Thứ tư, 31 Tháng một 2007, 16:10 GMT+7

Di tích Đàn Xã Tắc: Nơi kết tụ tâm linh văn hóa Việt

Di tich Dan Xa Tac Noi ket tu tam linh van hoa Viet
Đồ gốm khai quật tại khu di chỉ Đàn Xã Tắc.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Nhật, Viện trưởng Viện Sử học Việt Nam, Đàn Xã Tắc là đàn để tế trời đất, có một vị trí và ý nghĩa lớn trong lịch sử dân tộc cũng như tâm linh người Việt. Cùng với Đàn Nam Giao, Đàn Xã Tắc là một trong 2 đàn tế quan trọng của quốc gia quân chủ Việt Nam thời trung đại.

Một trong những người rất phấn khởi trước sự kiện Thủ tướng thăm di tích Đàn Xã Tắc là PGS.TS Nguyễn Văn Nhật - Viện trưởng Viện Sử học Việt Nam . Tiếp chúng tôi ngày 30/1, Viện trưởng Nguyễn Văn Nhật khẳng định rằng, Đàn Xã Tắc là đàn để tế trời đất, có một vị trí và ý nghĩa lớn trong lịch sử dân tộc cũng như tâm linh người Việt.

Tế trời đất xin "hòa cốc phong đăng"

Các cuốn "Việt sử lược", "Đại Việt sử ký toàn thư - bản kỷ", quyển II và "Khâm định Việt sử thông giám cương mục chính biên", quyển III đều chép việc vua Lý Thái Tông: "Mậu Tý (Thiên Cảm Thánh Vũ) năm thứ 5 (1048) mùa thu, tháng 9… lập Đàn Xã Tắc ở ngoài cửa Trường Quảng, bốn mùa cầu đảo cho mùa màng".

Các dịch giả bộ chính sử thời Nguyễn cũng chú thích: "Xã là Đất, hay nền tế thần Đất; Tắc là thần Ngũ cốc hay nền tế thần Ngũ cốc. Xưa người ta thường gọi quốc gia là Xã Tắc. Cho nên, Xã Tắc, ngoài việc dùng để thờ cúng, còn có tác dụng tượng trưng cho một nước". Cũng vì ý nghĩa này mà khi có những biến động hay chiến tranh thì Đàn Xã Tắc luôn là mục tiêu phá hủy đầu tiên.

Với những dấu tích mà Viện Khảo cổ học khai quật thăm dò đủ để khẳng định, điểm khai quật hôm nay chính là khu vực Đàn Xã Tắc thuộc kinh thành Thăng Long, có niên đại kéo dài từ thế kỷ XI đến thế kỷ XVIII, dù chưa thể xác định đâu là trung tâm của Đàn Xã Tắc xưa cũng như diện tích và hướng chính của di tích này.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Nhật, cùng với Đàn Nam Giao, Đàn Xã Tắc là một trong 2 đàn tế quan trọng của quốc gia quân chủ Việt Nam thời trung đại. Các buổi tế lễ ở Đàn Xã Tắc và Đàn Nam Giao đều thuộc nghi lễ cấp quốc gia.

Về nhiều phương diện, Đàn Xã Tắc có ý nghĩa to lớn với quốc gia, với dân tộc hơn Đàn Nam Giao, bởi Đàn Nam Giao chỉ là nơi cầu thịnh trị cho một vương triều. Nhà Lý đã lập Đàn Xã Tắc chỉ sau chưa đầy 40 năm định đô tại Thăng Long, còn 106 năm sau, Đàn Nam Giao mới được lập.

Điều này đã cho thấy tầm quan trọng của kiến trúc tâm linh này với quốc gia Đại Việt. Đàn Xã Tắc đã được sử dụng ở Thăng Long suốt từ khi xây dựng cho tới khi nhà Nguyễn chuyển kinh đô vào Huế. Cho đến nay, đàn tế là loại hình kiến trúc đặc biệt, không nhiều ở Việt Nam .

TS Nguyễn Đức Nhuệ, Viện Sử học Việt Nam, người đã tham gia từ cuộc khảo sát đầu tiên về di tích, cho biết: Đàn Xã Tắc là tín ngưỡng quan trọng bậc nhất của quốc gia, do chính Vua đứng ra tế lễ hàng năm vào mùa xuân để nhờ trời "hòa cốc phong đăng", sau khi đã chay tịnh ở trai phòng ít nhất 3 ngày. Điều này chứng tỏ sự quan tâm đặc biệt của chế độ phong kiến với sản xuất nông nghiệp "trọng nông vi bản".

Di vật mới khai quật nói lên điều gì?

Các phóng viên gặp lại TS. Nguyễn Hồng Kiên, Phòng Khảo cổ học lịch sử (Viện Khảo cổ học), người được giao chủ trì khai quật Đàn Xã Tắc khi anh đang vùi đầu trong lán dựng tạm và hôm nay là ngày thứ 90, anh "ăn đất ngủ hầm" tại nơi khai quật di tích văn hoá cực kỳ quan trọng này.

Anh cho biết, trong lịch sử các nước, cư dân nông nghiệp trên toàn thế giới đều thờ hai vị thần Đất (Xã) và thần Ngũ cốc (Tắc). Theo TS. Nguyễn Hồng Kiên, trong “Đại Việt Sử ký toàn thư” có ghi lại rằng, Đàn Xã Tắc từng bị thiên tai. Đó là vào năm 1284, đất Xã Đàn nứt ra, dài 7 thước, rộng 4 tấc, sâu không thể lường (có thể là dấu vết của trận động đất).

Còn theo “Đại Việt Thông Sử” thì vào một đêm năm 1581 có một trận mưa bão rất dữ, ở kinh đô càng mạnh hơn, cung điện trong triều đến Giao đàn, Thái Miếu và Đàn Xã Tắc đều bị đổ nát. TS. Kiên cho hay, khi khai quật "sân lễ nghi", anh và các cộng sự cũng phát hiện thấy phía dưới có lớp đất đen, có than và có chỗ bị hõm xuống cho thấy đây là những dấu vết của sự phá huỷ.

Ảnh minh họa

PGS.TS Nguyễn Văn Nhật.

Có một điều thật ý nghĩa và thú vị là khi khai quật Đàn Xã Tắc, không chỉ phát hiện dấu tích về đàn mà địa điểm khảo cổ này còn lưu giữ nhiều di tích, di vật quý hiếm của lịch sử Hà Nội và Việt Nam. Đó là tầng văn hoá Phùng Nguyên (cách đây 3.500 năm), ngay dưới tầng Bắc thuộc, đất ở đây nhiều sét hơn, tuy nhiên đôi chỗ tầng Phùng Nguyên đã bị tầng Bắc thuộc phá vỡ. Ngoài ra là hàng nghìn di vật như rìu đá, vòng đá, gạch, ngói và đồ gốm (tiếc là đồ gốm đa phần bị vỡ vụn, có hoa văn thừng hoặc hoa văn khắc vạch, xương gốm có gốm thô và gốm mịn…).

Cho đến nay, lịch sử Thủ đô Hà Nội thời tiền sử và sơ sử vẫn còn rất nhiều khoảng trống, khảo cổ học mới chỉ có những phát hiện lẻ tẻ. Vì vậy, việc phát hiện tầng văn hóa Phùng Nguyên nằm trong di tích Đàn Xã Tắc mang một ý nghĩa lịch sử đặc biệt, vì đây là di chỉ thời đại đồ đồng đầu tiên được phát hiện ở nội thành Hà Nội. Trước phát hiện này, ở khu vực Thủ đô chỉ có hai di chỉ Triều Khúc và Văn Điển.

Trước câu hỏi vì sao một nơi linh thiêng, uy nghiêm như thế lại phát hiện có xương người khi khai quật? Đây thật sự là Đàn Xã Tắc? TS. Nguyễn Hồng Kiên giải thích, đúng là có phát hiện xương người ở Đàn Xã Tắc nhưng di cốt người xuất lộ rải rác ở nhiều chỗ, không hề có huyệt mộ, không có đầy đủ bộ phận, không có dấu vết gỗ quan tài. Điều đó cho thấy, các di cốt người không được chôn cất. Nói cách khác, đây không phải là các ngôi mộ. Đặc biệt, duy nhất có một bộ xương người được xác định là một người phụ nữ, có đồ tuỳ táng kèm theo, nhưng niên đại của tuỳ táng này lại muộn hơn, được chôn khi Đàn Xã Tắc đã không còn được dùng để tế tự… Rõ ràng, đây là Đàn Xã Tắc, là chốn linh thiêng của dân tộc một thời.

Đàn Xã Tắc và làng Xã Đàn quan hệ như thế nào?

Theo cuốn sách "Hà Nội, nửa đầu thế kỷ XX" của tác giả Nguyễn Văn Uẩn thì làng Xã Đàn mang tên gọi này là do chỗ này ngày xưa có Đàn Xã Tắc dựng từ đời Lý Thái Tông (tháng 5/1048). Địa điểm Đàn Xã Tắc xưa là một khu đất vuông cao, cạnh có hai cây gạo lớn ở phía Bắc làng, gần đê Đại La. Nền Xã Tắc đã bị phá hoại từ năm 1930, dân làng làm vườn che kín cả chỗ này.

Còn theo sử sách ghi lại thì đời Lê có một phường gọi là phường Xã Đàn, tức một trong 36 phường hợp thành kinh đô Thăng Long. Chứng cứ là trong chùa Xã Đàn hiện còn tấm bia năm 1699 cho biết chùa lập trên đất phường Xã Đàn. Lại có ý kiến khác cho rằng, tên gọi Xã Đàn ngày nay chính là cách gọi của Đàn Xã Tắc mà ra.

Niên đại của Đàn Xã Tắc Việt Nam cao hơn nhiều nước

Theo TS. Nguyễn Hồng Kiên, có ý kiến cho rằng, việc người Việt lập Đàn Xã Tắc để thờ thần đất, thần mùa màng là học theo cách của người Trung Quốc là không đúng. Vì theo tiếng Việt cổ, "tắc" là tên một loại lúa thân cao hơn 1 trượng, chín sớm nhất trong các loại lúa (vì thế "tắc" còn để chỉ chức quan trông coi phụ trách mùa màng, nông nghiệp), nên "Đàn Xã Tắc" là thờ thần lúa, thần đất là hợp lý; trong khi đó theo tiếng Hán thì "tắc" là kê. Người Trung Quốc coi đại mạch, tiểu mạch và kê là các loại ngũ cốc quan trọng và mỗi thời họ quan niệm về ngũ cốc rất khác nhau.

TS. Kiên còn cho biết, Đàn Xã Tắc ở Trung Quốc có niên đại từ thế kỷ XV, trẻ hơn nhiều so với Đàn Xã Tắc của Việt Nam (từ giữa thế kỷ XI). Đàn Xã Tắc là nơi tâm linh của mỗi dân tộc, không ai học ai.

(Theo CAND)

Nhận xét tin Di tích Đàn Xã Tắc: Nơi kết tụ tâm linh văn hóa Việt

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Di tích Đàn Xã Tắc: Nơi kết tụ tâm linh văn hóa Việt bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Di tich Dan Xa Tac Noi ket tu tam linh van hoa Viet ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Di tích Đàn Xã Tắc: Nơi kết tụ tâm linh văn hóa Việt ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Social Forum Guidelines Relic: connecting the spiritual Vietnamese culture
Forum Social Code, Nam Giao, Social Forum, Dr. Nguyen Van Nhat, Hanoi, Thang Long, Vietnam Institute of History, Archaeology relics, spiritual, excavation, history, there is another, important, year

By Dr. Nguyen Van Nhat, Director of Institute of history of Vietnam, Xa Tac Forum is a platform to make heaven and earth, with a location and significance in the history of ethnic Vietnamese as well as spiritual. Along with Nam Giao, Social Forum Code is one of two important international forum ...

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM




  • Su kien quoc te noi bat 248 den 308
    Sự kiện quốc tế nổi bật (24-8 đến 30-8)

    Israel – Palestine đạt được thỏa thuận ngừng bắn dài hạn, Mỹ hợp tác với Syria để chống phiến quân tự xưng là Nhà nước Hồi giáo (IS), cuộc gặp giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Ukcraine Petro Poroshenko không có tiến triển nào đáng kể... là những tin đáng chú ý trong tuần qua.

  • Nghin le chuyen tuan qua 2408 3008
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (24/08 - 30/08)

    4.000 tỷ đồng "số hóa" SGK: Nghi vấn trục lợi từ máy tính bảng; Sư tử TQ canh di tích: Tha hóa về biểu trưng văn hóa! ; Phó phòng Bộ Công Thương nhận tiền "lót tay" công khai.... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua (24/08 - 30/08)

  • Toan canh Showbiz tuan 2408 3008
    Toàn cảnh Showbiz tuần (24/08 – 30/08)

    Siêu mẫu Thanh Hằng bị tố vô cảm sau khi gây tai nạn, Hương Tràm lộ nội y phản cảm, Khánh Ly công bố thủ bút tác quyền của Trịnh Công Sơn, An Nguy bất ngờ viết tâm thư gửi Toàn Shinoda, Những hình ảnh ấn tượng tại lễ trao giải MTV Music Video Awards 2014, Mỹ nam xứ Hàn Kim Hyun Joong hành hung bạn gái, Brad Pitt và Angeline Jolie đã bí mật làm đám cưới ở Pháp,...là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2408 3008
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua ( 24/08 - 30/08)

    Hàng loạt thanh niên tự hại đời vì “yêu” trẻ con; Vụ án Cát Tường – chuyện bây giờ mới kể; Những tình huống bi hài “khó đỡ” tại chốt 141; Chuyện chưa kể về cuộc vây bắt ông trùm Minh “Sâm” và đồng bọn; Những thói quen kỳ lạ của hung thủ tố cáo tội ác; .......là những tin đáng chú ý trong tuần.

  • Tong hop Doi song tuan qua 258 318
    Tổng hợp Đời sống tuần qua (25/8 - 31/8)

    Không khí của mùa Trung thu đã lan tỏa đến khắp mọi nơi, nhiều bài viết hay về Trung thu, những cách làm bánh trung thu hữu ích. Rất nhiều những câu chuyện gia đình ý nghĩa, và những câu chuyện cảm động có thật trong cuộc sống; Bố mẹ chôn sống, đánh đập con là tin nuôi dạy con gây chấn động; Tin thực phẩm bẩn, và nhiều câu chuyện đáng suy ngẫm khác...