vietbao

Đại gia đình nghệ sĩ với 22 năm bĩ cực

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Không ai nghĩ một gia đình có 28 văn nghệ sĩ (trong đó có hai nghệ sĩ ND, 4 NSƯT với những Lê Vân, Lê Khanh, Lê Vi) mà đã từng trải qua thời 22 năm bị hiểu nhầm…

Đây là câu chuyện mà NSƯT đã kể cho tôi nghe từ trước khi cuốn tự truyện của Lê Vân được manh nha hình thành. Song khi đó, ông nói, chỉ muốn tâm sự để tôi hiểu hơn về cuộc sống và nhân tình thế thái, hiểu thêm mặt sau của cái mà người ta vẫn gọi là “vinh quang nghề nghiệp”.

Còn bây giờ, khi cuốn tự chuyện của NSƯT Lê Vân đã được giới thiệu tới đông đảo công chúng, trong đó có hé lộ một phần không nhỏ những chuyện “hậu trường” của một đại gia đình nghệ sĩ, phần đông là nổi tiếng, thì ông nói: Cũng đến lúc người ta có thể nói lên những chuyện đau lòng đã trở thành quá khứ để sống nhân ái hơn…

Sau đây là những tâm sự mà NSƯT Lê Đại Chức, hiện là Phó Giám đốc thường trực Hội NSSK Việt Nam, mà VTC News ghi chép lại.

Dai gia dinh nghe si voi 22 nam bi cuc
Nhà thơ Lê Đại Thanh.

Thăng trầm một kiếp tài hoa

.

Trước hết phải nói về ông bố tôi, ông là nhà thơ, kịch sĩ Lê Đại Thanh. Ông sinh năm 1907, tuổi Đinh Mùi, cùng tuổi với nhà thơ Thế Lữ, một nhà văn hoá lớn, một người mà khi nhắc đến - với tư cách là một trong những người đầu tiên tiếp nhận kịch nói của Pháp đưa vào Việt Nam - thì thường xuyên có những tên như: Lan Sơn, Nguyễn Tuân, Lê Đại Thanh đi cùng.

Cha tôi là giáo học ở Hải Phòng. Nếu nói Hải Phòng là một trong những cái nôi sinh ra nhiều nhà văn hoá lớn của Việt Nam với rất nhiều các nhà văn, nhà thơ, kịch sĩ danh tiếng thì trong số những nhân vật văn hoá ấy có không ít người đã từng là học trò của cha tôi như: Nam Cao (khi cha tôi dạy học ở Nam Định), Trung tướng Bằng Giang và một số viên trung tướng, đại tá trong quân đội khác (khi ông là Phó Chủ tịch Uỷ ban Khởi nghĩa của thành phố Hải Phòng bị Pháp bắt trượt, chạy lên Nước Hai - Cao Bằng dạy học), thậm chí cả Nguyên Hồng, tuổi không chênh tuổi cha tôi là mấy nhưng ông cũng là học trò của cha tôi...

Nói đến cha tôi, Lê Đại Thanh, người ta luôn nói đến những bài thơ nổi tiếng, vượt ra khỏi phạm vi thi ca của đất nước chúng ta như: Tôi yêu chuyện cổ tích nước tôi, Đám cưới chuột, Ngây thơ. Đặc biệt là bài Di chúc (viết năm 1969), cùng với hai bài: Sư tử và mặt trời, Thi sĩ và thơ, đã góp phần khiến cho gia đình tôi phải bị...hiểu nhầm đến 22 năm (từ 1957 đến 1979). Sau này tôi còn được biết thêm, cha tôi là một trong những người đầu tiên sáng lập ra tờ báo Văn nghệ, tờ báo Cứu quốc nữa, nhưng cuộc đời của ông thật thăng trầm!

Tôi cũng không hiểu vì sao ông lại viết bài Di chúc vào năm đó vì đến năm 1996 ông mới mất. Như vậy chắc chắn thời điểm 1969 đã có một sự kiện nào đó tác động đến tâm lý ông và khiến ông nghĩ đến cái chết sớm. Có thể vì gia đình chúng tôi đã gặp những khó khăn trong phạm vi xã hội, hoặc do có những định kiến này khác đối với những tác phẩm thơ của ông chăng?

Nhưng cũng đúng thời điểm đó tôi bắt đầu làm thơ - khi đó tôi 22 tuổi. Và ngay lập tức bài Hát chèo của tôi cũng gặp sự cố tương tự. Tôi không hiểu vì sao người ta lại chẻ những câu thơ của tôi ra và biến nó theo một nghĩa khác. Sau đó người ta đã hỏi những câu hỏi mà tôi không thể nào trả lời được và tôi đã bị rơi vào diện phải xem xét lại.

Những câu thơ mà người ta bắt bẻ tôi là: Khi còn thơ theo bà đi xem hội/ Lớn lên tình yêu chỉ lối/ Tìm nghe cô gái hát chèo/ Mắt xông xênh như hai điệu phách rơi. Họ đã vặn tôi: Lý tưởng sống của tôi đâu, Đảng đâu, Đoàn đâu - lúc bấy giờ tôi lại là bí thư chi đoàn - Họ nói với tôi: À lúc bé thì tôi có ông bà, lúc lớn thì có tình yêu, vậy thì Đảng đâu, lý tưởng đâu, Đoàn đâu? Tôi thực sự khổ tâm vì tôi không biết phải trả lời thế nào?

Năm 1969, vô tình, hai bố con tôi đã tạo ra một "scandal" trong thi ca Hải Phòng lúc đó. Và nếu bố tôi bị hiểu nhầm từ năm 1957 thì tôi bắt đầu bị hiểu nhầm từ năm 1969. Cho tới tận năm 1979 thì mọi vấn đề mới được tạm giải quyết, khi đó tôi mới bắt đầu được đi học.

Hậu quả của vấn đề này còn dai dẳng một thời gian dài nữa khi tất cả những người thân thiết trong họ mạc cũng xa lánh gia đình chúng tôi. Bản thân anh chị em chúng tôi không được thi Đại học, thậm chí người ta nói thẳng rằng: thi cũng không được đỗ. Người ta hướng chúng tôi đi lao động, nhưng thực chất đó là một hình thức cải tạo.

Dai gia dinh nghe si voi 22 nam bi cuc
NSƯT Lê Đại Chức và cháu gái NSND Lê Khanh.

Có một giai đoạn ảnh của cha tôi ở trong Bảo tàng Cách Mạng cũng không được treo. Chúng tôi đã đến xin chụp lại nhưng người quản lý bảo tàng không cho chụp.

Cho mãi tới những năm trước lúc cha tôi mất thì Hải Phòng mới in cho ông tập thơ đầu tiên: Những ngôi sao biển, trong khi thơ ông ấy lưu truyền trong bạn đọc và bạn bè rất nhiều.

Riêng với bài Di chúc thì có rất nhiều chuyện vui buồn xung quanh nó, bởi cho đến khi cha tôi mất thì rất nhiều báo đã xin phép được in lại. Và nó còn trở thành một tài liệu giảng dạy của một Tiến sĩ, Viện trưởng Viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh. Một năm trước đây khi tôi tham dự lớp học của vị Tiến sĩ này, tôi đã được nghe ông đọc bài thơ trước 115 cán bộ của Bộ VHTT cùng tham gia lớp học và ông nhấn mạnh vào quan điểm mang đậm tính triết học Phương Đông của bài thơ.

Còn nhà thơ Tế Hanh cũng đã phải trả lời trên báo chí và trên truyền hình về bài thơ này. Tức là có một người thanh niên gặp Tế Hanh và hỏi: Bốn câu thơ này có phải của Tago không và đọc bốn câu thơ của Đại Thanh: Nếu tôi chết hỡi những người thân đừng nhỏ lệ/ Hãy ngâm với tôi một khúc ngắn thơ tôi/ Chết là trở về tinh thể sao trời/ Trả lại đất những gì vay mượn trước/ Chào những bộ hành tuổi xanh xuôi ngược/ Tôi xuống ga đời trả lại vé quê hương/ Người làm thơ có cái chết bình thường/ Và cuộc sống chỉ là một hành trình có hạn.

Nhà thơ Tế Hanh sau khi nghe người thanh niên đó đọc xong đã có một câu trả lời hết sức văn học. Ông ấy nói thế này: "Tôi không chắc đó có phải là thơ của Tago không nhưng tôi chắc đó là thơ của Lê Đại Thanh ở Hải Phòng".

Sau này nhà thơ Tố Hữu đã nói với nhạc sĩ Trần Hoàn khi biết tôi là con ông Lê Đại Thanh: "Trường hợp của ông Lê Đại Thanh nếu như có một kết luận nào đó để hiểu là kỷ luật thì đó là kết luận sai lầm". Sai lầm hay không sai lầm thì chúng tôi cũng đã mất 22 năm kèm theo bao thăng trầm khác.

Nhưng không sao, tôi có nói với ông Tố Hữu rằng: "Cháu cám ơn 22 năm đó vì đây là quãng thời gian cho chúng cháu một bản lĩnh để chịu đựng, tiến thân bằng con đường học hành và những nỗ lực tự thân". Ông Tố Hữu đã nói một câu thế này: "Tôi trọng câu anh vừa nói".

Cho tới sau này thì bài Hát chèo của tôi cũng đã được phép in, tôi có gửi tặng về Hải Phòng như để kỷ niệm một câu chuyện đã gắn với cuộc đời tôi. Những tác phẩm thơ của cha tôi cũng đã được tìm và in một cách trang trọng như: Di chúc, Thi sĩ và thơ, Sư tử và mặt trời

Với một đại gia đình 28 nghệ sĩ, trong đó có hai NSND và 4 NSƯT.

Người ta vẫn thường gọi gia đình tôi là gia đình truyền thống nghệ thuật. Nhưng trước đó ông tôi chẳng hề dính dáng gì đến nghệ thuật. Nếu tính thì sẽ tính từ đời cha tôi, là “F1” và tới đời của con gái Lê Khanh, khi cháu bắt đầu bước lên sân khấu trong nhà thiếu nhi là đời thứ tư.

Dai gia dinh nghe si voi 22 nam bi cuc
Mẹ NSƯT Lê Đại Chức và là bà ngoại của NSND Lê Khanh.

Tôi nghĩ, có lẽ ông trời đều trao cho mỗi người một thiên chức và ông trời đã đặt lên vai những người trong gia đình chúng tôi thiên chức là làm văn hoá văn nghệ chăng. Và thiên chức đó đã quy định nên phẩm chất của mỗi người trong gia đình tôi cũng như tạo nên những mối lương duyên đẹp.

Cha tôi vốn là một người đàn ông cao to, đẹp đẽ. Sau năm 1955, Hải Phòng giải phóng ông đã trở về thành lập nên đoàn kịch Gió biển. Mẹ tôi là một hoa khôi của Hải Phòng, là em gái bạn học của cha. Bà đã lọt vào mắt xanh của cha và trở thành một trong những diễn viên - nghiệp dư - đầu tiên thể hiện hình tượng Võ Thị Sáu trên sân khấu của đạo diễn, tác giả kịch bản Lê Đại Thanh. Mối duyên nghệ thuật đã tạo nên mối duyên tình của đôi trai tài gái sắc, cha đã xin cưới mẹ khi bà chưa đầy... 17 tuổi.

Cha mẹ tôi đã sinh được tất cả 10 người con, nhưng có 4 người đã mất khi tôi chưa một lần được nhìn mặt. Còn lại hầu hết anh chị em chúng tôi đều tham gia vào lĩnh vực hoạt động nghệ thuật. Anh cả tôi, Lê Đại Châu, là một nhà văn, Hội viên Hội nhà văn Hải Phòng, anh ấy đã mất.

Chị thứ hai của tôi hơi thiệt phận, vì phải giúp mẹ nuôi anh chị em chúng tôi, nhưng chồng chị ấy cũng là nhà văn của Hội văn học Hải Phòng, anh Nguyễn Kế Truyền.

Anh tiếp theo là anh Lê Đại Chương - anh ấy mất sớm, năm 1985. Anh Chương tốt nghiệp Nhạc viện Hà Nội và từng là nhạc trưởng của đoàn Cổ Phong, Hà Tây. Tiếp đến là chị Lê Mai, thân sinh của cháu Lê Vân, Lê Khanh, Lê Vi. Sau chị Lê Mai là anh Lê Đại Chúc, một hoạ sĩ cũng có danh tiếng và tôi là em út trong nhà.

Cho tới nay, sau những thăng trầm mang tính chất lịch sử ấy, thì vị trí của cha mẹ tôi trong nền lịch sử sân khấu hiện đại Việt Nam cũng được ở một vị trí trang trọng. Chắc chắn không phải vì khi cha tôi không còn nữa, không còn làm phiền toái đến ai nên người ta có thể nói về ông một cách an toàn. Còn anh chị em tôi cũng đã phương trưởng, xứng đáng với những ước nguyện của cha mẹ.

Khi nghĩ về những ngày tháng đã qua, mỗi thành viên trong đại gia đình tôi đều tự nhủ: đó là lẽ thông thường. Bởi nhớ lại trong lịch sử nhân loại, không mấy người làm văn hoá văn nghệ có được hạnh phúc hiểu theo lẽ thông thường như tiền bạc, vị trí xã hội...

Để khép lại câu chuyện về gia đình mình tôi xin lấy định nghĩa về thơ của cha tôi, hy vọng các bạn hiểu rằng: cuộc đời này, như tinh thần của Phật học luôn là "Sắc sắc không không": Thơ là đốt cháy một mặt trời đại dương để giữ lại một hạt muối, là bóp nát một mùa hoa để giũ lại một sắc hương. Còn với tôi, một định nghĩa về thơ, cũng là về đời: "Những lúc phải nghĩ nhiều thơ là cuối cùng chia sẻ/ Mặt giấy trắng cuộc hành hình trắng, tôi nổ chữ vào tôi/ Tôi chọn sự cô đơn/ Khi tôi làm thơ". Nói khác đi: sự cô đơn chính là người bạn đồng hành của thi ca, nghệ thuật chăng!

Hai nghệ sĩ nhân dân: NSND Trần Tiến - anh rể, chồng chị Lê Mai, NSND Lê Khanh. Bốn nghệ sĩ ưu tú: Lê Chức, Lê Vân, Lê Vi và Phạm Việt Thanh - chồng NSND Lê Khanh.

Lê Đại Chức (Thục Nhi ghi)

Việt Báo
Người đàn ông chọc dao đổ chất lạ vào mít, xem ngay để tránh nha mọi người
Comment :Đại gia đình nghệ sĩ với 22 năm bĩ cực
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Đại gia đình nghệ sĩ với 22 năm bĩ cực bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Dai gia dinh nghe si voi 22 nam bi cuc ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Đại gia đình nghệ sĩ với 22 năm bĩ cực ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa
Great family was 22 years artist with extreme
Hai Phong Le Dai Thanh, Le Van, Le Khanh, Le Vi, People's Artist Le Khanh, family, siblings, a family of writers and artists , 22 years, we, we, poet, writer, father
No one thought a family of 28 artists (including two artists ND, four Meritorious with Le Van, Le Khanh, Le Vi ) which had experienced 22 years of being misunderstood ....
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h298 Cau be 11 tuoi tu tu vi ko co quan ao moi
    Thời sự 24h(29/8): Cậu bé 11 tuổi tự tử vì ko có quần áo mới

    Có một đứa trẻ 11 tuổi vừa tự tử, thưa ông Giời; Kỳ lạ thùng niêm phong tôm tiêm tạp chất, trở thành "sạch" sau 1 đêm; Bàng hoàng thanh niên tay cầm điện thoại, chết ngồi bên đường; Bệnh nhân nhiễm HIV giật kéo đe dọa bác sĩ; Quảng Nam: Loa phát thanh xã nhiễu sóng tiếng Trung Quốc

  • Thoi su 24h258 Hanh ha con roi chup hinh gui cho vo
    Thời sự 24h(25/8): Hành hạ con rồi chụp hình gửi cho vợ

    Đi tìm lời giải cho cây chuối lạ cao 15 cm ra 6 bắp ở Huế; Những vụ tự sát thương mình và người thân để trục lợi bảo hiểm nổi tiếng; Quan Formosa xin rút kinh nghiệm, người Việt hào phóng bao dung; Hà Nội: Một tuần xử lý gần 200 ‘ma men’, người vi phạm bất ngờ; Xử phạt nồng độ cồn, nhân viên quán bia "mật báo" cho khách

  • Thoi su 24h248 Chat xac nguoi tinh bo bao tai o Sai Gon
    Thời sự 24h(24/8): Chặt xác người tình bỏ bao tải ở Sài Gòn

    Cứu một cụ bà trong đám cháy, thiếu úy CSGT nhập viện cùng nạn nhân; Cắt điện, nước của quán cà phê Xin Chào là sai quy định; Nhiều phi công xác nhận bị chiếu đèn laser khi hạ cánh xuống Tân Sơn Nhất; Sập hầm vàng ở Lào Cai: công bố danh tính 7 công nhân bị chết; Ẩn tình vụ vợ U60 thuê người đánh sảy thai cô giúp việc 19 tuổi

  • Nhung thong tin dang doc nhat trong tuan tu 2182782016
    Những thông tin đáng đọc nhất trong tuần (từ 21/8-27/8/2016)

    Vụ rơi máy bay quân sự làm một học viên phi công tử vong, tự thuê người chặt chân, tay mình để trục lợi bảo hiểm, đau đáu lòng ngư dân miền Trung câu hỏi bao giờ cá biển ăn được, hay vụ sập mỏ vàng ở Lào Cai đoạt mạng 7 người,... là những tin nóng được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 2108 27082016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (21/08 - 27/08/2016)

    Tiền ở một loạt các ngân hàng lại "bốc hơi", vấn nạn thực phẩm bẩn bủa vây người Việt, áp lực thu ngân sách khiến giá xăng dầu tăng, những băn khoăn về việc mua điện từ Lào, CPI tháng 8 tăng 0,1% so tháng trướ ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Tong hop tin An ninh phap luat tuan 142082016
    Tổng hợp tin An ninh - pháp luật tuần (14-20/8/2016)

    Như một gáo nước lạnh tạt vào mặt khi dư luận còn đang bàng hoàng trước thảm án Lào Cai. Trọng án Yên Bái, 3 nạn nhân là những người đứng đầu cơ quan lãnh đạo tỉnh. Thảm án Hà Giang, mẹ giết 3 con ruột vì mâu thuẫn với chồng. Giết mẹ vợ và em vợ ở Thái Bình.Những vụ án như một chuỗi sự kiện tiếp diễn xảy ra trong một thời gian ngắn. Có thể nói tuần này là t