Di tích Đàn Xã Tắc: Nơi kết tụ tâm linh văn hóa Việt

Di tich Dan Xa Tac Noi ket tu tam linh van hoa Viet
Đồ gốm khai quật tại khu di chỉ Đàn Xã Tắc.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Nhật, Viện trưởng Viện Sử học Việt Nam, Đàn Xã Tắc là đàn để tế trời đất, có một vị trí và ý nghĩa lớn trong lịch sử dân tộc cũng như tâm linh người Việt. Cùng với Đàn Nam Giao, Đàn Xã Tắc là một trong 2 đàn tế quan trọng của quốc gia quân chủ Việt Nam thời trung đại.

Một trong những người rất phấn khởi trước sự kiện Thủ tướng thăm di tích Đàn Xã Tắc là PGS.TS Nguyễn Văn Nhật - Viện trưởng Viện Sử học Việt Nam . Tiếp chúng tôi ngày 30/1, Viện trưởng Nguyễn Văn Nhật khẳng định rằng, Đàn Xã Tắc là đàn để tế trời đất, có một vị trí và ý nghĩa lớn trong lịch sử dân tộc cũng như tâm linh người Việt.

Tế trời đất xin "hòa cốc phong đăng"

Các cuốn "Việt sử lược", "Đại Việt sử ký toàn thư - bản kỷ", quyển II và "Khâm định Việt sử thông giám cương mục chính biên", quyển III đều chép việc vua Lý Thái Tông: "Mậu Tý (Thiên Cảm Thánh Vũ) năm thứ 5 (1048) mùa thu, tháng 9… lập Đàn Xã Tắc ở ngoài cửa Trường Quảng, bốn mùa cầu đảo cho mùa màng".

Các dịch giả bộ chính sử thời Nguyễn cũng chú thích: "Xã là Đất, hay nền tế thần Đất; Tắc là thần Ngũ cốc hay nền tế thần Ngũ cốc. Xưa người ta thường gọi quốc gia là Xã Tắc. Cho nên, Xã Tắc, ngoài việc dùng để thờ cúng, còn có tác dụng tượng trưng cho một nước". Cũng vì ý nghĩa này mà khi có những biến động hay chiến tranh thì Đàn Xã Tắc luôn là mục tiêu phá hủy đầu tiên.

Với những dấu tích mà Viện Khảo cổ học khai quật thăm dò đủ để khẳng định, điểm khai quật hôm nay chính là khu vực Đàn Xã Tắc thuộc kinh thành Thăng Long, có niên đại kéo dài từ thế kỷ XI đến thế kỷ XVIII, dù chưa thể xác định đâu là trung tâm của Đàn Xã Tắc xưa cũng như diện tích và hướng chính của di tích này.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Nhật, cùng với Đàn Nam Giao, Đàn Xã Tắc là một trong 2 đàn tế quan trọng của quốc gia quân chủ Việt Nam thời trung đại. Các buổi tế lễ ở Đàn Xã Tắc và Đàn Nam Giao đều thuộc nghi lễ cấp quốc gia.

Về nhiều phương diện, Đàn Xã Tắc có ý nghĩa to lớn với quốc gia, với dân tộc hơn Đàn Nam Giao, bởi Đàn Nam Giao chỉ là nơi cầu thịnh trị cho một vương triều. Nhà Lý đã lập Đàn Xã Tắc chỉ sau chưa đầy 40 năm định đô tại Thăng Long, còn 106 năm sau, Đàn Nam Giao mới được lập.

Điều này đã cho thấy tầm quan trọng của kiến trúc tâm linh này với quốc gia Đại Việt. Đàn Xã Tắc đã được sử dụng ở Thăng Long suốt từ khi xây dựng cho tới khi nhà Nguyễn chuyển kinh đô vào Huế. Cho đến nay, đàn tế là loại hình kiến trúc đặc biệt, không nhiều ở Việt Nam .

TS Nguyễn Đức Nhuệ, Viện Sử học Việt Nam, người đã tham gia từ cuộc khảo sát đầu tiên về di tích, cho biết: Đàn Xã Tắc là tín ngưỡng quan trọng bậc nhất của quốc gia, do chính Vua đứng ra tế lễ hàng năm vào mùa xuân để nhờ trời "hòa cốc phong đăng", sau khi đã chay tịnh ở trai phòng ít nhất 3 ngày. Điều này chứng tỏ sự quan tâm đặc biệt của chế độ phong kiến với sản xuất nông nghiệp "trọng nông vi bản".

Di vật mới khai quật nói lên điều gì?

Các phóng viên gặp lại TS. Nguyễn Hồng Kiên, Phòng Khảo cổ học lịch sử (Viện Khảo cổ học), người được giao chủ trì khai quật Đàn Xã Tắc khi anh đang vùi đầu trong lán dựng tạm và hôm nay là ngày thứ 90, anh "ăn đất ngủ hầm" tại nơi khai quật di tích văn hoá cực kỳ quan trọng này.

Anh cho biết, trong lịch sử các nước, cư dân nông nghiệp trên toàn thế giới đều thờ hai vị thần Đất (Xã) và thần Ngũ cốc (Tắc). Theo TS. Nguyễn Hồng Kiên, trong “Đại Việt Sử ký toàn thư” có ghi lại rằng, Đàn Xã Tắc từng bị thiên tai. Đó là vào năm 1284, đất Xã Đàn nứt ra, dài 7 thước, rộng 4 tấc, sâu không thể lường (có thể là dấu vết của trận động đất).

Còn theo “Đại Việt Thông Sử” thì vào một đêm năm 1581 có một trận mưa bão rất dữ, ở kinh đô càng mạnh hơn, cung điện trong triều đến Giao đàn, Thái Miếu và Đàn Xã Tắc đều bị đổ nát. TS. Kiên cho hay, khi khai quật "sân lễ nghi", anh và các cộng sự cũng phát hiện thấy phía dưới có lớp đất đen, có than và có chỗ bị hõm xuống cho thấy đây là những dấu vết của sự phá huỷ.

Ảnh minh họa

PGS.TS Nguyễn Văn Nhật.

Có một điều thật ý nghĩa và thú vị là khi khai quật Đàn Xã Tắc, không chỉ phát hiện dấu tích về đàn mà địa điểm khảo cổ này còn lưu giữ nhiều di tích, di vật quý hiếm của lịch sử Hà Nội và Việt Nam. Đó là tầng văn hoá Phùng Nguyên (cách đây 3.500 năm), ngay dưới tầng Bắc thuộc, đất ở đây nhiều sét hơn, tuy nhiên đôi chỗ tầng Phùng Nguyên đã bị tầng Bắc thuộc phá vỡ. Ngoài ra là hàng nghìn di vật như rìu đá, vòng đá, gạch, ngói và đồ gốm (tiếc là đồ gốm đa phần bị vỡ vụn, có hoa văn thừng hoặc hoa văn khắc vạch, xương gốm có gốm thô và gốm mịn…).

Cho đến nay, lịch sử Thủ đô Hà Nội thời tiền sử và sơ sử vẫn còn rất nhiều khoảng trống, khảo cổ học mới chỉ có những phát hiện lẻ tẻ. Vì vậy, việc phát hiện tầng văn hóa Phùng Nguyên nằm trong di tích Đàn Xã Tắc mang một ý nghĩa lịch sử đặc biệt, vì đây là di chỉ thời đại đồ đồng đầu tiên được phát hiện ở nội thành Hà Nội. Trước phát hiện này, ở khu vực Thủ đô chỉ có hai di chỉ Triều Khúc và Văn Điển.

Trước câu hỏi vì sao một nơi linh thiêng, uy nghiêm như thế lại phát hiện có xương người khi khai quật? Đây thật sự là Đàn Xã Tắc? TS. Nguyễn Hồng Kiên giải thích, đúng là có phát hiện xương người ở Đàn Xã Tắc nhưng di cốt người xuất lộ rải rác ở nhiều chỗ, không hề có huyệt mộ, không có đầy đủ bộ phận, không có dấu vết gỗ quan tài. Điều đó cho thấy, các di cốt người không được chôn cất. Nói cách khác, đây không phải là các ngôi mộ. Đặc biệt, duy nhất có một bộ xương người được xác định là một người phụ nữ, có đồ tuỳ táng kèm theo, nhưng niên đại của tuỳ táng này lại muộn hơn, được chôn khi Đàn Xã Tắc đã không còn được dùng để tế tự… Rõ ràng, đây là Đàn Xã Tắc, là chốn linh thiêng của dân tộc một thời.

Đàn Xã Tắc và làng Xã Đàn quan hệ như thế nào?

Theo cuốn sách "Hà Nội, nửa đầu thế kỷ XX" của tác giả Nguyễn Văn Uẩn thì làng Xã Đàn mang tên gọi này là do chỗ này ngày xưa có Đàn Xã Tắc dựng từ đời Lý Thái Tông (tháng 5/1048). Địa điểm Đàn Xã Tắc xưa là một khu đất vuông cao, cạnh có hai cây gạo lớn ở phía Bắc làng, gần đê Đại La. Nền Xã Tắc đã bị phá hoại từ năm 1930, dân làng làm vườn che kín cả chỗ này.

Còn theo sử sách ghi lại thì đời Lê có một phường gọi là phường Xã Đàn, tức một trong 36 phường hợp thành kinh đô Thăng Long. Chứng cứ là trong chùa Xã Đàn hiện còn tấm bia năm 1699 cho biết chùa lập trên đất phường Xã Đàn. Lại có ý kiến khác cho rằng, tên gọi Xã Đàn ngày nay chính là cách gọi của Đàn Xã Tắc mà ra.

Niên đại của Đàn Xã Tắc Việt Nam cao hơn nhiều nước

Theo TS. Nguyễn Hồng Kiên, có ý kiến cho rằng, việc người Việt lập Đàn Xã Tắc để thờ thần đất, thần mùa màng là học theo cách của người Trung Quốc là không đúng. Vì theo tiếng Việt cổ, "tắc" là tên một loại lúa thân cao hơn 1 trượng, chín sớm nhất trong các loại lúa (vì thế "tắc" còn để chỉ chức quan trông coi phụ trách mùa màng, nông nghiệp), nên "Đàn Xã Tắc" là thờ thần lúa, thần đất là hợp lý; trong khi đó theo tiếng Hán thì "tắc" là kê. Người Trung Quốc coi đại mạch, tiểu mạch và kê là các loại ngũ cốc quan trọng và mỗi thời họ quan niệm về ngũ cốc rất khác nhau.

TS. Kiên còn cho biết, Đàn Xã Tắc ở Trung Quốc có niên đại từ thế kỷ XV, trẻ hơn nhiều so với Đàn Xã Tắc của Việt Nam (từ giữa thế kỷ XI). Đàn Xã Tắc là nơi tâm linh của mỗi dân tộc, không ai học ai.

(Theo CAND)

Video được xem nhiều nhất

Độc đáo lễ rước thần lúa của người Chơro
00:00 / --:--

Video nổi bật

TIN Văn Hóa NỔI BẬT

Tác hại của facebook và mối nguy của tâm lý đám đông

Có mỗi một vụ việc của 2 cô gái mâu thuẫn mà lôi kéo được hàng nghìn người tham gia, đây thực sự là một lời cảnh báo về tác hại của facebook, về sự nguy hiểm của tâm lý đám đông, độc giả Quỳnh Trần chia sẻ.

Kinh tế Hy Lạp tăng trưởng cao hơn ước tính trong quý 2/2015

Cơ quan thống kê quốc gia Hy Lạp vừa cho biết kinh tế nước này đã tăng trưởng 0,9% trong quý ​2/2015, cao hơn chút ít so với mức ước tính tăng 0,8% ban đầu được loan báo hồi tháng 8/2015.

Sữa mẹ: đừng tưởng không có độc tố!

Sữa mẹ ngày nay cũng chứa một lượng hóa chất công nghiệp độc hại và lượng chất đó có thể truyền từ mẹ sang con – theo nghiên cứu gần nhất của Đại học Havard (Mỹ)

Đức, Ba Lan và Đan Mạch đau đầu đối phó VĐ người tị nạn

Tại buổi hội đàm với Tổng thống Balan Andrei Duda ngày 28/8 tại Berlin, Tổng thống Đức Joachim Gauck đã một lần nữa đề nghị chính phủ Ba Lan sớm ủng hộ các thỏa thuận có tính ràng buộc về việc tiếp nhận người tị nạn tại châu Âu.

Nhận xét tin Di tích Đàn Xã Tắc: Nơi kết tụ tâm linh văn hóa Việt

Ý kiến bạn đọc

Viết phản hồi

Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Di tích Đàn Xã Tắc: Nơi kết tụ tâm linh văn hóa Việt bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Di tich Dan Xa Tac Noi ket tu tam linh van hoa Viet ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Di tích Đàn Xã Tắc: Nơi kết tụ tâm linh văn hóa Việt ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề Tin Văn Hóa của chuyên mục Văn Hóa.

Social Forum Guidelines Relic: connecting the spiritual Vietnamese culture
Forum Social Code, Nam Giao, Social Forum, Dr. Nguyen Van Nhat, Hanoi, Thang Long, Vietnam Institute of History, Archaeology relics, spiritual, excavation, history, there is another, important, year

By Dr. Nguyen Van Nhat, Director of Institute of history of Vietnam, Xa Tac Forum is a platform to make heaven and earth, with a location and significance in the history of ethnic Vietnamese as well as spiritual. Along with Nam Giao, Social Forum Code is one of two important international forum ...

Xem tiếp: Văn Hóa


  • Thoi su 24h278 Bat GD la chong cua mot a hau
    Thời sự 24h(27/8): Bắt GĐ là chồng của một á hậu

    Lương tối thiểu Việt Nam quá cao?; Bắt giám đốc là chồng một Á hậu chiếm đoạt 300 tỉ đồng; Chân dung Hoa hậu có gia thế hoành tráng nhất Việt Nam; Thông tin bất ngờ về tài xế taxi gây náo loạn phố HN

  • Thoi su 24h268 Them vu ca nha bi truy sat o Gia Lai
    Thời sự 24h(26/8): Thêm vụ cả nhà bị truy sát ở Gia Lai

     Tàu đâm ôtô, lái xe văng xuống cống tử vong; Ông Đặng Thành Tâm đối mặt với tin đồn bị bắt; Một nửa ít biết của MC Thanh Tùng, Thụy Vân; Bé gái bị mẹ tẩm xăng đốt vì thiếu nợ tiền vé số; 

  • Thoi su 24h258 Sat cong trinh duong sat tren cao roi trung o to
    Thời sự 24h(25/8): Sắt công trình đường sắt trên cao rơi trúng ô tô

     Dân khóc ròng vì 1.600 cây sưa đỏ bị chặt trộm; Thanh sắt công trình đường sắt trên cao rơi trúng ô tô; Ảnh bất ngờ của MC Long Vũ, Anh Tuấn; Xác định được lái xe Audi gây tai nạn trên cao tốc; 

  • Thoi su 24h248 Ca gia dinh tu lam dam tang cho minh
    Thời sự 24h(24/8): Cả gia đình tự làm đám tang cho... mình

     Bộ GTVT lên tiếng vụ xây cầu treo phục vụ chủ tịch xã; Lạ: Đang sống, cả nhà tự làm đám tang cho mình; Siêu xe 15 tỷ "nát đầu" sau khi đâm dải phân cách; Tài sản kếch xù của đại gia vừa đột tử ở HN; 

  • Thoi su tuan qua Tham an chem chet 4 nguoi o Gia Lai
    Thời sự tuần qua: Thảm án chém chết 4 người ở Gia Lai

    Bộ trưởng nhận trách nhiệm về bất cập trong xét tuyển ĐH; Ông Đoàn Văn Vươn được đề nghị đặc xá năm 2015; Xuất hiện dòng suối 'máu' bất thường ở Điện Biên; MC Thảo Vân bị tổn thương nặng nề trên máy bay; Giết vợ rồi đi cả ngàn km về quê chém chết tình địch; Xe máy chứa hơn một tỷ đồng bỏ lại bên lề đường...là những thông tin thời sự nổi bật tuần qua.

  • Xe may vo chu chua 1 6 ty dong
    Xe máy 'vô chủ' chứa 1,6 tỷ đồng

    Công an huyện Hương Sơn cho biết, mặc dù đã xác định được chủ đăng ký của chiếc xe máy có 1,6 tỉ đồng bỏ lại bên đường là ai. Tuy nhiên chủ chiếc xe cho biết đã chuyển chiếc xe lại cho chồng, người chồng đang thụ án tù về tội..

  • Be gai bi me tuoi xang thieu song
    Bé gái bị mẹ tưới xăng thiêu sống

    Chỉ vì bán không hết vé số, bé Nguyễn Thị Kim L. ( 13 tuổi ) bị mẹ ruột tưới xăng. Trong lúc bị phỏng nặng, cháu bé đã lao tới ôm lấy mẹ để cầu cứu.

  • Nghi van ban trai bi mat cua HH Ky Duyen
    Nghi vấn "bạn trai bí mật" của HH Kỳ Duyên

    Kỳ Duyên đã lên tiếng khi thông tin "bạn trai bí mật" bất ngờ được hé lộ.

  • Nhung vu canh sat giao thong bat cuop
    Những vụ cảnh sát giao thông bắt cướp

    Đã có rất nhiều trường hợp vận chuyển ma túy, đối tượng truy nã bị bắt giữ ngay trên đường di chuyển và dĩ nhiên ở góc độ này, Cảnh sát giao thông chính là những người đấu tranh trực tiếp với những kẻ phạm tội

  • Bangkok rung chuyen vi danh bom
    Bangkok rung chuyển vì đánh bom

    19 giờ tối 17/8, một quả bom được cài ngay bên trong khuôn viên ngôi đền Hindu giáo ở trung tâm thủ đô Bangkok của Thái Lan đã phát nổ, gây ra một cảnh tượng tang hoang, hỗn loạn. Chưa có tổ chức nào nhận trách nhiệm gây ra vụ..

  • Nghin le chuyen tuan qua 2308 2908
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua (23/08 - 29/08)

    Lịch cấm đường tại Hà Nội để phục vụ Quốc Khánh 2/9; Bữa ăn 5.000 đồng của bệnh nhân tâm thần; Taxi điên gây náo loạn phố Hà Nội; Bé gái bị mẹ tưới xăng thiêu sống; Chuyện lạ về 40 chiếc ví rơi ở Đà Nẵng, Hội An; Người Việt đang đầu độc cả trí óc con trẻ...là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Nghìn lẻ chuyện tuần qua (23/08 - 29/08), http://vietbao.vn/Xa-hoi/Nghin-le-chuyen-tuan-qua-2308-2908/2147593370/157/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Toan canh kinh te tuan 2308 29082015
    Toàn cảnh kinh tế tuần 23/08 - 29/08/2015

    Theo Cục Điều tiết điện lực, giá mua điện của EVN hiện là 1087,3 đ/kWh nhưng giá điện mà EVN bán ra thị trường tới 1.622,05 đồng/kW/h và từ năm 2016 thị trường bán buôn cạnh tranh sẽ chính thức vận hành nhưng mới chỉ là vận hành trên giấy; ngày 24/8 NHNN phát đi thông điệp khẳng định sẽ không tiến hành điều chỉnh tỉ giá nữa và sẽ áp dụng các biện pháp để ổn định tỉ giá cuối năm 2015 và đầu 2016; ------------ Xem thêm: Toàn cảnh kinh tế tuần 23/08 - 29/08/2015, http://vietbao.vn/Kinh-te/Toan-canh-kinh-te-tuan-2308-29082015/2147593361/47/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Tin An ninh Phap luat tuan qua 2308 2908
    Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (23/08 - 29/08)

    Xe máy 'vô chủ' chứa 1,6 tỷ đồng; Rùng mình với những quái chiêu đòi nợ 'vô tiền khoáng hậu'; Trộm cắp tài sản dịp nghỉ Lễ: Giúp bạn đề phòng; Đại gia mua dâm trẻ em ở miền Tây được tại ngoại; Phạm nhân hồi hộp chờ ngày đặc xá; Số phận đau thương của bé gái bị mẹ dùng xăng đốt;.....là những tin đáng chú ý trong tuần. ------------ Xem thêm: Tin An ninh - Pháp luật tuần qua (23/08 - 29/08), http://vietbao.vn/An-ninh-Phap-luat/Tin-An-ninh-Phap-luat-tuan-qua-2308-2908/2147593334/218/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Diem lai tin Suc khoe quan trong tuan qua 2208 2908
    Điểm lại tin Sức khỏe quan trọng tuần qua (22/08 - 29/08)

    Việt Nam là điểm nóng của các bệnh truyền nhiễm mới nổi; Bé sơ sinh bị đâm xuyên sọ đã xuất viện; Thực hư thông tin xem điện thoại trong đêm bị ung thư mắt; Tiếp tục cảnh báo mối nguy về bệnh sốt xuất huyết; Những lưu ý không thể bỏ qua khi ăn bánh Trung thu; Cảnh báo lỗi của bố mẹ khiến con dậy thì sớm;... là những tin Sức khỏe quan trọng tuần qua. ------------ Xem thêm: Điểm lại tin Sức khỏe quan trọng tuần qua (22/08 - 29/08), http://vietbao.vn/Suc-khoe/Diem-lai-tin-Suc-khoe-quan-trong-tuan-qua-2208-2908/2147593388/248/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn

  • Su kien quoc te noi bat 238298
    Sự kiện quốc tế nổi bật (23/8-29-8)

    Hai miền Triều Tiên đạt thỏa thuận 6 điểm nhằm giảm căng thẳng; Mỹ điều 3 máy bay ném bom tàng hình hỗ trợ Hàn Quốc; MC truyền hình Mỹ bị bắn chết khi đang dẫn trực tiếp; Xả súng kinh hoàng ở miền Bắc nước Pháp làm 7 người thương vong... là những tin chính trong tuần qua. ------------ Xem thêm: Sự kiện quốc tế nổi bật (23/8-29-8), http://vietbao.vn/The-gioi/Su-kien-quoc-te-noi-bat-238298/2147593385/433/ Tin nhanh Việt Nam ra thế giới vietbao.vn