vietbao

Cái đẹp trong tự nhiên (III)

Bấm ngay Subscribe / Đăng Ký xem video hay mới nhất >>

Tất cả những biểu hiện phản thẩm mỹ động vật, với vô số biến thể và sắc thái cụ thể, có thể được đưa về ba nguyên nhân hình thức hay là ba phạm trù: 1) phát triển quá mức tính thú vật vật chất, 2) trở về với tính vô hình dạng và 3) dự liệu châm biếm hình thái cao hơn.

> Cái đẹp trong thiên nhiên (I)
> Cái đẹp trong tự nhiên (II)

VIII

Cai dep trong tu nhien III

Ở mỗi bậc mới của tiến hóa vũ trụ, với từng bước quan trọng mới khơi sâu và phức tạp hóa cuộc sống tự nhiên, mở ra khả năng của những hiện thân mới, hoàn hảo hơn, thông qua hình thức thẩm mỹ, của ý tưởng tích hợp, nhưng đây mới chỉ là khả năng: ta biết rằng sự phát triển sức mạnh của sự sống tự nhiên tự nó chưa bảo đảm cho cái đẹp của nó, rằng tiêu chuẩn phát sinh hoàn vũ không những không trùng hợp, mà có phần còn đối lập trực tiếp với tiêu chuẩn thẩm mỹ.

Điều này là dễ hiểu: cái bản thể nguyên sơ của vũ trụ - hay là cái ý chí tự nhiên mù quáng - được nâng lên cấp độ sinh tồn cao hơn và qua đó phát huy sức mạnh nội tại, cùng một lúc có được cả khả năng phục tùng một cách đầy đủ hơn và sâu hơn cái yếu tố lý tưởng của vũ trụ, để yếu tố ấy tạo ra ở trong nó những hình thức mới, hoàn hảo hơn của cái đẹp. Nhưng đồng thời ở bậc cao hơn ấy của sinh tồn, trong bản thể hỗn mang cũng tăng cường cả khả năng ngược lại - chống đối yếu tố lý tưởng, với năng lực thể hiện sự chống đối ấy trên cơ sở vật chất phức tạp hơn và giàu ý nghĩa hơn.

Cái đẹp ở những sinh thể (hữu cơ) cao hơn, nhưng lại hiếm hơn cái đẹp trong thiên nhiên vô tri vô giác; và ta biết rằng cái thực sự xấu chỉ bắt đầu nơi đâu sự sống bắt đầu. Cuộc sống thực vật thụ động còn ít chống đối yếu tố lý tưởng, cho nên yếu tố ấy mới hiện thân ở đây thành cái đẹp của những hình thức trong sáng và rõ ràng, nhưng ít nội dung. Bản nguyên hỗn mang, hóa thạch trong thế giới khoáng vật và thiu ngủ trong thế giới thực vật, lần đầu tiên bừng tỉnh trong linh hồn và trong sự sống của động vật để tự khẳng định mình bằng hành động, nó đối lập cái bản chất tham lam không biết thỏa mãn của mình với ý tưởng khách quan về một cơ thể hoàn hảo.

Với ai đó trong các triết gia Đức các động vật gây ấn tượng những kẻ mộng du; hình như sẽ là đúng hơn nếu so sánh chúng với những kẻ điên và những người cuồng: dưới đây ta sẽ thấy những thí dụ về sự thao cuồng đơn thuần ấy ở nhiều chủng loại và ngành động vật. Dù có lí giải thế nào đi nữa, thì cả trong lịch sử cổ sinh học chung của toàn thể thế giới động vật, cũng như trong lịch sử bào thai học cá thể của từng cơ thể động vật, ta vẫn thấy dấu ấn rõ ràng của việc cái hỗn mang đã trở thành sự sống ngoan cố chống lại những hình thái hữu cơ cấp cao từ vĩnh hằng đã được dự liệu trong óc nhà Nghệ Sĩ hoàn vũ; nhà Nghệ Sĩ này để đạt được những thắng lợi vững chắc buộc phải mỗi ngày một thu hẹp chiến trường của mình.

Và mỗi một thắng lợi mới của Người mở ra khả năng một thất bại mới: ở mỗi một cấp cao hơn đã đạt được của sự tổ chức và của cái đẹp, cũng xuất hiện những sự đi lệch hướng mạnh hơn, cái xấu sâu sắc hơn với tư cách những biểu hiện lực hóa cao hơn của cái phản thẩm mỹ nguyên thủy vốn là cơ sở của sự sống và của toàn bộ tồn tại vũ trụ.

Nếu cùng với sự xuất hiện của vật chất hữu cơ, của chất nguyên sinh dưới dạng những động vật và thực vật đơn giản nhất và phần lớn vi mô, một cơ sở được tạo ra cho những hiện thân mới, vững chắc hơn và giàu ý nghĩa hơn, của ý tưởng hoàn vũ nhập thể thành những hình thức thực tại của cái đẹp, thì cũng rõ ràng là tự thân cái cơ sở ấy không có quan hệ chính diện nào hết với cái đẹp. Tính phản thẩm mỹ của cơ sở vũ trụ hiện ra ở bậc sinh tồn mới một phần từ phía thụ động (nữ tính) - ở các thực vật đầu tiên, một phần từ phía chủ động - hỗn loạn (nam tính) - ở các động vật đầu tiên. Mầm mống của toàn bộ thế giới động vật cũng không đẹp chẳng khác nào phôi mầm của từng cơ thể động vật riêng lẻ, cho dù là cơ thể cấp cao nhất.

Những động vật đầu tiên trong khoa động vật học mang cái tên điển hình của những sinh thể dị hình dị dạng hay là không có hình thù - amorphozoa. Và rõ ràng, cái dị hình dị dạng động đậy nhung nhúc ấy đáng tởm hơn sự vô hình thức bình thản của các thực vật đầu tiên. Nhưng dĩ nhiên, chính tính đơn sơ và nhỏ xíu của những động vật đơn bào ấy không cho chúng trở thành một kiểu mẫu thực sự của cái phản thẩm mỹ động vật. Để là cái phản thẩm mỹ ấy, một tính vô hình thức đơn thuần chưa đủ, mà cần có một hình thức gây tởm. Cái hình thái đúng là dị quái ấy - nhưng lại là hình thái làm cơ sở ít nhiều thấy được cho tất cả kiểu tổ chức động vật - ta tìm thấy ở con giun.

Hình thái con giun, như đã nhận xét ở trên, là sự thể hiện trực tiếp, sự hiện thân trần trụi của hai bản năng động vật cơ bản - sinh dục và dinh dưỡng - với tất cả tính không biết thỏa mãn vô độ của chúng. Điều này ta thấy rõ hơn cả ở loại giun nội tạng, chúng thực hiện sự ăn uống bằng toàn thể thân mình, bằng toàn bộ bề mặt của thân thể thông qua hiện tượng nội thấm (sự hút vào), thêm vào đó, chúng không có cơ quan nào cả, trừ những cơ quan sinh dục, mà những cơ quan này, với độ phát triển mạnh và cấu tạo phức tạp của chúng, lại là một tương phản đáng kinh ngạc so với tính sơ lược hết mức của toàn bộ cơ thể của con giun.

Thí dụ, những con acanthoceophali là như thế; ngoài sự thiếu vắng hoàn toàn các cơ quan giác quan, chúng cũng không có cả mồm, cả ruột, cả anus (hậu môn), và trên cái nền khuyết tật đến thế nổi lên, theo cách nói của Claus, "những cơ quan sinh dục hùng mạnh"*. Ứng với sự phát triển giải phẫu học vô độ ấy của các cơ quan sinh dục là một số hiện tượng quái đản trong đời sống tính dục, trong quan hệ giữa hai giới. Chẳng hạn giữa những Distomum harmatobium (trong bộ Trematodes distomidae), con đực to béo hơn, nhưng ngắn hơn con cái, thường xuyên mang con cái ở chỗ lõm đặc biệt thuộc mặt bụng của chúng**.

Một hiện tượng ngược lại và còn quái đản hơn ta thấy ở giống giun trichosomum crassicauda (bộ Nematodes); ở đây, những con đực rất hin, sống thành bộ đôi, bộ ba, đôi khi cả bộ bốn và bộ năm trong khoang tử cung của con cái. - Trong lớp giun có vòng, sự dị dạng của kiểu cơ bản hơi giảm bớt do tổ chức có phần phức tạp hơn, nhưng cả ở chúng sự phát triển quá mức và đa dạng của các cơ quan sinh dục (đặc biệt ở bộ oligochaetae)*** cũng không để cho ý tưởng sự sống phát triển một cách hài hòa. Kiểu cơ bản của giun, trên một bậc tổ chức cao hơn, rõ ràng được bảo lưu ở các động vật thân mềm, mà Linné không phải không có sở cứ quy thẳng về loài vermes (giun).

"Từ khi tổ chức và sự phát triển của những động vật ấy được biết đến nhiều hơn, mới vỡ lẽ ra chúng quả thực có quan hệ với loài giun"*. Vả lại, "về hình dạng, về những lớp phủ có lông rung, về tổ chức, ấu trùng của các con vật nhuyễn thể có nhiều nét chung với trùng màng có roi đuôi hay là ấu trùng Loven, mà ta thấy ở nhiều giống giun"**. Thực ra, xét từ góc độ mỹ học, ở những loài động vật thân mềm mà trong sự phát triển của mình phải trải qua giai đoạn ấu trùng, con vật đã phát triển đầy đủ cũng không ưu việt hơn ấu trùng tí nào.

Song sẽ không phải là như thế ở các côn trùng mà hình thái cơ bản dạng giun (hình thái này, theo những phát kiến khoa học mới nhất, có nguồn gốc họ hàng với giun có vòng) trong vẻ phản thẩm mỹ lộ liễu của chúng chỉ được lưu giữ ở giai đoạn ấu trùng, còn ở con vật phát triển thì nó giấu mình dưới những màng bọc hình cánh.

Con giun cơ bản, ở côn trùng được che đậy từ bên ngoài, nơi những động vật có xương sống được thu vào bên trong; cái bụng của chúng chính vẫn là con giun ấy không chỉ về phương diện từ nguyên(15), mà còn cả về phương diện nguồn gốc động vật. Con giun được thu vào bên trong ấy ở một số loài động vật có xương sống, thuộc lớp cá và lớp lưỡng cư lại chiếm ưu thế đến nỗi nó di truyền hình thái của mình cho toàn bộ thân thể con vật. Đặc biệt loài rắn là như thế; trong tất cả các loài có xương sống, chúng giống con giun nhất, cho nên đáng tởm nhất. Không phải nói dài dòng, sự trở lại với ngoại hình dạng giun ở những con vật này liên quan với sự trở nên giống con giun cả bên trong, tức là với sự tự khẳng định mới, tăng lực của sự sống ác dữ trong bản năng khát máu và dâm dục của nó.

Cái thế mạnh của tính sinh vật mù quáng và vô độ trong quan hệ đấu tranh với ý tưởng về sự cân bằng bên trong và bên ngoài của các thành phần sự sống - cái thế mạnh ấy của vật chất đối với hình thức, thể hiện trực quan bằng hình thái điển hình của con giun, chỉ là nguyên nhân chính, cơ bản của cái phản thẩm mỹ trong thế giới động vật. Cần thêm vào đây hai nguyên nhân nữa, cũng có tính chất chung. Ta biết rằng sự không có hình thể, hay là tính không vững chắc của hình thức, tự nó trong nó là một cái gì đó trung tính về mặt thẩm mỹ (thí dụ, những đám mây không có hình dạng và màu sắc).

Nhưng khi trong thế giới động vật tính phi hình thức xuất hiện ở những cấp bậc đã đòi hỏi một sự tổ chức ít nhiều phức tạp và ổn định, thì sự trở về với chất nguyên sinh sơ đẳng, mâu thuẫn trực tiếp với ý tưởng sinh thể, sẽ trở thành nguồn gốc của tính phản thẩm mỹ thực sự. Thí dụ con ốc sên và những động vật có dịch nhầy khác, ngoài việc chúng vẫn lưu giữ khá rõ kiểu mẫu dị quái của con giun, còn gây tởm bởi cái thân thể không hình thù và mềm trơn của chúng, cái ngoại hình ấy hoàn toàn không tương hợp với tổ chức bên trong tương đối phức tạp của chúng.

Cũng nguyên nhân ấy - ưu thế của những khối vật chất vô hình thù - làm cho những con vật cấp cao như hải cẩu hoặc cá voi trở nên kém đẹp. Cũng cần nói thêm, do tình trạng này lệ thuộc vào sự tích luỹ quá nhiều chất béo, tức là sự dinh dưỡng quá mức, cho nên nguyên nhân thứ hai của cái phản thẩm mỹ động vật học (tính vô hình thù hồi quy) trùng hợp với nguyên nhân thứ nhất (tính cuồng bạo của bản năng thú vật).

Điều này là quá rõ ràng ở những gia súc, mà sự vỗ béo nhân tạo làm cho chúng trở nên mất cân đối và xấu xí tệ hại. Nguyên nhân thứ ba của sự dị hình dị dạng trong thế giới động vật, cụ thể ở một số động vật cấp cao, có xương sống (ếch, khỉ), là ở chỗ, vẫn hoàn toàn là những động vật, chúng lại có nét giống người, tựa như những bức biếm họa con người. Không thể thấy ở đây chỉ một ấn tượng chủ quan, bởi lẽ ngoài vẻ tương đồng trực quan với con người, ở những động vật ấy có thể tìm thấy một sự dự liệu (tiên báo) giải phẫu học thực sự cho một hình thái cao hơn, song những nét còn lại của kiểu tổ chức thấp hơn lại rất vênh lệch với hình thái cao hơn ấy, và chính sự vênh lệch ấy, hay là sự bất hài hòa ấy là nguyên nhân khách quan của sự xấu xí tệ hại của chúng.

Tất cả những biểu hiện phản thẩm mỹ động vật, với vô số biến thể và sắc thái cụ thể, có thể được đưa về ba nguyên nhân hình thức hay là ba phạm trù: 1) phát triển quá mức tính thú vật vật chất, 2) trở về với tính vô hình dạng và 3) dự liệu châm biếm hình thái cao hơn.

Nhưng cả ba nguyên nhân ấy thực ra có thể quy về một, cụ thể là sự chống đối mà cái cơ sở vật chất của sự sống, ở những bậc khác nhau của quá trình hình thành thế giới động vật, thể hiện đối với sức mạnh tổ chức của yếu tố hoàn vũ lý tưởng. Bây giờ ta phải xem xét, bằng những phương cách nào sự chống đối ấy được khắc phục và cái đẹp được tạo ra trong thiên nhiên động vật.

...................
Chú thích Chương VIII:

* Claus. Động vật học (bản dịch tiếng Nga: Odessa, 1888. tập I, tr.345
** Như trên, tr.315
*** Như trên, tr.367
****Như trên, tập II, tr.1
*****Như trên, tập II, tr.6

IX

Để thể hiện vẻ đẹp của lý tưởng trong lĩnh vực sự sống, nơi mà vật chất nền tảng là dịch nhầy vô hình dạng và đại diện điển hình là con giun, nhà Nghệ Sĩ hoàn vũ đã phải làm việc rất nhiều và lâu. Trước khi xuất hiện sự sống động vật, vật chất trái đất đã phục vụ cho sự hiện thân của hai kiểu cái đẹp - cái đẹp khoáng vật và thực vật. Và giờ đây, ta thấy rằng cả trong thế giới động vật, trước khi chiến thắng từ bên trong sự kháng cự chủ động của vật chất được linh hoạt hóa và biến hóa nó thành những hình thái đẹp đẽ của những cơ thể động vật cấp cao, nhà kiến trúc hoàn vũ sử dụng vật liệu động vật để tạo ra những biến tướng mới của kiểu đẹp cũ; chúng không mang tính động vật đặc thù, mà một phần thuộc về lĩnh vực vô cơ, một phần thì tương tự như hình thái thực vật.

Trước hết những loài thủy tức (polype) xấu xí, ít nhiều có dạng giun, tạo ra những rừng san hô tuyệt đẹp, những san hô này xét về thành phần vật chất vô cơ phải được liệt vào khoáng thể, nhưng về hình thức thấy được thì lại giống cây và hoa. ở quy mô nhỏ hơn, cũng cái ý chí tái tạo kiểu đẹp có ngoại hình khoáng - thực vật trên cơ sở vật chất động vật ta tìm thấy ở những con sao biển, huệ biển v.v... Tiếp theo, những động vật thân mềm, vẫn bảo lưu tính vô hình thù đáng tởm của mình, nhưng lại sản sinh ra vẻ đẹp chất rắn vô cơ của những vỏ ốc, vỏ sò đa sắc và đa dạng và cuối cùng, một trong những con vật ấy tiết ra ngọc trai sáng giá.

Nơi đây, ở những con vật nhuyễn thể, cũng như ở các loài thủy tức, sự sống động vật tạo ra cái đẹp chỉ như là những trầm tích vô cơ bên ngoài và lấy cái đẹp ấy phủ lên thân mình một cách thuần túy bề ngoài, như thể nhà ở, chứ không phải như là hình thái của chính mình. Cũng cái đó, ở mức độ nhất định, có thể nói về những trầm tích sừng ở một số động vật cao cấp như rùa, đồi mồi; một biểu hiện cuối cùng của nghệ thuật kiến trúc động vật ấy ta tìm thấy ở lớp có vú nơi con tê tê, nhưng ở đây giá trị thẩm mỹ của nó đã hầu như không còn nữa.

Một kiểu quan hệ khác, ít tính bề ngoài hơn, giữa bộ y phục đẹp đẽ và con vật sản xuất ra nó ta thấy ở những côn trùng có cánh. Thay cho những kiểu kiến trúc vô cơ như san hô của loài thủy tức và vỏ giáp của các sinh vật thân mềm, cánh của những con bướm hoặc bọ dừa là những phần phụ hữu cơ không thể tách rời khỏi thân thể chúng, quan hệ giữa chúng với thân thể chính cũng na ná như quan hệ giữa hoa và thực vật.

Giống như ở bông hoa các thực vật (hoa hiện) có cơ quan sinh dục của mình, cũng y như thế, những côn trùng này chỉ ở giai đoạn có cánh mới đạt được độ thành thục sinh dục và mới giao hợp với nhau. Xét về mặt thành phần hữu cơ và kết cấu phức tạp của bản thân những bộ cánh, cũng như về quan hệ hình thái học xác định và mật thiết giữa chúng và thân thể còn lại của con côn trùng, ta phải thừa nhận rằng ở đây, tác động thẩm mỹ của yếu tố lý tưởng tạo tác đối với vật chất động vật là sâu sắc và quan trọng hơn nhiều so với ở những vỏ ốc và san hô chỉ là vô cơ và bề ngoài đối với thân thể con vật.

Tuy nhiên, ngay con bướm đẹp nhất cũng chỉ là con giun được chắp cánh, không hơn. Nếu ở đây tính nhị nguyên đối nghịch giữa hình thức mỹ lệ và vật chất động vật phản thẩm mỹ không biểu hiện với toàn thể sức mạnh thành hai thể riêng biệt và dị đồng về chất, như ở con vật thân mềm với cái vỏ giáp của nó, thì dẫu sao tính hai mặt ấy ở đây vẫn chưa được khắc phục dù chỉ một cách thấy được, bởi lẽ cặp cánh tuyệt đẹp và cái thân dạng giun tạo thành hai nửa khác nhau rõ rệt, mặc dù đã liên kết hữu cơ, của một thân thể côn trùng.

Tính hai mặt ấy của hình thức thẩm mỹ và vật chất phản thẩm mỹ cuối cùng được khắc phục có lợi cho hình thức, ít nhất là hình thức bề ngoài, ở những động vật có xương sống; chúng thu vào bên trong thân thể của mình con giun (hay là bụng), làm cho nó trở nên không thấy được, đồng thời chúng khoác lên toàn bộ bề mặt thân thể của mình một lớp phủ ít nhiều có vẻ đẹp (vảy, lông vũ, lông và da lông). Trong những trường hợp mà những lớp phủ như thế không có ở những động vật có xương sống, thí dụ, ở loài ếch nhái, sự trần trụi ấy là một trong những nguyên nhân của cái vẻ xấu xí tệ hại của chúng (ngoài nguyên nhân đã nói ở trên).

Nhà Nghệ Sĩ hoàn vũ biết rằng cơ sở của thân thể động vật là cái xấu xí, và bằng mọi cách cố gắng che đậy nó và tô điểm cho nó. Mục đích của Người không phải là hủy tiêu cái cơ sở ấy, mà làm thế nào để cho nó ban đầu khoác cái đẹp lên mình, sau đó hóa thành cái đẹp. Vì thế cho nên Người, bằng những ám thị bí mật mà chúng ta gọi là bản năng, thôi thúc chính các động vật từ thịt và máu của bản thân tạo ra trăm ngàn thứ vỏ đẹp; Người bắt con sò thân nhầy chui vào trong cái vỏ giáp mà tự nó xây lên và trang sức rất cầu kỳ, cái vỏ giáp ấy, để thực hiện mục đích hữu ích của nó (ta cứ giả định có mục đích ấy) hoàn toàn không cần phải có cái vẻ đẹp như thế; Người cưỡng bức con sâu đáng ghê tởm mặc lên thân mình đôi cánh sặc sỡ mà nó tự nuôi dưỡng, còn những cá, chim, thú thì khâu mình hoàn toàn vào bên trong những bộ vẩy óng ánh, những bộ lông vũ đa sắc, lông thú mượt mà và da lông mềm mại.

Những động vật cấp cao - chim chóc và một số loài có vú (họ mèo, và cả hươu, nai, linh, v.v...) - ngoài những lớp phủ ngoài đẹp mắt còn bằng toàn bộ hình dáng thân thể của mình thể hiện tuyệt đẹp ý tưởng về sự sống - sức mạnh cân đối, tương quan hài hòa giữa các bộ phận và tính linh hoạt tự do của chỉnh thể. Giới thuyết này về ý tưởng phù hợp với tất cả các kiểu và sắc thái của cái đẹp động vật - mà chúng rất nhiều - song liệt kê và miêu tả chúng không phải là nhiệm vụ của chúng tôi. Đấy là công việc của khoa động vật học mô tả.

Cũng như thế chúng tôi phải gác sang một bên cả câu hỏi, bằng những con đường nào sức mạnh kiến tạo của nhà Nghệ Sĩ hoàn vũ đã dẫn dắt thiên nhiên tới sự tạo ra những hình thái động vật tuyệt đẹp: câu hỏi này chỉ có thể được giải đáp bởi khoa siêu hình học phát sinh vũ trụ. Bây giờ ta có thể kết thúc những suy luận mỹ học về cái đẹp trong thiên nhiên bằng sự chỉ ra những hiện tượng mà, như ở trên đã nói, sẽ xác nhận một cách thực chứng tính chất khách quan của cái đẹp ấy.

X

Những hiện tượng lựa chọn hữu tính mà Darwin và các nhà thám hiểm tự nhiên khác đã quan sát, hoàn toàn không đủ để kiến giải cái đẹp ở tất cả các hình thái động vật: đây thực tế chỉ là những tô điểm bề ngoài, hay là cái đẹp hoa văn, ở những động vật khác nhau. Nhưng vấn đề không phải ở bản thân tầm quan trọng của những hiện tượng được kiến giải, mà ở chỗ chúng minh chứng rành rành cho ý nghĩa độc lập khách quan của động cơ thẩm mỹ, mặc dù chỉ ở những biểu hiện bề ngoài nhất của nó.

Trong khi nhiều bộ óc thẳng đuột một chiều cố gắng quy mỹ học con người về những cơ sở hữu ích, vì lợi ích của thế giới quan khoa học thực chứng, thì người đại diện lớn nhất của chính cái thế giới quan ấy trong thế kỷ này đã cho thấy tính độc lập của động cơ thẩm mỹ đối với những mục đích hữu ích ngay ở trong thế giới động vật và bằng việc làm ấy ông lần đầu tiên đã xác lập cơ sở chính diện cho mỹ học thực thụ của ý tưởng. Chỉ một công lao không thể tước bỏ này đã đủ để tên tuổi Darwin trở thành bất tử, nếu như ông không đồng thời là tác giả của lý thuyết về nguồn gốc phát sinh của các chủng loại thông qua chọn lọc tự nhiên trong đấu tranh vì sinh tồn - lý thuyết này đã xác định chính xác và theo dõi tỉ mỉ một trong những nhân tố vật chất quan trọng nhất của tiến trình thế giới.

Cuộc sống của con vật được quyết định bởi hai lợi ích chính: duy trì mình bằng dinh dưỡng và vĩnh cửu hóa nòi giống của mình bằng sinh sản. Cái mục đích sau ấy, tất nhiên, không tồn tại trong ý thức của bản thân con vật mà được thiên nhiên đạt tới một cách gián tiếp, bằng cách kích thích sự ham mê tính dục ở các cá thể khác giới. Nhưng nhà Nghệ Sĩ hoàn vũ lợi dụng sự ham mê tính dục này không chỉ để trường cửu hóa, mà còn để tô điểm cho những hình thái động vật ấy. Những cá thể thuộc giới tích cực - những con đực - theo đuổi những con cái và vì những con cái mà giao tranh với nhau. Nhưng té ra, Darwin nói, trái với mọi tiên đoán, cái khả năng bằng nhiều cách quyến rũ con cái trong một số trường hợp nhất định lại có ý nghĩa lớn hơn là khả năng chiến thắng những con đực khác trong cuộc chiến đấu mặt đối mặt*.

Cái ý chí quyến rũ ấy bộc lộ ở các động vật ngay ở những nơi mà ta ít có thể chờ đợi nhất. "Bất kỳ ai có cơ hội quan sát những ve vãn ái ân ở loài sên, không nghi ngờ gì về tính quyến rũ thể hiện ở những động tác và kiểu cách chuẩn bị hoặc báo hiệu kết thúc cho những cuộc giao cấu của những con vật ái nam ái nữ ấy"**. Sự quyến rũ lẫn nhau ấy cụ thể là như thế nào và nó có phục vụ hay không cho sự làm đẹp các con vật thân nhầy này, cả Agassiz lẫn Darwin đều không giải thích. Nhưng nếu quả thực những con sên chinh phục nhau bằng cách đi đứng, thì những con vật nhuyễn thể khác có thị giác phát triển hơn lại càng dễ dàng thực hiện tác động tương tự bằng vẻ đẹp của vỏ cứng của mình. Vấn đề trở nên sáng rõ hơn ở những động vật có vỏ giáp (crustecea) và ở loài nhện. ở đây, những con đực thuộc một số giống khi đạt được độ thuần thục sinh dục thì cũng thu nhận được sắc màu rực rỡ và phong phú, mà trước kia chúng không hề có và những con cái cũng không có.

"Bất cứ ai phiêu du trong rừng nhiệt đới cũng nhiều lần phải kinh ngạc bởi tiếng kêu lanh lảnh mà những con ve đực phát ra. Những con cái thì lặng im, như xưa kia nhà thơ Hy Lạp Xenarchos đã nhận xét: "Loài ve sống hạnh phúc: vợ chúng hết thảy không biết nói"***. Fritz Mỹller viết cho Darwin từ Nam Braxin rằng ông hay chứng kiến những cuộc thi nhạc giữa hai hoặc ba con ve đực có giọng trong trẻo đặc biệt và ngồi cách nhau khá xa. Cứ một con hát xong thì con khác lập tức bắt đầu và chúng cứ thế luân phiên nhau. Bởi lẽ ở đây, Darwin nhận định rất đúng, bộc lộ nhiều sự tranh đua giữa những con đực đến nỗi rất có thể là những con cái không chỉ nhận ra chúng qua những âm thanh mà chúng phát ra, mà còn, tương tự như những con chim cái, được quyến rũ hay kích thích bởi con đực nào có giọng hấp dẫn nhất****.

Ở những côn trùng thuộc bộ Neuroptera, người ta nhận thấy không chỉ sự nhuộm màu đặc biệt của bộ cánh các con đực trước khi giao hợp mà mỗi một loài khác nhau thì lại chọn những màu khác nhau*****. Việc này quan trọng, bởi vì nó cho thấy rằng sự nhạy cảm của những côn trùng ấy đối với những ấn tượng thị giác, như đích thị những ấn tượng, không phụ thuộc vào tính hữu ích nào hết, cái hữu ích trong trường hợp này là không thể chỉ ra.

Cũng sự nhạy cảm thẩm mỹ ấy ta phải thừa nhận ở loài bọ dừa (Coleoptera), cánh chúng không chỉ nhuốm màu kim loại óng ánh, mà còn được tô vẽ những vệt, những hình tròn, những chữ thập và các hoa văn đẹp mắt khác - song tất cả cái đó chỉ có ở những giống bọ có thị giác, còn những giống không có mắt thì không bao giờ có cánh được trang điểm và vẽ vời******. ở trong lớp côn trùng này, ở một số loài những con đực có những bộ sừng ơơơơrất kỳ cục và luôn luôn biến đổi, những bộ sừng ấy, như Darwin chứng minh, rõ ràng mang tính chất trang sức nhằm quyến rũ những con cái*******. Cũng phục vụ mục đích ấy là những cơ quan đặc biệt để phát ra âm thanh, mà người ta tìm thấy ở một số loài côn trùng********.

Ở bộ Lepidoptera (bướm), vẻ đẹp của đôi cánh, mà ở một số loài nhiệt đới, theo cách nói của Darwin, không thể tả bằng lời, cũng mang tính chất ấy, bởi một lẽ hiển nhiên là chỉ những con đực mới có những cặp cánh đẹp lộng lẫy và rất đa dạng, trong khi ấy thì những con cái lại tương đối thiếu sắc màu và đơn điệu. Chỉ một điều ấy đã cho thấy rằng vẻ đẹp của cánh bướm không thể phục vụ cho mục đích hữu ích tự vệ trong cuộc đấu tranh vì sinh tồn (nhờ việc con côn trùng trở nên giống bông hoa mà nó ngồi trên đó, v.v...), bởi lẽ những con cái cũng cần sự tự bảo vệ như thế không kém những con đực. Vả lại, có những hiện tượng trực tiếp chứng tỏ rằng mục đích hữu ích ở đây là riêng biệt, còn mục đích thẩm mỹ - tính dục cũng là riêng biệt.

Cụ thể là ở một số loài bướm, người ta nhận thấy mặt dưới của cánh, tức là mặt hướng ra ngoài trong tư thế ngồi, nguy hiểm nhất cho con vật, được nhuộm màu hoàn toàn giống màu những cây cỏ mà con bướm thường đậu xuống (rõ ràng để tự vệ), trong khi ấy thì mặt trên, mà con bướm đực bay lượn cho con cái nhìn thấy lúc ve vãn nó, được tô màu và họa hình với một vẻ đẹp cầu kỳ rõ ràng không thể có quan hệ gì với mục đích tự vệ********. Bạn đọc có thể tìm thấy ở Darwin nhiều minh chứng cục bộ, khẳng định, không nghi ngờ gì nữa, tác dụng ưu thế của nhân tố thẩm mỹ thuần túy*********.

Loài cá cũng không thờ ơ với cái đẹp. Chỉ cái đó mới giải thích được việc ở nhiều chủng loại của lớp động vật này, những con đực (nói chung đẹp hơn những con cái) trong mùa giao phối phát huy vẻ đẹp đặc biệt của màu sắc và hình thể**********. Ngoài ra, trái với ý kiến chung về tính câm lặng của cá, một số chủng loại (thí dụ, Umbrino) biểu lộ những năng khiếu âm nhạc rõ ràng, chúng kêu khá to nhưng êm tai - song lại chỉ những con đực và chỉ trong mùa giao phối***********.

Những con sa giông đực chinh phục những bạn gái của mình bằng những gờ đẹp, còn ở loài ếch nhái thì chỉ những con đực và chỉ trong lúc ve vãn mới tiến hành những cuộc hòa nhạc; những cuộc hòa nhạc ấy, ở một số giống gốc Mỹ, có nhạc tính thực thụ và đem lại khoái lạc thẩm mỹ không chỉ cho tai ếch mà còn cho cả tai người************. ở một giống thằn lằn (Sitana) yết hầu của những con đực có thêm một phần phụ bằng da khá to, tô màu sặc sỡ, trong thời kỳ giao phối chúng xòe ra như cái quạt trước những con cái.

Lớp chim - lớp động vật thẩm mỹ nhất cả về phương diện thị giác lẫn âm thanh - cho ta hằng hà sa số những sự việc chứng minh ý nghĩa độc lập của cái đẹp đối với những con vật ấy. Hầu như hết thảy chúng tạo lập những thắng lợi hôn phối của mình thông qua sự bộc lộ thuộc tính thẩm mỹ này hay thuộc tính thẩm mỹ kia, mà thường được nhận thấy rằng, màu sắc đẹp đẽ lại không đi đôi với khả năng hát du dương, song điểm yếu về mặt này thường được đền bồi bằng sự phát triển nổi trội về mặt kia*************.

Điều kỳ thú hơn cả ở chim chóc là chúng rõ ràng có ý thức về vẻ đẹp của mình và hãnh diện vì nó không chỉ trước những con cái mà trước cả những quan sát viên khác loài. Chính Darwin không phải một lần trông thấy con công đực phô bộ lông vũ được trang điểm của mình không chỉ trước bọn gà, mà cả trước lũ lợn. Tất cả các nhà thám hiểm tự nhiên quan sát chăm chú loài chim cả trong trạng thái tự nhiên lẫn trong giam hãm, nhất trí khẳng định rằng những con đực tìm thấy khoái lạc trong sự phô trương sắc đẹp của mình**************.

Ở nhiều chủng loại, những trang sức phức tạp của các con đực không những không thể có tác dụng hữu ích nào, mà trực tiếp có hại, bởi vì được phát triển làm hại cho sự di chuyển thuận lợi của chúng - khiến chúng bay hoặc đi lại khó khăn, giao nộp chúng cho kẻ thù đang truy kích chúng; nhưng có lẽ, đối với chúng sắc đẹp quý hơn tính mệnh***************. Sự nhạy cảm mang tính thuần túy thưởng ngoạn ở một số loài chim đối với màu sắc được chứng minh bằng thực tế là chúng để ý và ngắm nghía những sắc màu rực rỡ không chỉ ở những đồng loại của chúng, mà ở bất cứ nơi nào chúng bắt gặp, thí dụ trên quần áo hay khăn mũ của phụ nữ****************.

Việc một số loài chim, thí dụ colibri, cố gắng trang trí thật đẹp cái tổ của mình và làm việc này với một khiếu thẩm mỹ tinh vi nhất, cũng chứng minh không thể hồ nghi rằng chim chóc có cảm quan thẩm mỹ khách quan*****************. Cảm quan ấy đôi khi khiến chúng sa vào những cực đoan đáng chê trách. Chẳng hạn con cái của giống Chera progne gốc Phi từ bỏ con đực nếu con này đánh mất những lông đuôi dài mà nó trang điểm cho mình vào mùa giao phối. Cũng sự nhẹ dạ như thế, bác sĩ Iegher ở Vienna đã quan sát ở những chim trĩ lông bạc******************.

Không nhiều những chỉ dẫn ấy từ vô số những hiện thực đồng chất mà Darwin đã thu thập đối với chúng ta đã là đủ. ý nghĩa của những hiện thực ấy đơn giản chừng nào thì cũng to lớn từng ấy. Con người thấy một số hiện tượng nhất định trong thiên nhiên là đẹp, chúng đem lại cho nó khoái cảm thẩm mỹ. Đa số các nhà triết học đinh ninh rằng đấy chỉ là hiện thực của ý thức chủ quan con người, rằng trong bản thân thiên nhiên không có cái đẹp, cũng như không có cái thiện và cái chân. Thế nhưng hóa ra những tổ hợp hình dạng, màu sắc, âm thanh mà con người yêu thích ở thiên nhiên, bản thân những sinh linh tự nhiên - những động vật thuộc đủ mọi kiểu và lớp - cũng yêu thích chúng, yêu thích mãnh liệt và dành cho chúng một ý nghĩa quan trọng đến nỗi sự duy trì và phát triển những đặc điểm vô ích và đôi khi còn có hại ấy (theo nghĩa thực dụng) trở thành cơ sở của sự tồn tại chủng loại của chúng.

Bây giờ ta đã không thể nào nói rằng bộ cánh con bướm, hay đuôi công đẹp chỉ theo định giá chủ quan của chúng ta, bởi lẽ bản thân con bướm, con công cũng quý giá cái đẹp ấy như thế; nhưng đã là thế thì cần phải đi xa hơn. Bởi vì, khi đã nhất trí rằng đuôi công đẹp một cách khách quan, thì sẽ là quái gở hết sức, nếu khăng khăng cho rằng vẻ đẹp của kim cương hay cầu vồng chỉ mang tính chủ quan của con người. Tất nhiên, nếu trong trường hợp cụ thể này không có một chủ thể cảm thụ nào, thì sẽ không có cả cảm giác cái đẹp.

Nhưng vấn đề không phải ở cảm giác, mà ở thuộc tính của đối tượng có khả năng gây những cảm giác giống nhau cho những chủ thể rất khác nhau. Và nếu nói chung cái đẹp trong thiên nhiên là khách quan, thì nó phải có cả một cơ sở bản thể chung nào đó, nó phải là - ở nhiều bậc khác nhau và dưới nhiều dạng thức khác nhau - hiện thân cảm tính của một ý tưởng tuyệt đối khách quan thống hợp tất cả.

Trí tuệ hoàn vũ, trong sự đương đầu rõ ràng với cái hỗn mang nguyên thủy và trong sự thỏa thuận ngấm ngầm với linh hồn vũ trụ hay là thiên nhiên bị xâu xé bởi cái hỗn mang ấy, nhưng càng ngày càng ngả theo những ám thị tinh thần của bản nguyên sáng tạo, trí tuệ hoàn vũ đã tạo lập trong và thông qua giới tự nhiên cái thân thể phức tạp và huy hoàng của vũ trụ chúng ta. Cuộc sáng thế là quá trình có hai mục đích liên quan chặt chẽ với nhau, mục đích chung và mục đích đặc biệt. Mục đích chung là thực hiện cái ý tưởng hiện thực, tức là ánh sáng và sự sống dưới các hình thức khác nhau của cái đẹp tự nhiên, còn mục đích đặc biệt là tạo ra con người, tức là cái hình thái, mà cùng với vẻ đẹp thân xác cao nhất, thực hiện cả sự lực hóa nội tại cao nhất của ánh sáng và sự sống - cái ta gọi là tự ý thức.

Ngay ở trong thế giới các động vật, như ta đã thấy, mục đích hoàn vũ phổ quát được thực hiện với sự tham gia và trợ lực của chính chúng, thông qua sự kích thích trong chúng một số sở nguyện và cảm xúc nội tại. Thiên nhiên không cấu tạo và không trang điểm các động vật như là một vật liệu bên ngoài, mà bắt chúng tự cấu tạo và tự trang điểm mình. Cuối cùng, con người đã không chỉ dự phần vào hoạt động của các bản nguyên vũ trụ mà còn có khả năng nhận biết mục đích của hoạt động ấy và vì thế mà nó lao động để đạt đích một cách có ý thức và tự do. Cái tự ý thức của con người quan hệ với cái tự cảm giác của con vật thế nào thì cái đẹp trong nghệ thuật quan hệ với cái đẹp trong giới tự nhiên cũng như thế.

..................

Chú thích Chương X:

* Darwin. Nguồn gốc phát sinh con người và lựa chọn hữu tính. Baảndịch tiếng Đức. Stuttgart, 1871, tập I, tr.246-247.
** Agassiz. Về chủng loại và phân loại, 1869, tr.106 (tiếng Pháp)
*** Darwin. Như trên, tập I, 323-324
**** Darwin, Như trên, tập I, tr.327
***** Darwin, Như trên, tập I. 340-341
******Darwin, Như trên, tập I, 345
*******Darwin, Như trên, tập I.349
********Darwin, Như trên, tập I. 350;354,359.362,364,375,375
*********Darwin, Như trên, tập II. tr.6,7,11,12,13
**********Darwin, Như trên, tập 2, tr.19.20
***********Darwin, Như trên, tập II, tr.23
************Darwin, Như trên, tập II, tr.48
*************Darwin, Như trên, tập II, tr. 74, 76, 77, 78
**************Darwin, Như trên, tập II, 83
***************Darwin, Như trên, tập II. 96
****************Darwin, Như trên, tập II.105

(1889)
.........................

Chú thích chung:

Bài viết cơ bản nhất về mỹ học này của Soloviev xuất hiện lần đầu tiên vào năm 1889 trong số 1 tạp chí Những vấn đề triết học và tâm lý học của Hội triết học Moskva do những người bạn gần gũi của Soloviev chủ trì. Chính họ đ• khẩn khoản đề nghị Soloviev viết một cái gì đó cho số đầu tiên của tạp chí của họ. Soloviev đ• chọn đề tài mỹ học là lĩnh vực mà ở đấy ông có những quan điểm kiên định, ít đổi thay hơn cả. Bài viết này ngay sau khi ra mắt độc giả đ• được dư luận Nga đánh giá cao. Các chuyên gia thời nay cũng cho rằng đây là công trình mỹ học tự nhiên chưa được vượt qua cả ở phương Tây.

1. Những lời sớm trở nên nổi tiếng này là của công tước Myshkin, nhân vật chính của tiểu thuyết "Chàng Ngốc" của Dostoievski.

2. "Không thể muốn sao trên trời, chỉ có thể vui sướng trước sự lộng lẫy của chúng" (Đức).

3. ... nhà tư tưởng ở Frankfurt - tức là Schopenhauer.

4. Tác giả tranh luận với quan điểm mỹ học của Schopenhauer, như nó được trình bày trong sách "Thế giới như là quan niệm và ý chí".

5. Svarog - thần Slave cổ, giữ lửa ở trên trời.
Varuna - thần ấn Độ tối cổ, trong các kinh Vệ Đà được ca ngợi như là người tạo dựng và bảo trì thế giới, phán xử nhân quần.

6. Trong mỹ học của mình, Kant khẳng định cái cao cả (erhabenes) là một phạm trù riêng, phân biệt nó với cái đẹp. Quan điểm của Kant cho đến nay vẫn chưa được tất cả các nhà mỹ học tán đồng.

7. Soloviev dẫn bài thơ của chính mình, sáng tác năm 1886.

8. "dưới chúng cái hỗn mang vẫn cựa quậy" - trích thơ Tiutchev.

9. Memnon - trong thần thoại Hy Lạp là vua sứ Ethiopie, con trai của nữ thần bình minh Eos. ở thành phố Thèbes của Ai Cập có một đền thờ, nơi người ta tạc một pho tượng Memnon khổng lồ; pho tượng này phát tiếng vào lúc rạng đông, những âm thanh ấy được coi như là lời người con chào mừng mẹ mình.

10. Soloviev viện dẫn kinh nghiệm cá nhân của mình: trong thời gian lưu lại ở Cairô năm 1875 ông đã nhiều lần ra sa mạc và từ sa mạc quan sát thành phố.

11. ... nhà thờ lớn Isaac - nhà thờ lớn ở Peterburg, được xây bằng cẩm thạch vào đầu thế kỷ XIX.

12. prima materia - vật chất nguyên thủy (Latinh).

13. Lịch sử sinh học của chúng ta là cuộc sinh đẻ kéo dài và đau đớn - tư tưởng này, là sự kiến giải triết học thuyết tiến hóa tự nhiên, được Soloviev nhắc đi nhắc lại trong nhiều tác phẩm của mình. Căn cứ vào những dữ liệu của khoa học thực chứng, ông khẳng định thế giới này không thể là tạo phẩm trực tiếp của Thiên Chúa toàn năng và hoàn hảo, mà là kết quả của những "ám thị sáng tạo" của Chúa đối với Linh hồn hoàn vũ bị xâu xé bởi yếu tố hỗn mang.

14. Trong tiếng Nga từ thực vật (rastenije) và từ mọc lên (rost) có cùng một căn.

15. Trong tiếng Nga cổ, từ con giun (cherv) và cái bụng (chrevo) có một căn chung.

  • Dịch giả, GS Phạm Vĩnh Cư
Việt Báo

Comment :Cái đẹp trong tự nhiên (III)
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết Cái đẹp trong tự nhiên (III) bằng cách gửi thư điện tử tới Lien He Bao Viet Nam. Xin bao gồm tên bài viết Cai dep trong tu nhien III ở dạng tiếng Việt không dấu. Hoặc Cái đẹp trong tự nhiên (III) ở dạng có dấu. Bài viết trong chuyên đề của chuyên mục Văn Hóa
beauty in nature (III)
Artists, vertebrate animals, genitalia, molluscs, facilities, animals, the development, may be, the Zoology, beauty, aesthetics, form, form, nature, as above, I
All the aesthetic expression of animal response, with countless variations and nuances particular, can be taken three reasons or form three categories: 1) the development of excessive animal material, 2) back to the very shape and 3) the satirical material ...
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • viet bao
  • Thoi su 24h267 An mang dau long tu viec ly hon gia hoa that
    Thời sự 24h(26/7): Án mạng đau lòng từ việc ly hôn giả hóa thật

    Sự thật sốc về cô gái “hở bạo” tiếp thị Bệnh viện thẩm mỹ Kangnam; Mẹ nạn nhân bị cưa chân phản bác kết luận của Sở Y tế; Vụ trao nhầm con: Nước mắt vẫn chưa ngừng rơi!; Người đàn ông bỏ xe bánh mỳ, nhảy sông Đà vì bị truy sát?; Bệnh nhân phải đóng trước 220 nghìn mới được đi vệ sinh ở bệnh viện

  • Thoi su 24h257 Can bo hon nguc nang Biang
    Thời sự 24h(25/7): Cán bộ hôn ngực nàng Biang

    Kẻ "gạ tình" người mẹ liên quan gì đến vụ cháu bé bị mất tích ở Long Biên?; Vụ xả thải: Bộ TNMT thông báo nóng với Formosa; Ông bố đập sữa trước cửa siêu thị: "Đã mua chịu lại còn kiếm chuyện"; Cán bộ hôn ngực nàng Biang: Xử lý đúng quy trình; Ngày con dâu bỏ đi, bố mẹ chồng khóc cạn nước mắt thương 5 cháu nhỏ

  • Thoi su 24h217 Cong ly nao cho nguoi vo mang noi dau tot cung
    Thời sự 24h(21/7): Công lý nào cho người vợ mang nỗi đau tột cùng

    Đình chỉ hay khen thưởng CSGT "giơ chân" cản người phạm luật?; Xót xa những vụ tự tử vì bệnh tật và tận cùng nghèo khó; "Rác thải Formosa tràn lan, trách nhiệm chính thuộc xã, phường"; Vụ cô gái bị chồng thiêu: Công lý nào cho người vợ đang mang nỗi đau tột cùng?; Mổ nhầm chân: chuyên môn yếu kém hay tắc trách?

  • Thoi su 24h197 Dung sung bat tre em cuop taxi
    Thời sự 24h(19/7): Dùng súng bắt trẻ em, cướp taxi

    Phía sau bản án tử của Vũ Văn Tiến: Con dại một lần, mẹ đau một đời; Hà Nội sẽ trồng cây phượng hoa màu tím, nở quanh năm; Mưa xô ngã cầu bêtông tiền tỷ: Quy trình trách nhiệm; Vụ chất thải Formosa: Doanh nghiệp nói khác Sở TNMT?; Chiếu laser Nội Bài: Phát hiện thủ phạm nhưng khó xử lý

  • Thoi su 24h187 Lo duong day gai goi chan dong showbiz
    Thời sự 24h(18/7): Lộ đường dây gái gọi chấn động showbiz

    Thực phẩm bẩn: Nghịch cảnh con người đang âm thầm giết hại nhau; Vụ chất thải Formosa: Thêm nhiều mâu thuẫn giật mình; Ân hận của người mẹ mỗi đứa con sinh ra của... một ông bố khác nhau; Bác sĩ ra chợ quyên tiền cứu bệnh nhi: Đời xấu xa sao cây táo nở hoa?; Cá hồ chết bốc mùi thối, cả khu phố bịt khẩu trang suốt ngày

  • Thoi su 24h147 Bi ban than cua bo hiep dam den mang thai
    Thời sự 24h(14/7): Bị bạn thân của bố hiếp dâm đến mang thai

    Formosa tự đổi công nghệ luyện cốc: Hành vi tội ác; Uất ức lời kể 5 ngư dân bị tàu TQ đâm chìm tàu ở Hoàng Sa; Nghi án mẹ ép con gái uống thuốc trừ sâu để cùng chết; Bàng hoàng phát hiện suốt 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km; Tiếp viên ở quán karaoke ăn mặc mát mẻ, ngồi trên đùi khách rót bia

  • Thoi su 24h137 Chong thieu song vo vi bi can nhan
    Thời sự 24h(13/7): Chồng thiêu sống vợ vì bị cằn nhằn

    Thực hư chuyện 'bố đi hát karaoke gặp đúng con gái làm dịch vụ'; "Bảo kê" xe cấp cứu: Bộ trưởng Y tế vào cuộc quá chậm?; Vụ chôn rác thải Formosa trong trang trại của Giám đốc: Có sai luật?; Tạm giữ nhóm "quái xế" cùng 20 chân dài mặc mát mẻ phục vụ karaoke; 10 năm, gần 60 ngàn tỷ đồng tham nhũng nhưng chỉ thu hồi được 4,6 ngàn tỷ

  • Thoi su 24h127 Vo bop cua quy khien chong chet tuc tuoi
    Thời sự 24h(12/7): Vợ bóp của quý khiến chồng chết tức tưởi

    Phạt 100 triệu phòng khám "mạo danh" Sở Y tế HN "chặt chém" khách; Xe cứu thương ngoại tỉnh phải “mua” bệnh nhân ở Hà Nội?; Formosa lén lút chôn chất thải ở trang trại của Giám đốc Công ty Môi trường; Gây bức xúc lớn, các dự án giao thông BOT được Quốc hội đưa vào giám sát; Vụ gần 400 GV ở Thanh Hóa mất việc: 50-100 triệu đồng chạy làm GV hợp đồng?

  • Thoi su 24h117 Co gai tre xinh dep tu vong ben ve duong
    Thời sự 24h(11/7): Cô gái trẻ xinh đẹp tử vong bên vệ đường

    Sự cố môi trường Formosa: Xác định hàm lượng độc tố dưới đáy biển; Thuê giúp việc 6 triệu/tháng, chủ nhà phẫn nộ vì em bé bị véo tai, ăn tát; Nhà máy làm chết cá đầu nguồn sông Đà không có khu xử lý nước thải; Từ vụ chặn xe cấp cứu: Bảo vệ bệnh viện hay lực lượng..."bảo kê"?; Dọa đuổi ông lão xuống xe, nhân viên xe buýt bị đình chỉ việc

  • Nghin le chuyen tuan qua 1707 23072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 17/07 - 23/07/2016

    Đau chân trái bác sĩ mổ nhầm chân phải; CSGT giơ chân, người đi xe máy lao dải phân cách; Cán bộ giao thông trách mắng người dân vì tự ý vá đường; Bé gái 4 tuổi mất tích bất ngờ, gia đình kêu gọi giúp đỡ ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 177237
    Sự kiện quốc tế nổi bật (17/7-23/7)

    Khủng bố trung tâm mua sắm ở Munich làm 10 người thiệt mạng; Samsung xin lỗi vì những clip mua dâm của chủ tịch Lee; Trump chính thức nhận đề cử tổng thống; Trung Quốc ngang ngược tuyên bố tiếp tục cải tạo tại Biển Đông là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 177 237
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (17/7- 23/7)

    Bị thương chân trái, mổ nhầm chân phải: BV Việt Đức nói gì; Hai bé sơ sinh dính liền ở Hà Giang đã mất; Siêu âm thai bình thường, sinh con bị dị tật: Bài học nào cho bố mẹ; Vợ thờ ơ với 'chuyện ấy', lí do là ở chồng;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Tong Hop Doi Song Tuan Qua 170724072016
    Tổng Hợp Đời Sống Tuần Qua (17/07-24/07/2016)

    Hàng loạt những sản phẩm kém chất lượng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng được phát hiện . Bài toán chi tiêu gia đình, cùng những câu chuyện gia đình, vụ đánh ghen ầm ĩ làm ta giật mình trước lối sống ngày nay, là các thông tin nổi bật nhất tuần.

  • Toan canh kinh te tuan 1707 23072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (17/07 - 23/07/2016)

    'Đại án' 9000 tỷ đồng tại Ngân hàng Xây dựng, lương của các sếp tập đoàn gần nửa tỷ đồng, giá xăng điều chỉnh giảm mạnh, vấn nạn cà phể bẩn, tăng trưởng tín dụng tiếp tục có con số mới ... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là những tin tức - sự kiện kinh tế nổi bật tuầ

  • Nghin le chuyen tuan qua 1007 16072016
    Nghìn lẻ chuyện tuần qua 10/07 - 16/07/2016

    Formosa chôn 100 tấn chất thải tại Hà Tĩnh; Ngư dân bàng hoàng kể tàu TQ tông chìm tàu cá ở Hoàng Sa; Cô giáo Sài Gòn bị tố tán tỉnh nam sinh lớp 8; 3 năm nuôi nhầm con của 1 gia đình ở cách nhà mình 5 km ... là những tin tức xã hội nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.

  • Su kien quoc te noi bat 107167
    Sự kiện quốc tế nổi bật (10/7-16/7)

    Toà PCA ra phán quyết Trung Quốc không có chủ quyền lịch sử ở Biển Đông; Tân Thủ tướng Anh Theresa May công bố danh sách nội các mới; Khủng bố đẫm máu đúng Quốc khánh Pháp; Đảo chính thất bại ở Thổ Nhĩ Kỳ... là những tin chính trong tuần qua.

  • Ban tin Suc khoe tuan qua 107 167
    Bản tin Sức khỏe tuần qua (10/7- 16/7)

    Ổ bệnh bạch hầu đang bùng phát mạnh tại Bình Phước; Bác sĩ ra chợ xin từ thiện cứu 2 bé song sinh dính liền; Cảm động câu chuyện về sản phụ ung thư phổi quyết giữ thai nhi; Mách bạn bài thuốc điều trị sẩy thai từ hàng trăm năm trước;... là những thông tin Sức khỏe được quan tâm nhất tuần qua.

  • Toan canh kinh te tuan 1007 16072016
    Toàn cảnh kinh tế tuần (10/07- 16/07/2016)

    Lại nóng chuyện huy động 500 tấn vàng trong dâm, lãi suất tiêu dùng lên tới 70-80%/năm, EVN chiếm hơn 1/3 tổng số nợ mà Chính phủ phải bảo lãnh, nhiều ngân hàng báo lãi khủng trong quý II, kiểm tra xử phạt hàng loạt công ty đa cấp... Cùng với những thông tin về tài chính- ngân hàng, bất động sản, thị trường tiêu dùng..là nhữ