài thơ dịch đã... không thơ.
Nguyễn Trãi sống cách xa chúng ta sáu thế kỷ, chúng ta có may mắn còn được lại hôm nay những trước tác của Nguyễn Trãi. Bên cạnh Quốc âm thi tập, về thơ mà nói chúng ta còn 105 bài thơ chữ Hán, căn cứ theo Nguyễn Trãi toàn tập do Nhà xuất bản Khoa học xã hội ấn hành gần đây.
Nói cách Nguyễn Du "Thi nhân bất đắc kiến. Kiến thi như kiến nhân" (tạm dịch: Nhà thơ chẳng được thấy rồi. Ðọc thơ như cũng thấy người trong thơ) thì Nguyễn Trãi bằng xương bằng thịt chúng ta chẳng thể thấy, nhưng chúng ta vẫn "gặp" Nguyễn Trãi. Chúng ta vẫn thấy Nguyễn Trãi trong thơ, cho dù thơ bằng chữ Hán, Nguyễn Trãi viết cách đây 600 năm.
Chúng ta đã và sẽ dịch thơ chữ Hán của Nguyễn Trãi, "tái hiện" Nguyễn Trãi trong mỗi một bài thơ dịch. Nhưng dịch thế nào đây? Ðể thế hệ hôm nay và những thế hệ mai sau không cần phải biết chữ Hán cũng vẫn sẽ - bằng vào những bài thơ dịch, tất nhiên là phải đạt - có thể thấy "diện mạo" cốt cách cùng với tâm hồn Nguyễn Trãi "lộng gió" của thời đại lúc bấy giờ.
Dịch thơ chữ Hán của các nhà thơ thế kỷ trước nói chung và dịch thơ chữ Hán của Nguyễn Trãi nói riêng, ngoài tiêu chuẩn trung thực của dịch, trung thực hiểu theo nghĩa rộng, nhất thiết phải đạt tiêu chuẩn cần phải có của thơ, tức tiêu chuẩn truyền cảm.
Nguyễn Trãi - nhà tư tưởng, Nguyễn Trãi - nhà chính trị, nhà nhân nghĩa chúng ta dễ nhận ra trong “Lam Sơn thực lục”, “Bình Ngô đại cáo”, “Phú núi Chí Linh”, “Văn bia Vĩnh Lăng”, “Quân Trung từ mệnh tập”, “Dư địa chí”. Nhưng còn Nguyễn Trãi - nhà thơ?
Phần thơ quốc âm, Nguyễn Trãi đã thật sự chinh phục chúng ta với tư cách một nhà thơ - cho dù ngôn ngữ thơ thời ấy khác xa với ngôn ngữ thơ ca hiện nay. Bởi, Nguyễn Trãi đã tạo cho mình một phong cách thơ riêng với những hình tượng riêng để diễn đạt tư tưởng của mình.
Nhưng phần thơ Nguyễn Trãi viết bằng chữ Hán phải thông qua các bản dịch. Việc dịch những bài thơ chữ Hán Nguyễn Trãi sáng tác, chúng ta không được quên người đọc thế hệ mới đòi hỏi đằng sau bản dịch phải hiện rõ "diện mạo" Nguyễn Trãi - nhà thơ. Nói một cách khác, người đọc hôm nay đòi hỏi không chỉ bản dịch thơ mà là bài thơ dịch - bản dịch - đã thành thơ có in dấu tâm hồn Nguyễn Trãi với sự cộng tác tâm hồn của người dịch.
Sẽ có ý kiến nếu như vậy thì bài thơ dịch phải trở thành sáng tác thứ hai của tác giả thứ hai, phải có "cuộc đời riêng" bên cạnh nguyên tác? Quả là người đọc yêu cầu vậy. Như chúng ta đều biết và đều công nhận Phan Huy Vịnh là tác giả thứ hai cũng như Ðoàn Thị Ðiểm là tác giả thứ hai bên cạnh tác giả thứ nhất Bạch Cư Dị và Ðặng Trần Côn. Nền văn học VN sẽ mãi mãi ghi công hai tác giả thứ hai này.
Tại sao ở mỗi bài thơ nguyên tác lại không thể có nhiều bản dịch với nhiều cách dịch để bạn đọc rộng rãi lựa chọn. Không ai khác, bạn đọc sẽ phát hiện ra những "tác giả thứ hai" và tìm ra cho mình những bài thơ dịch thoát, chinh phục trái tim mình.
Theo Nhân Dân
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Dịch thơ chữ Hán Nguyễn Trãi: Giữ cốt cách nguyên tác bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Dich tho chu Han Nguyen Trai Giu cot cach nguyen tac ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Dịch thơ chữ Hán Nguyễn Trãi: Giữ cốt cách nguyên tác ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Văn Học của chuyên mục Văn Hóa.
Translate kanji poet Nguyen Trai: Keep the original core
Nguyen Trai, Han Nguyen Trai, be assured, the art, so far, Han, us, original, poem, poet , the author, find, new, say, the
There is a truth that we need to "alarm" is so far together, work translated poems of Han Nguyen Trai only been paying attention, merely ensure that science and art is not paying attention, reading is not "on" ..
- 25/03 - 09:38: 10 ảnh hot trong ngày trên Facebook
- 25/03 - 03:54: Hạnh phúc đích thực
- 24/03 - 16:23: Hỏi nhanh trong ngày
- 24/03 - 11:00: Tháng ba em có anh
- 24/03 - 06:25: Sống trọn vẹn
- Nhật ký đòi quyền sống của những con người nhỏ bé (11/05/2005).
- Cuộc vận động sáng tác Văn học tuổi 20 lần 3 (10/05/2005).
- Thâm tình từ mấy vần thơ (10/05/2005).
- Nhà thơ Truy Phong qua đời (09/05/2005).
- Thi viết “Truyện ngắn ĐBSCL năm 2005” (09/05/2005).
- Trích tiểu thuyết Chuyện của thiên tài: Mất (08/05/2005).
- Ai đã dọn mình cho cuộc gặp gỡ này? (08/05/2005).
- Dã tràng - Thơ của Nguyễn Như Mây (07/05/2005).
- Thảo nguyên - Thơ của Văn Công Hùng (07/05/2005).
- Áo xanh em - Thơ của Trương Phù Sa (07/05/2005).
- Dich tho chu Han Nguyen Trai Giu cot cach nguyen tac (07/05/2005).
- Thời sự 24h: Phạt tù sinh viên vì tuyên truyền chống nhà nước
Phạt tù cựu sinh viên vì "tuyên truyền chống nhà nước"; Nữ "dị nhân" HN nói chuyện được với cụ rùa Hồ Gươm?; Beckham chính thức nói lời từ giã bóng đá; Đài Loan phớt lờ Trung Quốc, khuyến cáo Philippines; 20 cặp đồng tính linh đình diễu hành và tổ chức đám cưới... là những tin nóng nhất trong ngày 17/05.
- Thời sự 24h: Bịt mặt, giật trang sức thiếu nữ đang đi xe máy
Vụ "ép DN trả tiền nhậu": CSGT tạm thôi chức; Vụ vợ chồng giáo viên sát hại chủ nợ: Tình tiết rợn người; Trận derby "đắt đỏ" nhất châu Âu; "Đường lưỡi bò" là do một quan chức Trung Quốc tiện tay vẽ vào; Những vụ khoe ‘chiến tích bất hảo’ ầm ĩ của giới trẻ; Baggio và ‘gái một con’ Vân Hugo đang yêu nhau?... là những tin nóng nhất trong ngày 16/05.
- Thời sự 24h: Chồng dùng mìn giết vợ do nghi ngờ ngoại tình
Vụ nổ mìn giết vợ: Lời kể kinh hoàng của người đi cùng xe; Chelsea và sứ mệnh lịch sử; Trung Quốc xua tàu cá vào thềm lục địa Việt Nam; Nóng đỉnh điểm, người Hà Nội rủ nhau đi ‘tắm tiên’; Cảnh giác với thạch đen siêu bẩn; Sao Việt và những hành động "ý thức kém"... là những tin tức nóng nhất trong ngày 15/05.
- Thời sự 24h: Nhiều học sinh lớp 6 ở Đắc Lắc nghi bị chết đuối
Rúng động: Gần 20 học sinh lớp 6 ở Đắc Lắc nghi bị chết đuối; Bí ẩn thẩm mỹ viện hàng trăm người ra vào mỗi ngày; 32 tàu Trung Quốc chính thức xâm phạm Trường Sa; Thuốc kích dục nữ: “Thần tiên” hay trò bịp?; Clip tình yêu tuổi teen dễ thương nhận like ‘khủng’; Khi nghệ sĩ Việt bị lợi ích "quật ngã" yêu thương... là những tin nóng nhất trong ngày 14/05.
- Thời sự 24h: Thực hư “chiến tranh tin đồn” của Triều Tiên
Nhạc sĩ Ngọc Đại có thể bị truy cứu hình sự?; Dân mạng xúc động chuyện tình 2 cụ già trên xe bus; Sir Alex Ferguson nghẹn ngào chia tay NHM tại Old Trafford; Thực hư “chiến tranh tin đồn” của Triều Tiên; Bé gái sống sót trong vụ thảm án Lê Văn Luyện hiện ra sao?; Đột nhập thế giới ngầm của ông trùm Dũng "mặt sắt"... là những tin nóng nhất trong ngày 14/5.
- 1001 chiêu "chữa bách bệnh" quái gở
Các “thầy” có thể chữa được bách bệnh bằng những cách kỳ quái.
- "Nude để thiền" hay sự sa đọa của nhà sư?
Nude để thiền dù chỉ mới được đăng tải nhưng một số bức ảnh khác trong bộ ảnh này nhanh chóng được cư dân mạng lùng sục.
- Rộ tin đồn dùng dao lam “dính” HIV rạch đùi thiếu nữ
Thông tin cảnh báo rạch đùi nữ sinh khiến nhiều nữ sinh cũng như các bậc phụ huynh bất an, lo lắng.
- Alex Ferguson tuyên bố nghỉ hưu
Vậy là cuối cùng, hành trình huyền thoại của vị HLV người Scotland cũng đã kết thúc.
- Chuyện "ăn bớt" vắc xin tại TT Y tế dự phòng Hà Nội?
Số thuốc bị “ăn bớt” khoảng 40% so với 0,5ml chuẩn ban đầu.
- Toàn cảnh thể thao từ 12/5 – 18/5
Toàn cảnh thể thao từ 12/5 – 18/5
- Toàn cảnh Showbiz tuần (12/5 – 18/5)
Hot: Angelina Jolie viết tâm thư trải lòng chuyện cắt bỏ ngực; Lý Nhã Kỳ: Từ "đại sứ du lịch" đến "bà trùm scandal";
- Nghìn lẻ chuyện tuần qua (12/05 - 18/05)
Bàng hoàng vụ 4 học sinh chết đuối; CSGT bị tố ép doanh nghiệp trả tiền ăn nhậu; Bi hài chuyện kiều nữ "săn tình" ở bể bơi;
- Tin An ninh – Pháp luật tuần qua (12/05 – 18/05)
Kinh hoàng người cha "khâu miệng, dội nước sôi lên đầu" con gái; Con đường vào tù của một tiến sĩ kinh tế;
- Tin công nghệ nổi bật tuần 12/05 - 18/05
Việt Nam đang là nơi sản xuất smartphone hàng đầu thế giới, 10 virus máy tính nguy hiểm nhất mọi thời đại, A
Viết phản hồi