vietbao

Di sản văn hoá phi vật thể ở VN đang ở tình trạng báo động đỏ

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Di san van hoa phi vat the o VN dang o tinh trang bao dong do
Quan họ... "quyên tiền"
Đó là ý kiến của TS Nguyễn Chí Bền - Viện trưởng Viện Văn hoá - Thông tin khi trao đổi với nhân dịp tổng kết chương trình mục tiêu quốc gia về di sản văn hoá giai đoạn 1 (2000 - 2005).

* Ông có cho rằng, tình trạng báo động đỏ của văn hoá phi vật thể (VHPVT) hiện nay, một phần quan trọng nguyên nhân chính là từ nhận thức của một bộ phận những người hữu trách?

- Việc bảo tồn di tích đã được đặt ra ngay từ sau CM Tháng Tám, với Sắc lệnh 65 của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nhưng phần hồn của DS VH, là VHPVT, thì lại chưa được để tâm đến. Trước khuyến nghị về bảo tồn VH truyền thống và dân gian của UNESCO năm 1989, khi nói đến bảo vệ DS VH thì được hiểu đơn thuần đó là văn hoá vật thể. Ngay cả giờ đây, khái niệm này cũng vẫn còn khá xa lạ trong nếp quan tâm của khá nhiều người.

Cách đây ít lâu, khi chúng tôi triển khai nhiệm vụ sưu tầm, bảo tồn và phát huy DS VHPVT trong Chương trình mục tiêu quốc gia, có lãnh đạo địa phương còn hỏi: "Thế cái văn hoá phi vật thể là cái gì?" (!).

Từ năm 1995 đến 2005, tổng kinh phí đầu tư cho nhiệm vụ bảo tồn và phát huy DS VHPVT trên toàn quốc là hơn 42 tỉ đồng. Số kinh phí đó, để đầu tư chỉ cho một công trình vật thể đã là quá khiêm tốn. So với một đất nước mấy nghìn năm văn hiến như ta thì số tiền đầu tư cho DS VHPVT như vậy là quá ít.

Vấn đề tồn tại trước hết là ở nhận thức về giá trị của DS VH. Nhiều người vẫn quan niệm là đầu tư cho việc giữ gìn DS VH là đầu tư một chiều, ngành văn hoá là ngành chỉ biết tiêu tiền chứ không "tiền mẹ đẻ tiền con". Còn đầu tư cho DS VHPVT thì lại càng không thấy "hiệu quả" đâu cả. Hậu quả của cung cách tư duy như vậy là DS VHPVT của ta, vốn đã mai một sau những năm dài chiến tranh và nghèo đói, giờ lại càng bị mai một thêm.

Điều rất nguy hiểm là DS VHPVT không có hình hài vật chất mà chỉ tồn tại trong ký ức con người nên rất dễ bị tổn thương, mai một. Trong khi đó, hầu hết các nghệ nhân của ta đều đã rất cao tuổi. Nếu ta không có biện pháp kịp thời lưu giữ lại tri thức, vốn liếng DS VHPVT quý giá của họ, thì khi mỗi nghệ nhân mất đi cũng sẽ vĩnh viễn mang theo luôn một phần của DS dân tộc mà không cách gì khôi phục lại được.

Ở Nhật Bản, những người được coi Báu vật nhân văn sống được nhà nước đảm bảo các chế độ đến hết đời, còn ở ta hầu như chưa có chính sách gì cho các nghệ nhân dân gian. Ngay cả danh hiệu của một số nghệ nhân dân gian được Hội VNDG VN phong tặng gần đây cũng mới là danh hiệu của một hội nghề nghiệp, chứ không phải của cơ quan chính phủ hay cao hơn là sự phong tặng của nhà nước. Trong khi đó, các nghệ sĩ chuyên nghiệp thì đã có các danh hiệu NSUT, NSND, và việc phong tặng đã được thực hiện nhiều lần.

* Theo quan sát của chúng tôi, DS VHPVT ở ta đang bị đe doạ không chỉ bởi thiếu tiền, thiếu sự quan tâm, mà đôi khi nó lại bị huỷ hoại nhanh nhất vì quan niệm về bảo tồn và phát huy chưa khoa học. Ông có cùng quan điểm?

- Quả như vậy. Đây là vấn đề dễ gây tranh cãi trong giới khoa học và giới quản lý. Nhân danh phát triển DS VHPVT, nhiều địa phương ở Tây Nguyên đã cải tiến cồng chiêng cũng như một số bài bản cồng chiêng tới mức làm biến dạng DS. Nhiều lễ hội cổ truyền được tổ chức theo một "kịch bản lễ hội", thành ra lễ hội cổ truyền khi được khôi phục laị trở thành xa lạ với bản chất của nó.

Vì thế, bảo tồn DS VHPVT cho đúng đặc trưng của nó là một vấn đề cần được quán triệt kỹ, nếu không, chúng ta sẽ chỉ đổ tiền vào mà sẽ không thu được hiệu quả.

* Ông có tự tin vào tính thiết thực và hiệu quả của những gì đã thu được trong nhiệm vụ Sưu tầm, bảo tồn và phát huy DS VHPVT của chương trình mục tiêu quốc gia về văn hoá giai đoạn 2001 - 2005?

- Phải khẳng định là, với kinh phí không nhiều dành cho nhiệm vụ này, Bộ VHTT và các địa phương đã sử dụng hiệu quả đồng vốn đầu tư. Cho đến nay, chúng tôi đã điều tra "kiểm kê tài sản" VHPVT được một nửa số tỉnh của toàn quốc. Hơn 20 dân tộc, nhất là những dân tộc có số dân ít như ơđu, Chứt, Rục v.v... đã được điều tra DS VHPVT. Hàng trăm hiện tượng DS VHPVT đã được lưu tại viện ngân hàng dữ liệu của viện VHTT.

Chính nhờ dữ liệu ấy mà Viện VHTT đã xây dựng được Hồ sơ Không gian văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên để đệ trình UNESCO công nhận Kiệt tác truyền khẩu và DS VHPVT của nhân loại. Ngân hàng dữ liệu của Viện đã đã phục vụ cung cấp tư liệu cho Thư viện tỉnh Bắc Giang phục vụ bạn đọc. Một số chuyên gia nước ngoài đến làm việc với Viện rất mê tư liệu về DS VHPVT của chúng tôi.

Trang web về DS VH PVT của Viện VHTT đã đi vào hoạt động và sẽ tiếp tục được nâng cao để các nhà nghiên cứu và người dân quan tâm có thể tiếp cận thông tin một cách nhanh chóng. Chúng tôi cũng đã cung cấp tư liệu cho Đài THVN, Đài PT và THHN làm các chương trình như "Không gian văn hoá", "Gìn giữ cho muôn đời sau".

Trong giai đoạn 2, cần phải có cuộc tổng điều tra trên toàn quốc, đối với những tỉnh chưa kiểm kê thì kiểm kê nốt. Và quan trọng nhất là công việc phục hồi DS VHPVT, đưa nó trở lại với đời sống. Cần phải có khoảng 150 tỉ cho giai đoạn 2 thì mới có thể làm tương đối tốt nhiệm vụ này. Làm mà không có đủ lực về kinh tế thì dẫu đường lối có đúng mấy cũng rất dễ bị nhôm nhoam, không đồng bộ.

Có 2 vấn đề cần phải đặc biệt lưu tâm, rút kinh nghiệm trong giai đoạn tới là sự phối hợp đồng bộ của các ngành, cơ quan hữu trách, và nhất là đưa DS VHPVT vào giáo dục học đường.

* Ở nhiều nước, những thông tin như thế này thường được cung cấp miễn phí cho những hoạt động phi lợi nhuận như nghiên cứu, giáo dục, và được bán với giá rất đắt cho các hoạt động vì mục đích kinh doanh. Ông có cho đó là một cách làm hay?

- Đúng là chúng ta nên phân loại mục đích sử dụng như vậy để nâng cao công tác tuyên truyền, giáo dục về DSVH PVT. Nhưng để tiến hành được như vậy còn cần một hành lang pháp lý rõ ràng.

* Xin cảm ơn ông.

Theo Lao Động

Comment :Di sản văn hoá phi vật thể ở VN đang ở tình trạng báo động đỏ
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Di sản văn hoá phi vật thể ở VN đang ở tình trạng báo động đỏ bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Di san van hoa phi vat the o VN dang o tinh trang bao dong do ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Di sản văn hoá phi vật thể ở VN đang ở tình trạng báo động đỏ ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa
Cultural Heritage Intangible VN are in red alert status
VHPVT DS, DS VH, Institute of Literature, Dr. Nguyen Chi Ben, Van intangible, cultural heritage, alert , Target Programme, conservation, period, investment, national information and tasks, the
It is the opinion of Dr. Nguyen Chi Ben - Culture Institute - Information exchange with the occasion when summarize the national target program on cultural heritage phase 1 (2000 - 2005) ..
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Thoi su 24h127 Vo bop cua quy khien chong chet tuc tuoi
    Thời sự 24h(12/7): Vợ bóp của quý khiến chồng chết tức tưởi

    Phạt 100 triệu phòng khám "mạo danh" Sở Y tế HN "chặt chém" khách; Xe cứu thương ngoại tỉnh phải “mua” bệnh nhân ở Hà Nội?; Formosa lén lút chôn chất thải ở trang trại của Giám đốc Công ty Môi trường; Gây bức xúc lớn, các dự án giao thông BOT được Quốc hội đưa vào giám sát; Vụ gần 400 GV ở Thanh Hóa mất việc: 50-100 triệu đồng chạy làm GV hợp đồng?

  • Thoi su 24h117 Co gai tre xinh dep tu vong ben ve duong
    Thời sự 24h(11/7): Cô gái trẻ xinh đẹp tử vong bên vệ đường

    Sự cố môi trường Formosa: Xác định hàm lượng độc tố dưới đáy biển; Thuê giúp việc 6 triệu/tháng, chủ nhà phẫn nộ vì em bé bị véo tai, ăn tát; Nhà máy làm chết cá đầu nguồn sông Đà không có khu xử lý nước thải; Từ vụ chặn xe cấp cứu: Bảo vệ bệnh viện hay lực lượng..."bảo kê"?; Dọa đuổi ông lão xuống xe, nhân viên xe buýt bị đình chỉ việc

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 107167
    Sự kiện quốc tế nổi bật (10/7-16/7)

    Toà PCA ra phán quyết Trung Quốc không có chủ quyền lịch sử ở Biển Đông; Tân Thủ tướng Anh Theresa May công bố danh sách nội các mới; Khủng bố đẫm máu đúng Quốc khánh Pháp; Đảo chính thất bại ở Thổ Nhĩ Kỳ... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 107 167
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (10/7- 16/7)

    Ổ bệnh bạch hầu đang bùng phát mạnh tại Bình Phước; Bác sĩ ra chợ xin từ thiện cứu 2 bé song sinh dính liền; Cảm động câu chuyện về sản phụ ung thư phổi quyết giữ thai nhi; Mách bạn bài thuốc điều trị sẩy thai từ hàng trăm năm trước;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1007 16072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (10/07- 16/07/2016)

    Lại nóng chuyện huy động 500 tấn vàng trong dâm, lãi suất tiêu dùng lên tới 70-80%/năm, EVN chiếm hơn 1/3 tổng số nợ mà Chính phủ phải bảo lãnh, nhiều ngân hàng báo lãi khủng trong quý II, kiểm tra xử phạt hàng loạt công ty đa cấp... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là nhữ