vietbao

Cuộc đua danh hiệu UNESCO ở Việt Nam

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Những gì TS đề cập đến trong bài viết Thành nhà Hồ-phía sau câu chuyện di sản thế giới không phải là hiếm ở Việt Nam. Thực tế từ những công trình đã được tôn vinh cho thấy không phải lúc nào những người làm công tác quản lý văn hóa cũng hiểu hết được giá trị đích thực của việc được UNESCO công nhận. Và các hồ sơ của Việt Nam đệ trình lên UNESCO xin công nhận Di sản thế giới vẫn đang tiếp tục…

Thành nhà Hồ: Phía sau câu chuyện di sản thế giới


Những di sản bị… biến dạng

Việt Nam đã có 7 di sản vật thể (2 địa danh thiên nhiên, 5 địa danh văn hóa) và 9 di sản văn hóa phi vật thể đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Tuy nhiên trong những năm trở lại đây, khi công tác bảo tồn di sản chạy theo theo hướng danh hiệu, thành tích, một vài nơi thay vì phát huy đã vô tình hủy hoại hoặc có bảo tồn nhưng việc làm không đúng với tinh thần của UNESCO về bảo vệ di sản.

3700 người tham dự buổi "mít tinh" đồng ca tập thể hát quan họ.
Cuoc dua danh hieu UNESCO o Viet Nam

Dân ca quan họ Bắc Ninh được UNESCO công nhận là Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể của nhân loại. Nhưng việc 3700 người cùng đồng ca quan họ chưa từng có trong lịch sử xứ quan họ Kinh Bắc liệu có phải là việc làm phát huy và bảo tồn những làn điệu quan họ nguyên gốc hay là một việc làm phi quan họ? Bởi quan họ sống trong cộng đồng, từng gia đình và nhân dân chứ không phải hát tập thể kiểu đồng ca để lập kỷ lục.

Không gian văn hóa Cồng Chiêng Tây Nguyên được công nhận là di sản phi vật thể của nhân loại và ngay lập tức những bộ Cồng Chiêng đang bị chảy máu khi chúng trở thành mối quan tâm chú ý của nhiều giới và nhiều người mua bán cổ vật. Đã có bản làng Nhà nước phải đúc chiêng tặng lấp vào chỗ trống khi dân làng đã lỡ bán hết, Cồng Chiêng không còn thì liệu Không gian Cồng Chiêng có còn để Tây Nguyên tự hào với danh hiệu mà UNESCO đã công nhận?

Nhã nhạc Cung đình Huế và gần đây nhất là hát Xoan Phú Thọ mới đây cũng đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Điều đó có nghĩa công tác bảo tồn đối với loại hình di sản có một không hai này được UNESCO quan tâm số 1. Nhưng trong lúc chưa kịp phục hồi những làn điệu cổ thì những biến tướng đã xuất hiện kiểu như “giao hưởng hóa” Nhã nhạc, “chèo hóa” hát Xoan, khiến người xem khi chưa hiểu và trân trọng được giá trị thật đã phải chịu đựng những buổi biểu diễn “trẻ hóa và lai tạp” trong các nhà hàng và thậm chí là trên cả truyền hình quốc gia.
Cuoc dua danh hieu UNESCO o Viet Nam
Cổng tam quan điện Minh Thành chụp năm 1923 không sơn thếp Ảnh do nhà nghiên cứu Phan Thuận An cung cấp
Cuoc dua danh hieu UNESCO o Viet Nam
Cổng tam quan điện Minh Thành sau trùng tu đã sơn son thếp vàng - Ảnh Thái Lộc
Quần thể di tích Cố đô Huế được UNESCO công nhận và sau đó được cấp 570 tỉ đồng để trùng tu hơn 100 công trình. Nhưng điều đáng tiếc là không ít công trình đã trở nên “mới hẳn”. Những mái ngói cổ được thay bằng vật liệu hoàn toàn khác, những vết tích xưa cũ được sơn mới lòe loẹt. Không ít những chi tiết hoa văn cổ bị bỏ bớt hoặc thiết kế lại. Không chỉ dừng lại ở Cố đô Huế, gần đây nhất là Đàn Nam Giao của Thành nhà Hồ đã được phục dựng bất chấp cơ sở khoa học đang là hồi chuông báo động cho tình trạng bảo tồn các di tích ở Việt Nam nói chung hiện nay.
Cuoc dua danh hieu UNESCO o Viet Nam
Lăng vua Gia Long nguyên gốc (ảnh chụp vào tháng 5-2003) - Ảnh Tam Giang
Cuoc dua danh hieu UNESCO o Viet Nam
Sau trùng tu, các bức tường lăng vua Gia Long được quét vôi vàng chóe - Ảnh Thái Lộc
Cuoc dua danh hieu UNESCO o Viet Nam
Minh Ân viện ở lăng vua Đồng Khánh khi còn nguyên vẹn (ảnh chụp vào tháng 5-2003) ẢnhTam Giang
Cuoc dua danh hieu UNESCO o Viet Nam
Minh Ân viện sau khi trùng tu đã bị thay ngói và làm lại cửa - Ảnh Thái Lộc

Di sản thế giới không chỉ nằm ở “danh hiệu”

Danh hiệu Di sản thế giới của UNESCO mà nhiều địa phương đang làm hồ sơ thực chất là một hoạt động mang tính khoa học, được tổ chức UNESCO chủ trì trên cơ sở Công ước quốc tế về Bảo vệ Di sản Văn hoá và Thiên nhiên Thế giới, ra đời năm 1977. Hiện có trên 150 quốc gia thành viên thừa nhận tính pháp lý và hiệu lực của Công ước này.

Mục tiêu của công ước nằm ở tính hành động - không phải là tôn vinh hay gắn huân chương cho các quốc gia. Ngược lại khi tham gia Công ước, các quốc gia tự gánh lấy một trách nhiệm quốc tế hết sức nặng nề: Đó là tự nguyện đầu tư tiền của và trí tuệ để gìn giữ và bảo vệ các di tích tại quốc gia mình không chỉ cho dân tộc mình, mà cho toàn nhân loại. Nguyên tắc và tiêu chí sống còn của Công ước là tính trung thực và khoa học, trong đó bảo tồn giá trị nguyên trạng của các vết tích lịch sử và thiên nhiên là một điều kiện sống còn.

Cuoc dua danh hieu UNESCO o Viet Nam
Đón nhận tấm bằng di sản thế giới do UNESCO trao tặng là một vinh dự nhưng đi cùng với đó là trách nhiệm đại diện cho một quốc gia trong việc cam kết với thế giới trong công ước bảo vệ di sản đã được công nhân.
Song thực tế tại Việt Nam, nhiều di sản đang không được bảo tồn theo nguyên tắc và tiêu chí này mà đang được biến thành một thứ danh hiệu, để quảng bá và thu hút du lịch. Mà đối với công tác bảo tồn thì Văn hoá và Du lịch là hai khái niệm đi ngược nhau về xu hướng: Một bên phải đầu tư để gìn giữ và bảo tồn những giá trị văn hoá và vẻ đẹp độc đáo của tạo hoá cho tương lai, còn bên kia là khai thác, thậm chí là bóc lột văn hoá và thiên nhiên để làm kinh tế.

Không chỉ ở Việt Nam mà có một số nước đã mắc phải sai lầm để đến khi phát hiện thì đã muộn, không thể sửa sai. Sau khi được UNESCO công nhận là di sản thể giới, người ta đã nhân danh phục chế, thậm chí là "phát triển" để làm mới lại các di tích nhằm hấp dẫn du khách, phục vụ cho các mục đích kinh tế. Cách nhìn cơ hội đó sớm muộn sẽ làm tổn hại các giá trị văn hoá vô giá của các di sản.

Cuoc dua danh hieu UNESCO o Viet Nam
Cây cầu 4 làn xe chạy được xây do nhu cầu giao thông bắc qua Thung lũng Elbe ở Dresden đã khiến địa danh này bị loại khỏi danh sách di sản thế giới của UNESCO vì vi phạm qui ước không giữ nguyên được hiện trạng ban đầu về cảnh quan khi được công nhận.
Thực tế đã cho thấy Hội đồng của Công ước Bảo vệ Di sản và Thiên nhiên Thế giới trong mấy năm gần đầy đã công bố xóa tên không ít các di tích lịch sử và thiên nhiên ra khỏi danh sách di sản thế giới hoặc đưa nhiều di sản vào danh sách nguy hiểm như một lời cảnh báo do các quốc gia đã đi ngược lại tình thần tiến bộ của công ước, lợi dụng uy tín của Công ước và hình ành UNESCO phục vụ các các mục tiêu thiển cận. Xin được kết bằng lời bàn của PGS TS. Nguyễn Văn Huy, Trưởng ban Di sản văn hoá phi vật thể của Hội di sản văn hoá Việt Nam khi trả lời TS về công tác quản lý văn hóa: “Chúng ta phải tạo ra những người quản lý có quan điểm, định hướng tiên tiến, tư duy, phương pháp quản lý văn hóa đúng. Còn nếu chạy theo giống như bên tiếp thị kinh tế thì sẽ chỉ làm hỏng văn hóa”.

Bài học rút danh hiệu

Có 3 địa danh trên thế giới đã bị UNESCO cảnh báo và loại khỏi danh sách Di sản thế giới. Thung lũng Dresden – Đức được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới. Tuy nhiên trong quá trình phát triển đô thị, chính quyền đã dựng lên một cây cầu bắc qua thung lũng Dresden và cảnh quan của thung lũng bị phá hỏng. Kết quả là Thung lũng Dresden đã bị UNESCO gỡ tên khỏi danh sách Di sản Thế giới.

Liên quan đến khai thác du lịch, thành phố Ayutthaya của Thái Lan cũng được UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Tuy nhiên trước tình trạng khai thác du lịch với hàng triệu lượt khách mỗi năm cộng thêm với tình trạng các di tích đã được công nhận tại Ayutthaya bị lấn chiếm đất do quá trình phát triển đô thị, UNESCO đã ra cảnh báo và thậm chí đã từng có ý định rút danh hiệu Di sản thế giới của thành phố có từ thế kỷ 14 này.

Tương tự với trường hợp của khu bảo tồn linh dương sừng thẳng Ả Rập (Oman). Việc Chính phủ Oman quyết định mở 90% địa điểm để khảo sát dầu mỏ đã dẫn đến tình trạng số linh dương sừng thẳng Ả Rập tại đây đã bị giảm từ 450 con vào năm 1996 xuống còn 65 con trong năm 2007. Đây chính là lý do khu bảo tồn này bị UNESCO loại khỏi danh sách.

Nguyễn Hoàng

Bài tiếp: Căn bệnh trầm kha của ta là thích tôn vinh!

Việt Báo
Comment :Cuộc đua danh hiệu UNESCO ở Việt Nam
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Cuộc đua danh hiệu UNESCO ở Việt Nam bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Cuoc dua danh hieu UNESCO o Viet Nam ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Cuộc đua danh hiệu UNESCO ở Việt Nam ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h287 Bao quet o Ha Noi Cay do la liet
    Thời sự 24h(28/7): Bão quét ở Hà Nội: Cây đổ la liệt

    Thắt tim cảnh người cha kiệt sức gục chết giữa cánh đồng; Bão quét tới Hà Nội: Cây đè ô tô, xe máy đổ cả loạt; Góc khuất nghề đẻ thuê: Nỗi ân hận tột cùng của người đàn bà dẫn gái về cho chồng; Sập giàn giáo cao ốc Dream Home Luxury, 3 người thương vong; Vụ Formosa: 9 dòng kiểm điểm và quyết tâm của Chính phủ

  • Thoi su 24h277 co gai tre tu vong duoi song To Lich
    Thời sự 24h(27/7): cô gái trẻ tử vong dưới sông Tô Lịch

    Formosa chôn chất thải: Nghi vấn bao che sai phạm cho cán bộ các cấp; Thương bé tròn một tuổi mà phẫu thuật chân 12 lần chưa khỏi; “Người mẹ ma” ở TP HCM: 'Ước gì tôi biết vì sao mình bị tạt axit'; Nỗi đau khôn cùng của người cha chôn 12 con trong cát trắng; Vợ chết, chồng bị thương: Nạn nhân nhắn gì cho bố mẹ trước lúc mất?

  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 247307
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (24/7-30/7)

    Sản phụ từ chối điều trị ung thư để cứu con đã qua đời; Thực hư những cách chữa khỏi ung thư từ Đông y; 7 loại đồ ăn mà "chuyên gia ngộ độc" không bao giờ động đũa; 'Mẹ nhỏ, con to' nhờ ăn uống đúng cách khi mang bầu;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 240730072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (24/07-30/07/2016)

    Sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, câu chuyện tình mẫu tử thiêng liêng hay góc khuất gia đình làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 2407 30072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (24/07- 30/07/2016)

    Phi công, tiếp viên hàng không buôn lậu vàng, CPI tháng 7 tiếp tục tăng nhẹ, VASEP đề nghị đánh thuế thương lái TQ, tỷ giá tiếp tục tĩnh lặng đến bất ngờ, TP HCM công bố 77 dự án đang thế chấp ngân hàng, nông hải sản đứng đầu bảng về chứa chất cấm, kháng sinh... Cùng với đó là những thông tin bất động sản, tài chính- ngân hàng, thị trường tiêu d

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.