Đặc sắc trang phục lễ hội Cơ Tu - Trường sơn (Tây Nguyên)

Cũng như nhiều dân tộc anh em khác sống trên vùng Trường Sơn - Tây Nguyên, người Cơ Tu có nhiều lễ hội tưng bừng như: Lễ ăn mừng được mùa (Bhuối Aví), Lễ ăn mừng nhà gươl (Lang Tơ Rí), Lễ ăn mừng lúa mới (Chaha roo Tơmêê)… Trang phục nói chung và trang phục lễ hội của người Cơ Tu nói riêng thể hiện bản sắc văn hoá riêng, biểu hiện mọi khía cạnh trong đời sống vật chất và tinh thần của dân tộc mình.

Được tạo nên từ những nguyên vật liệu xuất xứ từ cây trồng, cây củ, quả có sẵn trong rừng, những chiếc khố (cha lon), áo cột tay (a doót), tấm choàng (a duông), váy dài (cơđơớch)… của người Cơ Tu mặc vào những ngày thường hoặc trong dịp lễ hội truyền thống là một công trình dệt tỉ mỉ, công phu, kiên trì và chịu khó là một nghệ thuật mang tính thẩm mỹ cao với sự khéo léo của đôi bàn tay của phụ nữ Cơ Tu. Để có được những nét văn hoá riêng cho dân tộc mình, phụ nữ Cơ Tu phải tốn rất nhiều công sức. Họ trồng bông, đay lấy sợi rồi tách hạt, tách bông, cán bông, vấn bông, xe sợi… Khâu nhuộm cũng không kém phần quan trọng. Để có được màu đỏ, họ lấy từ củ nâu, màu chàm từ cây tà râm, màu vàng từ củ ma rớt cho đến việc dàn cườm để tạo thành những hoa văn trên nền vải như: hoa văn hình hoa ablơm (hoa tình yêu) lá a tút hình chiếc chong chóng, hình đàn ông Cơ Tu múa tung tung (múa nam) hình thiếu nữ Cơ Tu mua da dá (múa nữ), lá trầu (a bá), dây buộc nhà gươl (hơma cating), hao rừng (hơ ma tơ bang), trang sức (ma não)… Sau đó được dệt hoàn toàn bằng phương pháp thủ công, những đường nét các hoạ tiết hoa văn hết sức tinh tế tạo thành dãy hoa văn đặc sắc bằng chì hoặc cườm trắng trên nền vải chàm đen thể hiện tính thẩm mỹ và tài năng sáng tạo rất cao.

Hầu hết trang phục lễ hội của người Cơ Tu đều được bố trí các hoạ tiết hoa văn thành từng mảng nhưng không đơn điệu. Chiếc áo cột tay của đàn ông, thanh niên trang trí những dãy hoa văn đối xứng, với những vạch sọc có khoảng cách đều nhau được dệt bởi ba màu: vàng, đỏ và trắng trông nổi bật trên nền vải chàm đen. Chiếc khố của đàn ông được bố trí các hoạ tiết đường nét hoa văn thành từng mảng lớn. Váy dài của phụ nữ có nhiều hoa văn cách điệu, tập trung thành mặt phẳng lớn ở phần dưới của thân váy. Các hoạ tiết hoa văn ở phần thân váy thường đứng riêng lẻ bằng cách vạch sọc như: hoa văn ablơm (hoa tình yêu), lá trầu, dây buộc nhà gươl, múa da dá… màu sắc đơn giản, các hoạ tiết hoa văn được thể hiện dưới dạng hình học hoá. Tấm choàng của đàn ông được dệt trên nền chàm đen có nhiều màu trắng đỏ, vàng. Những nét riêng biệt và độc đáo đó đã làm cho trang phục lễ hội của người Cơ Tu vùng Trường Sơn - Tây Nguyên không giống bất kỳ trang phục lễ hội nào của cộng đồng 54 dân tộc anh em sống trên dải đất Việt Nam.

(Theo VOV)