Ca khúc gây sốc: Chấn chỉnh được đến đâu, hay đến đó...

Ông Nguyễn Thành Nhân, Phó trưởng phòng Quản lý biểu diễn, băng đĩa, ca nhạc và sân khấu.

"Ca khúc “gây sốc” phần lớn được sáng tác bởi các nhạc sĩ trẻ. Những ca khúc của họ được truyền bá nhanh chóng. Tuy nhiên, không phải ai cũng chấp nhận được loại nhạc này, và rất khó xác định được những ảnh hưởng tốt xấu từ các tác phẩm này đến công chúng". Đó là nhận xét của ông Nguyễn Thành Nhân, Phó trưởng phòng Quản lý biểu diễn, băng đĩa, ca nhạc và sân khấu, người trực tiếp soạn thảo quy định này.

*Thưa ông, phải hiểu chính xác thế nào là “ca khúc gây sốc”?

Đây là một câu hỏi khó cho chúng tôi. Trong văn bản về việc "Chấn chỉnh ca khúc gây sốc", chúng tôi đã ghi rõ “trong thời gian gần đây, một số ca khúc có nội dung ca từ thiếu tính văn học, gây phản cảm, gây sốc đối với một bộ phận các nhà chuyên môn và công chúng, khán, thính giả yêu nhạc”. Theo tôi, có thể có loại hình nghệ thuật phù hợp với người này nhưng không hợp với người khác, nhưng nhất thiết phải có tính phổ thông, đại chúng.

Ca khúc gây phản cảm, ca từ rẻ tiền thì khó có thể gọi là nghệ thuật lành mạnh. Nếu chỉ là một vài ý kiến, hay một vài bài báo thì khác, nhưng dòng nhạc này đã gây ra một hiện tượng ồn ào, gây tranh cãi trong dư luận thì chắc chắn phải có điều gì đó. Tuy nhiên, phải khẳng định là chúng tôi không chỉ dựa vào báo chí hay những nhận xét chủ quan, cá nhân. Chúng tôi phải nắm bắt dư luận, cũng như tìm hiểu nguyên nhân sâu xa của hiện tượng: Gây sốc thế nào? Gây sốc với đối tượng nào? Chúng tôi không đi theo đuôi dư luận, chúng tôi phân tích trên những ảnh hưởng thực tế để có những biện pháp kịp thời để chấn chỉnh.

*Trên thực tế, dòng nhạc bị coi là “thiếu lành mạnh” này vẫn được lưu truyền rộng rãi. Điều đó chứng tỏ nó được yêu thích ở mức nhất định. Vậy liệu có hợp lý khi các nhà quản lý can thiệp đến nhu cầu sáng tác và thưởng thức của một bộ phận nghệ sĩ cũng như khán thính giả của họ?

Chúng tôi phải cân nhắc sao cho liều lượng được vừa phải, vừa định hướng được nhu cầu thưởng thức nghệ thuật lành mạnh và sự phát triển xã hội, đồng thời dung hòa được nhu cầu của công chúng.

Ca khúc “gây sốc” phần lớn được sáng tác bởi các nhạc sĩ trẻ. Những ca khúc của họ được truyền bá nhanh chóng. Tuy nhiên, không phải ai cũng chấp nhận được loại nhạc này, và rất khó xác định được những ảnh hưởng tốt xấu từ các tác phẩm này đến công chúng. Điều này thực sự là một khó khăn cho các nhà quản lý, làm sao không gây xung đột giữa tự do sáng tác và định hướng xã hội, cũng như làm hài lòng khán giả. Một mặt chúng tôi mở rộng tự do sáng tạo, một mặt phải làm sao quản lý chặt chẽ để có những ca khúc xứng tầm phục vụ môi trường âm nhạc lành mạnh. Chúng tôi phải cố gắng đưa ra những nghị định, quy chế khả thi nhất dựa vào những văn bản có sẵn, và văn hóa chung.

Để ra một văn bản như thế này, chúng tôi đã thông qua rất nhiều cấp quản lý, cũng như dựa vào các văn bản luật và quy chế của nhà nước. Can thiệp nhiều hay ít đều dựa trên quy định chung và nghị định của chính phủ. Những quy định, nghị định này đều đã được thực tế kiểm nghiệm, có tính khả thi cao. Trong xã hội nào, đất nước nào cũng vậy, đều có những quy chế riêng phù hợp với văn hóa, tình hình thực tế và các lĩnh vực hoạt động của quốc gia ấy.

Tôi cho rằng quy định này là hoàn toàn phù hợp, không hề thô bạo, không có gì mang tính áp đặt cả. Sống trong môi trường văn hóa nào các công dân cũng cần phải thực hiện đúng quy định của các nhà quản lý đã ngiên cứu và soạn thảo ra. Sáng tác ca khúc hiện nay mang tính tự do nhiều quá, thiếu tính văn chương. Đó cũng một phần vì văn hóa đọc của chúng ta không còn chiếm vị trí độc tôn nữa. Các tác giả trẻ hiện nay ít để ý đến việc làm đẹp ca từ.

*Quy định này được soạn thảo bởi các nhà quản lý văn hóa, có thẩm mỹ nghệ thuật ca nên đương nhiên họ thích những dòng nhạc chính thống, bài bản. Tuy nhiên, những người thuộc tầng lớp lao động, chưa bao giờ có điều kiện tiếp xúc nghệ thuật cao cấp rất có thể cho rằng loại nhạc ‘gây sốc’ này hợp với họ. Liệu những nhà quản lý có đứng từ góc độ này?

*Xã hội luôn tồn tại rạch ròi hai loại hình văn hóa: Đại chúng và điểm sáng. Những người am hiểu văn hóa điểm sáng đều đã kinh qua và cũng có nhu cầu thưởng thức văn hóa đại chúng. Tuy nhiên, văn hóa đại chúng không đồng nghĩa với việc dùng lời lẽ thô tục hay hình ảnh phản cảm, lại càng không phải là làm bẩn thẩm mỹ của khán giả. Nếu có một loại văn hóa chỉ dành cho một số người nhất định thì không còn là văn hóa đại chúng nữa. Nó sẽ là một cái gì đó dị biệt, khó chấp nhận.

Chúng tôi đã phải trả lời câu hỏi này rất nhiều lần. Nếu ai đó nghĩ rằng các nhà quản lý đứng ở vị trí cao hơn, hay từ góc độ nghệ thuật “bác học” hay “hàn lâm viện” để nhận xét thẩm mỹ nghệ thuật của công chúng thì sai hoàn toàn.

*Những người vi phạm quy định này sẽ bị xử như thế nào, thưa ông?

Điều này phụ thuộc vào những nhà quản lý cơ sở tại các địa bàn, tùy theo mức độ để xử lý. Ca khúc mới sáng tác tuyệt đối phải được thẩm định trước khi mang ra biểu diễn trước công chúng. Nếu nghệ sĩ cố tình vi phạm quy định này đương nhiên phải bị phạt. Tôi nghĩ biện pháp tốt nhất vẫn là làm thế nào để nghệ sĩ nhận thức và hiểu được các quy chế, nghị định của chính phủ về quản lý văn hóa.

*Tuy nhiên, loại ca khúc “gây sốc”, nhạc chế hay một số loại nhạc nhảm nhí khác thường đựoc biểu diễn chủ yếu tại các quan bar, phòng trà, hay thông qua các loại băng đĩa lậu không qua kiểm duyệt, làm sao quản lý được?

Sơ sót trong khâu kiểm duyệt là điều khó tránh khỏi. Băng đĩa lậu là một tệ nạn mà không chỉ Việt Nam, rất nhiều nước khác cũng phải đối mặt. Đó là một thực tế nan giải cho các nhà quản lý. Chúng tôi đã nhắc nhở rất nhiều lần, và không cấp phép rất nhiều chương trình vì tính thẩm mỹ nghệ thuật kém. Chúng tôi rất cương quyết với những vi phạm này. Ngoài nỗ lực của chúng tôi ra, còn cần sự theo dõi quản lý chặt chẽ của các thanh tra và quản lý văn hóa địa phương.

(theo VNN)