Di tích Đàn Xã Tắc: Nơi kết tụ tâm linh văn hóa Việt

Di tich Dan Xa Tac Noi ket tu tam linh van hoa Viet
Đồ gốm khai quật tại khu di chỉ Đàn Xã Tắc.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Nhật, Viện trưởng Viện Sử học Việt Nam, Đàn Xã Tắc là đàn để tế trời đất, có một vị trí và ý nghĩa lớn trong lịch sử dân tộc cũng như tâm linh người Việt. Cùng với Đàn Nam Giao, Đàn Xã Tắc là một trong 2 đàn tế quan trọng của quốc gia quân chủ Việt Nam thời trung đại.

Một trong những người rất phấn khởi trước sự kiện Thủ tướng thăm di tích Đàn Xã Tắc là PGS.TS Nguyễn Văn Nhật - Viện trưởng Viện Sử học Việt Nam . Tiếp chúng tôi ngày 30/1, Viện trưởng Nguyễn Văn Nhật khẳng định rằng, Đàn Xã Tắc là đàn để tế trời đất, có một vị trí và ý nghĩa lớn trong lịch sử dân tộc cũng như tâm linh người Việt.

Tế trời đất xin "hòa cốc phong đăng"

Các cuốn "Việt sử lược", "Đại Việt sử ký toàn thư - bản kỷ", quyển II và "Khâm định Việt sử thông giám cương mục chính biên", quyển III đều chép việc vua Lý Thái Tông: "Mậu Tý (Thiên Cảm Thánh Vũ) năm thứ 5 (1048) mùa thu, tháng 9… lập Đàn Xã Tắc ở ngoài cửa Trường Quảng, bốn mùa cầu đảo cho mùa màng".

Các dịch giả bộ chính sử thời Nguyễn cũng chú thích: "Xã là Đất, hay nền tế thần Đất; Tắc là thần Ngũ cốc hay nền tế thần Ngũ cốc. Xưa người ta thường gọi quốc gia là Xã Tắc. Cho nên, Xã Tắc, ngoài việc dùng để thờ cúng, còn có tác dụng tượng trưng cho một nước". Cũng vì ý nghĩa này mà khi có những biến động hay chiến tranh thì Đàn Xã Tắc luôn là mục tiêu phá hủy đầu tiên.

Với những dấu tích mà Viện Khảo cổ học khai quật thăm dò đủ để khẳng định, điểm khai quật hôm nay chính là khu vực Đàn Xã Tắc thuộc kinh thành Thăng Long, có niên đại kéo dài từ thế kỷ XI đến thế kỷ XVIII, dù chưa thể xác định đâu là trung tâm của Đàn Xã Tắc xưa cũng như diện tích và hướng chính của di tích này.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Nhật, cùng với Đàn Nam Giao, Đàn Xã Tắc là một trong 2 đàn tế quan trọng của quốc gia quân chủ Việt Nam thời trung đại. Các buổi tế lễ ở Đàn Xã Tắc và Đàn Nam Giao đều thuộc nghi lễ cấp quốc gia.

Về nhiều phương diện, Đàn Xã Tắc có ý nghĩa to lớn với quốc gia, với dân tộc hơn Đàn Nam Giao, bởi Đàn Nam Giao chỉ là nơi cầu thịnh trị cho một vương triều. Nhà Lý đã lập Đàn Xã Tắc chỉ sau chưa đầy 40 năm định đô tại Thăng Long, còn 106 năm sau, Đàn Nam Giao mới được lập.

Điều này đã cho thấy tầm quan trọng của kiến trúc tâm linh này với quốc gia Đại Việt. Đàn Xã Tắc đã được sử dụng ở Thăng Long suốt từ khi xây dựng cho tới khi nhà Nguyễn chuyển kinh đô vào Huế. Cho đến nay, đàn tế là loại hình kiến trúc đặc biệt, không nhiều ở Việt Nam .

TS Nguyễn Đức Nhuệ, Viện Sử học Việt Nam, người đã tham gia từ cuộc khảo sát đầu tiên về di tích, cho biết: Đàn Xã Tắc là tín ngưỡng quan trọng bậc nhất của quốc gia, do chính Vua đứng ra tế lễ hàng năm vào mùa xuân để nhờ trời "hòa cốc phong đăng", sau khi đã chay tịnh ở trai phòng ít nhất 3 ngày. Điều này chứng tỏ sự quan tâm đặc biệt của chế độ phong kiến với sản xuất nông nghiệp "trọng nông vi bản".

Di vật mới khai quật nói lên điều gì?

Các phóng viên gặp lại TS. Nguyễn Hồng Kiên, Phòng Khảo cổ học lịch sử (Viện Khảo cổ học), người được giao chủ trì khai quật Đàn Xã Tắc khi anh đang vùi đầu trong lán dựng tạm và hôm nay là ngày thứ 90, anh "ăn đất ngủ hầm" tại nơi khai quật di tích văn hoá cực kỳ quan trọng này.

Anh cho biết, trong lịch sử các nước, cư dân nông nghiệp trên toàn thế giới đều thờ hai vị thần Đất (Xã) và thần Ngũ cốc (Tắc). Theo TS. Nguyễn Hồng Kiên, trong “Đại Việt Sử ký toàn thư” có ghi lại rằng, Đàn Xã Tắc từng bị thiên tai. Đó là vào năm 1284, đất Xã Đàn nứt ra, dài 7 thước, rộng 4 tấc, sâu không thể lường (có thể là dấu vết của trận động đất).

Còn theo “Đại Việt Thông Sử” thì vào một đêm năm 1581 có một trận mưa bão rất dữ, ở kinh đô càng mạnh hơn, cung điện trong triều đến Giao đàn, Thái Miếu và Đàn Xã Tắc đều bị đổ nát. TS. Kiên cho hay, khi khai quật "sân lễ nghi", anh và các cộng sự cũng phát hiện thấy phía dưới có lớp đất đen, có than và có chỗ bị hõm xuống cho thấy đây là những dấu vết của sự phá huỷ.

Ảnh minh họa

PGS.TS Nguyễn Văn Nhật.

Có một điều thật ý nghĩa và thú vị là khi khai quật Đàn Xã Tắc, không chỉ phát hiện dấu tích về đàn mà địa điểm khảo cổ này còn lưu giữ nhiều di tích, di vật quý hiếm của lịch sử Hà Nội và Việt Nam. Đó là tầng văn hoá Phùng Nguyên (cách đây 3.500 năm), ngay dưới tầng Bắc thuộc, đất ở đây nhiều sét hơn, tuy nhiên đôi chỗ tầng Phùng Nguyên đã bị tầng Bắc thuộc phá vỡ. Ngoài ra là hàng nghìn di vật như rìu đá, vòng đá, gạch, ngói và đồ gốm (tiếc là đồ gốm đa phần bị vỡ vụn, có hoa văn thừng hoặc hoa văn khắc vạch, xương gốm có gốm thô và gốm mịn…).

Cho đến nay, lịch sử Thủ đô Hà Nội thời tiền sử và sơ sử vẫn còn rất nhiều khoảng trống, khảo cổ học mới chỉ có những phát hiện lẻ tẻ. Vì vậy, việc phát hiện tầng văn hóa Phùng Nguyên nằm trong di tích Đàn Xã Tắc mang một ý nghĩa lịch sử đặc biệt, vì đây là di chỉ thời đại đồ đồng đầu tiên được phát hiện ở nội thành Hà Nội. Trước phát hiện này, ở khu vực Thủ đô chỉ có hai di chỉ Triều Khúc và Văn Điển.

Trước câu hỏi vì sao một nơi linh thiêng, uy nghiêm như thế lại phát hiện có xương người khi khai quật? Đây thật sự là Đàn Xã Tắc? TS. Nguyễn Hồng Kiên giải thích, đúng là có phát hiện xương người ở Đàn Xã Tắc nhưng di cốt người xuất lộ rải rác ở nhiều chỗ, không hề có huyệt mộ, không có đầy đủ bộ phận, không có dấu vết gỗ quan tài. Điều đó cho thấy, các di cốt người không được chôn cất. Nói cách khác, đây không phải là các ngôi mộ. Đặc biệt, duy nhất có một bộ xương người được xác định là một người phụ nữ, có đồ tuỳ táng kèm theo, nhưng niên đại của tuỳ táng này lại muộn hơn, được chôn khi Đàn Xã Tắc đã không còn được dùng để tế tự… Rõ ràng, đây là Đàn Xã Tắc, là chốn linh thiêng của dân tộc một thời.

Đàn Xã Tắc và làng Xã Đàn quan hệ như thế nào?

Theo cuốn sách "Hà Nội, nửa đầu thế kỷ XX" của tác giả Nguyễn Văn Uẩn thì làng Xã Đàn mang tên gọi này là do chỗ này ngày xưa có Đàn Xã Tắc dựng từ đời Lý Thái Tông (tháng 5/1048). Địa điểm Đàn Xã Tắc xưa là một khu đất vuông cao, cạnh có hai cây gạo lớn ở phía Bắc làng, gần đê Đại La. Nền Xã Tắc đã bị phá hoại từ năm 1930, dân làng làm vườn che kín cả chỗ này.

Còn theo sử sách ghi lại thì đời Lê có một phường gọi là phường Xã Đàn, tức một trong 36 phường hợp thành kinh đô Thăng Long. Chứng cứ là trong chùa Xã Đàn hiện còn tấm bia năm 1699 cho biết chùa lập trên đất phường Xã Đàn. Lại có ý kiến khác cho rằng, tên gọi Xã Đàn ngày nay chính là cách gọi của Đàn Xã Tắc mà ra.

Niên đại của Đàn Xã Tắc Việt Nam cao hơn nhiều nước

Theo TS. Nguyễn Hồng Kiên, có ý kiến cho rằng, việc người Việt lập Đàn Xã Tắc để thờ thần đất, thần mùa màng là học theo cách của người Trung Quốc là không đúng. Vì theo tiếng Việt cổ, "tắc" là tên một loại lúa thân cao hơn 1 trượng, chín sớm nhất trong các loại lúa (vì thế "tắc" còn để chỉ chức quan trông coi phụ trách mùa màng, nông nghiệp), nên "Đàn Xã Tắc" là thờ thần lúa, thần đất là hợp lý; trong khi đó theo tiếng Hán thì "tắc" là kê. Người Trung Quốc coi đại mạch, tiểu mạch và kê là các loại ngũ cốc quan trọng và mỗi thời họ quan niệm về ngũ cốc rất khác nhau.

TS. Kiên còn cho biết, Đàn Xã Tắc ở Trung Quốc có niên đại từ thế kỷ XV, trẻ hơn nhiều so với Đàn Xã Tắc của Việt Nam (từ giữa thế kỷ XI). Đàn Xã Tắc là nơi tâm linh của mỗi dân tộc, không ai học ai.

(Theo CAND)

Video nổi bật

Thót tim đi xe đạp trên vách núi thẳng đứng
00:00 / --:--

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Tứ kết Champions League: Cuộc chiến của 2 trường phái

Tấn công và phòng ngự là 2 trường phái đã có cuộc chiến rất căng thẳng trong nhiều mùa giải vừa qua. Và năm nay, cuộc đấu ấy lại có cơ hội nảy sinh ngay ở vòng tứ kết…

Lễ chùa đầu năm ở 'xứ sở sương mù'

Với đông đảo cộng đồng kiều bào sinh sống, làm ăn ở Vương quốc Anh, Chùa Linh Sơn ở thủ đô London từ lâu đã trở thành một địa chỉ tín ngưỡng thân thuộc để bà con tìm thấy sự bình an trong tâm khảm và hồn khí quê hương. Mỗi dịp Tết đến Xuân về, ngôi chùa này lại thêm tấp nập chào đón những người con dù ở xa Tổ quốc vẫn giữ phong tục đi lễ chùa đầu xuân.

Lộ 'gia tài kếch xù' ở tuổi 21 của Sơn Tùng

Thành công từ rất sớm với hàng loạt các bài hit, Sơn Tùng nhanh chóng trở thành một trong những ngôi sao được săn đón nhất nhì của showbiz Việt. Và không cần đoán cũng có thể biết được gia tài của anh chàng "kếch xù" đến mức nào.

Lộ TL mật về cơ chế GQ tranh chấp trong TPP

Một điều khoản giải quyết tranh chấp bí mật mà Mỹ thống nhất với các nước tham gia đàm phán Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) vừa bị tiết lộ, khiến nhiều tổ chức phi lợi nhuận quan ngại việc này thể hiện sự thiên vị đối với các tập đoàn lớn so với chính phủ các nước.

65% phụ nữ thích ngủ hơn “yêu”

Giữa một giấc ngủ thật sâu, thật êm ái và một đêm ân ái nồng nhiệt, bạn chọn cái nào? Nếu trong đầu bạn ngay lập tức nghĩ đến một giấc ngủ, cũng đừng quá lo lắng vì bạn không phải người phụ nữ duy nhất có lựa chọn này.

Nhận xét tin Di tích Đàn Xã Tắc: Nơi kết tụ tâm linh văn hóa Việt

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Di tích Đàn Xã Tắc: Nơi kết tụ tâm linh văn hóa Việt bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Di tich Dan Xa Tac Noi ket tu tam linh van hoa Viet ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Di tích Đàn Xã Tắc: Nơi kết tụ tâm linh văn hóa Việt ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Social Forum Guidelines Relic: connecting the spiritual Vietnamese culture
Forum Social Code, Nam Giao, Social Forum, Dr. Nguyen Van Nhat, Hanoi, Thang Long, Vietnam Institute of History, Archaeology relics, spiritual, excavation, history, there is another, important, year

By Dr. Nguyen Van Nhat, Director of Institute of history of Vietnam, Xa Tac Forum is a platform to make heaven and earth, with a location and significance in the history of ethnic Vietnamese as well as spiritual. Along with Nam Giao, Social Forum Code is one of two important international forum ...

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su trong ngay May bay roi o Binh Thuan
    Thời sự trong ngày: Máy bay rơi ở Bình Thuận

    Thứ trưởng Bộ Tài nguyên lên tiếng vụ Đồng Nai lấp sông; Sập giàn giáo ở Formosa: Kết thúc cứu nạn, 13 người chết; Máy bay rơi và gãy đôi ở Bình Thuận;Thực hư ca phẫu thuật toàn đỉa tại BV Bạch Mai; Thanh niên làm 'chuyện người lớn' với 2 nữ sinh lớp 8...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 26/3.

  • Thoi su 24h243 Chat mot cay xa cu chi gan 36 trieu
    Thời sự 24h(24/3): Chặt một cây xà cừ,chi gần 36 triệu

    Bộ Chính trị bổ nhiệm 3 Phó Ban Kinh tế TƯ; Sắp tinh giản biên chế 6 năm, không 'đánh trống bỏ dùi'; Năm 2016 sẽ chạy thử tuyến đường sắt trên cao Hà Nội; Diễm My 9x hoảng loạn vì bị cướp trong xe ô tô; Chặt một cây xà cừ, Hà Nội chi gần 36 triệu; Mê phim sex, ‘yêu râu xanh’ làm hại bé gái...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 23/3.

  • Thoi su tuan qua Dinh chi can bo vu chat cay xanh
    Thời sự tuần qua: Đình chỉ cán bộ vụ chặt cây xanh

    Lại lùi luật Biểu tình sang 2016; Vụ chặt cây: Đình chỉ hàng loạt cán bộ Sở Xây dựng; Học sinh Trà Vinh đánh bạn: Đình chỉ cả hiệu trưởng, hiệu phó; Công bố 10 gương mặt trẻ tiêu biểu 2014; Vớ được clip sex trong máy tính cũ, đòi chuộc 5 tỷ; Bắt tạm giam hoa hậu người Việt tại Nga...là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Thoi su 24h213 Ha Noi trong nham cay vang tam
    Thời sự 24h(21/3): Hà Nội trồng nhầm cây vàng tâm?

    Vụ bất thường dự án triệu đô: Công an vào cuộc; Hàng cây mới vừa được thay thế trên phố Hà Nội; Đại gia bị hoa hậu lừa 16 tỷ đồng là ai?; Thủy quái Mekong trong nồi lẩu trăm triệu đại gia Sài Gòn; Vũ Hoàng Điệp: Kinh tởm với mối tình đầu dài 2 năm!; Bất ngờ gục chết khi CSGT kiểm tra giấy tờ...là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 21/3.

  • Thoi su 24h203 Bat tam giam mot hoa hau
    Thời sự 24h(20/3): Bắt tạm giam một hoa hậu

    Chi tiết dự kiến lịch thi THPT quốc gia; Chủ tịch HN: Không có chuyện “kiếm chác” từ việc chặt 6.700 cây; Gần 150 xe tiền tỷ của đại gia Dũng "mặt sắt" phủ bụi; Bầu Hiển đề nghị mua sân bay Phú Quốc...

  • Hang loat nu sinh hoc sinh mat tich bi an
    Hàng loạt nữ sinh, học sinh mất tích bí ẩn

    Chỉ trong vòng 10 ngày đã có 3 nữ sinh viên (SV) mất tích, trong đó một nữ sinhđã tử vong. Chiều 26/3, Ths Trịnh Hữu Chung, Trưởng phòng Công tác học sinh sinh viên (HSSV) Trường ĐH quốc tế Hồng Bàng cho biết: Riêng SV Ng. Tr...

  • Sap gian giao o Formosa
    Sập giàn giáo ở Formosa

    Vào lúc 10h ngày 27/3/2015, tại hội trường Tỉnh uỷ Hà Tĩnh diễn ra cuộc họp báo về vụ sập giàn giáo ở Hà Tĩnh gây thương vong hàng chục người tại công trường Formosa.

  • Viet Nam tieu thu gan 70 tan vang
    Việt Nam tiêu thụ gần 70 tấn vàng?

    Chúng ta phải hiểu rằng việc nhập vàng vào Việt Nam không phải chỉ để tăng dự trữ tiền tệ mà còn có nhiều mục đích khác nữa.

  • Coi do Thao bo luon nhan cach
    Cởi đồ - Tháo bỏ luôn nhân cách

    Chỉ trong vòng 4 ngày (12/3 - 15/3) dân mạng được một phen "choáng váng" khi chứng kiến 2 màn "tự nguyện" cởi đồ giữa chốn đông người của 2 cô gái trẻ.

  • Ha noi chat ha 6700 cay xanh
    Hà nội chặt hạ 6.700 cây xanh

    Chứng kiến những hàng cây bị đốn hạ nhóm Trắng đã chế lại lời ca khúc Một “rừng” người – một đời cây gây xúc động. ------------ Xem thêm: Hà nội chặt hạ 6.700 cây xanh, http://vietbao.vn/tp/Ha-noi-chat-ha-6700-cay-xanh/8770793/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 223 283
    Sự kiện quốc tế nổi bật (22/3 - 28/3)

    Israel do thám các cuộc hội đàm chương trình hạt nhân Iran; Người cha sáng lập nước Singapore, ông Lý Quang Diệu qua đời ở tuổi 91; Tai nạn máy bay Airbus 320 mang số hiệu 4U9525 rơi ở Pháp khiến 150 người bỏ mạng... là những tin chính trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Sự kiện quốc tế nổi bật (22/3 - 28/3), http://vietbao.vn/The-gioi/Su-kien-quoc-te-noi-bat-223-283/2147548631/433/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh Showbiz tuan 2203 2803
    Toàn cảnh Showbiz tuần (22/03 – 28/03)

    Vũ Ngọc Đãng làm phim 18 tỷ của Ngọc Trinh, Tin đồn Phương Nga vướng vòng lao lý vì...'ngải quật', Bằng Kiều bị chỉ trích vì ‘rũ bỏ’ 13 năm công sức của vợ cũ, Nhiều bằng chứng cho thấy Khánh Thi - Phan Hiển yêu nhau, Đám cưới Bebe Phạm và Dustin Nguyễn, Lee Min Ho và Suzy (MissA) đang hẹn hò, Zayn Malik chính thức rời One Direction sau 5 năm gắn bó, Miley Cyrus và bạn trai tình cảm, bác bỏ tin đồn chia tay, Angelina Jolie truyền can đảm cho phụ nữ ung thư, ... là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Toàn cảnh Showbiz tuần (22/03 – 28/03), http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Toan-canh-Showbiz-tuan-2203-2803/2147548589/49/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Luot nhanh nhieu tin suc khoe quan trong tuan qua 23293
    Lướt nhanh nhiều tin sức khỏe quan trọng tuần qua (23-29/3)

    Vụ việc "Bác sĩ từ chối mổ vì biết bệnh nhân là người viết báo" thu hút sự chú ý của dư luận, công tác y tế cứu nạn nhanh chóng cho sự cố sập giàn giáo ở Vũng Áng, nhiều cảnh báo các bệnh mùa hè bắt đầu "vào mùa", thêm những lời khuyên bổ ích bảo vệ sức khỏe lúc giao mùa... là những thông tin sức khỏe quan trọng tuần qua. ------------ Xem thêm: Lướt nhanh nhiều tin sức khỏe quan trọng tuần qua (23-29/3), http://vietbao.vn/Suc-khoe/Luot-nhanh-nhieu-tin-suc-khoe-quan-trong-tuan-qua-23293/2147548577/248/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2203 2803
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (22/03 - 28/03)

    Hàng loạt nữ sinh, học sinh mất tích bí ẩn; “Mượn danh” lãnh đạo cấp cao để lừa đảo; Đằng sau câu chuyện Hoa hậu Trương Hồ Phương Nga bị bắt; Trùm ma túy thời Youtube; Tử tù Hồ Duy Hải: Có đủ 4 căn cứ để kháng nghị; Lời xin lỗi muộn của nhóm côn đồ tại phiên tòa;......là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (22/03 - 28/03), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2203-2803/2147548553/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Nghin le chuyen tuan qua 2203 2803
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (22/03 - 28/03)

    Toàn cảnh sập giàn giáo công trường Formosa - Hà Tĩnh; Trực thăng rơi ở đảo Phú Quý- Bình Thuận; Toàn văn 21 câu trả lời vụ chặt hạ cây xanh của Hà Nội; Bác sĩ từ chối mổ cho người viết báo; Học sinh bắt buộc đội mũ bảo hiểm khi đi xe đạp điện... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (22/03 - 28/03), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-2203-2803/2147548574/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn