Bi ai cái gọi là “trẻ” ở Liên hoan sân khấu Kịch nói

– Không biết nên gọi họ là đạo diễn trẻ hay đạo diễn trung niên khi tuổi đời đã quá nửa đời người. NSƯT Hoàng Dũng, NSƯT Chí Trung, NSƯT Hoàng Mai và NSƯT Anh Tú đã qua tuổi 50, NSƯT Đỗ Kỷ đã tốt nghiệp đạo diễn rất lâu, … liệu có còn được coi là đạo diễn trẻ khi họ bị vấp bóng quá lâu để chờ cơ hội phô diễn tài năng.

> Vắng bóng cây cổ thụ, đạo diễn trẻ sẽ lên ngôi

Sự vắng bóng của bộ ba NSND Lê Hùng, Xuân Huyền, Doãn Hoàng Giang (phía Bắc) và NSND Ngọc Giàu (phía Nam) tại Liên hoan Sân khấu Kịch nói chuyên nghiệp toàn quốc năm nay là một bất ngờ vô cùng lớn với giới làm nghề.

NSND Xuân Huyền đã ở độ tuổi không còn sung sức nữa, NSND Doãn Hoàng Giang đang tìm được những truyền nhân tâm đắc và NSND Lê Hùng sau những rắc rối về vấn đề quản lý, cũng đã rút lui vào ở ẩn trước một Liên hoan nghề nghiệp xôm tụ 3 năm mới có một lần.

Sự rút lui của họ, là một tín hiệu vừa mừng vừa lo cho sân khấu Kịch trước việc đặt niềm tin vào một lớp đạo diễn trẻ kế cận.

Mừng là vì,sau một thời gian bị “cớm nắng” do vấp bóng quá lớn của các cây đa, cây đề, các đạo diễn trẻ có cơ hội bước ra ánh nắng mà không còn sợ nắng. Mừng là vì, các đạo diễn trẻ được làm nghề chân chính, được đặt niềm tin vào tài năng và được thẳng vai thi thố tài năng tại một Liên hoan chuyên nghiệp toàn quốc. Và mừng hơn cả, là cuối cùng, lớp già cả cũng đã chịu nhường bước cho lớp trẻ đi lên.

Ở thời điểm NSND Lê Hùng một mình đứng tên tới 6, 7 vở diễn tham dự Liên hoan những mùa trước, cũng thật khó trách được cái sự một tay che cả bầu trời của anh. Vì anh tài giỏi, vì uy tín, vì những cách tân táo bạo, nên ở thời điểm đó, tên tuổi của anh được minh chứng cho chất lượng vở diễn, và uy tín của anh được tín nhiệm làm tấm giấy thông hành cho các đơn vị khi xin kinh phí dựng vở. Và đôi khi, vì cả sự cả nể, vở diễn cứ đứng tên anh, sẽ được xếp lên chiếu cao hơn, thậm chí bội thu về giải thưởng.

Sự rút lui hoàn toàn của NSND Lê Hùng, chính vì thế, bất ngờ hơn cả với sự vẫn còn nhớ nghề bằng 1, 2 vở của những cây cổ thụ khác.

Tuy nhiên, sự vắng bóng của họ, và sự ra quân rầm rộ của những người trẻ, lại mang đến một nỗi buồn cho giới làm nghề. Bước sang tuổi sắp lên lão, nhưng Trần Nhượng, Hoàng Dũng, Chí Trung, Hoàng Mai, Đỗ Kỷ… vẫn được coi là lớp đạo diễn trẻ kế cận, liệu có là nỗi buồn đáng nghi ngại.

Với hạn chế về việc gửi vở dự thi, mọi năm, ở Nhà hát Tuổi trẻ và Nhà hát Kịch Việt Nam, cái tên NSND Lê Hùng đã đứng hơn phân nửa số vở đăng ký. Những đạo diễn trẻ, dù có được tín nhiệm giao dựng vở, cũng khó có cơ hội lọt qua khe cửa hẹp để được gọi tên đi thi thố. Nhà hát Kịch Việt Nam dù đã giành hai vở tâm đắc để dự thi LH Sân khấu Kịch nói năm nay cũng đành phải gác lại vì khủng hoảng đạo diễn. Phương án thay thế là hai vở được dựng quá lâu, quá cũ (tới cả gần chục năm) của đạo diễn Đỗ Kỷ và Tuấn Hải khiến người xem có đôi phần băn khoăn vì chưa có cơ sở niềm tin vào hai tài năng này.

Năm nay, những đạo diễn trẻ U50 này cũng đều có 1, 2 vở tham dự Liên hoan, trong đó, sung sức nhất là NSƯT Anh Tú đứng tên tới 3 vở diễn đều mới và có vở mang nội dung khá táo bạo về đồng tính.

Sự vắng bóng của hai đạo diễn đã được vinh danh năm 2009 là Hạnh Thúy và Đức Thịnh cũng khiến cho Liên hoan sân khấu năm nay thật sự buồn. Nhưng, sự góp mặt của hai đạo diễn mới toanh là NSND Hồng Vân và NSƯT Trung Hiếu cũng phần nào xóa tan đi mặc cảm này.

NSƯT Chu Thơm (Nguyên phó phòng nghệ thuật biểu diễn – Cục Nghệ thuật biểu diễn) – tác giả kịch bản của hai vở dự Liên hoan năm nay cho rằng, “Muốn biết các đạo diễn trẻ hay không phải để cho họ có cơ hội. Không phải đạo diễn trẻ của chúng ta kém, mà vì họ ít có cơ hội được làm nghề”.

Ông cũng khẳng định, lớp trẻ họ đang rất sung sức, nhiệt tình. Không đặt nặng kinh tế bằng vấn đề lấy uy tín ban đầu, nên những người trẻ sẽ có cách làm sân khấu tươi mới và đa dạng hơn.

Liệu năm nay, đạo diễn trẻ có còn chiếm vị thế thống lĩnh như năm 2009 khi hai giải Vàng cho đạo diễn rơi về tay hai đạo diễn trẻ của hai đơn vị xã hội hóa. Liệu, khi lớp đạo diễn già đã tính chuyện nhường sân thi đấu, thì những đạo diễn được coi là trẻ kế cận, có làm nên chuyện để giữ bộ mặt sân khấu chuyên nghiệp hơn.

“Thực lòng khi đã bước sang tuổi lên lão mà vẫn gọi là trẻ (về tuổi nghề) thì quá đáng buồn. Chúng ta đừng làm lỡ đi một lớp đạo diễn trẻ” – NSƯT Chu Thơm bày tỏ. Ông cũng cho biết, cuối năm nay, tại TP. Hồ Chí Minh, một lần nữa, giới sân khấu lại nói về chuyện Tài năng đạo diễn trẻ (dưới 40 tuổi), lúc ấy, như thế nào gọi là đạo diễn trẻ mới được sáng tỏ.

Lam Trần - NSND Hồng Vân vẫn được coi là đạo diễn trẻ với "Làm..." trong LH lần này